Cakarta'nın günlük 8.000 ton çöpü planı sınayacak
Endonezya, çöpleri yakarak elektrik üretecek onlarca büyük tesis hazırlıyor. Bantar Gebang'da önerilen tesis, bu yaklaşımın hem aciliyetini hem de sınırlarını ortaya koyuyor. Bekasi'deki depolama alanı, 1989'dan bu yana Cakarta'nın atıklarının büyük bölümünü kabul ediyor, yaklaşık 110 hektarlık bir alanı kaplıyor ve kapasitesinin sonuna yaklaşıyor. Başkentte bugün günde yaklaşık 8.000 ton çöp üretiliyor; bu miktar on yıl öncesine göre belirgin biçimde daha fazla.
İçindekiler
- Cakarta'nın günlük 8.000 ton çöpü planı sınayacak
- Tesisler nerelere kurulacak, ne kadar atık işleyecek?
- Çöp nasıl elektriğe dönüşüyor?
- Fırından geriye ne kalıyor?
- İnşaat ve işletme masraflarını kim karşılayacak?
- Takvimde farklı aşamalara ait kilometre taşları var
- Kirlilik denetimleri sağlık risklerini belirleyecek
- Benowo, yerel desteğin neden önemli olduğunu gösteriyor
- Geri dönüşüm ve atık toplayıcıları yeni sistemde yer bulmalı
- İklim hesabı neyin yakıldığına bağlı
- Öne Çıkanlar
Bantar Gebang'da planlanan ilk ünite günde yaklaşık 1.000 ton atık işleyecek. Bu, Cakarta'nın mevcut günlük atık miktarının yaklaşık sekizde birine karşılık geliyor ve ilk yakma tesisinin daha büyük bir atık yönetimi kompleksinin başlangıcı olacağını gösteriyor. Geri kalan atık için toplama, ayrıştırma ve işleme çalışmaları yine gerekecek.
Endonezya genelinde günlük atık üretimi yüz binlerce tona ulaşıyor. Atık toplama, ayrıştırma ve bertarafına yönelik yerel sistemler bu artışa yetişmekte zorlanıyor. Hükümet en az 30 kentte modern atıktan enerji tesisleri kurmak istiyor. Yetkililer, ihale süreci ilerlerken 33 ya da 34 noktaya yönelik planlardan da söz ediyor.
22 Ekim 2025 itibarıyla program, depolama alanlarına ilişkin acil müdahaleyi kapsamlı bir inşaat ve finansman çalışmasıyla bir araya getiriyor. Her tesisin maliyetinin iki ila üç trilyon rupiah, yani yaklaşık 156 milyon ila 234 milyon Singapur doları olması bekleniyor. Destekleyenler, kontrollü yakmanın gömülmesi gereken çöp miktarını önemli ölçüde azaltabileceğini ve düzenli elektrik sağlayabileceğini söylüyor. Eleştiriler ise kirlilik denetimlerini, iklim yararlarını, maliyetleri ve geri dönüşüm ile atıklardan kullanılabilir malzeme toplayarak geçimini sağlayan insanlar üzerindeki etkileri sorguluyor.
Avrupa ve Kuzeydoğu Asya'daki ülkeler yakma yöntemini yıllardır kullanıyor. Endonezya'nın önündeki zorluk, teknolojiyi yüzlerce yerel yönetimin idare ettiği bir atık sistemi içinde işler hâle getirirken yakındaki toplulukları bilgilendirmek ve geçim kaynaklarını korumak.
Tesisler nerelere kurulacak, ne kadar atık işleyecek?
Önerilen tesisler genellikle günde yaklaşık 1.000 ila 2.000 ton belediye atığı işleyecek. İlk projeler arasında Bantar Gebang da bulunuyor; Yogyakarta, Bogor, Semarang ve diğer kent merkezlerinde de projeler gündemde. Bazı önerilerde yakma tesisleri, atıkların tesise taşınmadan önce toplanabileceği ayrıştırma istasyonları ve aktarma tesisleriyle birlikte planlanıyor.
Tangerang'daki öneri proje günde yaklaşık 2.000 ton atık işleyecek şekilde tasarlandı. Makassar, 20 megavat (MW) üretim kapasitesine sahip bir tesis hazırlıyor. Endonezya'da şu anda benzer ölçekte çalışan tek büyük tesis Doğu Java'da bulunuyor ve burada günde yaklaşık 1.600 ton atık yakılıyor.
Yetkililer yeni tesislerin gömülmesi gereken çöp hacmini yüzde 90'a kadar azaltabileceğini söylüyor. Tesislerin çoğu yaklaşık yüzde 80 ila 90 oranında azalma hedefliyor. Depolama alanlarına daha az malzeme gitmesi, bertaraf için gereken alanı azaltabilir; yangın, hastalık ve atıklardan süzülen kirli sıvı olan sızıntı suyu risklerini de düşürebilir.
Cakarta'nın yüksek günlük atık miktarı, modelin diğer bölgelere yayılmasından önce neden büyük tesislere odaklanıldığını açıklıyor. Bantar Gebang'da uzun vadeli hedef, kent genelindeki toplama sistemini geri dönüştürülebilir malzemeler ve organik atıklar için ayrıştırma hatlarına bağlamak, ardından geriye kalan atıklardan enerji elde etmek. Böylece açık döküm alanlarına çöp taşıyan kamyonların sayısının zamanla azalması bekleniyor.
Çöp nasıl elektriğe dönüşüyor?
Planlanan tesislerin çoğunda karışık belediye atıklarının yakıldığı kütlesel yakma yöntemi kullanılacak. Kamyonlar atıkları kabul salonuna boşaltıyor; vinçler de çöpleri fırına taşıyor. Hareketli ızgaralar, atıkları yüksek sıcaklıktaki yanma sürecinden geçiriyor.
Fırından çıkan ısı suyu kaynatarak buhar üretiyor. Buhar, elektrik şebekesine enerji sağlayan türbini döndürüyor. Baca gazları bacadan çıkmadan önce birkaç aşamadan geçirilerek temizleniyor; kül ise bertaraf edilmek ya da işlemden sonra yeniden kullanılmak üzere toplanıyor.
Tesisler kesintisiz çalışacak şekilde tasarlanıyor. Üretecekleri elektrik, rüzgâr veya güneş enerjisindeki değişken üretimin aksine, sürekli bir arz anlamına gelen baz yük gücü sağlayacak. Tek bir tesis, büyüklüğüne ve konumuna bağlı olarak on binlerce haneye elektrik verebilir ve orta büyüklükteki bir kentin enerji ihtiyacını destekleyebilir.
Endonezya'daki çöplerin önemli bir bölümünü ıslak gıda atıkları oluşturuyor; plastik, kâğıt, tekstil ve diğer malzemeler de atıklar arasında yer alıyor. Nem, atıkların yakılmasından elde edilebilecek enerjiyi azaltıyor. Bu nedenle yakma öncesinde ayrıştırma ve suyun uzaklaştırılması yarar sağlayabilir. Tesise ulaştırılan tonaj kadar, gelen atığın niteliği de önem taşıyor.
Enerji ve Maden Kaynakları Bakan Yardımcısı Yuliot Tanjung, programı genişletme ve yerel atık bileşimine ve kentlerin ihtiyaçlarına göre farklı teknolojilere izin verme planlarından söz etti. Elektrik üretimi ve yeni yakıtlar için şu yol haritasını açıkladı:
Atıktan enerji teknolojilerine ilişkin tanımları daha açık hâle getirecek yeni bir cumhurbaşkanlığı yönetmeliği hazırlıyoruz. Plan, 30 büyük kentte tesisler kurmak ve 2029'dan itibaren her şebekeye 20 MW eklemek.
30 kentin her birine 20 MW eklenmesi, toplamda 600 MW üretim kapasitesi anlamına geliyor. Daha önceki listelerde ülke genelinde toplam kapasitesi 100 MW'ı aşan 17 proje yer alıyordu. Dolayısıyla yeni program daha fazla tesisi kapsayacak ve daha yüksek elektrik üretimi öngörecek.
Fırından geriye ne kalıyor?
Yakma işlemi, dip külü ve uçucu kül olmak üzere başlıca iki tür katı atık bırakıyor. Yanma sonrasında kalan dip külü, işlemden geçirilip güvenlik testlerinden sonra kimi durumlarda inşaatta kullanılabiliyor. Uçucu kül ise baca gazlarından yakalanan ince parçacıklar ve kirleticiler içeriyor.
Uçucu kül ağır metaller ve diğer zararlı maddeleri içerebilir. Bu nedenle dikkatle kararlı hâle getirilmesi ve güvenli depolama alanlarına taşınması gerekiyor. Dolayısıyla çöp hacminde planlanan azalma, geriye kalan malzemeyi güvenli biçimde işleyebilecek bertaraf tesislerine duyulan ihtiyacı ortadan kaldırmıyor.
Tesislerin çalışmayı sürdürebilmesi için külün işlenmesi, taşınması ve bertarafına yönelik güvenilir sistemler de gereken yatırımın parçası. Güvenli biçimde yeniden kullanım mümkün olduğunda, yerleşik tedarik zincirleri zamanla maliyetleri ve çevresel riskleri azaltabilir. Projelerin güvenilir finansman sağlayabilmesi için geliştiriciler ve yerel yönetimlerin her iki kül türü için de net bir planı olması gerekiyor.
İnşaat ve işletme masraflarını kim karşılayacak?
Hükümet, vatanseverlik tahvillerinden elde edilen gelirin başlangıç maliyetlerini karşılamaya yardımcı olacağını belirtti. Vatandaşlara ve kurumlara sunulan bu tahviller, devlet tahvili niteliği taşıyor. Finansmanın kamu ve özel sektör kaynaklarının birleşiminden sağlanması, devlet kurumları ile şirketler arasındaki ortaklıkların da standart yöntem olması bekleniyor.
Endonezya'nın egemen varlık fonu Danantara, projelerin yapılandırılmasından ve 500'den fazla bölgesel yönetim arasındaki koordinasyondan sorumlu. Yetkililer, tesisleri tasarlamak, finanse etmek, inşa etmek ve işletmek üzere kurulacak konsorsiyumlara katılmak için 100'den fazla yerli ve yabancı şirketin ilgi gösterdiğini söylüyor. Anlaşmaların uzun yıllar sürmesi öngörülüyor.
Her bir tesis için tahmin edilen iki ila üç trilyon rupiah tutarındaki maliyet, yalnızca fırını kapsamıyor. Tesislerde yüksek sıcaklıkta yakma, kirlilik denetimi, kül işleme ve elektrik şebekesine bağlantı için ekipman gerekiyor. Bu unsurlar hem performans hem de halk sağlığı açısından temel önemde.
Tesislerin gelirinin başlıca iki kaynağı olacak. Yerel yönetimler, tesise teslim edilen her ton atık için atık kabul ücreti ödeyecek; devlet elektrik şirketi PLN ise elektriği sabit bir tarifeden satın alacak. Atık kabul ücreti, bir tesisin çöpleri kabul edip işlemesi karşılığında aldığı ödemedir.
Endonezya, tehlikeli olmayan atıkların yönetiminde yüzde 100 yabancı mülkiyete izin veriyor. Bu, yakma konusunda uzun deneyime sahip ülkelerden teknoloji sağlayıcıları çekebilir. Kamu-özel sektör ortaklıkları mali yükü paylaşır; sorumlulukları ve riskleri de sözleşmelerle belirler.
Kredi verenlerin ve proje geliştiricilerin, bölgesel bütçelerde yer alan güvenilir atık kabul ücretlerine, PLN ile bağlayıcı elektrik alım anlaşmalarına ve öngörülebilir atık teslimatına ihtiyacı olacak. Yerel yönetimlerin de tesislerin güvenle işletilebileceğine inanması gerekecek. İzleme verilerinin yayımlanması ve toplulukların denetime katılabilmesi, anlaşmazlıkları ve gecikmeleri azaltabilir.
Takvimde farklı aşamalara ait kilometre taşları var
2025'te çıkarılan bir cumhurbaşkanlığı yönetmeliği, kentlerde atık yönetiminin kapsamını çöpleri elektriğe dönüştürmenin ötesine taşıyor. Uygun olduğu yerlerde çöpün sentetik yakıtlara ve diğer kullanılabilir ürünlere dönüştürülmesine de izin veriliyor. Sentetik yakıtlar, kullanılabilir hâlde doğrudan elde edilmek yerine bir dönüştürme süreciyle üretiliyor.
Yetkililer, 2025'in sonlarında 10 noktada başlayacak ilk projelerle, yaklaşık 33 kentteki tesislerin 2027 sonuna kadar tamamlanmasını hedefliyor. Yuliot'un açıkladığı elektrik üretimini devreye alma planı ise 2029'da başlıyor. Bu tarihler programın farklı aşamalarını ifade ediyor: projelerin başlatılması, tesislerin tamamlanması için belirlenen hedef ve kent şebekelerine yapılması planlanan eklemeler.
Jakarta'da düzenlenen bir ödül töreninde konuşan Koordinatör Bakan Zulkifli Hasan, Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto'nun teknolojinin daha hızlı yaygınlaştırılmasını desteklediğini söyledi:
Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto, kentlerde atık yönetiminin çevre dostu teknolojiyle hızlandırılmasını onayladı.
Atık sistemi ve önerilen uygulama takvimi için açıklanan başlıca tarihler ve kilometre taşları şöyle:
- 1989: Bantar Gebang, Cakarta'nın çöplerinin büyük bölümünü kabul etmeye başladı.
- 2025: Cumhurbaşkanlığı yönetmeliği, kentlerde atık dönüşümünün kapsamını genişleterek uygun durumlarda elektrik, sentetik yakıt ve diğer ürünleri de içerdi.
- 2025 sonu: İlk proje grubunun 10 noktada başlatılması planlanıyor.
- 2027 sonu: Yetkililer, yaklaşık 33 kentteki tesislerin tamamlanmasını hedefliyor.
- 2029'dan itibaren: Yuliot'un açıkladığı plana göre 30 büyük kentteki her şebekeye 20 MW eklenecek.
Politika yapıcılar, proje geliştiricilere yönelik vergi kurallarını ve büyük tesisler için işleme eşiklerini de gözden geçiriyor. Merkezi olmayan Endonezya sisteminde toplama ve bertaraf sorumluluğu yüzlerce ilçe ve kente ait. Bu durum, tutarlı ayrıştırma uygulamalarını, depolama standartlarını ve ücret düzenlemelerini zorlaştırıyor.
İhale şablonları, performans ölçütleri ve emisyon raporlama kuralları içeren ulusal bir çerçeve, yerel yönetimlerin yıllarca gecikmeden projeleri inşaat aşamasına taşımasına yardımcı olabilir. Takvimin korunması için PLN'nin şebeke planlaması ve yerel bayındırlık bütçeleriyle koordinasyon da aynı ölçüde gerekli.
Kirlilik denetimleri sağlık risklerini belirleyecek
Büyük depolama alanlarının çevresindeki topluluklar hâlihazırda dumana, kötü kokulara ve su kirliliğine maruz kalıyor. Endonezya'da yaşanan atık felaketleri arasında 2005'te can kayıplarına yol açan Leuwigajah heyelanı ve 2023'teki büyük Sarimukti yangını da bulunuyor. Bantar Gebang yakınlarında yaşayanlar uzun süredir kötü kokulardan ve yeraltı sularının kirlenmesinden şikâyet ediyor; solunum yolu hastalıkları da devam eden bir sorun.
Açık dökümün yerini kontrollü yakmanın alması, depolama alanlarındaki yangınları ve metan sızıntılarını azaltabilir. Ancak ekipman, işletme veya denetim yetersiz olduğunda yakma tesisleri de kendi sağlık ve çevre risklerini doğuruyor. Bu nedenle hükümetin önerdiği tesislerin başarısı yalnızca büyük miktarlarda atık yakabilmelerine bağlı değil.
Modern tesislerde yüksek sıcaklık kullanılıyor ve tam yanmayı teşvik etmek için atık fırında yeterince uzun süre tutuluyor. Ardından baca gazı arıtımında farklı kirleticiler hedef alınıyor. Torbalı filtreler parçacıkları yakalıyor, yıkayıcılar asidik gazları nötralize ediyor, aktif karbon ise dioksinler, furanlar ve cıva dâhil çeşitli maddeleri tutuyor.
Sürekli emisyon izleme sistemleri ölçümleri düzenleyici kurumlara iletebilir ve sonuçları halkın erişimine açabilir. Bakım takvimleri ve acil durdurma prosedürleri de hayati önemde. Güvenceler ancak ekipman doğru biçimde kurulduğunda ve işletildiğinde işe yarıyor; düzensiz izleme veya belirsiz standartlar toplulukların kaygı duyması için gerekçe oluşturuyor.
Avrupa'nın bazı ülkelerinde yakma tesislerine karbon vergisi getirilmesi tartışılıyor; Avrupa Birliği de yakmayı artık yeşil ya da yenilenebilir kaynak olarak değerlendirmiyor. Bu politika ortamı, Endonezya'nın uygulama sürecinde emisyonları şeffaf biçimde raporlamasını ve iklim etkilerini dikkatle hesaplamasını önemli kılıyor.
Benowo, yerel desteğin neden önemli olduğunu gösteriyor
Surabaya'daki Benowo tesisi, yakındaki topluluklarla ilişkileri yönetme konusunda deneyim sunuyor. Başlangıçtaki itirazlar, geçim kaynakları ve günlük yaşam üzerindeki olası etkilerde yoğunlaşıyordu. İşletmeciler ve kent yetkilileri düzenli iletişim, tazminat sistemi, yerel istihdam ve yol ve kamusal olanaklardaki iyileştirmelerle karşılık verdi.
Yerel halk çevrenin temizlendiğini ve haşerelerin azaldığını bildiriyor; ancak zaman zaman görülen kokular ve sızıntı suyu olayları hâlâ ilgilenilmesi gereken sorunlar. Bu deneyim, halkın desteğinin görünür iyileştirmelere ve sorunlar ortaya çıktığında çözüm sunulmasına, ayrıca tesisin nasıl işlediğinin açıklanmasına bağlı olduğunu gösteriyor.
Yeni projeler, sakinlerin kaygılarını gidermek için halka açık ziyaret günleri düzenleyebilir, işletme bilgilerini erişilebilir kılabilir ve emisyon ölçümlerini gerçek zamanlı yayımlayabilir. Topluluk denetim kurulları, sorunlar büyümeden tespit edilip çözüme kavuşturulmasında komşulara rol verebilir.
Eğitim, sağlık hizmetleri ve burslar, programın yararlarını daha geniş kesimlerle paylaşmanın yolları arasında. Teknik açıdan başarılı bir tesis bile sakinler karar süreçlerinin dışında bırakıldıklarını hissettiğinde veya evlerini etkileyen sorunlara pratik bir yanıt alamadığında gecikmelerle karşılaşabilir.
Geri dönüşüm ve atık toplayıcıları yeni sistemde yer bulmalı
Endonezya'daki kayıt dışı atık ekonomisi, depolama alanlarında ve mahalle toplama noktalarında geri dönüştürülebilir malzemeleri toplayıp ayrıştıran on binlerce kişiyi geçindiriyor. Merkezi yakma tesislerine hızlı geçiş, satılabilir ya da geri dönüştürülebilir malzemelerin doğrudan fırınlara gönderilmesi hâlinde bu gelirleri sekteye uğratabilir.
Hak savunucuları, kentleri uzun yıllar boyunca atık sağlamaya mecbur bırakan sözleşmelere karşı da uyarıyor. Sürekli bir çöp akışına bağımlı tesisler, geri dönüştürülebilir plastikler de dâhil olmak üzere daha fazla malzemenin yakılması yönünde baskı yaratabilir. İhale koşulları, elektrik üretiminin geri dönüşüm hedeflerini destekleyip desteklemeyeceğini belirleyecek.
Kentler atık yönetimini, çöplerin ele alınma yöntemlerini öncelik sırasına koyan atık hiyerarşisine göre düzenleyebilir. İlk sırada atığı azaltmak, ardından yeniden kullanmak ve geri dönüştürmek geliyor. Enerji geri kazanımı ise ekonomik açıdan geri dönüştürülmesi ya da kompostlanması mümkün olmayan geriye kalan malzemeleri işlemden geçirebilir.
Sözleşmelere asgari geri dönüşüm ve organik atıkları bertarafa yönlendirmeme hedefleri eklenebilir. Ayrıca tesislerin bu hedeflere aykırı atık niteliği veya miktarı garantileri talep etmesi önlenebilir. Kullanılabilir malzemelerin ayrıldığı ayrıştırma merkezleri ve malzeme geri kazanım tesislerinin de yakma tesisleriyle birlikte yatırım alması gerekecek.
Atık toplayıcıları yeni sisteme sözleşmeli ayrıştırma işçileri, güvenlik eğitimi almış çalışanlar veya temiz geri dönüştürülebilir malzeme sağlayan kooperatiflerin üyeleri olarak katılabilir. Sağlık sigortası, koruyucu ekipman ve düzenli ücret, bu geçişi gelir kaybı yerine çalışma koşullarında iyileşmeye dönüştürebilir. Bantar Gebang çevresindeki topluluklar yeni modele katılmayı talep etti. Bu nedenle inşaat başlarken adil bir geçiş planı oluşturulması önem taşıyor.
İklim hesabı neyin yakıldığına bağlı
Endonezya'daki çöplerin ağırlık bakımından en büyük bölümünü gıda atıkları oluşturuyor. Organik malzemeler depolama alanlarında ayrışırken, birkaç on yıl boyunca karbondioksitten daha güçlü bir ısınma etkisine sahip sera gazı olan metan üretiyor. Araştırmacılar, ülkenin gıda tedarik zincirindeki emisyonların büyük bölümünün metandan kaynaklandığını tahmin ediyor.
Organik çöplerin yakılması metan salımının bir kısmını önleyebilir. Ancak plastiklerin yakılması, fosil kökenli karbondan karbondioksit salımına yol açıyor. İklim üzerindeki sonuç; toplama ve ayrıştırmaya, yanma verimliliğine ve tesisin ürettiği elektriğin hangi kaynaktan gelen elektriğin yerini aldığına bağlı.
Yaşam döngüsü değerlendirmeleri, yalnızca fırına bakmak yerine atık sisteminin farklı aşamalarındaki emisyonları karşılaştırıyor. Bu değerlendirmelere göre modern yakma, tesislerin katı kirlilik denetimi standartlarını karşılaması ve kentlerin iddialı geri dönüşüm ve kompostlama çalışmalarını sürdürmesi koşuluyla, açık döküm ve geleneksel depolamaya kıyasla net sera gazı emisyonlarını azaltabilir.
Java'nın başkentleri üzerine yakın tarihli bir analiz, kontrolsüz depolamanın yerini yakmanın alması hâlinde emisyonlarda yaklaşık yüzde 40 azalma potansiyeli bulunduğunu tahmin etti. Analiz, elektriğin eşitlenmiş maliyetini kilovatsaat başına yaklaşık 0,044 ABD doları olarak hesapladı; bu, mevcut ulusal fiyatlarla kabaca aynı düzeyde. Eşitlenmiş maliyet, bir tesisin işletme ömrü boyunca elektrik maliyetlerini karşılaştırma yöntemidir.
Aynı analiz, yeterli tesis kapasitesi ve atık arzı olması hâlinde yalnızca bu kentlerde yakmadan elektrik üretiminin 2025'te yılda iki milyon megavat saati aşabileceğini tahmin etti. Bu tahmin hem gerekli tesislerin kurulmasına hem de yeterli miktarda uygun atığın bu tesislere ulaşmasına bağlı.
Endonezya'nın elektrik sistemi hâlâ büyük ölçüde kömüre dayanıyor. Kömürden elektrik üretiminin bir kısmının atıktan üretilen elektrikle değiştirilmesi, daha temiz bir şebekeye kıyasla birim elektrik başına daha fazla emisyonu önleyebilir. Enerji üretimini artırmak amacıyla daha fazla plastik yakılması ise emisyonları yükseltir ve geri dönüşüm çabalarını zayıflatır.
Program için en güçlü sonuçların, organik atıkların kompostlanmasını veya anaerobik çürütülmesini, kapsamlı geri dönüşümü ve geriye kalan atıkların yüksek kirlilik denetimi standartlarına sahip tesislerde yakılmasını bir araya getireceği belirtiliyor. Anaerobik çürütme, organik malzemeleri oksijensiz ortamda işliyor. Atıktan enerji üretimi, Endonezya'nın daha geniş enerji dönüşümünde sınırlı bir rol oynayacak; iklim sorununa tek başına çözüm olmayacak.
Endonezya, emisyon azaltımlarını doğrulayabilen projelere yatırım çekmek amacıyla yeni bir kararnameyle uluslararası karbon ticareti kanallarını da yeniden açtı. Atıklardan kaynaklanan metanın azaltılması, dünya genelinde iklim eyleminin başlıca odak alanlarından biri. Atıktan enerji tesislerinin bu kapsama girip girmeyeceği, yakmaya hâlâ ihtiyatla yaklaşan ulusal kurallara ve uluslararası standartlara bağlı olacak.
Karbon piyasalarının güvenilir olması için açık raporlama, bağımsız doğrulama ve atık azaltımına yönelik daha geniş bir stratejiyle bağlantı gerekiyor. Bu finansman fırsatı, programın zaten karşı karşıya olduğu pratik gerekliliklerle birlikte değerlendirilmeli: güvenilir toplama, güvenli işletme, kesintisiz geri dönüşüm ve kamusal denetim.
Öne Çıkanlar
- Endonezya en az 30 kentte atıktan enerji tesisleri kurmayı planlıyor; ihale süreci ilerlerken yetkililer 33 ya da 34 noktadan söz ediyor.
- Bantar Gebang'da önerilen ilk ünite, Cakarta'da günde üretilen yaklaşık 8.000 ton çöple karşılaştırıldığında günde yaklaşık 1.000 ton atık işleyecek.
- Her tesisin maliyetinin iki ila üç trilyon rupiah olması bekleniyor. Vatanseverlik tahvilleri ve kamu-özel sektör finansmanı inşaatı destekleyecek; Danantara projeleri koordine edecek, PLN ise elektriği satın alacak.
- İlk projelerin 2025'in sonlarında 10 noktada başlatılması planlanıyor. Yetkililer 2027 sonuna kadar yaklaşık 33 kentte tesislerin tamamlanmasını hedeflerken Yuliot'un elektrik üretimini devreye alma planı 2029'da başlıyor.
- Tesisler atık hacmini yaklaşık yüzde 80 ila 90 oranında azaltmayı hedefliyor; ancak külün yine de işlenmesi, test edilmesi ve güvenli biçimde bertaraf edilmesi gerekiyor.
- Kirlilik denetimleri, sürekli izleme, toplulukların katılımı ve atık toplayıcılarının korunması, önerilen dönüşümün temel unsurları arasında.
- Java'nın başkentleri üzerine yapılan araştırmalar, kontrolsüz depolamayla karşılaştırıldığında emisyonlarda yaklaşık yüzde 40 azalma olabileceğini tahmin ediyor. Sonuçlar atığın bileşimine, geri dönüşüme ve tesis performansına bağlı.






