Güney Kore'de 42 Yıl Hapis Yatan 95 Yaşındaki Ahn Hak-sop, Kuzey Kore'ye Dönmek İstiyor

9 dakikalık okuma
Güney Kore'de 42 Yıl Hapis Yatan 95 Yaşındaki Ahn Hak-sop, Kuzey Kore'ye Dönmek İstiyor

Sınırda Durdurulan Son Yolculuk

Güney Kore hapishanelerinde 42 yıl altı ay geçiren, Kuzey Kore ordusunda görev yapmış 95 yaşındaki Ahn Hak-sop, son bir kez sınırı geçmek istiyor. Dileği, Kuzey Kore'ye dönmek ve hayatını kaybeden silah arkadaşlarının yanına gömülmek. Güney Kore makamları, ulusal güvenlik yasalarını ve Pyongyang'la bir anlaşma bulunmamasını gerekçe göstererek sınırı geçmesine izin vermedi.

İçindekiler
  1. Sınırda Durdurulan Son Yolculuk
  2. Ganghwa Adası'ndan Bölünmüş Kore'ye
  3. Hapishane ve İnançlarından Vazgeçmesi İçin Yapılan Baskı
  4. 63 Tutuklu Dönerken Ahn Neden Kaldı?
  5. Uzun Bekleyişin Tarihleri
  6. İnsani Talep, Güvenlik Yasasıyla Karşı Karşıya
  7. Sınırı Geçmek Neden Bu Kadar Kolay Değil?
  8. Kuzey'e Yakın, Ama Hâlâ Ulaşılamayan Bir Ev
  9. Süren Siyasi Çatışmanın Ortasındaki Kişisel Çağrı
  10. Öne Çıkanlar

Geçtiğimiz çarşamba günü, tekerlekli sandalyeye mahkûm, güçsüz Ahn, Kuzey ve Güney Kore'yi ayıran Askerden Arındırılmış Bölge'nin (DMZ) yakınındaki Paju'da bulunan Birleşme Köprüsü'ne gitti. Elinde Kuzey Kore bayrağıyla geçiş izni istedi. Destekçileri ve güvenlik görevlileri etrafını sardı; yetkililer daha sonra onu ambulansla bölgeden uzaklaştırdı.

1953'te Güney Kore kuvvetleri tarafından yakalanan Ahn, dönme özlemini şöyle anlattı:

Kuzey'i özlüyorum, bu dayanılmaz. Özgür topraklarda gömülmek istiyorum.

21 Ağustos 2025 itibarıyla Ahn, Güney Kore'de hayatta olan ve "dönek olmayan" olarak tanımlanan altı tutukludan biri. Bunlar, on yıllarca hapiste kalmalarına rağmen inançlarından vazgeçmeyi reddeden eski Kuzey Kore askerleri ve casusları. Çoğu 80'li ve 90'lı yaşlarında. Hepsi yakın zamanda Güney Kore hükümetine ülkelerine geri gönderilmek için başvurdu. Bu, evleri olarak gördükleri ülkeye dönmek için izin ve gerekli düzenlemelerin yapılmasını talep ettikleri anlamına geliyor.

Başvuruları, eski bir savaş anlaşmazlığını acil ve kişisel bir meseleye dönüştürüyor. Güney Kore Birleşme Bakanlığı konuyu insani açıdan değerlendirdiğini söylüyor; ancak dönüş için Kuzey Kore'nin işbirliği gerekiyor. Pyongyang, Ahn'ı veya diğerlerini kabul edip etmeyeceğine ilişkin son başvurulara yanıt vermedi; olası bir nakil için de tarih belirlenmedi.

Reklam

Ganghwa Adası'ndan Bölünmüş Kore'ye

Ahn, Kore'nin Japon sömürgesi olduğu 1930 yılında Ganghwa Adası'nda doğdu. Ailesi, zorla Japon ordusuna alınma nedeniyle parçalandı. Ahn henüz asker olmadan önce, sömürgeci bir gücün dayattığı askerlik çocukluğunu sekteye uğratmıştı.

1945'te II. Dünya Savaşı'nın sona ermesi yeni bir dönüm noktası oldu. General Douglas MacArthur'un bildirisiyle 38. paralelin güneyindeki Kore, Amerikan askeri yönetimine girdi. Bir enlem çizgisi olan paralel, yarımadayı bölen hat hâline geldi.

Ahn bu düzenlemeyi Kore'nin bağımsızlığına ihanet olarak gördü. Japon yönetiminin sona ermesi, onun gözünde beklediği kurtuluşu getirmedi. Amerikan yönetimine duyduğu tepki, savaş sırasında ve hapis hayatı boyunca kararlarına yön verecek siyasi inançlarının şekillenmesine yardımcı oldu.

1950'de Kore Savaşı başladığında Ahn, yeni sınıra yakın Kaesong kentinde ortaokul öğrencisiydi. Kısa süre sonra Kuzey Kore Halk Ordusu'na katıldı ve istihbarat biriminde görev yaptı. 1953'te düşman hatlarının gerisinde yürüttüğü tehlikeli bir görev sırasında yakalandı. Birliğindeki 10 kişiden hayatta kalan tek kişi oydu.

Hapishane ve İnançlarından Vazgeçmesi İçin Yapılan Baskı

Güney Kore yasaları, yakalanan Kuzey Kore askerlerine komünizmi reddedip Güney'e bağlılık sözü vermeleri hâlinde şartlı tahliye olanağı sunuyordu. Ahn'ın olası tahliyesinin yolu, savaşa taşımış olduğu inançlarından vazgeçmekten geçiyordu.

Ahn bunu reddetti. Güney Kore'de bir Kuzey Kore savaş esirinin geçirdiği en uzun hapis sürelerinden biri olan 42 yıl altı ay boyunca cezaevinde kaldı. İnançlarını değiştirmesi için kendisine yönelik sürekli psikolojik ve fiziksel baskıdan, işkenceden söz etti.

Ahn, onu kendi inançlarına döndürme çabalarının nasıl geliştiğini şöyle hatırladı:

Önce konuşarak beni döndürmeye çalıştılar. Bu işe yaramayınca işkence etmeye başladılar.

Ailesi de ideolojisinden vazgeçmesi için duygusal çağrılarda bulundu. Ahn direnmeyi sürdürdü; siyasi tercihleri zamanla akrabalarıyla arasının açılmasına yol açtı. Reddedişi, dört yılı aşkın süreye yayılan hapis hayatının belirleyici özelliği oldu.

Reklam

1995'te tahliye edilmesi, cezaevi duvarları arasındaki tutsaklığını sona erdirdi; ancak Ahn, bunun kendisine özgürlük duygusu vermediğini söyledi. Yakın gözetim altında yaşayan ve ideolojisine bağlı kaldığı için ailesi tarafından dışlanan Ahn, küçük bir hapishaneden daha büyük bir hapishaneye geçmiş gibi hissetti.

Ahn için hapis hayatı ile tahliye sonrası yaşamı aynı çözümlenmemiş çatışmayla birbirine bağlıydı: Güney'de yaşarken Kuzey'e bağlılığını koruyordu. Bu bağlılık, bugün geri dönüş talebini zorlaştıracak bir kararı da şekillendirdi.

63 Tutuklu Dönerken Ahn Neden Kaldı?

2000'de iki Kore arasındaki ilişkilerin kısa süreliğine iyileşmesi, dönek olmayan 63 tutuklunun sınırdaki ateşkes köyü Panmunjom üzerinden Kuzey Kore'ye dönmesini sağladı. Dönenler Kuzey'de kahramanlar gibi karşılandı.

Ahn, Güney Kore'de kalmayı seçti. Görevinin tamamlanmadığına inanıyor ve Güney'den Amerikan varlığına karşı çıkmayı sürdürmek istiyordu. Eski tutuklu bu kararını şöyle açıkladı:

'ABD defol' diye bağıracaksam bunu Kuzey'den değil, buradan yapmalıyım. Dönmememin nedeni buydu. Amerikalıların bu topraklardan ayrıldığını gördükten sonra ölmeye kararlıydım.

2000'deki nakilden bu yana bu gruptan başka kimse ülkesine gönderilmedi. Aradan 25 yıl geçtikten sonra Ahn ölmeden önce dönmek istiyor; ancak önceki yolculuğu mümkün kılan işbirliği artık yok.

Hayatta kalan altı tutuklu, yaşamları savaş, ideolojik bağlılık ve uzun süreli hapisle şekillenmiş, sayıları giderek azalan bir kuşağa mensup. Yakın zamandaki başvuruları yeniden ülkeden ayrılma fırsatı talep ediyor; yaşları nedeniyle gecikmelerin sonuçları da giderek ağırlaşıyor.

Uzun Bekleyişin Tarihleri

Ahn'ın başvurusu; sömürge yönetimini, Kore'nin bölünmesini, savaşı ve onlarca yıllık hapis hayatını kapsayan bir ömrün ardından geldi. Önemli tarihler, genç bir askerin yakalanmasının nasıl yaşlılık dönemine uzanan bir anlaşmazlığa dönüştüğünü gösteriyor:

  • 1930: Ahn, Japon sömürge yönetimi sırasında Ganghwa Adası'nda doğdu.
  • 1945: II. Dünya Savaşı sona erdi ve MacArthur'un bildirisiyle 38. paralelin güneyindeki Kore, Amerikan askeri yönetimine girdi.
  • 1950: Ahn Kaesong'da öğrenciyken Kore Savaşı başladı. Ahn daha sonra Kuzey Kore Halk Ordusu'na katıldı.
  • 1953: Güney Kore kuvvetleri, düşman hatlarının gerisindeki bir görev sırasında Ahn'ı yakaladı. Savaş, barış antlaşmasıyla değil, ateşkesle sona erdi.
  • 1995: Ahn, Güney Kore hapishanelerinde geçirdiği 42 yıl altı ayın ardından tahliye edildi.
  • 2000: Güney Kore, dönek olmayan 63 tutukluyu Panmunjom üzerinden Kuzey'e gönderdi. Ahn kalmayı seçti.
  • 2023: Kuzey Kore, Güney Kore'yle resmî iletişimi askıya aldı.
  • Ağustos 2025: Ahn ve hayatta kalan diğer beş dönek olmayan tutuklu ülkelerine geri gönderilmek için başvuruda bulundu.

2000'deki nakil, onlarca tutukluya eve dönüş yolu açtı. Ahn'ın bugünkü başvurusu, o tarihten bu yana yeni bir nakille sonuçlanmamış bir sürecin yeniden başlatılmasına bağlı.

Reklam

İnsani Talep, Güvenlik Yasasıyla Karşı Karşıya

Ahn'ın destekçileri, savaş esiri statüsünün kendisine uluslararası insancıl hukuk, özellikle de Cenevre Sözleşmesi kapsamında ülkelerine geri dönme hakkı verdiğini savunuyor. Savaş esirlerinin çatışmalar sona erdikten sonra ülkelerine dönme hakkına sahip olduğuna ilişkin kuralı hatırlatıyorlar.

1950-1953 yılları arasında süren Kore Savaşı, çatışmayı resmen çözüme kavuşturan bir barış antlaşmasıyla değil, çatışmaları durdurma anlaşması olan ateşkesle sona erdi. İki Kore teknik olarak hâlâ savaş hâlinde. Çözüme kavuşmamış bu durum, Ahn'ın başvurusunun hukuki ve siyasi zeminini oluşturuyor.

Güney Kore makamları, Ulusal Güvenlik Yasası uyarınca Kuzey Kore'yle izinsiz temasın yasa dışı olduğunu belirtiyor. Askerden Arındırılmış Bölge de Güney Kore ordusu ve Birleşmiş Milletler Komutanlığı'ndan özel izin almayan sivillere kapalı.

İnsan hakları örgütleri Ahn ve diğer dönek olmayan tutuklulara desteklerini dile getirdi; ancak çok azı hükümetin bir istisna yapmasını bekliyor. Sivil toplum kuruluşları, uluslararası hukuktan doğan haklarının görmezden gelindiğini savunarak dönüşleri için kampanyalarını sürdürüyor.

Birleşme Bakanlığı'nın insani incelemesi, tutukluların koşullarını değerlendirmek için bir yol sunuyor; ancak Güney Kore tek başına tamamlanmış bir nakil ayarlayamaz. Kuzey Kore'nin de onları kabul etmesi gerekiyor. Pyongyang'la bir düzenleme bulunmaması, yetkililerin Ahn'ı köprüde durdurmak için sunduğu gerekçelerden biriydi.

Sınırı Geçmek Neden Bu Kadar Kolay Değil?

Paju'daki Birleşme Köprüsü, DMZ yakınında tören amaçlı kullanılan bir geçiş noktası. Ahn buraya ulaşarak bölme hattına yaklaştı; ancak hattın ötesinde dünyanın en sıkı askerî korunan sınırlarından biri bulunuyor.

Dikenli teller, mayınlar ve silahlı güvenlik görevlileri DMZ'yi tehlikeli ve sıkı denetlenen bir bölge hâline getiriyor. Sivillerin geçişi için iki Kore'nin ve Birleşmiş Milletler Komutanlığı'nın onayı gerekiyor. Dolayısıyla Ahn'ın ayrılma isteği, her iki tarafın da izin verdiği, düzenlenmiş bir teslim sürecini gerektiriyor.

Kuzey Kore'nin 2023'te Güney'le resmî iletişimi askıya alması, insani görüşmeleri bile durma noktasına getirdi. Bu kanallar kapalıyken kabul, erişim ve nakil ayarlamak daha da zorlaştı.

Paju'daki yetkililerin tutumu, bu kısıtlamaların uygulamada nasıl işlediğini gösterdi. Ahn destekçileri ve elinde Kuzey Kore bayrağıyla geldi, geçiş izni istedi; izin verilmeyince ambulansla götürüldü. Son dileği, sınırın iki tarafındaki hükümetlerin ve askerî makamların kararlarına bağlı kaldı.

Reklam

Kuzey'e Yakın, Ama Hâlâ Ulaşılamayan Bir Ev

Ahn, Kuzey Kore sınırına yaklaşık 1,6 kilometre uzaklıktaki Yonggang-ri'de mütevazı bir evde yaşıyor. Duvarları Kuzey Kore'yi hatırlatan eşyalarla süslü; ABD bayrağını ise paspas olarak kullanıyor. Bayrak, Güney Kore'nin "Amerikan işgali" olarak adlandırdığı duruma karşı süregelen tepkisini yansıtıyor.

Ailesi tarafından dışlanan Ahn, devlet yardımlarına ve tanıdıklarının desteğine güveniyor. Tahliyesi aile bağlarını yeniden kurmadı, Kuzey'e bağlılığını da sona erdirmedi. İleri yaşlarında dileği, son günlerini geçirmek ve gömülmek istediği yerle sınırlı hâle geldi.

Ahn, Güney Kore'de gömülmenin kendisi için neden acı verici olacağını şöyle açıkladı:

Ölümden sonra bile bir sömürgede gömülmek çok ağır bir gücenmişlik olurdu.

Bu sözler onun kendi siyasi inançlarını yansıtıyor. Hapis, gözetim ve toplumsal tecrit boyunca bu inançlarından vazgeçmedi. Sınıra bu kadar yakın bir evin neden ona teselli vermediğini de açıklıyor: İstediği yer yakında, ancak oraya ulaşması kendi başına sağlayamayacağı bir anlaşmaya bağlı.

Süren Siyasi Çatışmanın Ortasındaki Kişisel Çağrı

Ahn'ın durumu Güney Kore'de tartışma yarattı. Bazıları onu eski bir ideolojik mücadelenin kalıntısı olarak görüyor; bazılarıysa son talebine insani bir yanıt verilmesi gereken yaşlı bir eski tutuklu olarak. Hükümet güvenlik riskleri ve siyasi sonuçlar konusunda temkinli davranıyor.

Dönüşüne izin verilmesi, Pyongyang tarafından propaganda zaferi ve Güney'in sembolik yenilgisi olarak sunulabilir. İzin verilmemesi ise talebi güvenlik tehdidi değil insani bir mesele olarak gören insan hakları savunucuları ve uluslararası gözlemcilerin eleştirilerine yol açabilir.

Kore Savaşı milyonlarca kişinin ölümüne veya ailelerinden kopmasına neden oldu. Çözüme kavuşmamış sonuçları, bölünmüş ailelerin, dönemeyen tutukluların ve yeniden çatışma tehdidi altında yaşayan insanların hayatında hâlâ hissediliyor. DMZ hem fiziksel bölünmeyi hem de süregelen siyasi çatışmayı simgeliyor.

İlişkilerin nadiren iyileştiği dönemlerde düzenlenen aile buluşmaları, bazı Korelilere akrabalarını yeniden görme fırsatı verdi. Pek çok kişi ise ayrılığın acısını ömrünün sonuna kadar taşıyor. Ahn'ın durumu farklı olsa da geri dönme fırsatının giderek azalması, yarım kalmış hayatların bu geniş tarihinin bir parçası.

Reklam

Hayatta kalan dönek olmayan tutuklular da tartışmalı sembollere dönüştü. Yarımadanın birbirine karşıt siyasi tarihleri, kararlılık ve fanatizm hakkındaki yargıları şekillendiriyor; kimi bu tutukluları yüceltirken kimi de kınıyor. Bu yargıların ardında, onlarca yıl hapiste kaldıktan sonra şimdi ülkeden ayrılmak için izin isteyen yaşlı insanlar var.

Ahn'ın başvurusu, birbiriyle yarışan bu baskıları somut bir kararda bir araya getiriyor: Resmî iletişimi artık sürdürmeyen hükümetler, silah arkadaşlarının yanına gömülmek isteyen güçsüz bir adamın dönüşünde anlaşabilecek mi? Ahn'ın talebi, hayatta kalan diğer beş tutuklunun talepleri gibi hâlâ yanıtsız.

Öne Çıkanlar

  • 95 yaşındaki Ahn Hak-sop, 1953'te yakalanmasının ardından Güney Kore hapishanelerinde 42 yıl altı ay geçirdi.
  • Kuzey Kore'ye dönmek ve hayatını kaybeden silah arkadaşlarının yanına gömülmek istiyor.
  • Yetkililer, güvenlik yasalarını ve Pyongyang'la anlaşma bulunmamasını gerekçe göstererek Paju'daki Birleşme Köprüsü'nden geçme girişimini durdurdu.
  • Ahn, ülkelerine geri gönderilmek için yakın zamanda başvuran, hayatta kalan altı dönek olmayan tutukludan biri.
  • 2000'de 63 tutuklu Kuzey'e dönerken Güney Kore'de kalmayı seçti. O tarihten sonra başka nakil yapılmadı.
  • Birleşme Bakanlığı konuyu insani gerekçelerle değerlendiriyor; ancak Kuzey Kore'nin işbirliği gerekiyor.
  • Kuzey Kore 2023'te Güney'le resmî iletişimi askıya aldı ve tutukluları kabul edip etmeyeceğine ilişkin son başvurulara yanıt vermedi.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir