Güney Kore’deki Güneş Enerjili Tuzdan Arındırma Cihazı Elektrik Kullanmadan Saatte Metrekare Başına 3,4 Litre Su Üretiyor

10 dakikalık okuma
Güney Kore’deki Güneş Enerjili Tuzdan Arındırma Cihazı Elektrik Kullanmadan Saatte Metrekare Başına 3,4 Litre Su Üretiyor

Güneş ışığı ve kâğıt fitil, deniz suyunu tatlı suya dönüştürüyor

Güney Kore’deki Ulsan Ulusal Bilim ve Teknoloji Enstitüsü’nde (UNIST) geliştirilen güneş enerjili tuzdan arındırma prototipi, standart test güneş ışığı altında saatte metrekare başına 3,40 kilogram buharlaşma hızına ulaştı. Bu, harici bir elektrik kaynağı kullanmadan güneş ışığıyla saatte metrekare başına yaklaşık 3,4 litre suya karşılık geliyor.

İçindekiler
  1. Güneş ışığı ve kâğıt fitil, deniz suyunu tatlı suya dönüştürüyor
  2. Su cihazın içinde nasıl hareket ediyor?
  3. Işığı emen malzeme neden önemli?
  4. Tuzun sıcak merkezden uzaklaştırılması
  5. Performans verileri ne anlama geliyor?
  6. Ters ozmozla karşılaştırması
  7. Modüler sistemler nerelerde kullanılabilir?
  8. Tuzu deşarj etmek yerine toplamak
  9. Laboratuvar dışında nelerin çalışması gerekiyor?
  10. Enerji tasarrufu ve çevresel maliyetler
  11. Bilinmesi Gerekenler

UNIST Enerji ve Kimya Mühendisliği Fakültesinden Profesör Ji Hyun Jang’ın liderlik ettiği araştırma, deniz suyunu yukarı çeken bir kâğıt yapıyı ışığı ısıya dönüştüren bir malzemeyle bir araya getiriyor. Tasarımın bir diğer temel özelliği, kalıcı bir soruna çözüm getiriyor: buharlaşma yüzeyinde biriken tuzun, cihazın çalışmasını sürdürmek için gereken güneş ışığını zamanla engellemesi.

Prototip, tuzu kenarlara yönlendirerek sıcak merkez bölgeyi açık bırakıyor. Laboratuvarda yapılan dayanıklılık testlerinde, tipik deniz suyunun yaklaşık yüzde 3,5 olan tuzluluk oranına kıyasla yüzde 20 tuz içeren çözeltilerde iki hafta boyunca istikrarlı biçimde çalıştı.

Advanced Energy Materials dergisinde yayımlanan çalışmada başyazar olarak Dr. Saurav Chaule yer alıyor. Araştırmacılar, tuzun denize deşarj edilen yoğun tuzlu sıvı içinde kalmak yerine kenarlarda kristalleşip toplanabilmesi nedeniyle tasarımın kaynakların geri kazanılmasında da kullanılabileceğini düşünüyor.

Adalar, uzak köyler ve afetlerden sonra toparlanmaya çalışan bölgeler için temel avantaj açık: buharlaştırma sürecinde şebeke elektriğine veya yakıta ihtiyaç duymadan deniz suyunu kullanılabilir tatlı suya dönüştürmek. Laboratuvar sonucunu güvenilir bir su kaynağına dönüştürmek için dayanıklı ekipman ve buharı yakalayıp yeniden sıvıya çevirecek etkili bir sistem gerekiyor.

Su cihazın içinde nasıl hareket ediyor?

UNIST’in buharlaştırıcısı, suyu emen kâğıt etrafında oluşturulmuş ters L biçimli bir yapıya sahip. Kâğıt fitil görevi görerek kılcal etkiyle deniz suyunu yukarı çekiyor; bu, emici bir şeridin sıvıyı küçük boşluklarına çekmesini sağlayan süreçle aynı. Araştırmacılar, kâğıdın emme davranışını turnusol kâğıdına benzetiyor.

Reklam

Dikey bölümün üstündeki bir katman güneş ışığını emerek ısıya dönüştürüyor. Deniz suyu bu sıcak yüzeye ulaştığında su buharlaşıyor, çözünmüş tuz ise geride kalıyor. Ardından buhar daha soğuk bir yüzeye ilerleyerek yoğunlaşıyor ve toplanabilecek sıvı tatlı suya dönüşüyor.

Bu düzenek, ısıtmayı buharlaşmanın gerçekleştiği noktada yoğunlaştırıyor. Geometrisi ayrıca suyun sıcak yüzey boyunca hangi yönde hareket edeceğini kontrol ederek çözünmüş tuzun, en yararlı güneş ışığını alan bölgeden uzaklaştırılmasına yardımcı oluyor.

Fitil, ışığı emen yüzey ve kontrollü akış yolunun bu birleşimi; pompa, membran ve sık sık elle temizlik ihtiyacını azaltıyor. Cihaz, basınçla çalışan makineler yerine sıvının kâğıt içindeki hareketine ve güneş ışığının sağladığı ısıya dayanıyor.

Işığı emen malzeme neden önemli?

Fototermal katmanda, kısaca LSMO olarak bilinen La0.7Sr0.3MnO3 kullanılıyor. Fototermal, bir malzemenin ışığı ısıya dönüştürmesi anlamına geliyor. LSMO, optik ve elektriksel özellikleri ayarlanabilen malzemeler sınıfındaki bir oksit perovskit.

İçeriğinde lantan, stronsiyum ve mangan bulunuyor. Güneş hücreleriyle sıkça ilişkilendirilen kurşun bazlı halojenür perovskitlerin aksine LSMO, uçucu veya zehirli kurşuna dayanmıyor. Bu özellik, dayanıklılığın ve çevre güvenliğinin önem taşıdığı su uygulamalarında malzemeyi cazip kılıyor.

Malzemenin nasıl ısı ürettiğinin açıklaması, güneş ışığından gelen enerjiyi nasıl işlediğinde yatıyor. Işık, elektronları daha yüksek enerji düzeylerine çıkarabiliyor. Malzemenin elektronik yapısında bulunan ve “tuzak durumları” olarak adlandırılan yapılar, bu uyarılmış elektronların enerjilerini nasıl açığa çıkardığını etkiliyor.

Uyarılmış yük taşıyıcılarının önemli bir bölümü ışık yaymadan yeniden birleşiyor ve enerjilerini doğrudan ısı olarak açığa çıkarıyor. Işımasız yeniden birleşme veya termalleşme olarak tanımlanan bu süreç, gelen güneş enerjisinin büyük bölümünü yüzeyde yerel ısınmaya dönüştürüyor.

Buharlaştırıcı açısından bunun pratik faydası, hızlı ısınan ve belirli bir miktar güneş ışığıyla daha hızlı buharlaşma sağlayan bir yüzey. LSMO’nun ısıl kararlılığı, cihazın laboratuvar dışında tekrarlanan çalışmaya ne ölçüde dayanabileceği değerlendirilirken de avantaj sağlıyor.

Reklam

Tuzun sıcak merkezden uzaklaştırılması

Tuz birikmesi, güneş enerjili tuzdan arındırmanın önündeki başlıca engellerden biri. Su her buharlaştığında geride kalan sıvının tuzluluğu artıyor. Sonunda çözünmüş tuzlar sıcak yüzeyde kristalleşerek ışığı dağıtıyor ve ısı aktarımını engelliyor.

Önceki sistemler, biriken tuzun temizlenmesi veya yıkanarak uzaklaştırılması için ara verilmesi gerekmeden önce çoğunlukla saatler boyunca iyi çalışıyordu. UNIST tasarımı, karmaşık kaplamalara veya hareketli parçalara bel bağlamak yerine bu sorunu biçimi ve kontrollü sıvı hareketiyle ele alıyor.

Ters L geometrisi tek yönlü bir akış ve buharlaşma yüzeyi boyunca tuz yoğunluğu gradyanı oluşturuyor. Çözünmüş iyonlar, su aktivitesinin daha düşük olduğu kenarlara yakın bölgelere ilerliyor. Su aktivitesi, bir çözeltideki suyun ne ölçüde kullanılabilir olduğunu ifade ediyor.

Kristaller, güneş ışığını emmesi gereken merkez bölgeden uzakta, bu kenarlarda oluşup büyümeye başlıyor. Operatörler kristalleri kenarlardan toplayabilirken ana fototermal bölge ışığa açık kalıyor. Yüzeyin temiz tutulması, zaman içinde hem ışık emiliminin hem de ısı üretiminin sürdürülmesine yardımcı oluyor.

Yüzde 20 tuz içeren bir çözeltide iki hafta boyunca istikrarlı biçimde çalışması, yoğun tuzlu çözeltiler açısından özellikle önemli. İlk araştırma açıklamasında bu yoğunluğun endüstriyel süreçlerden kaynaklanan tuzlu çözeltiler için tipik olduğu belirtiliyor. Bu oran, sıradan deniz suyunun yüzde 3,5 tuzluluk düzeyinin çok üzerinde; dolayısıyla deniz suyunun arıtılması için güvenlik payı ve tuzlu çözeltilerin yoğunlaştırılmasında olası kullanım alanları olduğunu düşündürüyor.

Performans verileri ne anlama geliyor?

Bildirilen saatte metrekare başına 3,40 kilogramlık hız, bir güneş koşulunda ölçüldü. Bu, metrekare başına yaklaşık bir kilovat gelen güneş gücüne eşit standart bir güneş ışığı test düzeyi.

Birçok pasif güneş damıtıcısı, benzer koşullarda saatte metrekare başına yaklaşık 0,3 ila 0,4 kilogram su üretiyor. Bu aralıkla karşılaştırıldığında UNIST prototipinin bildirilen buharlaşma hızı yaklaşık sekiz ila on kat daha yüksek.

Reklam

Günlük üretim, gün boyunca ekipmana ulaşan güneş ışığı miktarına ve yoğuşturucunun buharı ne kadar verimli biçimde sıvı olarak topladığına bağlı. Birkaç saat boyunca güçlü güneş ışığı altında, bildirilen hız bir metrekarelik modülün günde onlarca litre su üretebileceğine işaret ediyor. Birden fazla modül kullanılarak üretim artırılabilir.

Laboratuvar ölçümü, sıcak yüzeyden buhar olarak ayrılan su miktarını gösteriyor. İçme suyu sağlayabilmek için buharın temiz bir toplama sistemine ulaşması, soğuması ve sıvıya dönüşmesi de gerekiyor. Bu nedenle pratik bir kurulumun ısı kaybını sınırlarken buharın neredeyse tamamını yakalaması gerekiyor.

Yoğuşturucu tasarımı, yalıtım ve ısının yeniden kullanımı; toplanan su miktarının buharlaştırıcıda ölçülen hıza ne kadar yaklaşacağını etkiliyor. Tuz yönetim sistemi, uzun süreli çalışma sırasında güneş ışığını emen yüzeyi temiz tutarak performansın sürdürülmesine katkı sağlıyor.

Ters ozmozla karşılaştırması

Ters ozmoz, şehirler ve sanayi için büyük miktarda tatlı su üretebildiği için modern tuzdan arındırma alanına hâkim. Bu yöntemde deniz suyu yüksek basınçla ince membranlardan geçirilerek çözünmüş tuzun büyük bölümü sudan ayrılıyor.

Bu süreç, üretilen her metreküp su için birkaç kilovatsaat elektrik tüketiyor. Membranları korumak için ön arıtma gerekiyor ve sorumlu biçimde yönetilmesi gereken yoğun tuzlu sıvı ortaya çıkıyor. Tesisler büyük yatırımlar gerektiriyor ve genellikle elektrik şebekesine veya özel bir enerji kaynağına bağımlı.

UNIST’in yaklaşımı farklı. Pasif bir güneş buharlaştırıcısı, ters ozmozla ilişkili basınç ekipmanını, pompaları ve yüksek elektrik talebini ortadan kaldırıyor. Birim zamanda ve alanda daha az su üretiyor, ancak şebekeden uzakta, sessizce ve daha basit bakımla çalışabiliyor.

Tuzun kenarlarda kristalleşmeye yönlendirilmesi, sıvı tuzlu atık miktarını da azaltabilir. Uygun iklimlerde modüler buharlaştırıcı grupları hanelere, kliniklere veya çiftliklere hizmet verebilir; daha büyük kurulumlar ise toplulukların ihtiyaçlarını karşılayabilir.

Reklam

Şehirlerde güneş enerjili buharlaştırmanın büyük tuzdan arındırma tesislerinin yerini almaktan çok onları tamamlaması bekleniyor. Olası kullanım alanları arasında yedek su kaynağı sağlamak ve elektrik şebekesinin kıyısında kalan uzak mahallelere hizmet vermek bulunuyor.

Modüler sistemler nerelerde kullanılabilir?

Adalardaki topluluklar, balıkçı köyleri ve kıyı çiftlikleri, tasarımın hedeflediği yerler arasında. Bu bölgelerin deniz suyuna erişimi olabiliyor, ancak şebeke elektriği sınırlı kalabiliyor veya karmaşık makinelerin bakımını yapabilecek insan kaynağı yetersiz olabiliyor.

Fırtına, deprem veya çatışma sonrasındaki insani yardım çalışmaları da olası kullanım alanlarından biri. Su altyapısı devre dışı kaldığında, çalışan bir elektrik şebekesi yerine güneş ışığına dayanan ekipmanlar arz açığının kapatılmasına yardımcı olabilir.

Tasarım modüler olduğu için tek tek paneller küçük ihtiyaçları karşılayabilir, gruplandırılmış modüller ise daha fazla su sağlayabilir. Düşük gürültü ve yüksek basınçlı ekipman bulunmaması, güvenliğin ve güvenilir çalışmanın önemli olduğu okul ve kliniklerde de kullanıma uygun olabilir.

Milyarlarca insan, güvenli biçimde yönetilen içme suyuna düzenli erişimden yoksun. Bazı kıyı toplulukları, işletme maliyetleri ve tuzlu atık üretimiyle birlikte gelen dizel enerjili tuzdan arındırma sistemlerine bağımlı. UNIST’in yaklaşımı, büyük tesis altyapısı yerine basit malzemeler, kontrollü geometri ve güneş ışığı kullanarak bu ihtiyacın bir bölümünü hedefliyor.

Tuzu deşarj etmek yerine toplamak

Buharlaştırıcının kenarlarında oluşan kristaller, tatlı suya ek olarak ikinci bir olası ürün sunuyor. Operatörler kuru tuzu ve kristalleşmiş diğer mineralleri toplayarak cihaza su üretiminin yanı sıra kaynakların geri kazanılmasında da rol verebilir.

Katı maddelerin geri kazanılması, yakındaki kıyı sularına yoğun tuzlu sıvı deşarjını azaltabilir. Uygun koşullarda toplanan tuz endüstriyel süreçlerde yeniden kullanılabilir veya tuz havuzlarına güvenli biçimde geri verilebilir. Kaynakların geri kazanılması küçük gelir olanakları da yaratabilir.

Ekip, ters L biçimli çok sayıda buharlaştırıcının daha büyük modüller hâlinde birleştirilmesini öneriyor. Böyle bir düzenleme, tuzun toplandığı kenarlara erişimi korurken sahada kurulumu ve bakımı daha kolay ekipmanlara giden bir yol sunuyor.

Reklam

Tuzlu atık yönetimi, pratik tasarımın bir parçası olmaya devam ediyor. Kristalleri erişilebilir kenarlara yönlendirmenin avantajı, yoğun atığı tatlı su üretildikten sonra ele almak yerine su üretimiyle tuz toplama süreçlerinin birlikte değerlendirilebilmesi.

Laboratuvar dışında nelerin çalışması gerekiyor?

Kâğıt fitilin aylar boyunca tekrarlanan ıslanma ve kuruma döngülerine, morötesi ışığa ve deniz canlılarının yüzeyde birikmesi olan biyolojik kirlenmeye dayanması gerekiyor. Fototermal kaplamanın da güneş ışığını emme ve en az bozulmayla ısı açığa çıkarma özelliğini koruması şart.

Üretim yöntemleri maliyeti ve tutarlılığı etkileyecek. Geniş yüzeyleri düşük sıcaklıklarda eşit biçimde kaplayabilen teknikler masrafları azaltabilir ve modüllerin daha standart üretilmesini sağlayabilir. LSMO’nun ısıl kararlılığı yardımcı olsa da güvenilir ekipman üretmek, ısıya dayanıklı bir malzeme seçmekten daha fazlasını gerektiriyor.

Yoğunlaşma da temel bir mühendislik meselesi. Her kilogram su buharı, sıvı suyun buhara dönüşürken soğurduğu enerji olan büyük miktarda gizli ısı taşıyor. Bu ısının bir bölümünü gelen deniz suyuna aktarabilen bir yoğuşturucu enerjiyi yeniden kullanarak toplam üretimi artırabilir.

Korumalı bölmelerin temizliği zorlaştırmadan ısı kaybını ve buhar sızıntısını sınırlaması gerekiyor. Toz, deniz suyu serpintisi ve biriken tuz kristalleri için yine de basit temizlik rutinlerine ihtiyaç duyulacak. Bu pratik ayrıntılar, depolama tankına ne kadar su ulaşacağını ve kurulumun ne kadar bakım gerektireceğini belirleyecek.

Yüksek tuzlulukta iki hafta süren testler umut verici. Kıyı koşullarında birkaç ay sürecek denemeler, uzun vadeli dayanıklılığı ve bakım gereksinimlerini ortaya koymaya yardımcı olabilir. Yardım kuruluşları ve yerel kamu hizmeti sağlayıcılarıyla ortaklıklar bu denemeleri destekleyebilir ve farklı iklimlere uygun tasarımlara yön verebilir. Sahadaki verim, üretim maliyetleri ve bakım ihtiyacı uygulamaya geçişte hâlâ yanıtlanması gereken sorular.

Enerji tasarrufu ve çevresel maliyetler

Elektrik şebekesi dışındaki yerlerde güneş enerjili tuzdan arındırma, dizel jeneratörlerden sağlanan enerjinin yerini güneş ışığıyla alabilir. Çalışma sırasında yakıt tüketiminin önlenmesi iklim açısından fayda sağlarken yüksek basınçlı pompaların ortadan kalkması da kıyı toplulukları ve yaban hayatı çevresindeki makine gürültüsünü azaltıyor.

Reklam

Ekipmanın kullanım ömrü boyunca çevresel maliyetleri yine de bulunuyor. Bunlar arasında lantan ve stronsiyumun çıkarılması ile emicilerin ve muhafazaların üretimi yer alıyor. Dayanıklı malzemeler ve basit montaj, hizmet ömrünü uzatarak üretimden kaynaklanan karbon salımının daha uzun yıllara yayılan su arzıyla dengelenmesini sağlayabilir.

Tuzun geri kazanılması, kıyıya yakın yoğun tuzlu sıvı deşarjlarını azaltarak tuzdan arındırmayı deniz ekosistemleriyle daha uyumlu hâle getirebilir. Bu yaklaşım, temiz su ve sanitasyona yönelik küresel kalkınma hedefleriyle, deniz suyu tatlı suya dönüştürülürken ortaya çıkan atığın yönetilmesi gereğini de bir araya getiriyor.

İklim değişikliği daha şiddetli kuraklıklara ve sıcak hava dalgalarına yol açarken toplulukların su güvenliğini artıracak pratik yöntemlere ihtiyacı olacak. UNIST prototipi somut bir yol sunuyor: verimli ısıtmayı, basit bir fitili ve kontrollü tuz kristalleşmesini bir araya getirmek. Günlük yaşamda ne kadar yararlı olacağı, laboratuvardaki bu güçlü yönleri yerel koşullarda güvenilir biçimde su toplayan dayanıklı modüllere dönüştürmeye bağlı.

Bilinmesi Gerekenler

  • UNIST araştırmacıları, harici elektrik kullanmadan bir güneş koşulunda saatte metrekare başına 3,40 kilogram, yaklaşık 3,4 litre suyun buharlaştığını bildirdi.
  • Profesör Ji Hyun Jang’ın liderlik ettiği araştırma Advanced Energy Materials dergisinde yayımlandı; başyazarı Dr. Saurav Chaule.
  • Kâğıt fitil ve ters L biçimli yapı, deniz suyunu La0.7Sr0.3MnO3 veya LSMO’dan yapılmış fototermal katmana taşıyor.
  • Kontrollü sıvı hareketi tuzu kenarlara yönlendirerek merkezdeki ışık emici yüzeyin temiz kalmasına yardımcı oluyor.
  • Cihaz, tipik deniz suyunun yaklaşık yüzde 3,5 olan tuzluluk oranına karşılık yüzde 20 tuz içeren çözeltilerde iki hafta boyunca istikrarlı biçimde çalıştı.
  • Buharlaşma hızı, birçok pasif güneş damıtıcısı için bildirilen saatte metrekare başına 0,3 ila 0,4 kilogram düzeyinin yaklaşık sekiz ila on katı.
  • Buharın tatlı su olarak toplanması için etkili yoğunlaştırma, yalıtım ve temiz bir depolama haznesi gerekiyor.
  • Olası kullanım alanları arasında tuz ve mineral geri kazanımının yanı sıra adalar, köyler, çiftlikler, klinikler, okullar ve afet yardımı bulunuyor.
  • Sahada yapılacak denemeler, üretim yöntemleri ve yoğuşturucu performansı pratik üretim miktarını, maliyeti ve bakım ihtiyacını belirleyecek.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir