Rekor ay, 1 trilyon dolarlık eşiği getirdi
Vietnam’ın mal ticareti, fabrikalardan yapılan ihracatın ve artan ithalatın ticaret hacmini bir yıl öncesine göre yüzde 32,3 yükseltmesiyle 2026’nın ilk 10 ayında 1 trilyon doları aştı ve yaklaşık 1,0106 trilyon dolara ulaştı. Ekim ayında üst üste ikinci kez aylık ticaret fazlası verildi ve yılın önceki döneminde biriken açığın azaltılmasına katkı sağlandı.
İçindekiler
- Rekor ay, 1 trilyon dolarlık eşiği getirdi
- Son iki ay açığı daha da düşürebilir mi?
- Çin mal tedarik ediyor, ABD alımlarda başı çekiyor
- İhracat, en büyük iki pazarın ötesine yayılıyor
- İhracata yabancı sermayeli fabrikalar hâkim
- Vietnam ne satıyor, fabrikaları ne alıyor?
- Ticaret soruşturmaları belge tutmayı daha acil hale getiriyor
- Yüksek lojistik maliyetleri ihracat gelirlerini baskılıyor
- 13,4 milyar dolardan 1 trilyon doların üzerine
- Taslak strateji, artan ticaretten daha fazla değer elde etmeyi hedefliyor
- Öne Çıkanlar
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı İthalat-İhracat Dairesi, ekim ayı ticaret hacmini rekor düzeyde, 122,2 milyar dolar olarak tahmin etti. Bu, Ekim 2025’e göre yüzde 47,6 artış anlamına geliyor. Dairenin tahminlerine göre ocak-ekim döneminde ihracat yaklaşık 499 milyar dolara ulaştı; yüzde 27,4’lük bu artış, hükümetin yıl geneli için belirlediği yüzde 15 ila 16’lık ihracat büyümesi hedefinin oldukça üzerinde.
Daire, ekim ayındaki fazlayı 6,8 milyar dolar, birikimli açığı ise yaklaşık 12,7 milyar dolar olarak tahmin etti. İlk istatistikler, aylık fazlanın 7,31 milyar dolar, birikimli açığın 12,07 milyar dolar olduğunu; ihracatın 499,24 milyar, ithalatın ise 511,31 milyar dolara ulaştığını gösterdi.
Ticaret hacmi, ülkeye giren ve ülkeden çıkan malların toplam değerini ifade eder. Vietnam, hem yurt dışına satışların güçlenmesi hem de yurt dışından alımların daha hızlı artmasıyla 1 trilyon dolarlık eşiği geçti. İlk verilere göre ithalat yüzde 37,4 artarken ihracat yüzde 27,5 büyüdü.
Bu tablo, söz konusu dönüm noktasının ardındaki temel zorluğu ortaya koyuyor: Vietnam, küresel tedarik zincirlerinde daha fazla mal hareketi sağlarken üretimin, işletme gelirlerinin ve teknik uzmanlığın daha büyük bölümünü ülke içinde tutmaya çalışıyor.
Son iki ay açığı daha da düşürebilir mi?
Ekim ayı ihracatı ilk verilere göre 64,67 milyar dolara ulaştı; bu, eylüle göre yüzde 8,7 artış demek. İthalat ise yüzde 1,4 düşerek 57,36 milyar dolara geriledi. Böylece 7,31 milyar dolarlık fazla verildi. Eylülde bu tutar 1,30 milyar dolardı.
Üst üste iki ay fazla verilmesi ticaret dengesini iyileştirdi, ancak Vietnam bir yıl önceki seviyesinin gerisinde. 2025’in ilk 10 ayında 19,49 milyar dolarlık fazla verilmişti. 2026’da ilk açıklanan 12,07 milyar dolarlık açıkla karşılaştırıldığında bu, 31,56 milyar dolarlık bir kötüleşmeye işaret ediyor.
İthalat-İhracat Dairesi Başkan Yardımcısı Trinh Thi Thu Hien, ihracatın ithalattan daha hızlı büyümeyi sürdürmesi halinde üretim ve ihracatın en yoğun olduğu sezonun açığı 10 milyar doların altına indirmeye yardımcı olabileceğini söyledi. İlk açıklanan dengeye göre Vietnam’ın bu seviyeye ulaşması için kasım ve aralık aylarında toplamda 2,07 milyar doları aşan fazla vermesi gerekiyor.
Aylar öncesinden verilen siparişlerin ve yıl sonuna doğru artan tüketici talebinin, özellikle ABD’ye yapılan sevkiyatları desteklemesi bekleniyor. Bakanlığın öncelikli görevi, şirketlerin hedef pazarlardaki koşulları karşılamasına yardımcı olurken bu satışları sürdürmek.
Çin mal tedarik ediyor, ABD alımlarda başı çekiyor
Ocak-ekim döneminde Vietnam’ın en büyük ihracat pazarı ABD oldu; ülke buraya 159,40 milyar dolarlık mal sattı. En büyük ithalat kaynağı ise 212,46 milyar dolarlık tedarikle Çin’di. Bu tutarlar, sırasıyla Vietnam ihracatının yaklaşık yüzde 31,9’unu ve ithalatının yüzde 41,6’sını oluşturdu.
Vietnam’ın ABD ile ticaret fazlası bir yıl öncesine göre yüzde 26,2 artışla 140,10 milyar dolara, Çin ile ticaret açığı ise yüzde 43,2 artışla 134,94 milyar dolara ulaştı. Ülke ayrıca Avrupa Birliği ile 40,84 milyar dolar, Japonya ile 3,42 milyar dolar fazla verdi.
Güney Kore ve ASEAN, Vietnam’ın net ithalatında önemli paya sahipti. Bu ülkelerle verilen açık sırasıyla 48,63 milyar ve 16,93 milyar dolara ulaştı. ASEAN, Vietnam’ın 1995’te katıldığı bölgesel örgüttür.
Eylül ayına kadar Çin ve ABD ile yapılan ticaretin toplamı 410 milyar doları aştı. Çin ile ticaret 253,24 milyar dolara ulaştı; bunun 65,9 milyar doları Vietnam’ın ihracatı, 187,34 milyar doları ise ithalatıydı. ABD ile ticaret 157 milyar doları aşarken yaklaşık 140 milyar doları ihracattan, 17 milyar doları ithalattan oluştu.
İki ülkeyle yapılan toplam ticaretin 2026 sonuna kadar 500 milyar doları aşması bekleniyor. Bu ülkelerin farklı rolleri Vietnam’ın ticaret yapısını açıklamaya yardımcı oluyor: Fabrikalar Asyalı tedarikçilerden önemli miktarda mal alırken Amerikalı tüketici ve işletmelere yüksek hacimlerde satış yapıyor.
İhracat, en büyük iki pazarın ötesine yayılıyor
Vietnam, Avrupa Birliği, Japonya, Güney Kore, Kanada, Meksika ve ASEAN’a ihracatta da artış kaydetti. Japonya’ya ihracat yüzde 18,6, Güney Kore’ye sevkiyatlar yüzde 19,1, Kanada’ya satışlar yüzde 14,4 ve Meksika’ya ihracat yüzde 42,5 arttı.
Bu veriler, bakanlığın ihracat pazarlarını çeşitlendirme çabasını destekliyor. İhracat gelirlerinin neredeyse üçte biri ABD’den geldiğinden, diğer pazarlardaki büyüme, büyük bir pazardaki talep veya ticaret politikaları değiştiğinde şirketlerin başvurabileceği müşteri seçeneklerini artırıyor.
Ho Chi Minh City milletvekili Tran Hoang Ngan, Vietnam’ın imzaladığı 18 serbest ticaret anlaşmasının pazarlara erişimi genişletmek için bir temel oluşturduğunu belirtti. Ekonomi uzmanı Dinh Trong Thinh de ticaretin büyümesine katkı sağlayan etkenlerden biri olarak hükümetin ihracat politikalarını gösterdi.
Serbest ticaret anlaşmaları, ithal mallardan alınan vergiler olan gümrük tarifelerini düşürebilir. Ancak şirketlerin, bir ürünün nerede üretildiği ve orada ne ölçüde işlendiğiyle ilgili kurallar dahil olmak üzere anlaşma koşullarını karşılaması gerekir. Bu nedenle pazara erişimi gerçek satışlara dönüştürmek için hem rekabetçi ürünler hem de güvenilir kayıtlar gerekiyor.
İhracata yabancı sermayeli fabrikalar hâkim
İlk verilere göre yabancı sermayeli şirketler, ham petrol dahil, ilk 10 ayda 405,31 milyar dolarlık mal ihraç etti. İhracatları yüzde 33 arttı ve ülke toplamının yüzde 81,2’sini oluşturdu.
Yerli şirketlerin ihracatı yüzde 8,2 artışla 93,93 milyar dolara ulaştı ve toplam ihracattaki payları yüzde 18,8 oldu. Her iki grup da satışlarını artırdı ancak yabancı sermayeli şirketlerin çok daha hızlı büyümesi aradaki farkı açtı.
İthalat ve ihracat dengesi de iki grup arasında belirgin biçimde farklıydı. Yerli şirketler 37,83 milyar dolarlık ticaret açığı verirken yabancı sermayeli sektör 25,76 milyar dolarlık fazla sağladı. Yerli şirketlerin ithalatı 131,76 milyar dolar, yabancı sermayeli şirketlerin ithalatı ise 379,55 milyar dolardı.
Dönem boyunca sanayi üretimi yüzde 12,4 arttı ve kayıtlı doğrudan yabancı yatırım 54,85 milyar dolara ulaştı. Kayıtlı yatırım, yetkililere bildirilen taahhütleri kapsar; fabrikalara, ekipmanlara veya başka projelere fiilen harcanmış paradan farklıdır.
Vietnamlı tedarikçiler için somut fırsat, ülkede faaliyet gösteren büyük fabrikalardan malzeme, bileşen ve hizmet siparişleri almaktır. Bakanlığın taslak ticaret stratejisi, daha fazla işleme ve teknoloji içeriğinin yanı sıra yerli şirketlerin ihracata katkısını artırmayı açık bir hedef olarak belirliyor.
Vietnam ne satıyor, fabrikaları ne alıyor?
İşlenmiş sanayi ürünleri ihracatta başı çekmeye devam etti. İthalat-İhracat Dairesi bu ürünlerin payını yüzde 87,4 olarak verirken ilk istatistiklerdeki döküm, 452,74 milyar dolar değerindeki ürünlerle bu oranı yüzde 90,7 olarak gösterdi. Aradaki farkın nedeni belirtilmedi.
İlk istatistiklerde tarım ve ormancılık ürünleri ihracatı 33,48 milyar dolar, su ürünleri ihracatı 10,36 milyar dolar, yakıt ve maden ihracatı ise 2,66 milyar dolar olarak hesaplandı. Bu kategoriler toplamda ihracatın kalan yüzde 9,3’ünü oluşturdu.
İhracat gelirleri görece az sayıdaki büyük ürün grubunda yoğunlaştı. Her biri 1 milyar doların üzerinde gelir sağlayan 37 ürün kategorisi, ihracatın toplam yüzde 94,9’unu oluşturdu. Her biri 10 milyar doları aşan sekiz kategori ise toplam ihracat değerinin yüzde 73,4’ünü meydana getirdi.
İthalatta ise üretimde kullanılan mallar 481,03 milyar dolara, yani toplamın yüzde 94,1’ine ulaştı. Makine, ekipman, alet ve yedek parçalar ithalatın yüzde 58,5’ini oluştururken malzeme ve yakıtların payı yüzde 35,6 oldu. Tüketim malları, 30,28 milyar dolarla kalan yüzde 5,9’luk bölümü oluşturdu.
Bu alımlar, ithalattaki artışın üretim kapasitesi ve fabrika girdileriyle doğrudan bağlantısını gösteriyor. Yerel tedarik ağlarını güçlendirmek, üreticilere bu girdileri Vietnam içinden temin etmek için daha fazla seçenek sunarken yerli şirketlerin bitmiş ürün ülke dışına çıkmadan önce yaratılan değerden daha büyük pay almasını da sağlayabilir.
Ticaret soruşturmaları belge tutmayı daha acil hale getiriyor
Vietnam ürünleri, 2026 Eylül ayının ortasına kadar 27 pazarda 327 ticari korunma soruşturmasıyla karşı karşıya kaldı. İlk dokuz ayda 27 yeni soruşturma başlatıldı; bu sayı 2025’in tamamında başlatılan soruşturmaların toplamını aştı.
Ticari korunma soruşturmalarında, ithalatın adil olmayan biçimde satıldığı veya yerli üreticilere zarar verdiği yönündeki şikâyetler incelenir. Soruşturmalar ek gümrük vergileriyle sonuçlanabilir; bu da etkilenen malları alıcılar için pahalılaştırarak ihracatçının rekabet gücünü düşürür.
Vietnam Ticaret Savunma Otoritesi, özellikle menşe sahteciliği veya yasa dışı aktarma şüphesi bakımından soruşturma riski taşıyan 50 ihracat ürün kategorisi belirledi. Malların gerçek menşeine uygulanan vergilerden veya kısıtlamalardan kaçınmak amacıyla başka bir ülke üzerinden sevk edilmesi, aktarmayı sorunlu hale getiriyor.
Otorite, şirketlere malzeme alımları, ithalat belgeleri, üretim süreçleri, malzeme tüketimi, maliyetler ve fabrika kapasitesine ilişkin kayıtları tutarlı biçimde saklamalarını tavsiye etti. Bu kayıtlar, soruşturmacıların girdilerin nereden geldiğini ve Vietnam’daki fabrikada hangi işlemlerin yapıldığını denetlemesine olanak sağlıyor.
Ticaret önlemlerine hâlihazırda tabi ülkelerden ithal edilen malzemeleri kullanan şirketler, üretim süreçlerini belgelendirme konusunda özellikle baskı altında. Yeni pazarlara açılırken yalnızca pazar büyüklüğüne güvenmek yerine yerel ithalat kurallarını, rakipleri ve ticari önlem riskini de değerlendirmek gerekiyor.
Yüksek lojistik maliyetleri ihracat gelirlerini baskılıyor
Başbakan Yardımcısı Pham Gia Tuc, Gia Lai’de düzenlenen Vietnam Lojistik Forumu 2026’da lojistik maliyetlerinin gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 16 ila 17’si düzeyinde olduğunu, küresel ortalamanın ise yaklaşık yüzde 10 ila 12 olduğunu söyledi. Vietnam’daki aralığın en düşük seviyesi bile küresel aralığın en yüksek seviyesini 4 yüzde puan aşıyor.
Tuc, üretim bölgeleri, sanayi parkları, limanlar, tren istasyonları ve sınır kapıları arasındaki bağlantıların parçalı yapısına dikkat çekti. Toplama ve aktarma noktalarında uzun süre bekleyen mallar depolama ve ambarlama giderlerini artırırken taşımacılık ve yük hizmetleri de yeterince bütünleşmiş değil.
Gemadept Corporation’ın lojistik direktörü Nguyen Xuan Thao, maliyet oranını yüzde 12 ila 15’e düşürme hedefini anlattı. Bu seviyeye ulaşmak için taşımacılık ve tedarik ağlarının işleyişinde değişiklik gerektiğini söyledi:
"Bunun için bağlantı verimliliğinin artırılması, tedarik zincirlerinin optimize edilmesi ve ulusal lojistik kapasitesinin geliştirilmesi gerekiyor," dedi.
Uluslararası Taşımacılık İşleri Organizatörleri Dernekleri Federasyonu Başkanı Thomas Sim, nakliye şirketlerinin taşımacılık, depolama, gümrük, mevzuata uyum, dijital bilgi ve risk yönetimini kapsayan daha geniş bir rol üstlendiğini anlattı. İhracatçılar, bu hizmetleri bir arada alabildiğinde sevkiyatın farklı aşamalardan geçişini kolaylaştırabiliyor.
Gia Lai, yetkililerin güçlendirmek istediği bağlantıya somut bir örnek sunuyor: tarım ürünleri ve diğer malların batı yaylalarından Quy Nhon deniz geçidine taşınması. Eyalette ihracat yapan 300’ü aşkın şirket bulunuyor; yaklaşık 120 ülke ve bölgeye ulaşan eyaletin yıllık ihracatı 3,5 milyar doları aşıyor.
13,4 milyar dolardan 1 trilyon doların üzerine
Vietnam’ın ticareti, art arda gelen dönüm noktalarıyla hızla büyüdü. ASEAN’a katıldığı 1995’te mal ticareti 13,4 milyar dolar düzeyindeydi. Dünya Ticaret Örgütü’ne katıldığı 2007’de ise 100 milyar dolara ulaştı.
Bu dönüm noktaları, sınır ötesi ticaretin ölçeğinin ne kadar hızlı değiştiğini gösteriyor:
- 1995: Vietnam’ın ASEAN’a katılmasıyla mal ticareti 13,4 milyar dolara ulaştı.
- 2007: Vietnam’ın Dünya Ticaret Örgütü’ne katılmasıyla ticaret 100 milyar dolara ulaştı.
- 2011-2017: Ticaret 2011’de 200 milyar, 2015’te 300 milyar ve 2017’de 400 milyar doları aştı.
- 2019-2022: Ticaret 2019’da 500 milyar, 2021’de 600 milyar ve 2022’de 700 milyar doları aştı.
- 2025: Yıllık mal ticareti yaklaşık 930 milyar dolara ulaştı.
- Ocak-ekim 2026: Ticaret ilk kez 1 trilyon doları aştı.
Gümrük verilerine göre 2016-2025 döneminde toplam ticaret 6,12 trilyon dolara ulaştı ve yıllık ortalama 612 milyar dolar oldu. Yıllık ticaret bu dönemde 351,38 milyar dolardan 930 milyar dolara yükseldi; yıllık ortalama büyüme yaklaşık yüzde 11 olarak gerçekleşti.
Vietnam artık dünyanın en büyük 20 ticaret ekonomisi arasında yer alıyor; ihracatta 18’inci, ithalatta 20’nci sırada. 2026 yılı için toplam mal ticaretinin 1,2 trilyon doları aşacağı öngörülüyor. Bu tutar, 2025’te kaydedilen 930 milyar doların üzerinde.
Taslak strateji, artan ticaretten daha fazla değer elde etmeyi hedefliyor
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, 2045 vizyonunu da içeren, 2030’a kadar mal ithalat ve ihracat stratejisi hazırlıyor. Taslakta 2026-2030 döneminde ihracatın yıllık ortalama yüzde 15 ila 16, ithalatın ise yüzde 12 ila 13 büyümesi; ihracat değerinin ortalama yüzde 3 ila 6’sına denk gelen sürdürülebilir bir fazla verilmesi öneriliyor.
Taslak, 2030 için üç ihracat senaryosu belirliyor: düşük senaryoda 765 milyar dolar, orta senaryoda 953,7 milyar dolar ve yüksek senaryoda 1,0411 trilyon dolar. Bunlar önerilen planlama senaryoları; strateji hâlâ taslak aşamasında.
Yerli şirketlerin ihracattaki payının 2030’da yüzde 28 ila 30’a, 2045’te ise yüzde 38 ila 40’a çıkarılması hedefleniyor. Mevcut yüzde 18,8’lik payla karşılaştırıldığında 2030 hedefi 9,2 ila 11,2 yüzde puanlık artış gerektiriyor.
İşlenmiş veya rafine edilmiş ürünlerin ihracattaki payının 2030’da yüzde 89 ila 90’a, 2045’te ise yüzde 92’nin üzerine çıkarılması öngörülüyor. Yüksek teknoloji kullanan ürünlerin işlenmiş ve imal edilmiş ürün ihracatındaki payının 2030’da yaklaşık yarıya, 2045’te ise yüzde 55’in üzerine ulaşması hedefleniyor. Vietnam ayrıca 2045’e kadar hem ihracatta hem ithalatta dünyanın ilk 10 ülkesi arasına girmeyi amaçlıyor.
Öncelikli çalışmalar daha somut: ürün kalitesini iyileştirmek, tedarik zincirlerini şeffaf hale getirmek, çevre ve menşe koşullarını karşılamak, tarım ürünlerinin resmi gümrük kanalları üzerinden ihracatını artırmak. Bakanlık ayrıca bitki ve hayvan sağlığı anlaşmaları yapmayı, soğutmalı taşımacılık ve depolamaya yatırım yapmayı, hedef pazarların koşullarına göre üretim alanları ve paketleme tesisleri için standartlar belirlemeyi planlıyor.
Bu nedenle fabrikalar, çiftçiler ve lojistik şirketleri için ticaretin bir sonraki büyüme aşaması yalnızca alıcı bulmaya bağlı değil. Kurallara uygun ürünler üretmek, her aşamayı belgelemek ve rekabetçi maliyetle güvenilir teslimat yapmak gerekiyor.
Öne Çıkanlar
- Vietnam’ın mal ticareti 2026’nın ocak-ekim döneminde 1 trilyon doları aştı; bir yıl öncesine göre yüzde 32,3 arttı.
- İlk verilere göre ihracat 499,24 milyar, ithalat 511,31 milyar dolar oldu; birikimli açık 12,07 milyar dolara ulaştı.
- Ekim ayında üst üste ikinci kez aylık fazla verildi; ilk istatistiklerde bu tutar 7,31 milyar dolar olarak açıklandı.
- Vietnam’ın en büyük ihracat pazarı ABD, en büyük ithalat kaynağı ise Çin oldu.
- Yabancı sermayeli şirketler ihracatın yüzde 81,2’sini, yerli şirketler yüzde 18,8’ini gerçekleştirdi.
- Ticaret soruşturmaları, yüksek lojistik maliyetleri ve belge gereklilikleri ihracatçıları yakından ilgilendiriyor.
- 2030’a kadarki taslak strateji, ihracatın daha hızlı büyümesini, kalıcı bir fazla verilmesini ve yerli şirketlerin rolünün artmasını hedefliyor.






