Tasarruflar ve politika desteği hisseleri yükseltirken Çin borsasındaki 2025 rallisi güç kazanıyor

11 dakikalık okuma
Tasarruflar ve politika desteği hisseleri yükseltirken Çin borsasındaki 2025 rallisi güç kazanıyor

Yeni yatırım alanı arayan paranın güç verdiği piyasa toparlanması

Çin'in CSI 300 Endeksi, nisan ayındaki dip seviyelerinden bu yana yüzde 15'ten fazla yükseldi. Şanghay Bileşik Endeksi ise dört yıl önce görülen zirveye yaklaşıyor. 15 Ağustos 2025 itibarıyla toparlanma, yeni ve kapsamlı bir teşvik paketi ya da ABD ile tamamlanmış bir ticaret anlaşması olmadan güç kazanıyor.

İçindekiler
  1. Yeni yatırım alanı arayan paranın güç verdiği piyasa toparlanması
  2. Hanehalkı tasarrufların ötesinde seçenekler arıyor
  3. Borçlanma ivme ve risk katıyor
  4. Pekin kurumları hisse senetlerine yönlendiriyor
  5. Tüketimi destekleme önlemleri hane bütçelerini hedefliyor
  6. Fon toplama kanalları yeniden açılırken yükselişe teknoloji öncülük ediyor
  7. Uluslararası yatırımcılar Çin hisselerini yeniden değerlendiriyor
  8. Ticaretteki rahatlama güveni desteklerken baskılar sürüyor
  9. Kârlar ve istihdam toparlanmanın sınavı olacak
  10. Öne Çıkan Noktalar

Bu dönüş, yıllar süren dalgalanma ve zayıf performansın ardından geldi. Borsada işlem gören hisselerin toplam değerini ifade eden Çin borsalarının piyasa değeri, 2025'in başlarında 11 trilyon ABD dolarını aştı. Bu da toparlanmayı yurt içindeki tasarruf sahipleri, uluslararası yatırımcılar ve ülkenin ekonomik görünümünü izleyen politika yapıcılar açısından önemli kılıyor.

Üç etken birlikte rol oynuyor: yatırıma hazır bol miktarda para, düşük tasarruf getirileriyle karşı karşıya olan hanehalklarının hisse senetlerine artan ilgisi ve daha fazla kurumsal parayı hisse senetlerine yönlendiren hükümet önlemleri. Yatırımcılar ayrıca sanayideki fiyat savaşlarını sınırlama çabalarına ve Washington'la tırmanan ticaret gerilimlerinde verilen araya da tepki veriyor.

Temel mesele, hisse fiyatlarındaki artışın şirket kârlarında güçlenme ve daha geniş kapsamlı bir ekonomik toparlanmayla devam edip etmeyeceği. Teknoloji şirketleri ve tüketici sektörünün bazı kolları alıcı çekerken emlak sektöründeki zayıflık, durgun tüketici talebi ve hanehalkı gelirleri üzerindeki baskı engel olmayı sürdürüyor.

Yıl içindeki gelişmelerin zaman çizelgesi şöyle:

  • 2025'in başları: Çin borsalarının piyasa değeri 11 trilyon ABD dolarını aştı.
  • 2025'in ilk çeyreği: Hong Kong'da işlem gören büyüme hisselerine 56 milyar ABD dolarından fazla para aktı.
  • Nisan 2025: CSI 300, o tarihten bu yana yüzde 15'ten fazla yükseldiği dip seviyelere geriledi.
  • 15 Ağustos 2025: Şanghay Bileşik Endeksi dört yıl önce görülen zirveye yaklaşıyordu; ABD ile kapsamlı bir ticaret anlaşması ise henüz tamamlanmamıştı.

Bu gelişmeler, toparlanma sırasında piyasa fiyatlarının, yatırım akışlarının ve politika beklentilerinin birlikte nasıl hareket ettiğini gösteriyor. Sıradaki sınav, şirketlerin iyileşen algıyı kalıcı kâr artışına dönüştürüp dönüştüremeyeceği.

Reklam

Hanehalkı tasarrufların ötesinde seçenekler arıyor

Çin'deki hanehalkları, yıllarca temkinli harcama yapmaları ve salgının yarattığı belirsizlik nedeniyle rekor düzeyde tasarruf biriktirdi. Faiz oranları gerilerken geleneksel tasarruf ürünlerinin getirisi sınırlı kalıyor; bu da bazı tasarruf sahiplerini hisse senetlerini değerlendirmeye yöneltiyor.

Likidite, harcamaya veya yatırıma hazır para anlamına gelir. Bu para bol, faiz getirileri düşük olduğunda yatırımcılar daha yüksek getiri arayışıyla hisse senetlerinin daha büyük risklerini üstlenmeye istekli olabilir. Cazip alternatiflerin azlığı da bu değişimi destekliyor.

Shanghai Chengzhou Investment Management Co.'nun baş yatırım sorumlusu Fu Zhifeng, yatırımcı davranışındaki değişimi şöyle anlattı:

Düşük faiz oranları, iyi yatırım seçeneklerinin azlığı ve likidite fazlası ortamında risk iştahı yüksek fonlar, hisse senetlerine ayırdıkları payı kademeli olarak artırıyor. Eğilim daha yeni ivme kazanmaya başladı ve yakın zamanda tersine döneceğine dair bir işaret görmüyorum.

Bu güvenle birlikte işlem hacmi de artıyor. Çin ana karasındaki borsalarda aylık ortalama işlem hacmi yükselirken bireysel yatırımcıların tercih ettiği küçük şirket endeksleri de son yıllarda görülen zirvelere ulaştı. İşlem hacmi, el değiştiren hisselerin değerini ölçer ve piyasa faaliyetlerini değerlendirmek için kullanışlı bir göstergedir.

Cinda Securities, bireysel yatırımcıların yatırımlarının 2025'in ikinci yarısında daha da hızlanmasını bekliyor. Kurumun öngörüsü, güçlü para arzı artışına ve hükümetin beş yıllık kalkınma planına yönelik iyimserliğe dayanıyor.

Borçlanma ivme ve risk katıyor

Teminatlı hisse kredileri, 2015'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Bu krediler yatırımcıların hisse almak için borçlanmasına ve böylece kendi tasarruflarının ötesinde yatırım yapabilmesine imkân tanıyor.

Fiyatlar yükselirken borçlanma kazançları artırabilir; ancak fiyatlar gerilediğinde zararları da büyütür. Yatırımcılar borç aldıkları parayı geri ödemek zorunda olduğundan, kısmen teminatlı kredilerle desteklenen bir piyasa güvenin ani değişimlerine daha açık olur.

Çin piyasasındaki günlük işlem hacminin yüzde 70'ini bireysel yatırımcılar oluşturuyor. Bu ağırlık, hanehalklarının tercihlerindeki değişimin yükseliş açısından neden bu kadar önemli olduğunu açıklıyor. Aynı zamanda fiyatları ani coşku dalgalarına ve hızlı satışlara duyarlı hâle getiriyor.

Kurumsal yatırımcıların katılımı artıyor ve piyasaya başka bir talep kaynağı sağlıyor. Toparlanma devam ederken uzun vadeli yatırım taahhütleri ile aktif bireysel yatırımcı işlemleri arasındaki denge önem taşıyacak.

Reklam

Pekin kurumları hisse senetlerine yönlendiriyor

Çin Menkul Kıymetler Düzenleme Komisyonu, büyük finans kuruluşlarından yurt içi hisselere daha fazla para akışını sağlamayı amaçlayan yükümlülükler belirledi. Büyük kamu sigortacıları, yeni poliçe primlerinin yüzde 30'unu Çin'de işlem gören hisselere yatırmak zorunda. Yatırım fonlarından ise üç yıl boyunca hisse senedi portföylerini her yıl yüzde 10 artırmaları bekleniyor.

Sigorta primleri, müşterilerin teminat karşılığında yaptığı ödemelerdir. Yeni prim gelirlerinin bir bölümünü hisse senetlerine yönlendirmek, tamamen hanehalklarının piyasaya ne zaman gireceğine karar vermesine bağlı olmayan, düzenli bir hisse alım kaynağı yaratıyor.

Bu önlemler birlikte her yıl en az 1 trilyon yuanı yurt içi hisse senetlerine yönlendirebilir. Böylece kamu sigorta fonları ve yatırım fonları, hisselere daha istikrarlı talep sağlama çabalarının önemli bir parçası hâline geliyor.

Pekin ayrıca aşırı fiyat rekabetine ve sanayideki atıl kapasiteye karşı harekete geçiyor. Atıl kapasite, işletmelerin müşterilerin satın almak istediğinden daha fazlasını üretebilmesi anlamına geliyor. Şirketler buna fiyatları sürekli düşürerek yanıt verebilir ve bir sektör genelinde kârları baskılayabilir.

Yatırımcılar, bu fiyat savaşlarını sınırlama çabalarını deflasyon baskısını azaltmanın ve kârları iyileştirmenin bir yolu olarak görüyor. Deflasyon, fiyatların düşmesi demektir. Zayıf talep işletmeleri fiyatları sürekli düşürmeye zorluyorsa daha fazla mal satmak bile kârlarını artırmalarına yetmeyebilir.

Dolayısıyla toparlanmanın politika desteği birden fazla önleme yayılıyor. Kurumlar hisse almaya teşvik edilirken sanayi politikaları da borsada işlem gören şirketlerin kâr edebileceği koşulları iyileştirmeyi amaçlıyor.

Tüketimi destekleme önlemleri hane bütçelerini hedefliyor

Hükümetin Tüketimi Artırma Eylem Planı, hanehalkı gelirlerini yükseltmeyi, harcama gücünü korumayı ve teknoloji, tüketim malları ile hizmet sektörlerini desteklemeyi amaçlıyor. Otomobil ve ev aletleri gibi pahalı ürünlere verilen sübvansiyonlar da bu çabanın bir parçası.

Sosyal güvenlik ağının genişletilmesi de talebi desteklemeyi hedefliyor. Gelecekteki masraflardan kaygı duyan hanehalkları harcamalarını kısabilir. Bu nedenle mali durumlarını koruyan önlemler, hükümetin tüketimi artırma çabasının bir parçası.

2025 Hükümet Çalışma Raporu, insanların yaşam koşullarını iyileştirmeye, sosyal korumayı genişletmeye ve yapay zekâ, otonom sürüş ve dijital hizmetler dâhil sektörleri desteklemeye ağırlık verdi. Politika odağı, üretime yapılan yatırımdan talebe daha fazla destek sağlamaya kaydı.

Tüketici şirketleri, 2025 teşvik planının açıklanmasından bu yana genel piyasadan daha iyi performans gösterdi. Devlet önlemleri ve hanehalkı gelirlerindeki artışın desteğiyle ev aletleri, elektrikli araçlar ve turizm özellikle güçlü bir görünüm sergiledi. Tüketim malları takas programının ve genişletilen sübvansiyonların alımları daha da teşvik etmesi bekleniyor.

Reklam

Fon toplama kanalları yeniden açılırken yükselişe teknoloji öncülük ediyor

Yükselişin ön saflarında teknoloji hisseleri yer alıyor. Yatırımcıların inovasyon ve dijital dönüşüm alanında faaliyet gösteren şirketleri aramasıyla STAR50 Endeksi ve yarı iletken hisseleri piyasadan daha iyi performans gösterdi.

Güçlü kârlar ve yapay zekâ alanındaki ilerlemelerin desteğiyle Alibaba hisseleri yıl başından bu yana yüzde 70 yükseldi. Tencent hisselerindeki artış ise yüzde 30 oldu. Bu kazanımlar, Çin'in büyük teknoloji şirketlerine yeniden ilgi çekilmesine yardımcı oldu.

Çin'in Nasdaq örnek alınarak kurulan borsası STAR Market, yeniden yürürlüğe giren kurallar kapsamında henüz kâr etmeyen bir şirketin ilk halka arzını onayladı. İlk halka arz (IPO), bir şirketin hisselerini halka ilk kez sunmasıdır.

Yenilikçi bir şirketin henüz zarar ederken borsada işlem görmesine izin verilmesi, şirketin kâra geçmeden önce sermayeye erişmesini sağlıyor. Bu politika, teknolojik gelişimi desteklemeyi ve güçlü büyüme potansiyeli bulunan sektörlere yatırım çekmeyi amaçlıyor.

Hong Kong da bu gelişmeden yararlanıyor. Çin ana karası ve Hong Kong düzenleyici kurumlarının teşvikleri, hâlihazırda Çin ana karasında A hisseleri işlem gören daha fazla şirketi, özellikle teknoloji ve ileri imalat alanlarında, Hong Kong'da ikinci kez borsaya kote olmaya yöneltti.

Hong Kong Borsaları ve Takas Kurumu (HKEX), uygun şirketler için hızlandırılmış inceleme kanalları oluşturdu. Kent, ileri teknoloji ve biyoteknoloji alanlarındaki halka arzlarda daha büyük bir rol üstlenmeyi hedefliyor. 2025'in dünya genelindeki en büyük halka arzı olan CATL'nin borsadaki ilk işlem günü, Hong Kong'un fon toplama merkezi olarak yeniden güçlendiğini gösterdi.

Çifte kotasyon, bir şirketin hisselerinin iki piyasada işlem görmesi demektir. Bu toparlanmada uygulama, Çin ana karasındaki şirketlere yeniden artan ilgiyi Hong Kong'un uluslararası sermayeyi çekme rolüyle buluşturuyor.

Uluslararası yatırımcılar Çin hisselerini yeniden değerlendiriyor

FXI koduyla işlem gören iShares China Large-Cap ETF'si, 2025'in başından bu yana yüzde 26'dan fazla getiri sağladı ve S&P 500 gibi ABD endekslerini açık ara geride bıraktı. Fon, FTSE China 50 Endeksi'ni takip ediyor.

Borsa yatırım fonu (ETF), bir grup yatırımı bünyesinde tutar ve borsada hisse senedi gibi işlem görür. FXI, uluslararası yatırımcılara her bir şirketi ayrı ayrı yabancı piyasalardan satın almak zorunda kalmadan büyük Çin şirketlerine yatırım yapma imkânı sunuyor.

Bazı küresel yatırımcılar teknoloji, finansal hizmetler ve telekomünikasyon alanlarında fırsat arayarak ABD hisse senetlerindeki yatırımlarını azaltıp Çin'e yöneldi. Düşük büyüme ve kalıcı enflasyonun bir arada görüldüğü ABD'deki stagflasyon kaygıları ve ticaret gerilimleri bu yeniden değerlendirmeye katkıda bulundu.

Reklam

Çin hisseleri, ABD'deki benzerlerine kıyasla tarihsel olarak düşük değerlemelerle işlem görüyor. Değerleme, yatırımcıların şirket kârı gibi ölçütlere göre ne kadar fiyat ödediğini ifade eder. Göreli olarak daha düşük fiyatlar, daha düşük maliyetle büyüme arayan alıcıları çekebilir.

Önde gelen Çinli teknoloji şirketleri de yönetimlerin güvenini gösteren önemli miktarlarda hisse geri alımı yapıyor. 2025'in ilk çeyreğinde Hong Kong'da işlem gören büyüme hisselerine 56 milyar ABD dolarından fazla para aktı; bu da ilginin yeniden canlandığına dair işaretleri güçlendirdi.

Yatırımcılar düzenleyici belirsizlik, kurumsal yönetim standartlarındaki farklılıklar ve döviz hareketleriyle karşı karşıya. Kurumsal yönetim, şirketlerin nasıl yönetildiğini ve hissedarlara nasıl davranıldığını kapsar. Yatırımın yatırımcının kendi para birimine çevrilmesi sırasında döviz kurundaki değişiklikler de yurt dışındaki yatırımcının elde ettiği getiriyi etkileyebilir.

Bir piyasada ya da sektördeki kazançlar tersine dönebileceğinden çeşitlendirme önemini koruyor. Düşük değerlemeler ve büyüyen teknoloji şirketlerinin cazibesi, bu finansal ve düzenleyici risklerle birlikte varlığını sürdürüyor.

Ticaretteki rahatlama güveni desteklerken baskılar sürüyor

Gümrük vergilerinin tırmanmasına ara verilmesi ve Çin ile ABD ilişkilerinin iyileştiğine dair işaretler, yatırımcıların risk almaya daha istekli olmasına yardımcı oldu. 15 Ağustos itibarıyla kapsamlı bir ticaret anlaşması henüz sonuçlandırılmamıştı.

Gümrük vergileri ve düzenleyici kararlar şirketlerin maliyetlerini, müşterilere erişimini ve beklenen kârlarını değiştirebileceğinden ticaret anlaşmazlıkları olası bir dalgalanma kaynağı olmayı sürdürüyor. Algıdaki iyileşme, acil kaygılardan birini azaltmış olsa da iki ülke arasındaki ilişkilere dair daha geniş belirsizliği ortadan kaldırmadı.

Çin ayrıca ülke içinden kaynaklanan baskılarla da karşı karşıya. Zayıf tüketici talebi ve kalıcı düşük enflasyon, şirket kârlarını sınırlayabilir. Yerel yönetimlerin yüksek borçları mali esnekliği azaltırken yaşlanan nüfus uzun vadeli sorunlar yaratıyor.

Emlak sektöründeki durgunluk, hanehalkları açısından özellikle önemli. Çin'de konut ve diğer gayrimenkuller hanehalkı servetinin yüzde 70'inden fazlasını oluşturuyor. Bu nedenle birçok aile, hisse fiyatlarındaki hareketlere kıyasla konut piyasasının durumuna daha fazla maruz kalıyor.

Orta gelirli hanehalklarının hem emlak piyasasını hem de borsayı istikrara kavuşturma çabalarından yararlanması bekleniyor. Önlemler arasında konut kredisi faizlerinin düşürülmesi, geliştirme amacıyla kullanılmayan arazilerin satın alınması ve kurumsal yatırımların hisse senetlerine yönlendirilmesi yer alıyor.

Politika yapıcılar bu adımların bir servet etkisi yaratmasını umuyor: Mali açıdan kendini daha güvende hisseden kişiler harcama yapmaya daha istekli olabilir. Emlak piyasasındaki zayıflığın sürmesi ise güveni azaltıp hanehalklarını nakitlerini korumaya yönelterek ters yönde etki edebilir.

Reklam

Kârlar ve istihdam toparlanmanın sınavı olacak

Citigroup ve Goldman Sachs stratejistleri, politika desteğini ve yatırımcıların risk alma isteğindeki iyileşmeyi gerekçe göstererek Çin hisselerine ilişkin beklentilerini yükseltti. China International Capital analistleri, bölge sakinlerinin hisse senetlerine yatırım yapmaya daha istekli hâle gelmesiyle yükselişin süreceğini düşünüyor.

Yerel sigorta ve yatırım fonları da başka bir istikrar kaynağı sağlıyor. Hanehalkı tasarrufları ve düşük faiz oranlarıyla birlikte bu fonların katılımı, büyük bir yeni teşvik açıklaması olmadan da piyasanın neden yükselebildiğini açıklamaya yardımcı oluyor.

Bazı piyasa gözlemcileri, yükselen fiyatlarla şirketlerin performansı arasındaki fark konusunda temkinli. Chanson & Co.'dan bir analist, sektörler arasındaki dengesiz kazançların yükselişi daha yüksek kârlara ve daha iyi bir ekonomiye bağımlı bıraktığı uyarısında bulundu:

Sektörlerin farklı performans göstermesi, piyasada henüz sistematik bir iyileşme olmadığını gösteriyor. Kârlarda ve ekonomik görünümde anlamlı bir toparlanma olmadan yükselişin sürmesi beklenmiyor.

Hanehalkı gelirlerindeki artış, istihdam kaygıları ve demografik değişim, toparlanmanın kalıcılığı açısından önemini koruyor. Reuters'ın bir analizinde finans piyasaları ile tüketici harcamaları arasındaki ilişki şöyle özetlendi:

Bu çabaların kalıcı etki yaratabilmesi için Çin'in temel makroekonomik sorunları ele alması gerekiyor; geçmişte tüketimi borsa değil, hanehalkı geliri ve istihdam belirledi.

Hükümetin ekonomik çabaları hisse fiyatlarını desteklemenin ötesine geçiyor. Üretimi etkileyen reformlar, doygun sektörlere aşırı yatırımı caydırırken yeni sektörlerde sürdürülebilir büyümeyi teşvik etmeyi amaçlıyor. Turizm, kültür ve Çin markalarının yurt dışındaki varlığının genişletilmesi de büyüme kaynakları olarak destekleniyor.

Şirketler açısından pratik sınav, daha güçlü talebin ve daha az yıkıcı rekabetin kârları artırıp artırmayacağı. Hanehalkları içinse daha doğrudan belirleyici olanlar gelir, istihdam, konut masrafları ve mali güvence. Bu alanlarda kalıcı iyileşmeler yaşanması, piyasa toparlanmasına daha sağlam bir ekonomik dayanak sağlayacaktır.

Öne Çıkan Noktalar

  • CSI 300, nisan ayındaki dip seviyelerinden yüzde 15'ten fazla yükseldi; Şanghay Bileşik Endeksi dört yıl önce görülen zirveye yaklaşıyor.
  • Rekor düzeydeki hanehalkı tasarrufları, düşük faiz oranları ve 2015'ten bu yana en yüksek seviyedeki teminatlı hisse kredileri, hisse yatırımlarını destekliyor.
  • Kurumsal yatırımlara yönelik önlemler, her yıl en az 1 trilyon yuanı yurt içi hisse senetlerine yönlendirebilir.
  • Yükselişe teknoloji ve tüketici şirketleri öncülük ederken halka arzlar ve çifte kotasyonlar Hong Kong'a yarar sağlıyor.
  • FXI 2025'te yüzde 26'dan fazla getiri sağladı; Hong Kong'da işlem gören büyüme hisseleri ilk çeyrekte 56 milyar ABD dolarından fazla yatırım çekti.
  • Emlak sektöründeki zayıflık, durgun talep, borç, demografik baskılar ve ticaretteki belirsizlik risk olmaya devam ediyor.
  • Toparlanmanın kalıcılığı, şirket kârlarının güçlenmesine ve hanehalkı geliri, istihdam ve güvende iyileşmeye bağlı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir