Güney Amerika Öne Çıkarken Çin Eylül'de ABD'den Soya Fasulyesi İthal Etmedi

11 dakikalık okuma
Güney Amerika Öne Çıkarken Çin Eylül'de ABD'den Soya Fasulyesi İthal Etmedi

Rekor düzeydeki sevkiyatlar ABD'li tedarikçileri dışarıda bıraktı

Çin, Kasım 2018'den bu yana ilk kez ABD'den soya fasulyesi sevkiyatı almadan geçen ay olan Eylül 2025'te ABD'den hiç soya fasulyesi ithal etmedi. Buna karşın toplam ithalat 12,87 milyon metrik tona ulaştı. Bu, kayıtlardaki en yüksek ikinci aylık hacimdi ve dünyanın en büyük soya fasulyesi alıcısının alımlarını Güney Amerika'ya ne ölçüde kaydırdığını gösterdi.

İçindekiler
  1. Rekor düzeydeki sevkiyatlar ABD'li tedarikçileri dışarıda bıraktı
  2. Tarifeler alışılmış mevsimsel ticaret yolunu kapatıyor
  3. Fiyat ve zamanlama Güney Amerikalı satıcıların lehine
  4. Brezilya ölçek ve ulaştırma yatırımlarıyla konumunu güçlendiriyor
  5. Arjantin ve Uruguay ek arz sağlıyor
  6. ABD'li çiftçiler başlıca satış dönemlerinin bir bölümünü kaybediyor
  7. Brezilya'nın bir sonraki hasadı öncesinde arz açığı gündeme gelebilir
  8. Pekin daha fazla yerli ürün ve daha az soya küspesi kullanımı hedefliyor
  9. Çevresel denetim ve hava koşulları baskıyı artırıyor
  10. Ticaret görüşmeleri alımları yeniden yönlendirebilir
  11. Öne Çıkanlar

Brezilya yaklaşık 10,96 milyon tonla toplamın kabaca yüzde 85'ini karşıladı. Arjantin yaklaşık 1,17 milyon ton, yani yüzde 9'a yakın sevkiyat yaptı. İki ülke birlikte eylül ayındaki sevkiyatların yaklaşık yüzde 94'ünü oluştururken ABD'li ihracatçılar, ABD'deki sonbahar hasadı döneminde normalde özel önem taşıyan bir pazarın dışında kaldı.

Çin gümrük verilerine göre eylül ithalatı bir yıl öncesine göre yaklaşık yüzde 13, ağustos ayına göreyse yaklaşık yüzde 5 arttı. Çin, domuz ve kümes hayvanı yeminde kullanılan küspe ile yemeklik yağ üretmek için soya fasulyesinden yararlanıyor. Tarifeler ve duraklayan müzakereler ABD'den alımları caydırırken yoğun sevkiyatlar bu sektörlerin tedarikini sürdürdü.

Soya fasulyesini küspe ve yağa dönüştüren Çinli işleyiciler ile devlet şirketleri, tedarikçilerini çeşitlendirmeye ve Brezilya'dan, daha sınırlı ölçüde de Arjantin'den büyük miktarlarda alım yapmaya yöneldi. Bu alımlar ticaret politikasının, Güney Amerika'daki rekabetçi fiyatların ve teslimatların güvenilirliğine ilişkin kaygıların bir araya gelmesini yansıtıyor.

Sonuçlar tek bir aya ait sevkiyat verilerinin ötesine uzanıyor. Çinli alıcılar, dördüncü çeyrekte sevk edilmek üzere yeni ABD hasadından yükleme ayırtmamıştı. Kasım ayına kadar uzanan Güney Amerika alımları, Brezilya'nın bir sonraki ürünü limanlara ulaşmadan önce ABD'li ihracatçıların normalde Çin'e yoğun satış yaptığı eylül-ocak dönemini daraltıyor.

Tarifeler alışılmış mevsimsel ticaret yolunu kapatıyor

Pekin'deki Capital Jingdu Futures'ta analist olan Wan Chengzhi, eylülde ABD'den sevkiyatların durmasının temel nedeninin tarifeler olduğunu belirtti. Yeni ABD hasadından yapılan sevkiyatlar hızlanmadan önce bile bu yokluğun neden olağandışı olduğunu şöyle açıkladı:

Bunun başlıca nedeni tarifeler. Normal bir yılda, önceki hasattan kalan bir miktar soya fasulyesi yine de piyasaya girerdi.

Reklam

Önceki hasattan kalan ürün, bir önceki hasat döneminde elde edilen soya fasulyesini ifade ediyor. Tüccarlar, yeni hasadın daha büyük miktarlarda sevk edilmeye başlamasından önce aradaki boşluğu kapatabilecek ABD ürününün büyük ölçüde piyasaya sürüldüğünü ve böylece sevkiyat akışının azaldığını söyledi. Pekin'deki analistlere göre tarifeler belirleyici politika engeli olmaya devam etti.

Brezilya'nın yılın başlarında gerçekleştirdiği büyük hasat, ürününü yaz sonuna kadar rekabetçi fiyatlarla sunmasını da sağladı. Arjantin'in ihracat vergilerini kısa süreliğine askıya alması, indirimli ürün alımı için fırsat yarattı. Bu gelişmeler, Çinli ithalatçılara normalde ABD satışlarının artacağı bir dönemde alternatifler sundu.

Alım kararlarıyla hasat takviminin nasıl birleştiğini gösteren başlıca gelişmeler şöyle:

  • Kasım 2018: Çin, Eylül 2025 öncesinde ABD'den soya fasulyesi ithal etmediği son ayı kaydetti.
  • 2025'in başları: Brezilya büyük bir ürün hasat ederek arzı artırdı ve yaz sonuna kadar ihracat fiyatlarının rekabetçi kalmasını sağladı.
  • Ağustos 2025: Çin, 10,49 milyon tonu Brezilya'dan olmak üzere yaklaşık 12,2 milyon ton ithal etti.
  • Eylül 2025: Toplam sevkiyat 12,87 milyon tona ulaştı; ABD'den soya fasulyesi gelmezken Brezilya'dan yaklaşık 10,96 milyon ton geldi.
  • 20 Ekim 2025 itibarıyla: Çinli alıcılar dördüncü çeyrekte sevk edilmek üzere yeni ABD hasadından yükleme ayırtmamış, Güney Amerika'dan kasım ayına kadar yetecek ürün için alım yapmıştı.

Fiyat ve zamanlama Güney Amerikalı satıcıların lehine

Brezilya'daki rekor düzeydeki hasat stokları artırdı ve ihracat fiyatları üzerinde baskı yarattı. Brezilya realinin görece zayıf seyri, dolar üzerinden fiyatlanan satışlarda ülkenin rekabet gücüne de katkı sağladı. Kuzey Brezilya limanlarından daha verimli ve rekabetçi navlun seçenekleri, öngörülebilir teslimat arayan Çinli ithalatçıların Brezilya'ya yönelmesini destekledi ve 2025'in büyük bölümünde ülkeyi başlıca tedarikçi haline getirdi.

Brezilyalı tüccarlar, Çinli şirketlerin Güney Amerikalı satıcılardan eylül için yaklaşık 8 milyon ton, ekim içinse yaklaşık 4 milyon ton alımı güvenceye aldığını tahmin etti. Bu alımlar iki aydaki öngörülen talebin yaklaşık yarısını karşılarken, normalde ABD'li çiftçiler için önemli olan bir dönemde iş hacmini Güney Amerika'ya taşıdı.

Chicago soya fasulyesi vadeli işlem fiyatları, piyasaların Çin'den gelen talebin zayıflamasını hesaba katmasıyla beş yılın en düşük seviyelerine yakın seyretti. ABD'li ihracatçılar açısından sonbahar teslimatı için ayrılan her yeni Güney Amerika yükü, geleneksel satış sezonlarında kullanabilecekleri alanı daralttı.

Reklam

Çin'in genel tarım ticareti de birkaç yıldır dönüşüm geçiriyor. ABD'nin Çin'in tarım ürünü ithalatındaki payı 2016'da yaklaşık yüzde 20 iken 2024'te yaklaşık yüzde 12'ye geriledi; Brezilya'nın payıysa yaklaşık yüzde 22'ye çıktı. Bu veriler yalnızca soya fasulyesini değil, tarım ürünü ithalatının tamamını kapsıyor ve mevcut soya fasulyesi ticaretindeki kaymayı daha geniş bir tedarikçi değişiminin parçası olarak ortaya koyuyor.

Arjantin ve Uruguay Çin'e ek alım seçenekleri sunuyor. Birden fazla Güney Amerika ülkesinden alım yapmak, ithalatçıların talebi karşılarken Washington'la siyasi gerilimin yaşandığı bir dönemde tek bir satıcıya bağımlılıklarını azaltmalarına imkân veriyor.

Brezilya ölçek ve ulaştırma yatırımlarıyla konumunu güçlendiriyor

Ağustosta Çin'in soya fasulyesi ithalatının yüzde 85'inden fazlasını Brezilya karşıladı; yaklaşık 12,2 milyon tonun 10,49 milyon tonu Brezilya limanlarından geldi. Eylül ayında da bu tablo daha yüksek bir hacimle sürdü ve Brezilya'nın sevkiyatları yaklaşık 10,96 milyon tona ulaştı.

Brezilya, son on yılın büyük bölümünde dünyanın en büyük soya fasulyesi ihracatçısı oldu. Ülke 2023'te rekor düzeyde ürün sevk ederek küresel ihracatın yarısından fazlasını gerçekleştirdi. Son yirmi yılı izleyen araştırmalar, Brezilya ihracatının dört kattan fazla arttığını ve son yıllarda ihraç edilen her on kileden yaklaşık yedisinin Çin'e gittiğini gösteriyor.

Yeni tarım alanlarının sınır bölgelerinde üretime açılması ve limanlarla nehir taşımacılığı koridorlarının iyileştirilmesi bu büyümeyi destekledi. İhracatçılar Santos ve Paranagua limanlarında, ayrıca Amazon koridoru boyunca kuzey liman terminallerinde yükleme kapasitesini genişleterek ürünlerin tarlalardan yurt dışındaki müşterilere taşınmasını kolaylaştırdı.

Çinli emtia şirketleri ve finans kuruluşları, lojistik yatırımlarına ve uzun dönemleri kapsayan tedarik anlaşmalarına katıldı. Bu düzenlemeler, talep güçlü olduğunda Çinli işleyicilerin belirsizliğini azaltıyor ve Brezilya ürününün tedarik zincirinde akışını sürdürüyor.

Mevcut sezonda Brezilya'nın hasadının daha küçük olması beklense de ülkenin küresel soya fasulyesi ihracatındaki payının yüzde 50'nin üzerinde kalacağı öngörülüyor. Üretim ölçeği, rekabetçi fiyatları ve yerleşik ulaştırma ağı, Çin'in tedarik stratejisinin merkezinde kalmasını sağlıyor.

Arjantin ve Uruguay ek arz sağlıyor

Genellikle işlenmiş soya küspesi ve yağı ihracatında önemli bir ülke olan Arjantin, iç piyasadaki arzın iyileşmesi ve kısa süreli ihracat vergisi askıya alma kararının satışları cazip hale getirmesiyle Çin'e daha fazla bütün soya fasulyesi sattı. Çin'in Arjantin'den yaptığı ithalat eylülde bir yıl öncesine göre yaklaşık yüzde 91 artarak 1,17 milyon tona yaklaştı.

Reklam

Uruguay'ın daha küçük ölçekli soya fasulyesi sektörü de yararlı bir ek kaynak haline geldi. Ülkenin 2024-2025 hasadı, önceki yıla göre artışla yaklaşık 4,2 milyon tona ulaştı. Daha büyük hasat, Çinli alıcıların Brezilya dışında yararlanabileceği arzı genişletti.

Ticaret kaynakları, eylül ile mayıs arasında sevk edilmek üzere Arjantin ve Uruguay'dan toplam 2,43 milyon tonluk alımın şimdiden yapıldığını belirtti. Fiyatların elverişli seyretmesi halinde Çinli işleyicilerin 2025-2026 pazarlama yılında iki ülkeden toplam 10 milyon tona kadar ürün alabileceğini tahmin ettiler.

Çin gümrük verileri, Eylül 2024 ile Temmuz 2025 arasında Arjantin ve Uruguay'dan toplamda yaklaşık 5 milyon ton ürün geldiğini gösterdi. Yeni alımlar, ABD sevkiyatlarının yokluğunda oluşan boşluğu dolduruyor ve işleyicilere üretim maliyetlerini yönetme konusunda daha fazla esneklik sağlıyor.

Güney Amerika'dan gelen arz dalgası genellikle küresel soya fasulyesi fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı yaratıyor. Daha ucuz ürün, soya fasulyesi alıp işleme maliyetiyle elde edilen küspe ve yağın satış gelirleri arasındaki fark olan işleme marjlarını artırabilir. Marjların iyileşmesi tesislerin daha yüksek kapasitede çalışmasını teşvik ederek, daralma ve toparlanma dönemlerinin ardından hâlâ büyük olan Çin domuz sürüsünün yem arzını destekleyebilir.

ABD'li çiftçiler başlıca satış dönemlerinin bir bölümünü kaybediyor

Çin, 2024'te yaklaşık 105 milyon ton soya fasulyesi ithal etti; bunun yaklaşık 22,13 milyon tonu ABD'den geldi. Brezilya'nın bir sonraki hasadı yeni rekabet getirmeden önce ABD ürününün büyük bölümü normalde sonbaharda satılıyor.

Çinli alıcıların eylül ve ekim için alımları erkenden yapması bu fırsat dönemini daralttı. ABD'nin Orta Batı bölgesindeki çiftçiler ve tahıl asansörleri açısından zamanlama önemli; çünkü depolama ve satış planları, pazarlama yılının ilk döneminde ihracat talebinin devam edeceği beklentisine göre oluşturuluyor.

Çin'den gelen talebin zayıflaması vadeli işlem fiyatlarıyla birlikte baz üzerinde de baskı yaratıyor. Baz, yerel nakit fiyat ile vadeli işlem fiyatı arasındaki farkı ifade ediyor. Bazın zayıflaması, çiftçilerin ürünlerini borsa fiyatına kıyasla daha düşük fiyata satmasına yol açabiliyor ve ürünü satmak mı yoksa depoda tutmak için ödeme yapmak mı gerektiğine ilişkin zor kararları artırıyor.

Reklam

ABD'li işleyiciler, ihracat talebindeki kaybın bir bölümünü karşılıyor. Yenilenebilir dizel hedefleri ve işleme tesislerine yapılan yatırımlar, 2021'den bu yana ABD'de soya yağı talebini artırdı. Ülkede daha fazla soya fasulyesi işlenmesi, Kuzey Amerika'daki hayvancılık sektörlerine ek küspe de sağlıyor.

Analistler, 2024-2025 döneminde ABD'nin küresel soya fasulyesi ihracatındaki payının yüzde 30'un altında kalmasını bekliyordu; bu oran on yıl önce yüzde 40'a yakındı. İhracatçılar ayrıca Çin dışındaki alıcı arayışıyla Meksika, Mısır, Japonya ve Güneydoğu Asya'nın bazı bölgeleri dahil başka pazarlar geliştiriyordu.

Brezilya'nın bir sonraki hasadı öncesinde arz açığı gündeme gelebilir

Yaz sonu ve sonbahardaki yoğun sevkiyatlar Çin'e şu anda ürün sağlıyor ancak stoklar 2026'nın başında sınanabilir. Brezilya'dan yüklemelerin yavaşlaması ya da stokların beklenenden düşük kalması, bir sonraki Brezilya hasadının yüksek hacimlerde sevk edilmesinden önce, şubat ile nisan arasında işleyicileri ürün sıkıntısıyla karşı karşıya bırakabilir.

Pekin merkezli danışmanlık şirketi AgRadar'ın kurucusu Johnny Xiang, ticaret anlaşmasına varılamamasının Çin'i bu dönemde arz riskiyle karşı karşıya bırakabileceği uyarısında bulundu:

Ticaret anlaşması olmazsa Çin'de şubat ile nisan arasında soya fasulyesi arz açığı ortaya çıkabilir. Brezilya çok büyük miktarda ürün sevk etti ve önceki hasattan kalan stokların büyüklüğü belirsiz.

Brezilya'nın önceki hasattan kalan stokları en önemli bilinmeyenlerden biri. Hava koşulları, nakliye maliyetleri ve Brezilya'daki bir sonraki hasadın ne hızla yapılacağı, Çinli alıcıların bu dönemi ne kadar kolay atlatacağını belirleyecek.

Çin, rezerv stokları piyasaya sürerek, hayvan yeminde kullanılan soya küspesi miktarını ayarlayarak ya da fiyatlar ve siyasi koşullar elverirse hemen temin edilebilecek ABD ürününü hedefli biçimde satın alarak karşılık verebilir. Her seçenek sorunun farklı bir bölümüne çözüm sunar: depolardaki ürün acil ihtiyaçları karşılayabilir, yem değişiklikleri tüketimi azaltabilir, ABD sevkiyatlarıysa ek bir tedarik rotası sağlayabilir.

Pekin daha fazla yerli ürün ve daha az soya küspesi kullanımı hedefliyor

Pekin, ithal soya fasulyesine aşırı bağımlılığı gıda güvenliği açısından bir zayıflık olarak görüyor. Mevcut Beş Yıllık Tarım Planı'ndaki belgeler, soya fasulyesi de dahil olmak üzere tahıl ve yağlı tohumların yurt içi üretiminin artırılmasına daha fazla ağırlık veriyor.

Yetkililer soya fasulyesi ekimine yönelik teşvikleri artırdı ve kuzeydoğu eyaletlerinde münavebeli ekimi özendirdi. Arazi ve su kısıtları ile düşük verim, yurt içi üretimin ne hızla artırılabileceğini sınırlıyor.

Reklam

Tarım Bakanlığı ayrıca soya küspesinin hayvan yemindeki payını yaklaşık yüzde 14,5'ten 2025'e kadar yüzde 13'ün altına indirmeyi amaçlayan bir eylem planı yayımladı. Yem fabrikaları, hayvanların protein ihtiyacını karşılayıp daha az soya küspesi kullanmak için kolza küspesi, yer fıstığı küspesi ve ayçiçeği küspesi gibi alternatifleri deniyor.

Yem formüllerindeki değişiklikler kalıcı olursa soya fasulyesi ithalatındaki artışı yavaşlatabilir. Bazı analistler, bu düzenlemeler ve hastalık salgınlarının ardından domuz üretiminin daha normal düzeylere dönmesi nedeniyle ithalatın son yıllarda zirve yapmış olabileceğini savunuyor.

Çin'in yurt içi üretimi tüketiminin hâlâ çok gerisinde. Ocak-eylül 2025 döneminde ithalat 85 milyon tonu aştı; bu da ülkenin hayvan yemi ve yemeklik yağ sektörleri için dış tedarikin önemini koruduğunu gösteriyor.

Çevresel denetim ve hava koşulları baskıyı artırıyor

Güney Amerika'da genişleyen soya fasulyesi üretimi çevresel denetime tabi tutuluyor. Brezilya'nın Cerrado bölgesindeki arazi açma faaliyetleri ve Amazon ulaşım koridorları çevresindeki baskı, düzenleyicilerin ve uluslararası alıcıların kaygılarına yol açtı.

Büyük gıda şirketleri ve ithalatçılar, ürünlerin nerede yetiştirildiğini ve tedarik zincirinde nasıl ilerlediğini izleyen denetim ve izlenebilirlik uygulamalarını sıkılaştırıyor. Yeni Avrupa kuralları ormansızlaşmayla bağlantılı ürünleri kısıtlıyor. Bu gerekliliklerin karşılanması maliyetleri artırıyor ancak uluslararası müşterilerin sürdürülebilirlik standartlarını karşılayan, doğrulanmış tedarik zincirlerine yatırımı teşvik edebilir.

Hava koşulları da bir başka belirsizlik kaynağı. Arjantin'de 2022-2023 dönemindeki şiddetli kuraklık soya fasulyesi üretimini yaklaşık yarıya indirirken Brezilya'nın bazı bölgeleri kurak dönemlerle yoğun yağışlar arasında gidip geliyor.

Çin'in birden fazla ülkeden alım yapması, tek bir üretici kötü hava koşullarından etkilendiğinde alternatifler sunuyor. Özellikle alıcılar aynı geniş bölgedeki hasatlara ve ulaştırma ağlarına büyük ölçüde bağımlıyken kısa süreli fiyat oynaklığı ve arz kesintilerinden kaçınmak zor olmaya devam ediyor.

Ticaret görüşmeleri alımları yeniden yönlendirebilir

Pekin ve Washington'dan yetkililer son haftalarda temas halindeydi ve görüşmeler planlanmıştı. Tarifelerin düşürülmesi ya da ABD ürünleri satın alma taahhüdü, ABD'nin kalan satış sezonunda ticaret akışını hızla yeniden yönlendirebilir.

Washington'daki liderler, Çin'in alımları yeniden başlatmasının diğer konularda tavizlerin önünü açacağını belirtti. Pekin ise satın alma kararlarının ülkenin ihtiyaçlarını ve diplomatik önceliklerini yansıtacağını işaret etti.

Reklam

Piyasa katılımcıları Chicago vadeli işlem fiyatlarını, Çin'deki işleme marjlarını, domuz sürüsünün durumunu ve Güney Amerika sevkiyatlarının hızını izliyordu. Bu göstergeler ürünün uygun fiyatlı olup olmadığını, işlemenin kârlı olup olmadığını ve hayvan yemi talebinin artıp azaldığını anlamaya yardımcı oluyor.

Kış sonlarında ABD'den aniden yeni satışların gelmesi, beklenen arz açığının ortaya çıktığına işaret ederdi. Brezilya'dan sevkiyatların yoğun sürmesiyse Çin'in ilkbahara kadar olan talebinin büyük bölümünü Güney Amerika'nın karşılayacağı anlamına gelirdi. Denge; ticaret müzakerelerine, kalan stoklara ve Brezilya'nın bir sonraki hasadının gelişine bağlı.

Öne Çıkanlar

  • Çin, Eylül 2025'te 12,87 milyon metrik ton soya fasulyesi ithal etti. Bu, kayıtlardaki en yüksek ikinci aylık toplam olurken ABD'den hiç ürün gelmedi.
  • Brezilya yaklaşık 10,96 milyon tonla toplamın yüzde 85'ini, Arjantin ise yaklaşık 1,17 milyon tonla yüzde 9'a yakınını karşıladı.
  • Toplam sevkiyat bir yıl öncesine göre yaklaşık yüzde 13, ağustos ayına göreyse yaklaşık yüzde 5 arttı.
  • Tarifeler, Güney Amerika'daki rekabetçi arz ve alımların erkene çekilmesi, ABD'li ihracatçıların normal sonbahar satış dönemini daralttı.
  • Arjantin'in ihracat vergilerini geçici olarak askıya alması ve Uruguay'daki daha büyük hasat ek alım fırsatları sundu.
  • ABD'li çiftçiler daha düşük fiyatlarla ve depolama kararlarıyla karşı karşıya kalırken yurt içindeki artan işleme kapasitesi talebin bir bölümünü karşıladı.
  • Ticaret görüşmeleri sonuçsuz kalır ve Brezilya arzı daralırsa Çin, Şubat-Nisan 2026 döneminde arz açığıyla karşılaşabilir.
  • Pekin, yerli üretimi teşvik ediyor ve soya küspesinin hayvan yemindeki payını 2025'e kadar yüzde 13'ün altına indirmeyi hedefliyor.
  • İlkbahara kadar alımları ticaret müzakereleri, hava koşulları, Brezilya'nın kalan stokları ve bir sonraki hasat belirleyecek.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir