Malezya’nın Kentsel Yenileme Yasa Tasarısı: Yüzde 80 Kuralı Mülk Sahipleri ve Toplumlar İçin Ne Anlama Geliyor?

13 dakikalık okuma
Malezya’nın Kentsel Yenileme Yasa Tasarısı: Yüzde 80 Kuralı Mülk Sahipleri ve Toplumlar İçin Ne Anlama Geliyor?

534 Yenileme Alanı ve Mülk Sahiplerinin Hakları Üzerindeki Anlaşmazlık

Malezya’nın önerdiği Kentsel Yenileme Yasa Tasarısı, eskimiş mahallelerin onarılma ya da yeniden inşa edilme biçimini değiştirecek. Hükümet, yenilemeyi kabul eden sakinler için yüzde 80 onay şartı ve satın alma bedeli alınmadan yeni konut sözü veriyor. Eyalet yönetimleri son on yılda, Kuala Lumpur’daki 139 alanın yanı sıra Kedah, Perak, Selangor ve diğer eyaletlerdeki onlarca alanı kapsayan 534 bölgeyi yenileme adayı olarak resmî gazetede yayımladı.

İçindekiler
  1. 534 Yenileme Alanı ve Mülk Sahiplerinin Hakları Üzerindeki Anlaşmazlık
  2. Bazı Projeler Neden İlerleyemiyor?
  3. Mahalleleri Yenilemenin Üç Yolu
  4. Projeleri Kim Onaylayacak ve Denetleyecek?
  5. Yüzde 80 Kuralı Teklifi Nasıl Değiştiriyor?
  6. Yeni Konutlar Neler Sunacak?
  7. Hukuk Kuruluşları Neden Daha Güçlü Onay Kuralları İstiyor?
  8. Kamulaştırma, Onay Doğrulaması ve Onarım Bildirimleri
  9. Bedelsiz Yeni Evde Yaşamak Yine de Daha Pahalı Olabilir
  10. Siyasi Muhalefet ve Parlamento Takvimi
  11. Hâlâ Tartışılan Güvenceler
  12. Özetle

2 Eylül 2025 itibarıyla teklif, ülke çapında hararetli tartışmalara konu olmayı sürdürüyor. Konut ve Yerel Yönetimler Bakanı Nga Kor Ming, tasarının bakımsız binalarda yaşayan ailelere yardımcı olacağını ve mülk sahipleri arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle tıkanan projelerin önünü açacağını söylüyor. Hukuk ve sivil toplum kuruluşları ise yüzde 80’lik çoğunluğun bile itiraz eden kişileri mülklerini kaybetme riskiyle karşı karşıya bırakabileceğini savunuyor.

1960’lı ve 1970’li yıllarda inşa edilen binlerce merdivenli apartman ve diğer yapılarda yıpranma, eskiyen elektrik tesisatı, bozulan asansörler ve dar yaşam alanları sorunları görülüyor. Yerel yönetimlere giderek daha fazla şikâyet ulaşırken bu sorunları gidermek için ayrılan kaynaklar sınırlı. Mevcut kurallara göre yeniden geliştirme için genellikle tüm mülk sahiplerinin anlaşması gerekiyor; bu da tek bir kişinin ret kararının projeyi durdurmasına imkân veriyor.

Dolayısıyla tartışma, eski binaların bakıma ihtiyaç duyup duymadığının ötesine uzanıyor. Bir evle ilgili kararı kimin vereceği, inşaat sırasında sakinlerin nerede barınacağı ve yenilemenin ardından bölgede kalmaya maddi güçlerinin yetip yetmeyeceği de tartışmanın odağında.

Nga, yenilemeyi güvenlik ve insana yakışır yaşam koşulları meselesi olarak sunuyor; açıklanan hedef, sakinleri yerinden etmek değil, toplulukların yaşam koşullarını iyileştirmek. Konut ve yerel yönetimler bakanı, politikanın amacını şöyle açıkladı:

Kentsel yenileme, bu topluluklara yeni bir yaşam fırsatı sunmakla ilgili. Yaşam kalitesini yükseltmek, evlerin güvenli olmasını sağlamak ve sürdürülebilir topluluklar oluşturmakla ilgili.

Reklam

Bazı Projeler Neden İlerleyemiyor?

Selayang’daki Desa Bakti apartmanları, hükümetin bakımsız konutlara ilişkin kaygılarını gözler önüne seriyor. Binalar henüz otuz yıllık olmasına rağmen ciddi ölçüde yıpranmış durumda. Nga, düzenli bir yenileme süreci olmadan, özellikle düşük gelirli ailelerin standartların altındaki koşullarda yaşamayı sürdüreceğini savunuyor.

Kuala Lumpur’daki Desa Kuda Lari bölgesi ise başka bir sorunu, mülk sahipleri arasında uzlaşma sağlanamamasını gösteriyor. Bir mülk sahibi yeniden geliştirmeyi kabul etmediği için bölge sekiz yıldır terk edilmiş durumda. Mülk sahiplerine ulaşılamadığında ya da anlaşmazlıklar yıllarca sürdüğünde başka projeler de tıkanabiliyor.

Yüzde 100 onay şartı, her mülk sahibine belirleyici bir söz hakkı veriyor. Ancak bu, neredeyse herkesin anlaşmasının bile çalışmalara başlamak için yeterli olmayabileceği anlamına geliyor. Yasa tasarısını destekleyenler, net bir onay eşiğinin mülk sahiplerinden güçlü destek alırken tıkanmış projelerin ilerlemesini sağlayacağına inanıyor.

Eyalet yönetimlerince resmî gazetede yayımlanan 534 alanın siyasi ağırlığı da var. Daha önce yenileme alanlarını onaylayan bazı eyaletler, şimdi önerilen federal çerçeveye karşı çıkıyor. İtirazları, yasanın komitelere ve atanan müteahhitlere vereceği yetkilere odaklanıyor. Nga ise ulusal kurallar oluşturulması gerektiğini savunurken mevcut yenileme birikmiş iş yüküne işaret ediyor.

Mahalleleri Yenilemenin Üç Yolu

Yasa tasarısı üç yaklaşım belirliyor: kentsel canlandırma, kentsel iyileştirme ve kentsel yeniden geliştirme. Nga, yenilemenin konutları ve mahalleleri iyileştirmeye yönelik bir araçlar bütünü olduğunu, yeniden inşanın ise gerektiğinde kullanılacağını söylüyor.

Kentsel canlandırma, mevcut binalarda ve çevrelerinde yapılacak iyileştirmeleri kapsıyor. Bunlar arasında asansörlerin değiştirilmesi, yeniden boyama, çatı onarımı, peyzaj düzenlemesi ve ortak kullanım alanlarının yenilenmesi yer alabilir. Sakinler, içinde yaşadıkları binaları korurken daha iyi koşullardan yararlanabilir.

Kentsel iyileştirme, işlevlerini ve güvenliğini yeniden sağlamayı amaçlayarak bakımsız ya da kötü yönetilen binalara ve ortak alanlara odaklanıyor. En kapsamlı değişikliğe yol açacak seçenek olan kentsel yeniden geliştirme ise binaların güvenli olmadığı veya onarılmasının mali açıdan uygulanabilir olmadığı durumlarda tüm blokların yeniden inşa edilmesini içeriyor.

Önerilen yasa, Malezya Yarımadası’nda ve Kuala Lumpur, Putrajaya ile Labuan federal bölgelerinde uygulanacak. 2005 Ulusal Miras Yasası kapsamındaki koruma alanları tasarının dışında tutuluyor. Hükümet ayrıca tasarı kapsamındaki yenileme projelerinin Malay rezerv arazilerini, yerel halkın geleneksel arazilerini ve miras alanlarını kapsamayacağını söylüyor.

Reklam

Projeleri Kim Onaylayacak ve Denetleyecek?

Eyalet Yürütme Komiteleri ve bir Federal Yürütme Komitesi yenileme sürecini denetleyecek. Görevleri arasında projeleri gözetmek, müteahhitleri belgelendirmek, teşvikleri belirlemek ve mülk sahiplerinin haklarını korumak bulunacak. Yenileme süreci eyalet ya da federal kurumlar tarafından veya mülk sahiplerinin oybirliğiyle aldığı kararla başlatılabilecek.

Süreç; raporların hazırlanmasını, etkilenen taraflara danışılmasını ve onaylanması hâlinde eyalet makamının yenileme alanını resmî gazetede yayımlamasını içerecek. Resmî gazetede yayımlama, bir kararın resmen duyurulmasıdır. Bir alan yenileme bölgesi ilan edildiğinde çalışmaların 24 ay içinde başlaması gerekecek; bu süre 24 ay daha uzatılabilecek.

Müteahhitlerin sermaye ve projeleri tamamlama geçmişiyle ilgili şartları karşılaması gerekecek. Bağlı şirketlerin yönetimini kontrol eden holding şirketleri, bu şirketlerin başarısızlıklarından sorumlu tutulabilecek. Böylece söz konusu durumlarda sorumluluk, projeyi yürüten şirketle sınırlı kalmayacak.

Federal ve Eyalet Yürütme Komiteleri kurallara uyumu izleyecek. Başbakanlar ya da eyalet başbakanları başkanlığındaki eyalet yönetimleri müzakerelere öncülük ederken federal yürütme denetim ve teşvik sağlayacak. Finansmanı desteklemek için bir Kentsel Yenileme Fonu da öneriliyor.

Hükümet, yasa tasarısının yerel planlama mevzuatını tamamlayacağını, eyalet ve yerel yönetimlerin yetkilerini koruyacağını söylüyor. Nga, bakanın rolünü yönetişim ve koordinasyon olarak tanımlıyor. Süreli mülkiyet haklarının uzatılması eyalet makamlarının kararı olmaya devam edecek; daimi mülkiyet hakkına sahip araziler de bu statüsünü koruyacak.

Yüzde 80 Kuralı Teklifi Nasıl Değiştiriyor?

Önceki taslaklarda binanın yaşı ve durumuna göre farklı onay eşikleri kullanılıyordu. Güvenli olmayan ya da terk edilmiş yapılarda eşik yüzde 51’e kadar düşebiliyordu. Milletvekilleri ve sivil toplum kuruluşlarının itirazlarının ardından hükümet, tüm projeler için tek tip yüzde 80 eşiği taahhüdünde bulundu.

100 mülk sahibinden oluşan bir grupta yüzde 80 kuralı, 80 kişinin onayını gerektiriyor ve 20 kişiye kadar kişinin çoğunluğa katılmaması mümkün oluyor. Hükümet, büyük bir çoğunluğun, tek bir mülk sahibinin projeyi süresiz biçimde engellemesine izin vermeden iyileştirmeleri onaylayabilmesi gerektiğini savunuyor. Eleştiriler ise geride kalan mülk sahiplerinin haklarına odaklanıyor.

Hükümet ayrıca planlama sırasında demografik verilerin dikkate alınmasını zorunlu kılmak için bir maddeyi değiştirmeyi planlıyor. Demografik veriler, bir bölgede yaşayan insanları tanımlıyor. Açıklanan amaç, yenileme sırasında yerel toplulukların yapısının aniden değişmesini önlemek.

Parlamentonun Altyapı, Ulaştırma ve İletişim Seçme Komitesi her iki değişiklik için de baskı yaptı. Nga, bu değişiklikleri paydaşlardan gelen geri bildirimlere bağlayarak azınlık mülkiyet haklarıyla uzun gecikmeleri giderme ihtiyacı arasında denge kurulduğunu söylüyor.

Reklam

Yeni Konutlar Neler Sunacak?

Hükümet kurumları, genellikle "bire bir" diye tanımlanan yeni konut politikasının ayrıntılarını açıkladı. Onay veren sakinler, yeni konut daha büyük ve daha değerli olsa bile mevcut evlerinin karşılığında herhangi bir bedel ödemeden yeni bir konut alacak. İlk sakinler isterlerse geri dönebilecek.

PLANMalaysia Genel Müdürü Datuk Dr. Alias Rameli, bu politikanın dayandığı tazminat ilkesini şöyle açıkladı. Sakinlerin:

mevcut evlerinin karşılığında, yeni mülkün değeri eskisinden çok daha yüksek olsa bile, herhangi bir ödeme yapmadan yeni bir ev alacağını

Yetkililer kamu konutlarını içeren bir örnek verdi: Bir yatak odası ve bir banyosu bulunan, 500 fit karelik bir dairenin yerine en az 750 fit karelik, üç yatak odalı ve iki banyolu bir ev verilecek. Bu örnekteki asgari yeni konut, 250 fit kare, yani yüzde 50 daha fazla alan sağlayacak.

İnşaat sırasında sakinlere geçici konut ya da kira desteği sağlanacak. Aksaklıkları azaltmak amacıyla tüm binalar aynı anda boşaltılmayacak, projeler aşamalı biçimde yürütülecek. Hükümetin açıkladığı amaç, konutları ve çevreyi iyileştirirken toplulukları korumak.

Taslak ayrıca yenilemeye katılan mülk sahiplerine ya da konut sakinlerine mevcut durumlarından daha olumsuz olmayan koşullarda haklar sunulmasını şart koşuyor. Mülk sahipleri aynı yerde kalmayı seçebilecek ve projelerindeki ilerleme hakkında bilgi alma hakkına sahip olacak. Eyalet yönetimleri, küçük mülk sahiplerinin büyük müteahhitlerle tek başlarına müzakere etmek zorunda kalmaması için arabulucu olarak görev yapacak.

Malezya Barosu, yenileme haklarının teklif edilmesi şartının onay vermeyenler de dâhil tüm mülk sahiplerini kapsamasını istiyor. Taslakta yenilemeye katılan mülk sahipleri ya da sakinler için öngörülen korumanın, projeye karşı çıkan mülk sahiplerini etkileyebilecek kamulaştırma olasılığıyla birlikte bulunması bu talebi önemli kılıyor.

Hukuk Kuruluşları Neden Daha Güçlü Onay Kuralları İstiyor?

Malezya Barosu, kentsel yenilemeyi meşru bir ulusal hedef olarak kabul ediyor ancak önerilen onay eşikleri ve süreçlerin azınlık mülkiyet haklarını ve kamu güvenini zayıflatabileceğini söylüyor. Baro; içinde yaşanabilir durumdaki binalar için daha yüksek onay oranları, anlaşmanın bağımsız biçimde doğrulanması ve zorunlu kamulaştırmaya karşı daha güçlü denetim talep ediyor.

Malezya Barosu teklife ilişkin açıklamasında, yenileme politikasını mülkiyet hakları ve insanların evlerinde güven içinde yaşamayı sürdürebilme hakkıyla ilişkilendirdi:

kentsel yenileme meşru bir ulusal hedeftir ancak temel haklar, konut güvencesi ve hukukun üstünlüğüne duyulan kamu güveni pahasına gerçekleştirilmemelidir.

Reklam

Emekli üst düzey kamu görevlilerinden oluşan G25 grubu, tehlike oluşturmayan ve içinde yaşanan binalarda onayın oybirliğine yaklaşmasını, örneğin eşiğin yüzde 95 olmasını istiyor. Grup, mülkiyetin anayasal korumanın temelinde bulunduğunu ve yalnızca nitelikli çoğunlukla geçersiz kılınmaması gerektiğini savunuyor.

Hükümetin önerdiği tek tip eşiğe yanıt veren G25, "yüzde 80 çok düşük" dedi. Grup ayrıca şu uyarıda bulundu:

özel mülkiyetin üretilmiş bir onay görüntüsüyle fiilen el konularak alınmasına yol açabilecek tehlikeli bir emsal.

Hükümetin önerdiği yüzde 80 ile G25’in önerdiği yüzde 95 arasındaki fark, itiraz eden mülk sahipleri açısından önemli. 100 mülk sahibinden oluşan bir grupta ilk eşik, 20 kişinin çoğunluğun dışında kalmasına rağmen projenin gerekli onayı almasına imkân veriyor; ikinci eşikte bu sayı beş oluyor.

Hukuk kuruluşları, gerekli onay sayısının yanı sıra onayın nasıl toplandığının da incelenmesini istiyor. Kaygıları, onayın her mülk sahibinin kararını gerçekten yansıtıp yansıtmadığı ve proje ilerlemeden önce sakinlerin usule ilişkin sorunlara adil biçimde itiraz etme fırsatı bulup bulamayacağı.

Kamulaştırma, Onay Doğrulaması ve Onarım Bildirimleri

1960 tarihli Arazi Edinimi Yasası, devlete kamu yararı amacıyla arazi edinme yetkisi veriyor. Taslak yenileme yasa tasarısı, bir alan yenileme için ilan edildikten ve gerekli onay eşiğine ulaşıldıktan sonra bu mekanizmalara dayanıyor. Zorunlu kamulaştırma, mal sahibinin satmayı kabul etmediği durumlarda bile devletin yasal bir süreçle mülk edinmesi anlamına geliyor.

Malezya Barosu, bu yetkinin yalnızca izine ulaşılamayan mülk sahipleri ya da vefat etmiş kişilere ait mülkler gibi sınırlı ve teknik durumlarla sınırlandırılmasını istiyor. Baro, yalnızca yeniden geliştirme teklifine karşı çıktıkları için mülk sahiplerinin arazilerinin kamulaştırılmasına karşı çıkıyor.

Baro ayrıca, metinde yapılan değişikliklerin, onayı güvence altına alma sorumluluğunu onaylanan müteahhide yüklerken Eyalet Yürütme Komitesinin doğrudan katılımını sınırlı tuttuğunu söylüyor. Sivil toplum kuruluşları, anlaşmanın teyit edilmesi sürecine devletin doğrudan katılmasını ve anlaşmazlıkları ya da usul kusurlarını inceleyebilecek bağımsız bir arabuluculuk kurumu oluşturulmasını istiyor.

Yetkililer, önerilen yasa kapsamında çıkarılacak yönetmeliklerin onay sürecini ayrıntılandırabileceğini belirtti. Bu yönetmelikleri çıkarma yetkisi bakanda olacak. Taslakta arabuluculuk da ele alınıyor; hükümetin açıklamalarında ise şehir plancıları, avukatlar, sosyologlar ve proje yöneticilerinin yer aldığı arabuluculuk komitelerinden söz ediliyor.

Onarım hükümleri de başka bir kaygı doğuruyor. Acil asansör değişimi ya da güvenlik çalışmaları gibi bazı kentsel canlandırma durumlarında yerel yönetimler bildirim gönderebilecek, belirli bir süre içinde yanıt verilmemesini zımni onay sayabilecek ve mülk sahipleri harekete geçmezse masrafları tahsil edebilecek. Zımni onay, yanıt verilmemesinin anlaşma olarak kabul edilmesi demek.

Reklam

Topluluk grupları, geniş kapsamlı bildirim yetkilerinin anlamlı katılımı devre dışı bırakabileceğinden endişe ediyor. Hükümet bu yetkilerin acil tehlikeleri gidermek ve sakinleri korumak amacıyla kullanılacağını söylüyor. Anlaşmazlık, hem makamların ne kadar hızlı harekete geçebileceği hem de mülk sahiplerinin çalışmaları ve masrafları anlayıp yanıtlaması ya da bunlara itiraz etmesi için ne kadar fırsat sunulacağıyla ilgili.

Bedelsiz Yeni Evde Yaşamak Yine de Daha Pahalı Olabilir

Khazanah Araştırma Enstitüsü, güçlü güvenceler olmadan yapılacak yenilemelerin aşırı yapılaşmaya yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Uygun fiyatlı merdivenli apartmanların yerini lüks konutlar alabilir; bu da ilk sakinleri daha yüksek aidat ve emlak vergileriyle karşı karşıya bırakabilir.

Satın alma bedeli alınmadan verilecek yeni bir evin de devam eden masrafları olacak. Aileler daha büyük ve daha değerli bir mülk alabilir ancak orada yaşamanın aylık giderlerini karşılamakta zorlanabilir. Mahalledeki değişimlerin mevcut sakinlerin orada kalmasını maddi açıdan zorlaştırması anlamına gelen soylulaştırma uyarılarının ardındaki pratik kaygı bu.

Kentsel tasarım alanında çalışan akademisyenler ve topluluk grupları, geri dönme konusunda güvence altına alınmış öncelik hakkı, taşınma masraflarına destek ve yenilemenin ardından artan giderlerle karşılaşan mülk sahiplerine yardım istiyor. Kaygıları, yeni mülkün değerinin ötesine geçerek sakinlerin orada yaşamayı sürdürüp sürdüremeyeceğine uzanıyor.

KRI, yıkım için sabit 30 yıllık ölçütü de sorguluyor. Uygun bakımla birçok binanın çok daha uzun süre kullanılabileceğini söylüyor. Kısa bir ölçüt, mülk sahipleri mortgage ödemelerini sürdürürken müteahhitleri kullanım ömrü daha kısa binalar yapmaya teşvik edebilir.

Enstitü, mümkün olan her yerde bakıma öncelik verilmesini ve yıkımın yalnızca onarım artık uygulanabilir olmadığında kullanılmasını sağlamak için şeffaf değerlendirmeler yapılmasını istiyor. Ayrıca terk edilmiş projelerin, konut sunumunda ve müteahhitlerin hesap verebilirliğinde değişiklik gerektirdiğini savunuyor; çünkü sorunlar çoğu zaman evlerin inşa edilmeden önce satıldığı modeldeki zayıf güvencelerden kaynaklanıyor.

Destekleyenler; tasarım denetimleri, imar kuralları, net karşılanabilirlik hedefleri, aşamalı yeniden geliştirme, erişilebilirliğin iyileştirilmesi, kamusal olanaklar ve kapsayıcı planlamanın toplulukların korunmasına yardımcı olabileceğini söylüyor. Eleştirmenler ise karşılanabilir konut ve geri dönüş taahhütlerinin yasaya yazılmasını ve bağımsız denetimle güvence altına alınmasını istiyor.

Siyasi Muhalefet ve Parlamento Takvimi

PAS Gençlik Kolu, protesto planlarını açıkladı. Bu, yasa tasarısının müteahhitlerin çıkarına olabileceği ve azınlık haklarını zayıflatabileceği yönündeki daha geniş kaygıları yansıtıyor. Daha önce yenileme alanlarını resmî gazetede yayımlayan, muhalefetin yönettiği bazı eyaletler şimdi önerilen federal çerçeveye Parlamentoda itiraz ediyor.

Nga, eyalet ve federal yönetimlerin projelerde arabuluculuk yapacağını, özel müteahhitlerin projeleri zorla uygulamayacağını söylüyor. Ayrıca sakinlerin, kalmak istedikleri yerlerde yaşamayı sürdürebileceğini belirtiyor. Muhalefet partileri ise komitelere ve atanan müteahhitlere tanınan takdir yetkisini sorguluyor.

Reklam

2 Eylül 2025 itibarıyla parlamentonun onayı henüz alınmış değil. Gelişmeler ve önerilen sonraki adımlar şöyle:

  • Eyalet yönetimleri son on yılda, Kuala Lumpur’daki 139 alan dâhil 534 yenileme alanını resmî gazetede yayımladı.
  • Önceki taslaklarda, güvenli olmayan ya da terk edilmiş yapılar için yüzde 51 dâhil farklı onay eşikleri belirlenmişti.
  • Geri bildirimlerin ardından hükümet, tüm projeler için yüzde 80 eşiği uygulanacağını ve planlamada demografik verilerin dikkate alınacağını taahhüt etti.
  • Gözden geçirilmiş teklifin bir sonraki oturumda Dewan Rakyat’a sunulması bekleniyor.
  • Dewan Rakyat ve Dewan Negara onaylarsa yetkililer yasanın en erken 2026’nın başında resmî gazetede yayımlanabileceğini söylüyor.

Parlamentodaki bir sonraki karar için kesin tarih verilmedi. 2026’nın başı takvimi, her iki meclisin de onay vermesine bağlı. Ayrıca her bir projenin eyalet düzeyinde onaylanması ve çalışmalara başlanması için önerilen sürelere uyması gerekecek.

Hâlâ Tartışılan Güvenceler

Sivil toplum kuruluşları ve Malezya Barosu; şeffaf kamuya açık oturumlar, onayın bağımsız biçimde doğrulanması, daha güçlü bir geri dönüş hakkı ve taşınma ile mağduriyet masraflarının karşılanmasını istiyor. Etkilenen topluluklar için hukuki yardım sağlanmasını ve kiracıların yanı sıra tapusuz konut sakinlerinin de danışma süreçlerinde paydaş olarak tanınmasını talep ediyorlar.

Bu talepler, tapuda mülk sahibi olmasalar da yaşamları mahalleye bağlı olan kişileri ilgilendiriyor. İnşaat sırasında bir kiracının konuta ihtiyacı olabilir; tapusuz bir konut sakininin ise yaşadığı yeri etkileyecek kararlarda söz hakkı gerekebilir.

Gruplar ayrıca tarafların anlaşmasına yardımcı olmanın ötesinde yetkileri bulunan bir mahkeme ya da bağımsız arabuluculuk kurumu oluşturulmasını istiyor. Böyle bir kurum anlaşmazlıkları ve usul kusurlarını inceleyebilir. Hükümet ise taslağın sağladığı haklara, arabuluculuk komitelerine, yenileme fonuna ve eyalet ile federal yönetimlerin denetimine işaret ediyor.

Nga’ya göre yüksek onay eşiği, kamu denetimi ve bölgede kalma seçeneği, gerekli yenilemelerin önünü açarken mülkiyet haklarını da koruyor. Baro ve iş birliği yaptığı gruplar ise azınlık mülk sahiplerini ve korunmaya muhtaç kiracıları güvence altına almak için daha yüksek eşiklerin, daha dar kamulaştırma yetkilerinin ve bağımsız denetimin gerekli olduğunu savunuyor. Temel sınav, sakinlerin nerede yaşayacakları üzerindeki kontrollerini kaybetmeden ya da karşılayamayacakları masraflarla karşılaşmadan daha iyi konutlara kavuşup kavuşamayacağı.

Özetle

  • 2 Eylül 2025 itibarıyla Kentsel Yenileme Yasa Tasarısı hâlâ teklif aşamasında.
  • Eyaletler son on yılda, Kuala Lumpur’daki 139 alan dâhil 534 yenileme alanını resmî gazetede yayımladı.
  • Hükümet, önceki taslaklarda yüzde 51’e kadar düşen farklı eşiklerin yerine tek tip yüzde 80 onay eşiği taahhüdünde bulundu.
  • Yetkililer, onay veren sakinlere bedelsiz yeni konut, geçici barınma ya da kira desteği ve aşamalı inşaat sözü veriyor.
  • Önerilen çerçeve, eyalet ve federal komitelerin denetiminde canlandırma, iyileştirme ve yeniden geliştirme çalışmalarını kapsıyor.
  • Hukuk kuruluşları daha güçlü onay güvenceleri, bağımsız doğrulama ve zorunlu kamulaştırmaya daha sıkı sınırlar getirilmesini istiyor.
  • KRI, artan yaşam masrafları ve gereksiz yıkım konusunda uyarıda bulunarak mümkün olan her yerde bakıma öncelik verilmesini savunuyor.
  • Yetkililer, her iki parlamento meclisi de yasa tasarısını onaylarsa resmî gazetede yayımlanmasının en erken 2026’nın başında gerçekleşebileceğini söylüyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir