Vietnam, Altın Üretimindeki 13 Yıllık Tekeli Sona Erdirerek Piyasayı Lisanslı Banka ve Şirketlere Açıyor

11 dakikalık okuma
Vietnam, Altın Üretimindeki 13 Yıllık Tekeli Sona Erdirerek Piyasayı Lisanslı Banka ve Şirketlere Açıyor

Yeni düzenleme, Vietnam'ın sıkı denetlenen altın piyasasını açıyor

Vietnam, 232/2025/ND-CP sayılı Kararname kapsamında altın külçe üretimindeki 13 yıllık devlet tekelini sona erdirerek piyasayı gerekli koşulları karşılayan bankalara ve şirketlere açıyor. Reform, iç piyasadaki fiyatların zaman zaman uluslararası referans fiyatları yüzde 30'dan fazla aştığı bir piyasaya rekabet getirirken lisanslama, ithalat ve denetimi Vietnam Devlet Bankası'nın (SBV) kontrolünde tutuyor.

İçindekiler
  1. Yeni düzenleme, Vietnam'ın sıkı denetlenen altın piyasasını açıyor
  2. Eski sistem neden baskı altına girdi?
  3. Kimler altın üretebilir ve ithal edebilir?
  4. Banka üzerinden ödemeler ve izlenebilir altın külçeleri
  5. Piyasa uyum sağlarken fiyatlar yükseliyor
  6. Birikim sahipleri neden altına yönelmeyi sürdürüyor?
  7. İşlem platformu ve yeni finansal ürünler planlanıyor
  8. Tüketiciler ve kuyumculuk şirketleri için neler değişiyor?
  9. Rekabet artıyor, ancak merkez bankasının kontrolü sürüyor
  10. Öne Çıkanlar

29 Ağustos 2025 itibarıyla bu değişiklik, merkez bankası ile Saigon Jewelry Company'nin (SJC) altın külçe üretimi ve ticareti üzerinde münhasır haklara sahip olduğu 2012'de kurulan sistemden önemli bir kopuşa işaret ediyor. Yeni üreticiler, şirketler için 1 trilyon VND ve ticari bankalar için 50 trilyon VND asgari sermaye şartı içeren bir lisanslama sistemiyle piyasaya girebilecek.

Asya'nın üçüncü büyük altın ithalatçısı olarak tanımlanan Vietnam, 2024'te 55 ton altın ithal etti. Bu miktar Çin'in 857 tonluk, Hindistan'ın ise 803 tonluk ithalatının gerisinde kaldı. Buna rağmen Vietnam'ın daha küçük piyasasında kalıcı bir sorun yaşandı: Alıcılar, ülkede altına uluslararası piyasadaki eşdeğer metalin maliyetinden çok daha fazla ödeyebiliyor.

Başbakan Pham Minh Chinh ve mali düzenleyici kurumlar, tekel modelinin sürdürülemez olduğunu kabul etti. Hükümet daha fazla arz, daha şeffaf işlemler ve uluslararası piyasa standartlarıyla daha yakın uyum istiyor. Daha geniş kapsamlı hedefiyse ekonomik istikrarı korurken Vietnam dongu üzerindeki spekülatif baskıyı azaltmak.

Hanehalkları için pratikteki vaat, daha fazla seçenek ve fiyat farklarının muhtemelen azalması. Bankalar ve altın şirketleri için reform, zorlu mali, teknik ve raporlama şartlarını karşılamaları koşuluyla külçe üretme ve işlenmemiş altın ithal etme fırsatı yaratıyor. Geçiş süreci yine de merkez bankasının onaylarına ve ithalat kotalarına bağlı olacak.

Reklam

Eski sistem neden baskı altına girdi?

2012'de getirilen tekelin amacı altın piyasasını istikrara kavuşturmak ve spekülasyonu sınırlamaktı. Ancak zamanla arzın kısıtlanması ve SJC'nin piyasadaki hâkimiyeti, yurt içi fiyatların küresel referans fiyatların çok üzerinde kalabildiği bir piyasa yarattı.

Fiyat farkı, alıcının bir referans fiyatın üzerinde ödediği ek tutardır. Vietnam'da bu farkın yüzde 30'u aşması, ülkede altın satın alma maliyetinin metalin uluslararası değerinden çok daha yüksek olabileceği anlamına geliyordu. Bu fark kaçakçılığı ve kayıt dışı ticareti teşvik ederek tekelin sağlaması amaçlanan denetimi zayıflattı.

SJC, tüketici seçeneklerini ve rekabeti kısıtlayan, tek güvenilir altın külçe markası hâline geldi. Bu konumu, alternatif üreticilerin ürün geliştirmesini ve alıcı kazanmasını da zorlaştırdı. Yeni kararname, devlet denetimini korurken arz yapısını değiştirmeyi amaçlıyor.

Dongun değer kaybetmesi ve enflasyonun yükselmesi, birikimlerini korumaya çalışan insanların talebini artırdı. Altının düğünlerde ve kültürel festivallerde de köklü bir yeri var. Bu mali ve kültürel nedenler, yurt içi fiyatlar yüksek olsa bile talebin neden güçlü kalabildiğini açıklamaya yardımcı oluyor.

Hükümetin hedefleri, külçeyi ucuzlatmanın ötesine geçiyor. Yetkililer daha düzenli bir piyasa, işlemlerin daha iyi izlenebilmesini ve kayıt dışı ticaret fırsatlarının azalmasını istiyor. Uluslararası standartlarla daha yakın uyumun piyasayı daha şeffaf ve denetlenmesi daha kolay hâle getirmesi bekleniyor.

Kimler altın üretebilir ve ithal edebilir?

Ticari bankalar ve gerekli koşulları karşılayan şirketler, işlenmemiş altın ithal etmek, külçe üretmek ve altın külçe ticareti yapmak için lisans başvurusunda bulunabilir. Onay için yeterli sermaye ve teknik kapasite gerekiyor; bu nedenle başlangıçtaki fırsatlardan öncelikle büyük kuruluşların yararlanabilmesi bekleniyor.

Asgari sermaye eşiği şirketler için 1 trilyon VND, bankalar için 50 trilyon VND. Küçük kuyumculuk işletmelerinin çoğu ithalat lisansı almak için gereken mali kaynaklardan yoksun. Dolayısıyla piyasanın açılması, her perakendecinin ya da atölyenin ithal metale doğrudan erişmesini sağlamayacak.

SBV lisansları verecek, uyumu denetleyecek ve ekonomik koşullara, para politikasına ve piyasa gelişmelerine göre ithalat kotalarını belirleyecek. Kota, onaylı bir katılımcının ülkeye ne kadar altın getirebileceğini sınırlar. Böylece merkez bankası, döviz rezervleri ve para birimi üzerindeki baskıyı da dikkate alarak arzı yönetebilir.

Lisanslı bankalar ve şirketlerin yeni altın külçesi markaları piyasaya sürmesi bekleniyor. Ekonomist Nguyen Quang Huy, değişimi tarihî bir gelişme olarak nitelendirirken geçiş sürecinin merkezine ürüne duyulan güveni koydu:

Bu, Vietnam altın piyasası için tarihî bir dönüm noktası. Önemli olan altını kimin ürettiği değil, ürünün güvenilir ve şeffaf olup olmadığıdır.

Geçişin ilk aşamalarında SJC'nin yerleşik itibarı değerini koruyacak. Diğer üreticilerin, alıcıları altınlarının güvenilir standartları karşıladığına ve güvenle alınıp satılabileceğine ikna etmesi gerekecek.

Reklam

Banka üzerinden ödemeler ve izlenebilir altın külçeleri

Kişi başına günlük 20 milyon VND'yi, yaklaşık 760 doları, aşan altın işlemlerinin banka hesapları üzerinden yapılması gerekiyor. Bu şart, yüksek tutarlı alım satımları nakit dışına taşıyor ve düzenleyici kurumların izleyebileceği bir kayıt oluşturuyor.

Lisanslı şirketler elektronik fatura düzenlemek ve işlem verilerini merkez bankasıyla paylaşmak zorunda. Bilgi sistemlerinin SBV'ye bağlanması, gerçek zamanlı izlemeye ve denetimlere destek sağlayacak. Banka ödemeleri, faturalar ve paylaşılan kayıtların birlikte, işlemlerin izlenebilirliğini artırması ve kayıt dışı ticareti azaltması amaçlanıyor.

Üreticiler, ağırlık ve saflık derecesi gibi altın külçelerinin özelliklerini ve sahteciliği önlemeye yönelik unsurları kamuya açıklamak zorunda. Her külçede benzersiz bir seri numarası ve standart ambalaj bulunacak; dijital kayıtlar da külçenin ticaret süreci boyunca tanımlanmasına yardımcı olacak.

Bağımsız test merkezleri, düzenli kontroller ve denetimlerle standartlara uyumu doğrulayacak. Ağırlık, saflık, tasarım ve sahteciliğe karşı korumaya ilişkin standartların, alıcılara farklı üreticilerin ürünlerini karşılaştırmak için tutarlı bir temel sunması amaçlanıyor.

SBV denetimler yapacak, kurallara uyumu sağlayacak ve gerektiğinde ithalat kotalarını değiştirecek. Ekonomist Nguyen Huu Huan, üretimin piyasaya açılmasına tutarlı ürün kuralları ve denetimin eşlik etmesi gerektiğini söyledi:

Piyasanın güvenli ve sürdürülebilir biçimde işlemesi için SBV, altın külçelerinde standardizasyonu ve sıkı denetimi uygulamalıdır.

Tüketiciler için amaçlanan fayda, satın alınan altınla beyan edilen kalite ve satışı destekleyen kayıtlar arasındaki bağın daha açık hâle gelmesi. Tanınmayan markalar SJC ile rekabete başladıkça bu güvenceler önem kazanacak.

Piyasa uyum sağlarken fiyatlar yükseliyor

Kararnamenin duyurulmasının ardından altın fiyatlarında sert yükseliş yaşandı. SJC altın külçelerinin satış fiyatı 1 tael başına rekor düzey olan 128 milyon VND'ye, yaklaşık 4.865 dolara, çıkarken alış fiyatı 126 milyon VND oldu. Bu iki fiyat arasındaki fark, satıcının müşterilerden aldığı fiyatla altını geri alırken ödediği fiyat arasındaki farktır.

Fiyat artışı, birikmiş talebi ve yeni kuralların nasıl işleyeceğine ilişkin belirsizliği yansıtıyordu. Tüketiciler ve yatırımcılar birbiriyle çelişen teşviklerle karşı karşıya: Bazıları yurt içindeki fiyat farklarının azalmasını bekleyerek alımlarını erteleyebilir, bazılarıysa kazançlarını güvence altına almak için satış yapabilir.

Yurt içi fiyat farkının tael başına yaklaşık 20 milyon VND'den 14 milyon ila 15 milyon VND'ye gerilemesi bekleniyordu. Uzun vadede 5 milyon ila 7 milyon VND'lik bir fark makul düzey olarak tanımlandı. Bu rakamlar geçiş sürecine yönelik beklentileri yansıtıyor, sabit bir fiyat tarifesi oluşturmuyor.

SSI Securities Corp. başekonomisti Pham Luu Hung, bu adımı devlet kontrolünden düzenlemeye tabi rekabete geçişte "kritik bir dönüşüm" olarak nitelendirdi. Değerlendirmesine göre, arzın ve rekabetin artması Vietnam fiyatlarını kademeli olarak uluslararası düzeylere yaklaştırmalı.

Bloomberg de reformu, daha fazla arz, daha yüksek verimlilik ve kaçakçılık ile kayıt dışı ticaret fırsatlarının azalması potansiyeline dikkat çekerek "kritik bir dönüşüm" olarak tanımladı. Alıcılar açısından değişimin hızı, lisanslı üretim ve ithalatın ne kadar hızlı büyüyeceğine bağlı olacak.

Reklam

Birikim sahipleri neden altına yönelmeyi sürdürüyor?

Dong, önceki yıl yüzde 4,37 değer kaybederken altın fiyatları yerel para birimi cinsinden yaklaşık yüzde 33 yükseldi. Bu hareketler, enflasyon ve kur oynaklığına karşı korunmak isteyen bireysel ve kurumsal yatırımcıların altına ilgisinin neden sürdüğünü açıklamaya yardımcı oluyor.

Korunma amaçlı yatırım, başka bir alandaki istenmeyen değişime karşı birikimleri korumaya yardımcı olması için elde tutulan varlıktır. Para biriminin değer kaybetmesinden endişelenen biri, nakit birikimlerinin değeriyle yerel altın fiyatları farklı yönlerde hareket edebildiğinden diğer varlıklarının yanında altın da bulundurabilir.

Reform kapsamında gündeme gelen yatırım yöntemleri arasında SJC sertifikalı külçeleri elde tutmak, dijital altın borsalarını değerlendirmek ve altını ABD doları cinsinden varlıklarla bir arada bulundurmak yer alıyor. Bu yöntemler, tamamen tek bir birikim aracına bağlı kalmak yerine farklı varlıklara dağılım yapmaya yönelik ilgiyi yansıtıyor.

AInvest'in yatırım değerlendirmesinde piyasanın açılması şöyle tanımlandı:

Vietnam altın piyasasının serbestleşmesi, hızla değişen bir finansal ortamda hem korunma hem de büyüme arayan yatırımcılar için stratejik bir fırsat penceresi sunuyor.

Yatırımcılar dongun yeniden değer kazanması, düzenlemelere ilişkin belirsizlik ve fiziki altının istenen fiyattan hızla alınıp satılmasındaki güçlük riskleriyle karşı karşıya. Yurt içindeki fiyat farkının daralması, uluslararası fiyatların üzerinde çok daha yüksek ek tutar ödenen bir dönemde altın alanların hesabını da değiştiriyor.

Vietnamlı hanehalklarının altına bağlılığı, yatırım getirisinin ötesine uzanıyor. Bildirildiğine göre halkın yaklaşık yüzde 30'u düğünler ve Ay Takvimi'ne göre Yeni Yıl kutlamaları gibi geleneksel amaçlarla altın bulunduruyor. Reform, ticaret ve üretimi daha şeffaf bir sisteme taşırken altının bu rolünü korumayı amaçlıyor.

İşlem platformu ve yeni finansal ürünler planlanıyor

Hükümet, altın vadeli işlem sözleşmeleri ve sertifikalarının yanı sıra Ho Chi Minh City'de 2026 ortasına kadar ulusal bir altın borsası kurmayı planlıyor. Önerilen borsanın, standartlaştırılmış ürünleri ortak bir piyasada bir araya getirerek şeffaflığı artırması ve alım satımı kolaylaştırması amaçlanıyor.

Vadeli işlem sözleşmesi, daha sonraki bir tarihte yapılacak işlem için koşulları belirler. Planlanan ürünler, fiziki külçe satın alıp saklamanın ötesinde altın piyasasına katılmak için ek yollar sunacak. Belirtilen hedefler arasında likiditenin, yani zorluk yaşamadan alım ya da satım yapabilme olanağının artırılması da var.

Hükümet, kalitesi doğrulanmış standart ürünleri bir araya getiren ulusal bir altın işlem platformu da öngörüyor. Platformun işlevi; ürün özellikleri, elektronik faturalar ve işlem kayıtlarına ilişkin kuralları tamamlayacak.

Başlıca tarihler ve gelişmeler şöyle:

  • 2012: Vietnam, altın ticaretini istikrara kavuşturup spekülasyonu sınırlamayı amaçlayan devlet tekelini kurdu.
  • 2024: Vietnam, Çin'in 857 tonluk ve Hindistan'ın 803 tonluk ithalatına kıyasla 55 ton altın ithal etti.
  • 29 Ağustos 2025: 232/2025/ND-CP sayılı Kararname, lisanslı bankalara ve şirketlere piyasanın açılmasının temelini oluşturdu.
  • 2026 ortası: Hükümet, Ho Chi Minh City'de altın vadeli işlem sözleşmeleri ve sertifikalarının da planlandığı ulusal bir altın borsası kurmayı hedefliyor.

29 Ağustos 2025 itibarıyla borsa ve finansal ürünler henüz plan aşamasında. Bunların geliştirilmesi, piyasaya katılacak kuruluşların lisanslanması ve fiziki altın piyasasının denetlenmesine yönelik daha acil çalışmalarla birlikte yürütülecek.

Reklam

Tüketiciler ve kuyumculuk şirketleri için neler değişiyor?

Lisanslı bankalar ve şirketler üretime başladıkça tüketicilerin daha fazla markaya erişmesi bekleniyor. Rekabet, alıcılara daha geniş ürün seçenekleri sunabilir ve uluslararası altın fiyatlarının üzerinde ödenen ek tutarı azaltabilir.

Elektronik ödeme kayıtları, faturalar ve standart külçelerin dolandırıcılık ve sahteciliğe karşı korumayı artırması amaçlanıyor. Alıcılar, satın aldıkları ürünlerin ağırlığı ve saflığı hakkında daha fazla bilgiye sahip olacak; seri numaraları ve dijital kayıtlar da tek tek külçelerin izlenmesini kolaylaştıracak.

SJC'nin itibarı geçiş sürecini şekillendirmeyi sürdürecek. Ürünler resmî şartları karşılasa bile SJC külçelerine aşina müşterilerin alternatifleri benimsemesi zaman alabilir. Diğer markaların kalite ve şeffaflık yoluyla güven oluşturması gerekecek.

İşlenmemiş altın arzının daha güvenilir hâle gelmesi girdi maliyetlerini düşürürse kuyumculuk üreticileri bundan yararlanabilir. Ham metale sınırlı erişim ve yurt içindeki yüksek fiyatlar, üretim üzerinde baskı oluşturmuş ve ihracat gelirlerini aşındırmıştı.

Maliye Bakanlığı, rekabet gücünü ve sektörün büyümesini desteklemek için altın takılardaki ihracat vergisinin yüzde 1'den sıfıra indirilmesini önerdi. Teklif kabul edilirse bu vergi kaldırılacak; ancak üreticilerin yine de uygun fiyatlarla yeterli miktarda ham altına erişmesi gerekecek.

Küçük şirketler, büyük bankalar ve işletmelerden farklı bir sorunla karşı karşıya: Sermaye şartları, doğrudan ithalat lisansı almalarını engelleyebilir. Bu nedenle reformu nasıl deneyimleyecekleri, artan arzın kuyumculuk sektörünün geneline nasıl ulaşacağına da bağlı olacak.

Rekabet artıyor, ancak merkez bankasının kontrolü sürüyor

SBV, piyasanın gelişimini belirleyen temel araçları elinde tutuyor: lisanslar, ithalat kotaları, denetimler ve işlem verilerine erişim. Vietnam, merkez bankasının altın girişlerinin hızını yönetmeyi sürdürdüğü, düzenlemeye tabi bir çerçevede rekabete yöneliyor.

İthalat kontrolleri, aşırı miktarda yabancı altın alımının dong ya da döviz rezervleri üzerinde baskı oluşturmasını önlemeyi amaçlıyor. Aynı zamanda, yurt içindeki fiyat farklarını azaltma ve kaçakçılığın cazibesini düşürme çabası için yeterli miktarda yasal arz kritik önem taşıyor.

Hükümet, daha verimli bir piyasanın para birimi üzerindeki spekülatif baskıyı azaltmasını, finansal istikrarı desteklemesini ve kuyumculuk üreticilerinin maliyetlerini düşürmesini bekliyor. Uluslararası fiyatlarla daha yakın bağlantı, Vietnam'ı yatırımcılar ve tacirler için daha cazip hâle de getirebilir.

Tüketiciler reformun etkisini somut değişiklikler üzerinden görecek: Hangi külçelerin piyasada bulunduğu, küresel fiyatların üzerinde ne kadar ek ücret ödedikleri, alışverişlerin nasıl yapıldığı ve altının ne kadar kolay yeniden satılabildiği. Daha fazla üreticiyle sıkı denetimin birlikte, işlemleri daha rekabetçi ve şeffaf hâle getirmesi amaçlanıyor.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • 232/2025/ND-CP sayılı Kararname, Vietnam'ın 13 yıllık devlet tekeli çerçevesini sona erdirerek altın külçe üretimini ve ithalatını lisanslı bankalara ve şirketlere açıyor.
  • Asgari sermaye şartı şirketler için 1 trilyon VND, ticari bankalar için 50 trilyon VND.
  • Lisanslama, ithalat kotaları, denetimler ve piyasa takibindeki kontrol SBV'de kalıyor.
  • Kişi başına günlük 20 milyon VND'yi aşan altın işlemlerinin banka hesapları üzerinden yapılması gerekiyor. Elektronik faturalar ve işlem kayıtları da bu sistemi destekliyor.
  • Duyurunun ardından SJC'nin satış fiyatı tael başına 128 milyon VND'ye yükselirken alış fiyatı 126 milyon VND oldu.
  • Arzın artmasının yurt içindeki fiyat farklarını azaltması bekleniyor; yeni markaların ise ürün kalitesi ve izlenebilirlik konusunda güven oluşturması gerekecek.
  • Ho Chi Minh City'de 2026 ortasına kadar ulusal bir altın borsası kurulması, vadeli işlem sözleşmeleri ve sertifikaların da piyasaya sunulması planlanıyor.
  • Maliye Bakanlığı, altın takıların ihracat vergisinin yüzde 1'den sıfıra indirilmesini önerdi.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir