Japonya’nın Küresel Yetenek Hamlesi Okulları, Şirketleri ve Çalışma Geleneklerini Sınava Tabi Tutuyor

11 dakikalık okuma
Japonya’nın Küresel Yetenek Hamlesi Okulları, Şirketleri ve Çalışma Geleneklerini Sınava Tabi Tutuyor

Ulusal Bir Hedef, Gündelik Engellerle Karşılaşıyor

Japonya, sınırlar ötesinde çalışabilecek insanlar yetiştirmeyi yaklaşık 2010’dan bu yana ulusal öncelik hâline getirdi. Üniversiteler öğrencileri yurt dışına göndermeye teşvik edildi, şirketler uluslararası görevlendirmeler başlattı ve hükümet yabancı öğrencilerle profesyonelleri ülkeye çekmeye çalıştı. Buna karşın dil şartları, geleneksel istihdam uygulamaları ve konut ile kamu hizmetlerine erişimdeki güçlükler bu hedefi hayata geçirmeyi zorlaştırıyor.

İçindekiler
  1. Ulusal Bir Hedef, Gündelik Engellerle Karşılaşıyor
  2. Japonya Küresel İnsan Kaynaklarıyla Ne Kastediyor?
  3. Üniversitelerin Amacı Üzerine Tartışma
  4. Uluslararası Eğitim Üniversite Öncesinde Başlıyor
  5. Şirketler Uluslararası Hareketliliği Uygulamaya Koyuyor
  6. Yabancı Yetenekler İşe Alımın Ötesinde Engellerle Karşılaşıyor
  7. Japonya’nın Beceri Geliştirme Yatırımları Yurt Dışına Uzaniyor
  8. Girişimler Nasıl Gelişti?
  9. Çalışma Gelenekleri Baskı Altında
  10. Dijital Becerilere Duyulan İhtiyaç Artıyor
  11. Sınırlar Ötesinde Yönetim Yerel Bilgi Gerektiriyor
  12. Öne Çıkan Noktalar

Bu çabalar İngilizce derslerinin çok ötesine uzanıyor. Japan Airlines, Küresel İnsan Kaynakları Politikası’nı yürürlüğe koydu; Yamaha Motor 2020’de uluslararası görevlendirme politikasını başlattı; Japonya’nın kalkınma fonları ise yurt dışında eğitim ve mesleki eğitimi destekliyor. Bu girişimler bir arada, Japonya’nın ekonomik ihtiyaçlarını yurt dışındaki ilişkileriyle buluşturuyor.

Japonya yaşlanan nüfus, düşük doğum oranı ve çalışma çağındaki nüfusun küçülmesiyle karşı karşıya. İş gücüne katılabilecek kişi sayısının azalması, verimlilik ve ekonomik büyüme üzerinde baskı yaratıyor. Gelişmiş ekonomilerle gelişmekte olan piyasalar arasındaki rekabet, özellikle Asya’da, uluslararası ölçekte iletişim kurabilen, sorun çözebilen ve ekip yönetebilen çalışanlar yetiştirme ihtiyacını acil hâle getiriyor.

Ulusal gündem, Japonya ekonomisini desteklerken insanların uluslararası ortamlarda başarılı olmasına yardımcı olmak üzere hükümeti, sanayiyi ve akademiyi ortak bir hedef çevresinde buluşturuyor. Bu gündemin hayata ne ölçüde geçirilebileceği; sınıflarda, işe alım birimlerinde ve iş yerlerinde yaşananların yanı sıra yabancıların gündelik yaşamda karşılaştığı koşullara da bağlı.

Japonya Küresel İnsan Kaynaklarıyla Ne Kastediyor?

Genellikle küresel insan kaynakları olarak çevrilen Japonca “global jinzai” terimi, uluslararası ölçekte çalışmak için gereken beceri ve bakış açısına sahip kişileri tanımlıyor. MEXT olarak bilinen Eğitim, Kültür, Spor, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı’na göre bu nitelikler arasında özellikle İngilizce ve diğer yabancı dillerde iletişim becerileri, farklı kültürleri anlama, uyum sağlama, sorun çözme ve farklılıklardan oluşan ekiplerde liderlik yer alıyor.

MEXT’in hedefi, küresel bir bakış açısını ve uluslararası ölçekte çalışabilme yeteneğini de kapsıyor. Bir kişinin başka bir dilde konuşabilmesinin yanı sıra farklı deneyimlere sahip çalışma arkadaşlarını anlaması, alışılmadık durumlara yanıt vermesi ve bir grubun karara varmasına yardımcı olması gerekiyor.

Reklam

Politika yapıcıların gençler arasında içe kapanma eğilimi olarak nitelendirdiği durum ve Japonya’nın uluslararası rekabet gücündeki düşüşe ilişkin kaygılar, hükümetin 2010 dolaylarında harekete geçmesine yol açtı. Üniversitelerin uluslararasılaşmasını desteklemek ve öğrencileri yurt dışında deneyim kazanmaya teşvik etmek için Küresel İnsan Kaynakları Geliştirme Teşvik Projesi başlatıldı.

Kamu desteği; uluslararası yönelimi olan üniversite derslerine finansman sağlanmasını, yurt dışı eğitim burslarını ve İngilizce yeterliliğini geliştirmeye yönelik programları kapsıyor. Yabancı öğrencileri ve profesyonelleri ülkeye çekmek de daha çeşitli ve uluslararası bağlantıları daha güçlü bir iş gücü oluşturmayı amaçlayan çabanın bir parçası.

Politika, kadınların, yaşlı yetişkinlerin ve yabancı çalışanların istihdamını artırma; dijital dönüşümü ve yenilikçiliği destekleme girişimleriyle de bağlantılı. İsmi açıklanmayan bir hükümet yetkilisi hedefi rekabet gücü ve uluslararası ilişkiler açısından şöyle tanımladı:

Japonya'nın küresel rekabet gücünü artırmak ve ülkeler arasındaki ilişkileri güçlendirmek için küresel alanda başarılı olabilecek insan kaynakları yetiştirmeliyiz.

Üniversitelerin Amacı Üzerine Tartışma

Üniversiteler stratejinin merkezinde yer alıyor. Daha fazla dersi İngilizce sunmaları, eğitimlerine uluslararası bakış açıları katmaları ve öğrencilere yurt dışında eğitim fırsatları sağlamaları yönünde baskı altındalar. Hükümetin projesi bu değişiklikler için finansman ve destek sağlıyor.

Buna rağmen ilerleme yavaş oldu. Japon öğrencilerin yurt dışında eğitim alma olasılığı diğer ülkelerdeki akranlarına kıyasla daha düşük; İngilizce yeterliliği de süregelen bir zayıflık. Bu güçlükler, üniversitelerin ve işverenlerin gelecekte sınırlar ötesinde çalışmasını umduğu öğrencilerin yetiştirilmesini etkiliyor.

Japon üniversitelerindeki eğitimciler üzerine yapılan bir araştırma, küresel vatandaşlık eğitiminin (GCE) amacı konusunda daha derin bir görüş ayrılığı saptadı. Araştırmada incelenen yaklaşımların çoğu, eleştirel düşünme ya da sosyal adaletten çok ekonomik verimliliğe ve İngilizce dil becerilerine odaklanıyordu.

Araştırmada, insanları piyasada rekabet etmeye hazırlamaya büyük önem veren eğitim anlayışı neoliberal bir bakış olarak tanımlandı. Bu anlayışta uluslararası eğitim, istihdama ve ekonomik büyümeye hizmet ediyor. Bazı eğitimcilerse sosyal adalete ve kültürler arası anlayışa daha fazla önem veren daha geniş kapsamlı bir yaklaşımı savunuyor.

Reklam

Her iki yaklaşım da öğrencilerin daha geniş dünyayla ilişkisini ele alıyor, ancak eğitimden farklı beklentiler doğuruyor. Bir kişiyi uluslararası bir işe hazırlamak, istihdam edilebilirliğe odaklanıyor; sosyal adaleti gözeten eğitim ise öğrencilerden adaleti ve başkalarının deneyimlerini de sorgulamalarını istiyor. İstihdam ve büyüme, önceliğini koruyor.

Uluslararası Eğitim Üniversite Öncesinde Başlıyor

Okullar da Japonya’nın uluslararası beceriler geliştirme çabasının bir parçası. İngilizceye ve uluslararası ortamlara hazırlığa, yalnızca üniversiteye girişte değil ilkokuldan liseye kadar dikkat edilmesi gerektiği giderek daha fazla kabul görüyor.

Bazı okullar iki dilli eğitim ve uluslararası müfredatlar uygulamaya koyuyor. Yabancı üniversitelerin şube kampüsleri de başka bir seçenek sunuyor: Örneğin Temple University Japan, uluslararası odaklı ve İngilizce eğitim veriyor.

Bu programlara erişim hâlâ sınırlı. Dolayısıyla programların yaygınlığı, bu tür bir eğitimden kimlerin yararlanabileceğini ve kazanımlarının iş gücüne ne ölçüde yayılabileceğini belirliyor.

İşverenler de ek bir engel oluşturuyor. Birçok yerli şirket yüksek düzeyde Japonca bilgisi şartı aradığı için, başka açılardan nitelikli yabancı adaylar başvuru yapamıyor. Bu nedenle İngilizce eğitim ve uluslararası deneyim, güçlü Japonca bilgisinin işe giriş koşulu olmayı sürdürdüğü bir iş gücü piyasasıyla karşılaşıyor.

Şirketler Uluslararası Hareketliliği Uygulamaya Koyuyor

Japan Airlines (JAL), milliyet ve konumdan bağımsız olarak yetkinliğe, liderliğe ve kültürler arası çalışma becerilerine ağırlık veren Küresel İnsan Kaynakları Politikası’yla bu duruma yanıt verdi. Politika, Japon çalışanları ve yurt dışındaki personeli küresel eğitim programlarına katılmaya ve uluslararası görevlendirmelerde çalışmaya teşvik ediyor.

JAL, çok uluslu ekiplere liderlik edebilecek kişiler yetiştirmeyi hedefliyor. Eğitim ve görevlendirmeler, çalışanlara farklı pazarlarda ve kültürel ortamlarda görev yapan iş arkadaşlarıyla çalışma olanağı sunuyor.

Mitsui & Co. ve Yamaha Motor da farklı çalışanlara daha fazla fırsat sunmayı ve uluslararası personel değişimini desteklemeyi amaçlayan sistemler başlattı. Bu girişimler, çeşitlilik, kapsayıcılık ve çalışanların sınırlar ötesinde hareketliliğine yönelik daha geniş bir kurumsal dönüşümü yansıtıyor.

Reklam

Yamaha Motor, 2020’de Yamaha Görevlendirme Politikası olarak bilinen YAP’ı başlattı. Politika, çalışanların uluslararası görevlere geçmesine, farklı pazarlarda deneyim kazanmasına ve uzmanlıklarını şirket genelinde paylaşmasına olanak tanıyor.

Bu kurumsal programlar, ulusal hedefleri kimin eğitim alacağı, kimin farklı ofislerde görev yapacağı ve kimin liderlik fırsatı bulacağına ilişkin kararlara dönüştürüyor. Ayrıca şirketlerin dilleri, beklentileri ve mesleki deneyimleri farklı olabilecek çalışanları yönetmesini gerektiriyor.

Yabancı Yetenekler İşe Alımın Ötesinde Engellerle Karşılaşıyor

Japonya yabancı profesyonelleri ve öğrencileri ülkeye çekme konusunda ilerleme kaydetti, ancak işe alım uluslararası bir iş gücü oluşturmanın yalnızca bir aşaması. Göç konusundaki geleneksel tutumlar, dil engelleri, yüksek vergiler, iki dilli hizmetlerdeki eksiklikler ve konut ayrımcılığı Japonya’da yaşama ve çalışmayı zorlaştırabiliyor.

Japoncaya ilişkin yüksek yeterlilik şartları, uluslararası adayların istihdam seçeneklerini daraltıyor. Sakinler konut, sağlık hizmeti ya da eğitim için bilgiye veya hizmetlere anladıkları bir dilde kolayca erişemediğinde gündelik yaşam da ek zorluklar doğuruyor.

Japonya’yı daha kapsayıcı hâle getirmeye yönelik öneriler arasında İngilizce yürütülen profesyonel iş olanaklarını artırmak, kapsamlı Japonca dil programları sunmak ve konut, sağlık hizmetleri ile eğitime erişimi iyileştirmek yer alıyor. Özel şirketlerin desteği ve eş güdümlü hükümet çalışmaları da bu önerilerin bir parçası.

İsmi açıklanmayan bir gözlemci, bu alanlardaki iyileştirmelerin Japonya’nın yurt dışından insan çekme ve nüfus değişimine yanıt verme kapasitesiyle bağlantısını şöyle kurdu:

Bu sektörlerdeki iyileştirmeler, Japonya'yı uluslararası yetenekler için daha cazip hâle getirir ve demografik sorunların çözümüne yardımcı olur.

Shiga Eyaleti, bölgesel düzeydeki çabalara örnek oluşturuyor. Eyalet, Asya ülkeleri ve Hindistan’la ortaklıklar kurdu; Hiyoshi Ecological Services’in de aralarında bulunduğu yerel şirketler aracılığıyla 1.000’den fazla yabancı stajyer ve kursiyeri ağırladı.

Bu programlar, Japonya’yla bağlantıları bulunan bir profesyonel ağı oluştururken yabancı öğrencilere eğitim olanağı da sağlıyor. Böylece bölgesel yönetimler ve tek tek şirketler, yurt dışındaki insan ve kurumlarla doğrudan ilişkiler kurarak ulusal çabayı genişletebiliyor.

Reklam

Japonya’nın Beceri Geliştirme Yatırımları Yurt Dışına Uzaniyor

Japonya’nın insan kaynakları politikaları uluslararası kalkınma iş birliği aracılığıyla da uygulanıyor. On yıllardır Resmî Kalkınma Yardımı (ODA) ile Dünya Bankası ve Afrika Kalkınma Bankası ortaklıkları, gelişmekte olan ülkelerde eğitim ve beceri geliştirme çalışmalarını destekliyor.

Politika ve İnsan Kaynakları Geliştirme Hibesi (PHRDG), Japonya’nın 1994’te kurduğu ve Afrika Kalkınma Bankası’nın yönettiği bir emanet fonudur. Emanet fon, üzerinde uzlaşılan amaçlar için tutulan parayı ifade eder; burada amaç, banka aracılığıyla kalkınma faaliyetlerini desteklemektir.

PHRDG, son 30 yılda Afrika genelinde 100’den fazla projeye destek verdi. Çalışmaları, yükseköğretimi, borç yönetimini ve iklim sorunlarına uyum sağlayan tarımı kapsıyor. Bu faaliyetler kamu maliyesini, geçim kaynaklarını ve ekonomik kalkınmayı etkileyen kurum ve sektörlerde beceri geliştirilmesine katkı sağlıyor.

Japonya-Afrika Hayali Burs Programı (JADS), akademik başarıları yüksek Afrikalı öğrencilere burs sağlıyor. Öğrencilerin çoğu, yenilikçiliğe ve kalkınmaya katkıda bulunmak üzere ülkelerine dönüyor.

Dünya Bankası bünyesindeki Japonya Politika ve İnsan Kaynakları Geliştirme Fonu (PHRD) adlı ayrı bir girişim, 50’den fazla ülkede teknik yardıma, eğitime ve bilgi paylaşımına 5,3 milyar doların üzerinde katkıda bulundu. Her iki fon da Japonya’nın insanlara yatırımın sürdürülebilir kalkınmayı ve küresel refahı desteklediği görüşünü yansıtıyor.

Japonya’nın uluslararası eğitim faaliyetleri, Serbest ve Açık Hint-Pasifik (FOIP) stratejisiyle de bağlantılı. Bu strateji; kaliteli altyapıya, hukukun üstünlüğüne ve bölgesel istikrarla ekonomik büyüme için gereken beceri ve kurumların geliştirilmesine önem veriyor. Ortak ülkelerdeki insanları desteklemek, Japonya’nın diplomatik ilişkilerine ve diğer büyük güçlerin nüfuzunu dengeleme hedefine hizmet ediyor.

Girişimler Nasıl Gelişti?

Japonya’nın yurt dışındaki kalkınma programlarıyla ülke içindeki yetenek gündemi farklı dönemlerde şekillendi. Önemli tarihler, eğitimin, uluslararası iş birliğinin ve kurumsal politikaların çabanın birbiriyle bağlantılı parçalarına nasıl dönüştüğünü gösteriyor:

  • 1994: Japonya, Afrika Kalkınma Bankası tarafından yönetilen Politika ve İnsan Kaynakları Geliştirme Hibesini kurdu.
  • 2010 dolayları: Gençlerin uluslararası bakış açısı ve Japonya’nın rekabet gücüne ilişkin kaygıların ortasında küresel insan kaynakları geliştirmek ulusal öncelik hâline geldi.
  • 2020: Yamaha Motor, çalışanların uluslararası görevlere geçişini desteklemek amacıyla Yamaha Görevlendirme Politikası’nı başlattı.
  • 2021: Japonya, kamu yönetimini modernleştirme ve teknolojiyi hükümetle sanayi arasında daha fazla kullanıma sokma çabalarının parçası olarak Dijital Ajans’ı kurdu.
Reklam

Girişimler, farklı kanallar üzerinden birbiriyle bağlantılı hedeflere yöneliyor. Burslar ve kalkınma projeleri yurt dışındaki öğrenimi destekliyor, üniversite reformları öğrencileri hazırlıyor, kurumsal görevlendirmeler çalışanları geliştiriyor, kamu yönetimindeki değişiklikler ise insanların çalıştığı teknolojik ortamı ele alıyor.

Çalışma Gelenekleri Baskı Altında

Japonya’nın yerleşik istihdam uygulamaları arasında ömür boyu istihdam, kıdeme bağlı ücretler ve sendikaların tek tek şirketler bünyesinde örgütlendiği iş yeri sendikacılığı bulunuyor. Küreselleşme, demografik değişim ve daha fazla esneklik talebi bu geleneklere meydan okuyor.

Standart dışı istihdamın yaygınlaşması, sendika üyeliğinin azalması ve iş ile özel yaşam dengesine yönelik ilginin artması da istihdamdaki değişime katkıda bulundu. Bu baskılar, şirketlerin nasıl işe alım yaptığını, işi nasıl düzenlediğini ve personeli nasıl elde tuttuğunu etkiliyor.

Hükümet, fazla mesaiyi azaltmak ve ruh sağlığını iyileştirmek amacıyla işverenleri dört günlük çalışma haftası, esnek çalışma saatleri ve ücretli izin sunmaya teşvik etti. Bazı şirketler bu tür düzenlemeleri hayata geçirse de kültürel normlar ve değişime direnç, uygulamanın yaygınlaşmasını sınırlıyor.

Hitotsubashi Üniversitesi insan kaynakları profesörü Hiroshi Ono, işverenlerle çalışanların uyum sağlamasının alacağı süreyi şöyle anlattı:

İnsanlar esnek çalışmaya alışık olmadığı için dört günlük çalışma haftasının yaygınlaşması zaman alacak; geleneksel Japon şirketlerinin bu tür değişiklikleri benimsemesi daha da uzun sürebilir.

İş yerinde esneklik, Japonya’nın iş gücü küçülürken nitelikli çalışanlar için rekabetin yoğunlaşması nedeniyle daha geniş kapsamlı yetenek gündemiyle bağlantılı. İşe alım politikaları insanları kuruma kazandırırken çalışma koşulları, kurumda kalıp kalamayacaklarını ve kalmak isteyip istemeyeceklerini etkiliyor.

Dijital Becerilere Duyulan İhtiyaç Artıyor

COVID-19 salgını, kamu yönetimini modernleştirme ve her yaş grubunda dijital becerileri geliştirme çabalarını hızlandırdı. Dijital Ajans’ın 2021’de kurulması, teknolojiyi hükümette ve sanayide daha kapsamlı biçimde kullanmaya yönelik önemli bir adım oldu.

Katı bürokrasi, sistemlerin birlikte çalışabilirliğinin sınırlı olması ve çalışanların yeniden eğitilmesi ihtiyacı sorun olmaya devam ediyor. Birlikte çalışabilirlik, farklı sistemlerin bilgi alışverişinde bulunabilmesi ve uyum içinde çalışabilmesi demek. Bu olmadığında bir işlemi çevrim içi ortama taşımak, insanların hâlâ birbirinden kopuk süreçlerle uğraşmasına yol açabiliyor.

Reklam

Dijital okuryazarlık, yenilikçilik ve kâğıt temelli süreçlerden uzaklaşma, iş gücü stratejisinin öncelikleri arasında yer alıyor. Kurumların çalışma biçimleri değişirken çalışanların yeni araçları öğrenme fırsatlarına ihtiyacı var.

Dijital dönüşüm ve uluslararası eğitim farklı becerileri ele alıyor; ancak her ikisi de kurumların yerleşik işleyişlerini değiştirmesini gerektiriyor. Üniversiteler, kamu kurumları ve şirketler; yeni teknoloji ve uluslararası bağlantıları giderek daha fazla içeren işlere insanları hazırlama baskısıyla karşı karşıya.

Sınırlar Ötesinde Yönetim Yerel Bilgi Gerektiriyor

Uluslararası ölçekte büyüyen Japon şirketleri, ortak yönetim politikalarını farklı ülkelerde faaliyet göstermeye uygun esneklikle dengelemek zorunda. Yurt içindeki insan kaynakları yönetimi geleneksel olarak yerel normları, düzenlemeleri ve kültürel değerleri yansıtıyor. Uluslararası yönetimde ise hukuk, dil ve piyasa koşullarındaki farklılıklar da hesaba katılmalı.

Araştırmalar; kültürel çeşitliliği, etkili iletişimi ve çalışanlara yönelik bilgilendirmelerin çevirisini zorunlu kılan kurallara uyumu, başlıca güçlükler arasında gösteriyor. Japonya’da uygulanan bir politikanın başka yerlerdeki çalışanlar tarafından anlaşılabilmesi ve şirketin yerel yasal şartlara uyması için değiştirilmesi gerekebilir.

Farklı çalışanlardan oluşan bir iş gücü, bilgiyi sınırlar ötesinde paylaşma fırsatı da yaratıyor. Farklı pazarlarda çalışanlar, iş arkadaşlarının başka yerlerdeki müşterileri, çalışma uygulamalarını ve faaliyet koşullarını anlamasına yardımcı olacak deneyimler sunabilir.

Öneriler, yararlı ortak uygulamaları korurken kültürel farklılıklara uyum sağlamayı, çeşitlilik ve kapsayıcılığı desteklemeyi ve değişen koşullara yanıt vermeyi içeren karma bir yaklaşımı savunuyor. Japonya’nın küresel yetenek gündemi, eğitimden işe alıma ve istihdama kadar, farklı beceri ve geçmişlere sahip kişilere alan açan ve birlikte çalışmalarına yardımcı olan kurumlara bağlı.

Öne Çıkan Noktalar

  • Japonya, uluslararası rekabet gücünü desteklemek ve demografik baskılara yanıt vermek amacıyla yaklaşık 2010’dan bu yana küresel insan kaynaklarını önceliklendiriyor.
  • Üniversite finansmanı, yurt dışı bursları ve İngilizce eğitimi temel politikalar arasında yer alırken eğitimciler istihdam edilebilirlik, eleştirel düşünme ve sosyal adalet arasındaki dengeyi tartışıyor.
  • JAL, Mitsui & Co. ve Yamaha Motor; uluslararası eğitim, çalışan değişimi ve farklı çalışanlara fırsatlar geliştirmeye çalışıyor.
  • Dil şartları, konut ayrımcılığı ve iki dilli hizmetlerdeki eksiklikler, yabancı yetenekleri ülkeye çekme ve elde tutma çabalarını zorlaştırıyor.
  • Afrika Kalkınma Bankası tarafından yönetilen Japonya kaynaklı PHRDG, 100’den fazla projeyi destekledi; Dünya Bankası’nın PHRD fonu ise 50’den fazla ülkede 5,3 milyar doların üzerinde katkıda bulundu.
  • Esnek çalışma, dijital beceriler ve farklı ülkelerin koşullarına uyarlanmış yönetim, Japonya’da değişen istihdam uygulamalarının önemli parçaları.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir