Pekin ve Hangzhou Asgari Ders Saati Belirlerken Çin Yapay Zekâyı Okul Müfredatına Alıyor

11 dakikalık okuma
Pekin ve Hangzhou Asgari Ders Saati Belirlerken Çin Yapay Zekâyı Okul Müfredatına Alıyor

Yeni eğitim öğretim yılıyla yapay zekâ dersleri başlıyor

Çin, Eylül 2025'ten itibaren yapay zekâyı ilk ve ortaöğretim sınıflarına taşıyor. Pekin her eğitim öğretim yılında en az sekiz saat yapay zekâ dersi verilmesini şart koşarken Hangzhou, tüm sınıf düzeylerinde en az on saat ders öngörüyor. Kent ve ilçelerdeki öğrenciler, okulda ilerledikçe kapsamı genişleyen yapılandırılmış dersler alacak.

İçindekiler
  1. Yeni eğitim öğretim yılıyla yapay zekâ dersleri başlıyor
  2. Okullar için sekiz ya da on saat ne anlama geliyor?
  3. Öğrenme, tanımadan üretmeye uzanıyor
  4. Ödev kuralları sorumluluğu öğrenciye bırakıyor
  5. Sınıf asistanları ve daha hızlı geri bildirim
  6. Eğitim, Çin'in yapay zekâ hedeflerinin neden bir parçası?
  7. Üniversiteler yapay zekânın ne kadar yaygın kullanıldığını gösteriyor
  8. Sınıf içi denemelere gizlilik kaygıları eşlik ediyor
  9. Öğretmen eğitimi reformun kapsamını sınayacak
  10. Çin'in uygulaması diğer çalışmalarla nasıl karşılaştırılıyor?
  11. Aileler bu eğitim öğretim yılında neler bekleyebilir?
  12. Özet

Ülke çapındaki müfredat, yapay zekâyı eğitim de dahil olmak üzere gündelik yaşama ve sanayiye taşımayı amaçlayan ulusal “Yapay Zekâ+” girişiminin bir parçası. Girişim, dijital becerileri erken yaşta kazandırmayı ve işverenlerin yapay zekâ yetkinliklerine şimdiden değer verdiği bir iş piyasasına öğrencileri hazırlamayı hedefliyor.

Eğitim Bakanlığı, yapay zekâyı öğretim yöntemlerine, ders kitaplarına ve okul platformlarına taşıyan daha kapsamlı bir yaklaşım ortaya koydu. Yakın vadeli hedef, 2030'a kadar yapay zekâ eğitimine herkesin erişebilmesi. Bu doğrultuda örnek kent ve eyaletlerde, ülke geneline yayılabilecek uygulamalar deneniyor. Çalışma, 2035'e kadar güçlü bir eğitim sistemi kurma yönündeki ulusal hedefle de örtüşüyor.

Çocuklar açısından bu değişiklik, hem akıllı sistemler hakkında hem de bu sistemlerle birlikte öğrenmek anlamına geliyor. Derslerde makinelerin örüntüleri nasıl tanıdığı, yanıtlarının hangi durumlarda yanlış olabileceği ve öğrencilerin kendi düşünme süreçlerinden vazgeçmeden bu sistemleri nasıl kullanabileceği anlatılacak. Okullar, otomatik notlandırmadan sınıf içi asistanlara kadar öğretmenlere destek sağlayan araçları da deniyor.

Asgari ders saatleri bir başlangıç noktası sunarken yerel yönetimler, derslerin düzenlenmesi ve personelin eğitimi konusunda esnekliğe sahip. Pekin, okulların yapay zekâyı ayrı bir ders olarak vermesine ya da fen bilimleri ve bilişim teknolojileri derslerine dahil etmesine izin veriyor. Hangzhou ise daha yüksek asgari ders saatini, öğretmenlerin becerilerini geliştirmeye yönelik resmi bir programla destekliyor.

Reklam

Okullar için sekiz ya da on saat ne anlama geliyor?

Pekin'deki sekiz saat asgari süreyi belirliyor; okullar daha fazla ders verebilir. Pek çok okul, düzenli ders saatlerinin dışında kulüpler, laboratuvarlar ve programlarla öğrenme olanaklarını şimdiden genişletiyor. Hangzhou'nun yıllık on saatlik şartı okullara daha yüksek bir yükümlülük getiriyor ve kentin yapay zekâ eğitimi için önde gelen bir uygulama alanı olma hedefini yansıtıyor.

Hangzhou'daki asgari süre, Pekin'dekinden iki saat, başka bir deyişle yüzde 25 daha fazla. Her iki kent de çalışmanın yalnızca yeni bir ders saati eklenmesine bağlı kalmayıp sınıf içi uygulamalar ve öğretmenlerin hazırlanmasıyla gelişmesine olanak tanıyor.

Bir ilkokul, fen bilimleri ünitesinde görüntü sınıflandırma etkinliğine yer verebilir. Çocuklar bu etkinlikte bir bilgisayarın görselleri kategorilere nasıl ayırdığını keşfeder. Lisede edebiyat dersi, büyük bir dil modelinin metni nasıl oluşturduğunu ve ürettiği içeriğin neden yanıltıcı olabileceğini inceleyebilir. Büyük dil modeli, verilerden öğrendiği örüntülerden yararlanarak dil üreten bir yapay zekâ sistemidir.

Pekin Eğitim Komisyonu, okulların kent çapındaki bir platform üzerinden benimseyip uyarlayabileceği ve paylaşabileceği onlarca ders hazırlamak için bir dijital öğrenme merkeziyle çalıştı. İlk veriler yoğun ilgiye işaret ediyor; içeriklerin birçok eyaletteki öğrenciler tarafından kullanıldığı bildiriliyor.

Hangzhou, okulları, üniversiteleri ve teknoloji şirketlerini birbirine bağlayan eğitim merkezleri ve ağları geliştiriyor. Amaç, öğretmenlere teknolojinin ardındaki teorinin yanı sıra sınıfta kullanabilecekleri pratik yöntemleri de öğretmek.

Öğrenme, tanımadan üretmeye uzanıyor

Eğitim Bakanlığının yaklaşımı, dersleri öğrencilerin gelişim düzeyine göre şekillendiriyor. İlkokul öğrencileri sesli asistanlar ve görüntü tanıma gibi somut etkinlikler ve tanıdık örneklerle başlıyor. Bilgisayarların verilere ve kurallara bağlı olduğunu, bir modelin tahmininin yanlış çıkabileceğini öğreniyorlar.

Ortaokul öğrencileri yapay zekâyı okul ve günlük yaşamla ilgili işlerde kullanmaya yöneliyor. Derslerde, bilgisayarın örneklerden örüntüler öğrendiği süreç anlamına gelen makine öğrenmesinin temelleri tanıtılıyor. Öğrenciler yaygın hataları inceliyor, oluşturulan yanıtları güvenilir bilgilerle karşılaştırıyor ve önyargıları belirlemeyi öğreniyor.

Lise öğrencileri yenilik, tasarım odaklı düşünme ve pratik problem çözme içeren daha ileri çalışmalara yöneliyor. Basit modeller oluşturup geliştirebilir, araştırma için yapay zekâ araçlarından yararlanabilir ve farklı derslerden bilgileri bir araya getiren projeler hazırlayabilirler. Gizlilik, şeffaflık, verilerin adil kullanımı ve otomasyonun sınırları daha fazla öne çıkıyor.

Reklam

Hedeflenen ilerleme, farkındalıktan uygulamaya ve ardından daha bağımsız çalışmaya uzanıyor. Yetkililer, yapay zekâ okuryazarlığının okuma ve matematik becerileri gibi öğrencilerin ileri eğitimlerine veya iş yaşamına taşıyacakları ortak bir yetkinliğe dönüşmesini istiyor. Araçları kullanma becerisinin, onları ne zaman ve nasıl kullanacağına ilişkin sağlıklı değerlendirmeyle birlikte gelişmesi amaçlanıyor.

Ödev kuralları sorumluluğu öğrenciye bırakıyor

Çin'in yönergeleri, öğrencileri fikir geliştirmek, bilgileri düzenlemek ve geri bildirim almak için yapay zekâ kullanmaya teşvik ediyor. Bununla birlikte öğrencilerin yapay zekânın ürettiği içerikleri kendi akademik çalışmalarıymış gibi sunmalarını ya da ödev ve sınavlarda nihai yanıtları üretmek için üretken yapay zekâ sistemlerini kullanmalarını yasaklıyor.

Öğretmenlerden sorumlu kullanımı göstermeleri, yapay zekâ çıktılarının nasıl doğrulanacağını açıklamaları ve özgün düşünmeyi ödüllendiren ödevler hazırlamaları bekleniyor. Yetkililer, yapay zekânın öğrenme asistanı olarak hizmet ettiği; öğretmen, öğrenci ve makineyi bir araya getiren bir model tarif ediyor.

Bir öğrenci, anlamadığı konuları belirlemek veya alıştırma soruları edinmek için yapay zekâ aracından yararlanabilir. Ancak bu soruları çözmek için gereken çalışmayı yine kendisi yapmalı. Bilgileri kontrol etmek, akıl yürütme sürecini açıklamak ve hataları fark etmek öğrenmenin parçası olmayı sürdürüyor.

Dolayısıyla okullardan yalnızca yazılımların kullanımını öğretmeleri beklenmiyor. Görevleri arasında çocukların ne zaman desteğin yararlı olacağına, bir yanıtın ne zaman kontrol edilmesi gerektiğine ve çalışmalarının özgünlüğünü nasıl koruyacaklarına karar vermelerine yardımcı olmak da var. Yönergeler ayrıca teknolojiye aşırı bağımlılığa karşı uyarıyor; açık tartışma, yaratıcı keşif ve düşünme için zaman ayrılmasını istiyor.

Sınıf asistanları ve daha hızlı geri bildirim

Bazı okullar, belirli derslerin öğretimine yardımcı olan küçük yapay zekâ asistanı robotları ya da tabletlerden erişilen dijital asistanları deniyor. Öğretmen sınıfın sorumluluğunu taşımayı sürdürürken bu araçlar öğrencilerin ilgisini çekebiliyor, küçük gruplara sorular yöneltebiliyor ve ihtiyaç duyulduğunda ipuçları verebiliyor.

Öğrencilerin çalışmalarını büyük ölçekte analiz eden akıllı platformlar da yaygınlaşıyor. Bu platformlar rutin ödevleri notlandırabiliyor, sık yapılan hataları belirleyebiliyor ve öğrencilerin ihtiyaçlarına uygun alıştırmalar önerebiliyor. Böylece öğretmenler, yardıma ihtiyaç duyan çocuklarla konuşmaya daha fazla zaman ayırabiliyor.

Lise fizik öğretmenleri, öğrencilerin laboratuvar çalışmalarından önce kavramları görselleştirmesine olanak tanıyan dinamik simülasyonlar oluşturmak için yapay zekâ kullanıyor. Kırsal bölgelerdeki ortaokullarda ise notlandırmaya yardımcı olan araçlar, öğretmenlerin sınıf genelinde görülen hataları belirlemesine ve ders anlatımını buna göre düzenlemesine yardımcı oluyor.

Reklam

Üniversiteler, günün her saati alıştırma ve geri bildirim sağlayan öğrenme asistanlarını kullanıma sundu. Bu pilot uygulamalar, önümüzdeki yıllarda üst sınıflara ulaşması muhtemel özelliklere dair bir fikir veriyor. Yapay zekâ, öğretmenlerin ders hazırlama ve öğrenci gelişimini değerlendirme biçimini de değiştiriyor.

Shanghai Normal Üniversitesi Rektörü Yuan Wen, özellikle değerlerin öğretilmesinde ve sosyal-duygusal gelişimin desteklenmesinde öğretmenin sınıfta bulunmasının vazgeçilmez olduğunu savundu. Edebiyat öğretmeninin rolünü şöyle anlattı:

Edebiyatın büyüsünü yüreğiyle ve ruhuyla aktarabilecek, kürsüde öğrencilerin karşısında canlı bir öğretmenin varlığına her zaman ihtiyaç duyulacak.

Birçok eğitimci, bu insani rolü eğitimin merkezinde tutarken rutin işlerde destek almaktan memnun. Amaç, tekrarlayan işlerden kazanılan zamanı sohbetlere, projelere ve rehberliğe ayırmak, öğrencilere de daha fazla alıştırma olanağı sunmak.

Eğitim, Çin'in yapay zekâ hedeflerinin neden bir parçası?

Çin, 2030'a kadar küresel yapay zekâ lideri olmayı hedefliyor ve bu hedefi araştırma, bilgi işlem altyapısı ve yerel laboratuvarlara yönelik desteklerle güçlendiriyor. 2025'te başlatılan ulusal bir program, yetenek gelişimi de dahil olmak üzere yapay zekâyla ilgili projelere milyarlarca dolar kaynak ayırdı.

İleri çiplere yönelik ihracat kontrolleri de Çinli kurumları, en gelişmiş donanımlara sınırlı erişimle model eğitmenin ve uygulamaları hayata geçirmenin yollarını bulmaya yöneltti. Bilgi işlem kaynakları önemli; çünkü yapay zekâ sistemlerini eğitmek ve çalıştırmak, makinelerin büyük miktarda bilgiyi işlemesini gerektiriyor.

Eğitim çalışmaları, ekonominin farklı alanlarında yapay zekâ kullanımını yaygınlaştırmayı ve darboğazları azaltmak için yerli yetenekleri geliştirmeyi amaçlayan politika yaklaşımıyla örtüşüyor. Yetkililer, öğrencilerin bağımsız düşünmesini, sorun çözmesini ve ekip halinde çalışmasını istiyor; sınıfta kullanılan yapay zekâ araçlarının da bu becerileri geliştirmeye yardımcı olabileceğini belirtiyor.

Bilgi işlem maliyetlerini düşüren yerli modellerin ortaya çıkması ve ilgi görmesiyle kamuoyunun ilgisi arttı. Bugün birçok alandaki iş ilanlarında yapay zekâ okuryazarlığı bir avantaj olarak belirtiliyor. Her öğrenciye temel bilgileri kazandırmanın, daha ileri çalışmalara yönelecek öğrencileri desteklerken gelecek kuşağın başlangıç düzeyini de yükseltmesi amaçlanıyor.

Hong Kong Çin Üniversitesi'nde iletişim profesörü olan Fang Kecheng, kamuoyundaki ilgiyi bilim ve teknolojiye duyulan köklü bir inançla ilişkilendirdi:

Çin'de teknolojiyi ulusal ilerlemenin itici gücü olarak görmeye dayanan uzun bir gelenek var.

Reklam

Üniversiteler yapay zekânın ne kadar yaygın kullanıldığını gösteriyor

Anketler, Çin'deki üniversite öğrencilerinin neredeyse tamamının yapay zekâ araçlarıyla karşılaştığını bildiriyor. Artık birçok kurum, teknik alanlar dışında eğitim gören öğrencilere de resmi yapay zekâ okuryazarlığı dersleri sunuyor.

İlk ve ortaöğretim müfredatı, üniversitedeki bu deneyimin devamlılığını sağlamayı amaçlıyor. Öğrenciler, yükseköğretime başlamadan veya iş yaşamına atılmadan önce yapay zekâyla tanışacak; bilgileri arttıkça dersler de daha kapsamlı hale gelecek.

Üniversiteler, öğrencilerin yapay zekâ tespit araçları ve akademik dürüstlük konusunda kaygı duyduğunu da bildiriyor. Bu deneyim, izin verilen destekle öğrencilerin kendi başlarına tamamlamaları gereken çalışmalar arasındaki sınırın anlaşılması için açık kurallara ve şeffaf denetimlere duyulan ihtiyaca işaret ediyor.

Sınıf içi denemelere gizlilik kaygıları eşlik ediyor

Bazı sınıflarda beyin etkinliğini algılayan ve yapay zekâ analiziyle öğretmenlerin dikkat örüntülerini anlamasına, dersin temposunu anlık olarak ayarlamasına yardımcı olan kafa bantları deneniyor. Savunucuları, bu verilerin öğretimi iyileştirebileceğini söylüyor. Eleştirenler ise gözetim ve bu tür bir izlemenin çocuklar üzerinde yaratabileceği baskıdan kaygı duyuyor.

Okullar yapay zekâ kullanımını genişletirken gizlilik ve teknolojiye bağımlılık kaygıları da sürüyor. Çin'in yönergeleri bu riskleri kabul ediyor ve eğitimcilerden dijital araçların yanı sıra tartışma, yaratıcılık ve düşünme olanaklarını da korumalarını istiyor.

Yükseköğretimde öğrencilerin yapay zekâ kullanımını inceleyen araştırmacı Meifang Zhuo, ne yasaklamayı ne de sınırsız kullanımı, bunun yerine rehberlik sunmayı savundu. Eğitim hedefini şöyle açıkladı:

Amaç, öğrencilerin yapay zekâ kullanmasını engellemek değil, onu etkili öğrenme ve üst düzey düşünme için kullanmalarına rehberlik etmek olmalı.

Bu yaklaşım yeni okul kurallarına da yansıyor. Öğrencilerin yapay zekâyı kullanırken sağlıklı değerlendirme yapmayı öğrenmeleri beklenirken öğretmenler, bir makineden alınan yardımın çocukların düşünmeye ve öğrenmeye devam etmesini sağlamalı.

Öğretmen eğitimi reformun kapsamını sınayacak

Eğitim Bakanlığı, daha az öğretmeni veya laboratuvarı olan okulların öğretim materyallerine ulaşabilmesi için ortak kaynakları ve çevrimiçi platformları teşvik ediyor. Pekin'in ortak içerik havuzu, öğretmenlerin uyarlayabileceği üniteler sunarak her okulun tek başına yapması gereken hazırlık miktarını azaltıyor.

Zhejiang ve diğer eyaletler, öğretim yöntemlerini ülke geneline yaymadan önce denemek için eğitim merkezleri kuruyor ve pilot okullar belirliyor. Veri platformları, yerel yönetimlerin personel ve beceri eksikliklerini saptamasına ve yatırımların nereye yapılacağına karar vermesine yardımcı oluyor.

Reklam

Daha önceki dijital eğitim pilotları, yapay zekâ okuryazarlığı oturumlarıyla milyonlarca eğitimciye ulaştı ve öğretim ile mesleki gelişimi destekleyen yüzlerce araç ortaya çıkardı. Yeni plan, gündelik sınıf uygulamalarıyla bağlantılı daha ayrıntılı eğitimler aracılığıyla bu çalışmayı genişletiyor.

Kent ve kırsal bölgelerdeki okullar arasındaki farklar sürüyor. Ortak dersler, uzaktan eğitim ve çevrimiçi destek, kaynakları daha kısıtlı okulların önündeki engelleri azaltabilir. Ancak müfredatın etkisi, büyük ölçüde öğretmenlerin bu materyalleri sınıfta kullanabilmesine bağlı.

Çin'in uygulaması diğer çalışmalarla nasıl karşılaştırılıyor?

Kaliforniya ve Japonya'nın da aralarında bulunduğu yerlerdeki eğitim yetkilileri, okullara müfredatlarında yapay zekâya yer vermeyi değerlendirme talimatı verdi. Avrupa'daki eğitim sistemleri sınıf içi araçları deniyor ve öğrencilerin kullanımına sınırlar getiriyor.

Dünya genelinde öğrencilerin giderek artan bir bölümü, derslerine yardımcı olması için haftada en az bir kez yapay zekâ kullanıyor. Öğretmenler ders hazırlamak, alıştırmaları öğrencilere göre uyarlamak ve gelişimi takip etmek için bu araçları deniyor; ancak birçok bölgede eğitim ve politika desteği geriden geliyor.

Çin'in uygulaması, okul kademelerine göre düzenlenmiş ulusal bir çerçeveyi, yerel asgari ders saatlerini ve ortak ders havuzlarını bir araya getiriyor. Halkın yoğun ilgisi ve üniversitelerde yapay zekâ okuryazarlığının şimdiden geniş ölçekte öğretilmesi de uygulamanın hızını ve kapsamını öne çıkarıyor.

Plan, teknolojiye erişimi kolaylaştırırken özgünlüğü, doğruluğu ve insan rehberliğini de korumayı amaçlıyor. Öğrenciler, eğitimleri boyunca kullanabilecekleri araçlarla tanıştırılırken okullar da öğrenme sürecindeki emeği korumaya yönelik kurallar koyuyor.

Aileler bu eğitim öğretim yılında neler bekleyebilir?

İlkokul derslerinde örüntü tanımanın nasıl işlediğini ve bilgisayarların neden örneklere ihtiyaç duyduğunu açıklayan uygulamalı etkinliklere yer verilmesi bekleniyor. Ortaokul öğrencileri, veri toplayan sensörlerle ilgili bir fen bilimleri ünitesi ya da üretilmiş metin ve görsellerdeki yanlış bilgileri ayırt etmeye yönelik bir yurttaşlık dersi gibi mevcut dersler içinde yapay zekâyla karşılaşabilir.

Lise öğrencileri, sınıfta kullanılan bir veri kümesiyle basit bir model üzerinde değişiklik yapma, sonuçları değerlendirme ve nelerin iyileştiğini ya da iyileşmediğini yazma gibi küçük projeler yürütebilir. Bunlar, müfredattaki ilerlemenin uygulamada nasıl görünebileceğine ilişkin örneklerdir.

Aileler, her sınıf düzeyinde derslerin neyi öğretmeyi amaçladığını, öğrenci verilerinin nasıl işleneceğini, öğretmenlerin yapay zekâ çıktılarının doğruluğunu nasıl kontrol ettiğini ve ödevlerde hangi kuralların geçerli olduğunu sorabilir. Programların öğrencilerin yanıtları sorgulama, güvenilir bilgileri kontrol etme ve akıl yürütme süreçlerini açıklama becerilerini geliştirmesi bekleniyor.

Reklam

Eylül 2025 için duyurulan değişiklikler daha uzun vadeli bir takvimin parçası. Temel aşamalar şöyle:

  • 2025: Ulusal program, yetenek gelişimi de dahil olmak üzere yapay zekâ projelerine milyarlarca dolar kaynak ayırıyor.
  • Eylül 2025: İlk ve ortaöğretimde yapılandırılmış yapay zekâ dersleri başlıyor. Pekin yılda en az sekiz, Hangzhou ise en az on saat ders şartı getiriyor.
  • 2030: Yakın vadeli eğitim hedefi, herkesin yapay zekâ eğitimine erişebilmesi. Çin aynı yıl küresel yapay zekâ lideri olmayı da hedefliyor.
  • 2035: Eğitim reformları, güçlü bir eğitim sistemi kurmaya yönelik ulusal hedefle örtüşüyor.

Öğrenciler için başarı, ödevlerin özenli görünmesinden fazlası olacak. Asıl ölçüt, izledikleri adımları anlatabilmeleri, hataları belirleyebilmeleri ve neyi neden değiştirdiklerini açıklayabilmeleri. Müfredat, akıllı araçları tanıdık hale getirirken anlama sorumluluğunu öğrencide tutmayı amaçlıyor.

Özet

  • Çin, ulusal “Yapay Zekâ+” girişimi kapsamında Eylül 2025'ten itibaren ilk ve ortaöğretim okullarında yapılandırılmış yapay zekâ dersleri başlatıyor.
  • Pekin her eğitim öğretim yılında en az sekiz saat ders şartı getiriyor. Hangzhou ise tüm sınıf düzeylerinde en az on saat ders öngörüyor ve öğretmen eğitimini geliştiriyor.
  • Dersler ilkokulda temel farkındalıktan ortaokulda uygulamaya, lisede ise ileri projelere ve etiğe uzanıyor.
  • Öğrenciler destek almak için yapay zekâ kullanabilir; ancak üretilen içeriği kendi çalışmalarıymış gibi sunmaları veya ödev ve sınavların nihai yanıtlarını üretmek için kullanmaları yasak.
  • Okullar sınıf asistanlarını, otomatik notlandırmayı ve simülasyonları deniyor. Bazı okullarda dikkat örüntülerini analiz eden kafa bantları da deneniyor; bu uygulamalar gizlilik kaygılarına yol açıyor.
  • Ortak kaynaklar, eğitim merkezleri ve uzaktan destekle daha az personeli ve olanağı olan okullara yardımcı olunması amaçlanıyor.
  • Eğitim hedefi, 2030'a kadar herkesin yapay zekâ eğitimine erişebilmesi; daha geniş planlar ise 2035'e kadar güçlü bir eğitim sistemi kurmayı öngörüyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir