Japonca yazılı yanıtların yalnızca yüzde 25,6'sı doğru
Japonya'da ortaokul üçüncü sınıf öğrencileri, 2025 Ulusal Başarı Testi'nin Japonca bölümünde yazılı açıklama gerektiren sorularda ortalama yalnızca yüzde 25,6 doğru yanıt verdi. Japonca bölümünün tamamındaki ortalamaları yüzde 54,6 oldu. Bu oran, 2024'teki yüzde 58,4'lük düzeyin altına indi ve mevcut soru formatının 2019'da kullanılmaya başlanmasından bu yana en düşük seviyeye geriledi.
İçindekiler
- Japonca yazılı yanıtların yalnızca yüzde 25,6'sı doğru
- Ulusal sonuçlar ne gösteriyor?
- Bir yanıtı açıklamak neden yalnızca yanıtı bilmekten fazlasını gerektiriyor?
- Öğretim alışkanlıkları ve sınav baskısı
- Kız öğrenciler Japoncada önde, fen bilimlerinde ise kendilerine daha az güveniyor
- Uluslararası sıralamalarda güçlü, ancak heves daha düşük
- Ulusal sınavın gelişimi
- Sınav puanları okullarda neleri değiştirebilir?
- STEM alanlarının kimlere uygun olduğuna ilişkin kalıpları sorgulamak
- Bilgisayar üzerinden sınav ve daha kapsamlı reform ihtiyacı
- Öne Çıkanlar
Nisan ayında yapılan sınava yaklaşık 28 bin okuldan 1,9 milyon öğrenci katıldı. Eğitim, Kültür, Spor, Bilim ve Teknoloji Bakanlığının (MEXT) açıkladığı sonuçlar, ilkokul altıncı sınıf ve ortaokul üçüncü sınıf öğrencilerinin Japonca, matematik ve fen bilimleri performansını kapsıyordu.
Bulgular aynı anda birkaç kaygıyı gündeme getiriyor. Öğrenciler düşüncelerini yazılı olarak açıklamakta zorlandı, Japonca ve matematik sonuçları geriledi ve kız öğrenciler erkek öğrencilerle benzer sonuçlar almalarına rağmen matematik ve fen bilimlerinde kendilerine daha az güvendiklerini belirtti.
Japonya uluslararası matematik ve fen bilimleri değerlendirmelerinde güçlü performansını sürdürüyor. Ancak bu değerlendirmeler, başarı ile hevesin her zaman örtüşmediğini de gösteriyor: Pek çok öğrenci yüksek notlar alırken bu derslerde kendine güvenmiyor veya gelecekteki mesleğinde bu alanlardan yararlanmak istemiyor.
1 Ağustos 2025 itibarıyla ulusal sonuçlar; öğretim yöntemleri, toplumsal cinsiyet beklentileri ve okulların çocuklara fikirlerini ifade etme konusunda nasıl destek olabileceği üzerine tartışmalara yol açmıştı. Bilgisayar üzerinden yapılan sınavların 2027'ye kadar tüm derslere yaygınlaştırılması planı, akıl yürütme ve ifade becerilerini güçlendirmeye çalışan eğitim sistemine yeni bir değişiklik daha getiriyor.
Ulusal sonuçlar ne gösteriyor?
MEXT verileri, derslere ve okul kademelerine göre farklı başarı düzeylerine işaret ediyor. Ortalama doğru yanıt oranları şöyle:
- İlkokul Japonca: yüzde 67,0.
- Ortaokul Japonca: yüzde 54,6.
- İlkokul matematik: yüzde 58,2.
- Ortaokul matematik: yüzde 48,8.
- İlkokul fen bilimleri: yüzde 57,3.
- Ortaokul Japonca'da yazılı açıklama gerektiren sorular: yüzde 25,6.
Her iki okul kademesinde de matematik sonuçları önceki yıllara kıyasla geriledi. Japonca sonuçlarında da düşüş eğilimi görüldü. Ortaokul ortalaması 2024'teki yüzde 58,4'ten 2025'te yüzde 54,6'ya inerek 3,8 puan düştü.
Bilgisayar üzerinden sınav uygulamasına geçilmesinin ardından ortaokul fen bilimleri farklı bir puanlama yöntemiyle değerlendirildi. Öğrenciler, taban puanı 500 olan ölçekte ortalama 505 puan aldı. Bu nedenle söz konusu değeri, doğru yanıtların yüzdesi olarak değil, kendi ölçeğindeki bir puan olarak değerlendirmek gerekiyor.
En belirgin zayıflık, ortaokul Japonca dersinde görüldü. Yazılı açıklama gerektiren sorulardaki yüzde 25,6'lık ortalama, ders genelindeki yüzde 54,6'lık ortalamanın 29 puan altındaydı. Bu karşılaştırma, değerlendirmenin bu bölümünün öğrenciler için ne kadar daha zor olduğunu ortaya koyuyor.
Bir yanıtı açıklamak neden yalnızca yanıtı bilmekten fazlasını gerektiriyor?
Yazılı açıklama gerektiren sorular, öğrencilerden yanıtlarını cümlelerle veya paragraflarla ifade etmelerini ister. Bu sorulara ucu açık sorular ya da açık uçlu yanıt soruları da denir. Öğrencinin bir seçenek listesinden yanıt seçmesi veya kısa bir yanıt vermesi yerine, açıklamasını kendisinin oluşturması gerekir.
Japonca dersindeki görevler öğrencilerden bir metni yorumlamalarını, anlamı üzerine düşünmelerini ve kendi görüş ya da analizlerini yazmalarını isteyebilir. Böyle bir görevi tamamlamak birkaç aşamayı içerir: materyali anlamak, ne söyleyeceğine karar vermek, fikirleri mantıklı biçimde sıralamak ve başkalarının takip edebileceği sözcükleri seçmek.
Bakanlıktan bir yetkili, öğrencilerin karşılaştığı zorluğu, yazdıklarının okuyucuya düşüncelerini aktarıp aktaramadığına odaklanarak şöyle anlattı:
Öğrenciler özellikle düşüncelerini başkalarının anlayabileceği şekilde yazmalarını isteyen [sorularda] zorlanmış görünüyor.
Yetkilinin açıklaması, dil bilgisi ve yazım becerilerinin yanı sıra düzenleme ve iletişime de dikkat çekiyor. Öğrencilerin bir fikri onu destekleyen gerekçelerle ilişkilendirme ve bu bağlantıyı açık biçimde ortaya koyma konusunda yardıma ihtiyacı olabilir.
İnsanların karmaşık fikirleri açıklaması, bir sorunu akıl yürüterek çözmesi ve başkalarıyla iletişim kurması sık sık gerektiği için bu beceriler yükseköğretimde ve iş yaşamında önem taşıyor. Düşük doğru yanıt oranı, birçok öğrencinin bu becerileri değerlendirmenin beklediği düzeye getiremediğine işaret ediyor.
Öğretim alışkanlıkları ve sınav baskısı
Japonya'da eğitim sistemi geleneksel olarak ezbere ve doğru yanıta ulaşmaya büyük önem verdi. Tek bir önceden belirlenmiş yanıtı olmayan tartışmalara ve kişisel ifadeye daha az yer verildi. Eleştirel düşünme ve iletişim becerilerini geliştirmeyi amaçlayan reformlar yapılsa da sınıf içi uygulamalardaki değişim yavaş ilerledi.
Giriş sınavları ve standart testlerde de tarihsel olarak seçenekli ya da kısa yanıtlı sorulara ağırlık verildi. Sınav hazırlığında bu formatlar öne çıktığında öğrenciler kapsamlı açıklamalar yazma pratiğini daha az yapıyor.
Japoncanın kendine özgü yapısı da başka bir zorluk oluşturuyor. Karmaşık yazı sistemleri ve dildeki nüanslar, özellikle düzenli olarak kompozisyon biçiminde ödev yapmayan çocuklar için yazılı anlatımı güçleştirebiliyor. Öğrenciler yanıtlarını nasıl düzenleyeceklerine karar verirken bir yandan da dili kullanmak zorunda kalıyor.
Toplumsal beklentiler de etkili olabilir. Uyum ve dikkat çekmekten kaçınmaya verilen kültürel önem, öğrencileri güçlü kişisel görüşlerini veya alışılmadık bakış açılarını ifade etmekten caydırabilir. Burada sözü edilen olası baskılar tek bir basit nedenden değil; öğretim, değerlendirme, dil ve sınıfta kendini ifade etme biçimlerinden kaynaklanıyor.
Okullar açısından pratik mesele, öğrencilerin düşüncelerini anlaşılır kılma konusunda ne kadar deneyim kazandığı. İletişimi güçlendirmeyi amaçlayan reformlar, çocukların ders içeriğini öğrenmenin yanı sıra fikirlerini geliştirip ifade etme fırsatı bulmasına bağlı.
Kız öğrenciler Japoncada önde, fen bilimlerinde ise kendilerine daha az güveniyor
MEXT, 2025'te ilk kez sonuçları cinsiyete göre açıkladı. Hem ilkokul hem de ortaokul düzeyinde kız öğrenciler Japonca sorularında erkek öğrencilerden daha başarılı oldu. Japoncayı sevdiklerini, bu derste iyi olduklarını veya dersi iyi anladıklarını söyleyen kız öğrencilerin oranı da daha yüksekti.
Matematik ve fen bilimlerinde ise farklı bir tablo görüldü. Doğru yanıt oranlarında cinsiyetler arasında anlamlı bir fark yoktu; ancak bu derslere ilgi duyduğunu veya kendine güvendiğini belirten kız öğrencilerin oranı erkeklerden düşüktü.
Başarı, öğrencinin bir soruyu ne ölçüde doğru yanıtladığını gösterir. Özgüven, öğrencinin kendini ne kadar yeterli gördüğüyle; ilgi ise dersi sevip sevmediği veya bu alanda ilerlemek isteyip istemediğiyle ilgilidir. Sonuçlar, öğrenmenin bu yönlerinin neden ayrı ayrı ele alınması gerektiğini gösteriyor: Benzer notlar, öğrencilerin yeteneklerine dair farklı duygularla bir arada bulunabiliyor.
Aynı örüntü, 2023 Uluslararası Matematik ve Fen Eğilimleri Araştırması'nda (TIMSS) da görüldü. Japon kız öğrencilerin matematik ve fen bilimlerini sevdiğini veya bu alanlarda kendini yeterli hissettiğini söyleme olasılığı erkek öğrencilerden daha düşüktü; oysa başarıları benzer düzeydeydi.
Bilinçsiz toplumsal cinsiyet önyargısı ve toplumsal beklentiler, bu tutumları erken yaşlardan itibaren etkileyebilecek unsurlar olarak gösterildi. Bu tür önyargılar, varsayımı yapan kişi bunun farkında olmasa bile, erkeklerin veya kızların hangi alanlara daha yatkın olduğuna dair kabulleri içeriyor.
Uluslararası sıralamalarda güçlü, ancak heves daha düşük
Japonya'nın 2023 TIMSS performansı, ilkokul ve ortaokul öğrencilerini matematik ve fen bilimlerinde önde gelen eğitim sistemleri arasına taşıdı. Japonya'da dördüncü sınıf öğrencileri matematikte beşinci, fen bilimlerinde altıncı sırada yer aldı. Ortaokul öğrencileri ise matematikte dördüncü, fen bilimlerinde üçüncü oldu.
Singapur, Tayvan ve Güney Kore de üst sıralarda yer aldı. Japonya'nın sıralamaları bu derslerde önemli bir başarı düzeyine işaret ederken ulusal test belirli becerilerdeki güçlükleri, öğrenci anketleri ise daha düşük hevesi ortaya koyuyor.
Japon ortaokul öğrencilerinin yalnızca yüzde 45'i fen bilimlerinde genellikle başarılı olduğunu söyledi. Uluslararası ortalama yüzde 51'di. Öğrencilere çalışma yaşamına ilişkin soru sorulduğunda fark daha da büyüdü: Yüzde 27'si fen bilimlerinden yararlanacağı bir işte çalışmak istediğini belirtti; uluslararası ortalama ise yüzde 58 oldu.
Dolayısıyla meslek tercihiyle ilgili oran, uluslararası ortalamanın 31 puan altında kaldı. Fen bilimlerinde genellikle başarılı olduğunu söyleyenlerin oranı ise altı puan daha düşüktü. Bu karşılaştırmalar, sınıf içindeki başarı ile fen bilimleri alanında ilerleme isteği arasındaki farkı özellikle görünür kılıyor.
Japon öğrenciler ders içeriğine hâkim olurken başka ülkelerdeki öğrencilere kıyasla daha düşük katılım bildirebiliyor veya kendi becerilerine daha az inanabiliyor. Bazen öz yeterlik olarak adlandırılan bu inanç, bir görevi başarıyla yerine getirebileceğini hissetmek anlamına geliyor. Yazılı açıklamalardaki güçlük, katılım ve özgüvene ilişkin bu daha geniş kaygıyla bağlantılı olabilir.
Ulusal sınavın gelişimi
Japonya, altıncı sınıf ilkokul ve üçüncü sınıf ortaokul öğrencilerinin akademik becerilerini değerlendirmek amacıyla Ulusal Başarı Testi'ni 2007'de uygulamaya koydu. Testin amaçları arasında eğitim standartlarını izlemek, bölgeler arasındaki farklılıkları belirlemek ve eğitim politikalarına yön vermek bulunuyor.
Başlangıçta tüm devlet okulları sınava katılıyordu. Katılım 2010'dan itibaren seçilen okullara kaydırılırken özel okullar gönüllü olarak katıldı. Değerlendirme, ilkokul düzeyinde Japonca ve aritmetiği; ortaokul düzeyinde ise Japonca ve matematiği kapsıyor. Fen bilimleri her üç yılda bir ekleniyor.
Değerlendirme ve 2025'te tartışılan değişikliklerle ilgili başlıca tarihler şöyle:
- 2007: Ulusal Başarı Testi başladı.
- 2010: Katılım, tüm devlet okullarından seçilen okullara kaydırıldı; özel okullar gönüllü olarak katıldı.
- 2019: Mevcut Japonca soru formatı uygulamaya kondu.
- 2023: TIMSS, Japonya'da matematik ve fen bilimleri başarısının yüksek olduğunu, ancak özgüven ve ilgi konusunda kaygılar bulunduğunu gösterdi.
- 2024: Ortaokul öğrencilerinin ulusal testte Japonca ortalaması yüzde 58,4 oldu.
- Nisan 2025: Ulusal değerlendirmeye yaklaşık 1,9 milyon öğrenci katıldı.
- 2027: Bilgisayar üzerinden sınav uygulamasının tüm derslere yaygınlaştırılması planlanıyor.
Bölgesel sonuçlarda Akita, Fukui ve İşikava sürekli olarak en başarılı eyaletler arasında yer aldı. Okinava ve bazı kentsel bölgeler geride kaldı. Sosyoekonomik koşullar, aile yapısı ve yerel toplulukların özellikleri bölgeler arasındaki performans farklılıklarıyla ilişkilendirildi.
Sınav puanları okullarda neleri değiştirebilir?
Ulusal değerlendirmeyi destekleyenler, sonuçların eğitim kalitesini geliştirmek ve hesap verebilirliği sağlamak için okullara ve politika yapıcılara yararlı bilgiler sunduğunu savunuyor. Ders sonuçları, bölgesel örüntüler ve belirli soru türlerine verilen yanıtlar, öğrencilerin desteğe ihtiyaç duyduğu alanlara dikkat çekebilir.
Eleştirenler ise puanlara aşırı önem verilmesinin sağlıksız bir rekabete yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Okullar sınava hazırlık için daha fazla zaman ayırırken daha geniş eğitim hedefleri geri planda kalabilir.
Bir eğitim uzmanı, rekabetin ve kısa vadeli sonuçlara dar biçimde odaklanmanın çocukların gelişimi üzerindeki etkisine ilişkin kaygısını şöyle dile getirdi:
Rekabetin ve sınav puanlarına odaklanmanın artmasının çocukların gelişimine katkı sağlayacağının garantisi yok. Japonya'nın yalnızca kısa vadeli sonuçlara bel bağlamamasını umuyoruz.
Japonya'daki tartışma, başka ülkelerde standart testlere ilişkin yürütülen tartışmalara benziyor. TIMSS ve Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) gibi uluslararası değerlendirmeler dünya genelinde eğitim politikalarını etkiledi. Verilerden yararlanan reformları teşvik ederken müfredatın daralması ve öğrencilerin esenliği konusunda da kaygılara yol açtı.
2025'teki yazılı anlatım sonuçları bu tartışmaya somut bir odak kazandırıyor. Doğru yanıt oranını yükseltmek için derslerde neler yapıldığı, öğrencilerin fikirlerini açıklama pratiğini nasıl kazandığı ve okulların sınava hazırlıkla daha geniş kapsamlı öğrenme hedefleri arasında nasıl denge kurduğu konusunda kararlar alınması gerekiyor.
STEM alanlarının kimlere uygun olduğuna ilişkin kalıpları sorgulamak
Öğrenci anketleri, Japonya'daki çocukların önemli bir bölümünün belirli derslerdeki yeteneğin cinsiyete bağlı olduğuna inandığını ortaya koydu. Kızlar ve erkekler matematik ve fen bilimlerinde benzer sonuçlar alsa da toplumsal kalıplar ve yetişkinlerin tutumları bu inançları pekiştirebiliyor.
Bilinçsiz Önyargı Laboratuvarı ile Yamada Shintaro D & I Vakfı bu sorunları ele almak için çalışıyor. Çabaları arasında toplumsal cinsiyet varsayımlarından arındırılmış eğitimi teşvik etmek ve fen bilimleri, teknoloji, mühendislik ve matematiğin ortak adı olan STEM alanlarına ilgi duyan kızları desteklemek bulunuyor.
Kızları erken yaşta teşvik etmek ve kalıp yargılara karşı çıkmak, cinsiyete göre açıklanan sonuçların gündeme getirdiği başlıca konular arasında. Bir derste başarılı olduğu hâlde o alanın kendisine uygun olmadığını düşünen çocuk, gelecek eğitim veya iş seçeneklerine, teşvik gören başka bir çocuktan farklı bakabilir.
Japonca sonuçları da cinsiyete ilişkin örüntülerin derslere göre değiştiğini gösteriyor. Kız öğrenciler Japoncada daha başarılı oldu ve bu derse ilişkin daha olumlu duygular ifade etti. Matematik ve fen bilimlerinde ise doğru yanıt oranlarında anlamlı fark olmamasına rağmen özgüven farkı görüldü. Dolayısıyla okulların müfredatın farklı alanlarında farklı ihtiyaçlara yanıt vermesi gerekiyor.
Bilgisayar üzerinden sınav ve daha kapsamlı reform ihtiyacı
Bilgisayar üzerinden sınav uygulaması ortaokul fen bilimleri değerlendirmesini şimdiden değiştirdi ve 2027'ye kadar tüm derslere yaygınlaştırılması planlanıyor. Bu yaklaşım, performansa ilişkin daha ayrıntılı bilgi sağlayabilir ve yeni soru formatlarına imkân tanıyabilir.
Politika yapıcılar akıl yürütme, iletişim ve alışılmadık durumlara uyum sağlama becerilerini güçlendirmek amacıyla müfredat ve değerlendirme yöntemlerinde değişiklikleri değerlendiriyor. Japonya demografik sorunlarla, teknolojik değişimle ve küresel rekabetle karşı karşıya olduğu için kaygılar tek bir sınavın ötesine uzanıyor.
Değerlendirmedeki değişikliklerin öğretim uygulamalarında, sınıf kültüründe ve öğrenme ile başarıya ilişkin toplumsal tutumlarda da değişikliklerle desteklenmesi gerekiyor. Farklı bir sınav formatı, görevin nasıl sunulduğunu değiştirebilir; öğrencinin yanıt vermeye ne kadar hazır olduğunu ise sınıf içindeki deneyimi belirler.
Uluslararası bir eğitim analisti, başarıyı ölçmekle öğrenmeyle daha kapsamlı bir ilişki kurmak arasındaki dengeyi şöyle anlattı:
Standartlaştırılmış değerlendirmeler ilerlemeyi ölçmek ve hesap verebilirliği sağlamak için gereklidir; ancak yaratıcılığı, dayanıklılığı ve öğrenme sevgisini geliştirme çabalarıyla dengelenmelidir.
Japonya'nın 2025 sonuçları bu dengeyi somut biçimde ortaya koyuyor: Öğrencilerin akıl yürütmelerini anlatabilmesi, kız öğrencilerin matematik ve fen bilimlerindeki başarılarıyla uyumlu biçimde teşvik edilmesi ve okulların zayıf alanlara yanıt verirken sınav puanlarını tek hedef hâline getirmemesi gerekiyor.
Öne Çıkanlar
- Ortaokul öğrencileri, Japonca'da yazılı açıklama gerektiren sorularda ortalama yüzde 25,6 doğru yanıt verdi.
- Japonca genel ortalamaları 2024'teki yüzde 58,4'ten 2025'te yüzde 54,6'ya düştü. Bu, mevcut formatın 2019'da başlamasından bu yana en düşük oran oldu.
- Nisan ayındaki sınava yaklaşık 28 bin okuldan 1,9 milyon öğrenci katıldı.
- Kız öğrenciler Japoncada daha başarılı oldu; matematik ve fen bilimlerinde ise benzer başarı göstermelerine rağmen bu derslere daha az ilgi duyduklarını ve kendilerine daha az güvendiklerini belirtti.
- Japonya, 2023 TIMSS'te üst sıralarda yer aldı. Buna karşılık ortaokul öğrencilerinin yalnızca yüzde 27'si fen bilimlerinden yararlanacağı bir işte çalışmak istediğini söyledi; uluslararası ortalama yüzde 58 oldu.
- Bilgisayar üzerinden sınavların 2027'ye kadar tüm derslere yaygınlaştırılması planlanıyor. Öğretim ve değerlendirme yöntemlerinde değişiklikler de tartışılıyor.






