Teknik eğitimdeki öğretmen kadrolarının yarısı boş
Bangladeş Eğitim ve İlköğretim ve Kitlesel Eğitim Bakanı ANM Ehsanul Haque Milon, 18 Kasım 2026'da parlamentoya yaptığı açıklamada, ilkokullar, ortaöğretim okulları, teknik eğitim kurumları ve medreselerde toplam 253.945 öğretmen kadrosunun boş olduğunu söyledi. Bakanın tam kadro sayılarını verdiği alanlar arasında en yüksek boş kadro oranı teknik eğitim kurumlarında: Onaylı 26.681 kadronun 14.697'si, yani yüzde 55,1'i boş.
İçindekiler
- Teknik eğitimdeki öğretmen kadrolarının yarısı boş
- Açık kadrolar hangi alanlarda yoğunlaşıyor?
- İlkokullarda yönetici açığı
- Teknik eğitim kurumları ve medreselerde farklı açıklar var
- Ortaöğretimdeki boş kadroların çoğu devlet okulları dışında
- İşe alımlarda öğretmenlerin branşlara uygunluğu da gözetilmeli
- İşe alım süreci hangi aşamada?
- Personel açığına yönelik çalışmalar nasıl ilerledi?
- Öne Çıkanlar
En fazla boş kadro, 101.873 pozisyonla medreselerde bulunuyor. Devlet ilkokullarında 38.747'si başöğretmen olmak üzere 48.994 kadro daha boş. Ortaöğretim okullarında 88.381 kadro boş; bunların çoğu devlet yönetiminde olmayan kurumlarda.
Milon, milletvekilleri Md Rafiqul Islam Khan ve Elias Molla'nın ayrı ayrı yönelttiği soruları yanıtladığı oturumda bu rakamları açıkladı. Bangladeş Cemaat-i İslami milletvekili Khan, Sirajganj-4 seçim bölgesini temsil ediyor.
Bakan, alımların Kamu Hizmeti Komisyonu, Sivil Toplum Öğretmenleri Kayıt ve Sertifikasyon Kurumu ve Bangladeş Kamu Hizmeti sınavlarının çeşitli dönemleri üzerinden ilerlediğini söyledi. Açıklamasında, öğretmen açığı nedeniyle sınıflardaki eğitimin şimdiden aksadığını belirtti.
Rakamlar, aynı anda yaşanan birkaç farklı personel sorununu ortaya koyuyor. İlkokullarda özellikle başöğretmen açığı büyük. Teknik eğitim kurumlarında onaylı öğretmen kadrolarının yarısından fazlası boş. Ortaöğretim büyük ölçüde devlet okulları dışındaki alımlara dayanırken, daha önce yayımlanan eğitim istatistikleri de öğretmenlerin öğrenim gördükleri alanlarla ders verdikleri alanlar arasındaki uyumsuzluklara işaret ediyor.
Açık kadrolar hangi alanlarda yoğunlaşıyor?
Milon'un açıkladığı rakamlar, ülke genelindeki toplamı dört gruba ayırıyor:
- Devlet ilkokulları: 64 bölgenin tamamında 48.994 boş kadro.
- Ortaöğretim okulları: Devlet okullarında 3.048, devlet dışı okullarda yaklaşık 85.333 olmak üzere 88.381 boş kadro.
- Teknik eğitim kurumları: Onaylı 26.681 kadronun 14.697'si boş.
- Medreseler: Onaylı 250.308 kadronun 101.873'ü boş.
Parlamentoda açıklanan tüm boş kadroların yaklaşık yüzde 40,1'i medreselerde. Ortaöğretim okullarının payı yüzde 34,8, devlet ilkokullarının yüzde 19,3, teknik eğitim kurumlarının ise yüzde 5,8. Medreselerle ortaöğretim okulları birlikte toplamın yaklaşık dörtte üçünü oluşturuyor.
Onaylı kadro, bir kurumun doldurmasına izin verilen pozisyondur. Boş kadro ise o pozisyonda hâlihazırda öğretmen bulunmadığı anlamına gelir. Teknik eğitim kurumları ve medreseler için bakan hem onaylı kadro hem de dolu kadro sayılarını verdiğinden, boş pozisyonların oranı hesaplanabiliyor.
Bakanın açıklamasında ilkokul ve ortaöğretim okullarının onaylı toplam kadro sayıları verilmediği için bu alanlarda aynı hesaplama yapılamıyor. Boş kadro sayıları, eksik personel sayısını gösterirken teknik eğitim kurumları ve medreselere ilişkin rakamlar, izin verilen iş gücünün ne kadarının eksik olduğunu da ortaya koyuyor.
İlkokullarda yönetici açığı
Devlet ilkokullarında 38.747 başöğretmen kadrosu ve 10.247 yardımcı öğretmen kadrosu boş. Başöğretmen kadroları, ilkokullardaki tüm boş kadroların yaklaşık yüzde 79,1'ini, yani her beş kadrodan yaklaşık dördünü oluşturuyor.
Başöğretmenler, öğretimi desteklemenin yanı sıra okul işleyişini de yönetiyor. Bu kadroların doldurulması, personel denetimi, ders programları ve günlük ders düzeni açısından önem taşıyor. Başöğretmen açığının çok daha büyük olması, yalnızca sınıf öğretmenlerinin işe alınmasının ilkokullardaki personel sorununun önemli bir bölümünü çözümsüz bırakacağı anlamına geliyor.
2024 Yıllık İlköğretim Okulları Sayımı, yaklaşık 10,62 milyon öğrenciye eğitim veren 65.567 devlet ilkokulu bulunduğunu kaydetti. Devlet ve özel kurumların tamamında ise 118.607 ilkokul ve 20,183 milyon öğrenci vardı. Bu rakamlar, personel açığının yaşandığı eğitim ağının büyüklüğünü gösteriyor.
30 Ekim'de yayımlanan önceki rakamlara göre, o ay 12.830 yardımcı öğretmenin göreve başladığı bildirilirken devlet ilkokullarında 36.000'den fazla başöğretmen kadrosu ve yaklaşık 3.000 yardımcı öğretmen kadrosu boştu. Milon'un kasım ayındaki açıklamasında her iki kategoride de daha yüksek rakamlar yer aldı; özellikle yardımcı öğretmen açığı 10.247 olarak verildi. İki sayı grubu arasındaki fark, açıklamada giderilmedi.
Ülkenin en yüksek mahkemesinin temmuz ayında verdiği karar, İlköğretim ve Kitlesel Eğitim Bakanlığının 36.000'den fazla boş başöğretmen kadrosuna öğretmenleri terfi ettirme sürecini başlatmasına yol açmıştı. Bu da işe alımların yanı sıra terfilerin de çözümün bir parçası olduğunu gösteriyor.
Teknik eğitim kurumları ve medreselerde farklı açıklar var
Teknik eğitim kurumlarında, onaylı 26.681 kadroya karşılık 11.984 öğretmen çalışıyor. Boş 14.697 kadro, dolu kadro sayısından 2.713 fazla. Başka bir deyişle, yetkilendirilmiş her 100 öğretmen kadrosunun yaklaşık 45'inde öğretmen bulunurken 55'i boş.
Medreselerde, onaylı 250.308 kadroya karşılık 148.435 öğretmen çalışıyor; 101.873 kadro boş. Medreselerdeki boş kadro oranı yaklaşık yüzde 40,7; teknik eğitim kurumlarındaki oran ise yüzde 55,1. Medreselerin mutlak sayıyla çok daha fazla öğretmene ihtiyaç duymasına rağmen teknik eğitim kurumlarındaki boş kadro oranı yaklaşık 14,4 puan daha yüksek.
Bu ayrım, personel planlaması açısından önemli. Medreselerin en fazla sayıda atamaya ihtiyacı var. Teknik eğitim kurumlarının iş gücü daha küçük, ancak bu iş gücünün daha büyük bir bölümü eksik. Yalnızca boş kadro sayısına dayalı bir işe alım planı, bu farklı baskıların eksik bir görünümünü sunar.
Milon, personel açığını sınıflardaki eğitimin aksamasıyla ilişkilendirdi. Açıklanan rakamlar, her iki alanın da işe alım sorununun merkezinde olduğunu gösteriyor: Teknik eğitim kurumları ve medreselerdeki boş kadro sayısı toplam 116.570; bu, bakanın açıkladığı ülke genelindeki toplamın yaklaşık yüzde 46'sı.
Ortaöğretimdeki boş kadroların çoğu devlet okulları dışında
Devlet dışı ortaöğretim okullarında, sektördeki 88.381 boş kadronun yaklaşık 85.333'ü, yani yüzde 96,6'sı bulunuyor. Devlet ortaöğretim okullarında ise kalan 3.048 kadro boş. Bu nedenle alımların tek bir işe alım süreciyle değil, farklı idari kanallar üzerinden yürütülmesi gerekiyor.
Milon, devlet ortaöğretim okullarındaki boş kadro bilgilerinin hazırlandığını ve Kamu Hizmeti Komisyonuna işe alım önerileri sunulması için Eğitim Bakanlığına gönderildiğini söyledi. NTRCA olarak bilinen Sivil Toplum Öğretmenleri Kayıt ve Sertifikasyon Kurumu ise devlet dışı ortaöğretim okullarında alımları sürdürüyordu.
Ortaöğretim ve Yükseköğretim Müdürlüğü daha önce, 15.293 onaylı yardımcı öğretmen kadrosu bulunan 702 devlet ortaöğretim okulu kaydetmiş; bu kadroların 3.000'den fazlasının boş olduğunu bildirmişti. Müdürlük ayrıca yaklaşık 375 boş başöğretmen kadrosu bulunduğunu kaydetmişti. Bu kadro kategorilerine ilişkin rakamlar, bakanın kasım ayındaki toplamına ek olarak devlet okullarındaki personel durumuna başka bir açıdan bakılmasını sağlıyor.
Syhlet'teki Zakiganj Devlet Kız Lisesi, ülke genelindeki açığın tek bir okulda nasıl acil bir soruna dönüşebileceğini gösteriyor. Ekim ayında, 486 öğrencisi olmasına karşın yalnızca iki öğretmeni bulunduğu bildirilmişti. Derslerin sürmesini sağlamak için geçici öğretmenler görevlendirilmişti.
Geçici personel hesaba katılmadan önce, okulda iki öğretmenin her birine 243 öğrenci düşüyordu. Bu rakam, tek bir sınıfta bulunan öğrenci sayısını değil, okulun personel yükünü ifade ediyor ve neden geçici atamalara ihtiyaç duyulduğunu açıklamaya yardımcı oluyor.
İşe alımlarda öğretmenlerin branşlara uygunluğu da gözetilmeli
Bangladeş Eğitim Bilgi ve İstatistikleri Bürosunun yayımladığı Bangladeş Eğitim İstatistikleri 2025, lisans düzeyinde İngilizce öğrenimi görmemiş 9.982 ortaöğretim İngilizce öğretmeni bulunduğunu kaydetti. Aynı düzeyde matematik öğrenimi görmemiş 10.169 matematik öğretmeni de kaydedildi.
Bu rakamlar, boş kadroları doldurmanın yanı sıra ikinci bir personel ihtiyacına da işaret ediyor: Öğretmenlerin branş eğitimini, okullarda vermeleri gereken derslerle eşleştirmek. Öğretmen sayısını artırmak ve İngilizce, matematik ile diğer derslerin öğretmen ihtiyacını karşılamak, sınıflardaki aynı sorunun birbiriyle bağlantılı parçaları.
Bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) alanında da personel açığı bulunuyor. Bu ders 2013'te ortaöğretimde zorunlu hâle geldi, ancak 13 yıl sonra devlet ortaöğretim okullarında BİT için ayrı öğretmen kadroları hâlâ oluşturulmamıştı. Matematik, işletme ve fen bilimleri öğretmenleri bu dersi vermek üzere eğitiliyor veya görevlendiriliyordu.
Bazı okullar, ayrı personel düzenlemeleri olmadan birden fazla eğitim kademesinde de ders veriyor. Yaklaşık 150 devlet ortaöğretim okulunun bünyesindeki ilkokul kademelerinde, ilköğretime özel öğretmen kadroları bulunmuyor. On devlet ortaöğretim okulunda da ilave kademeler için ayrı personel yapısı olmadan üniversite öncesi eğitim bölümleri faaliyet gösteriyor.
547 devlet ilkokulu da 8. sınıfa kadar eğitim veriyor ve ilköğretim sistemindeki öğretmenlerle 70.000'den fazla öğrenciye hizmet sunuyor. Bu düzenlemeler, boş kadro listesinin planlamanın yalnızca bir parçası olduğunu açıklamaya yardımcı oluyor: Yetkililerin mevcut personelin hâlihazırda verdiği dersleri ve eğitim kademelerini de hesaba katması gerekiyor.
İşe alım süreci hangi aşamada?
Milon, Bangladeş Kamu Hizmeti sınavlarının 45. ve 49. dönemleri kapsamındaki işe alım süreçlerinin tamamlandığını söyledi. 46. ve 47. dönem sınavları kapsamında işe alımlar sürerken 50. dönem için sözlü sınavlar da tamamlanmıştı.
Bangladeş Kamu Hizmeti (BCS) sınavı, kamu görevlerine giriş yollarından biri. Sözlü mülakat olarak da bilinen sözlü sınav, bu seçme sürecinin aşamalarından biridir. Bakan, hükümetin açığa yönelik çalışmalarını anlatırken farklı sınav dönemlerinin farklı aşamalarda olduğunu belirtti.
Eğitim bakanı sıfatıyla konuşan Milon, işe alım sürecinin kısa sürede tamamlanmasını beklediğini söyledi. Sınıflardaki eğitimin hedeflenen durumunu şu sözlerle ifade etti:
normale dönecek
Açıklamada tamamlanma tarihi, her bir sınav döneminden kaç öğretmen alınmasının beklendiği ve bu kişilerin dört eğitim alanına nasıl dağıtılacağı belirtilmedi. Personel bekleyen okullar için bundan sonraki somut adım, işe alım ve terfi süreçlerinin öğretmenlerin belirli kadrolarda göreve başlamasıyla sonuçlanması.
Personel açığına yönelik çalışmalar nasıl ilerledi?
Son dönemdeki gelişmeler arasında mahkeme kararı, ilkokul öğretmeni atamaları ve parlamentoda yapılan son açıklama yer alıyor. Her biri, açık kadroların doldurulmasına yönelik çalışmaların farklı bir aşamasıyla ilgili:
- Temmuz 2026: Ülkenin en yüksek mahkemesinin kararı, 36.000'den fazla boş ilkokul başöğretmeni kadrosuna öğretmenlerin terfi ettirilmesi sürecini başlattı.
- Ekim 2026: Yaklaşık 12.830 yardımcı öğretmenin devlet ilkokullarında göreve başladığı bildirildi.
- 30 Ekim 2026: Yayımlanan personel rakamları, öğretmenlerin branşlarla ve eğitim kademeleriyle eşleştirilmesindeki sorunların yanı sıra ilkokul ve ortaöğretimdeki açığın sürdüğünü ortaya koydu.
- 18 Kasım 2026: Milon, parlamentoda 253.945 öğretmen kadrosunun boş olduğunu söyledi; Kamu Hizmeti Komisyonu, NTRCA ve BCS sınav dönemleri üzerinden yürütülen işe alım çalışmalarını anlattı.
Kasım ayındaki rakamlar, görevin boyutunu somutlaştırıyor. İlkokulların hem yöneticilere hem de sınıf öğretmenlerine ihtiyacı var. Ortaöğretim okullarında hem devlet kurumlarında hem de devlet dışındaki kurumlarda alım yapılması gerekiyor. Teknik eğitim kurumlarının onaylı kadrolarının yarısından fazlasını doldurması, medreselerin ise 100.000'den fazla öğretmen alması gerekiyor.
Bakanın açıkladığı hedef, sınıflardaki eğitim faaliyetlerinin normale dönmesi. Bu hedefe ulaşılması, atamaların personel açığı bulunan kurumlara, eğitim kademelerine ve ders branşlarına yapılmasına bağlı. Buna, hâlihazırda geçici öğretmenlere dayanan veya mevcut öğretmenleri birden fazla görevde çalıştıran okullar da dâhil.
Öne Çıkanlar
- Bakanın 18 Kasım'daki açıklamasına göre Bangladeş'te dört eğitim alanında toplam 253.945 öğretmen kadrosu boş.
- En fazla boş kadro, 101.873 pozisyonla medreselerde bulunuyor.
- Teknik eğitim kurumlarındaki onaylı öğretmen kadrolarının yüzde 55,1'i boş.
- Devlet ilkokullarında 38.747 başöğretmen ve 10.247 yardımcı öğretmen açığı bulunuyor.
- Ortaöğretimdeki boş kadroların yaklaşık yüzde 96,6'sı devlet dışı okullarda.
- İşe alım ve terfi süreçleri çeşitli aşamalarda; tamamlanma tarihi açıklanmadı.






