İki politika değişikliği Japonya'nın nükleer taahhütlerini gündeme taşıyor
Japonya hükümeti, savunma ekipmanı ihracatı kurallarının önsözünden Üç Nükleer Olmama İlkesi'ne yapılan atfı çıkarmayı değerlendirirken, ayrı olarak nükleer silahların ülkeye girişine olağanüstü durumlarda açıkça izin verecek bir istisnayı da ele alıyor. Her iki öneri de Başbakan Sanae Takaichi yönetiminin 2026 sonuna kadar üç temel güvenlik belgesini gözden geçirmeye hazırlandığı bir dönemde gündeme geliyor.
İçindekiler
- İki politika değişikliği Japonya'nın nükleer taahhütlerini gündeme taşıyor
- İhracat kurallarının önsözünden hangi ifadeler çıkarılacak?
- Mevcut ihracat kontrolleri neleri gerektiriyor?
- Nisan ayındaki değişiklikler bölgesel iş birliğini şimdiden şekillendiriyor
- Üretim neden tartışmanın bir parçası hâline geldi?
- Acil durumda nükleer istisna ne anlama gelecek?
- Koalisyon, ne kadar ileri gidileceği konusunda bölünmüş durumda
- Hayatta kalanlar tartışmanın yönüne tepki gösteriyor
- Denizaltılar ve harcamalar müzakerelere yeni başlıklar ekliyor
- Aralık ayına kadar alınacak kararlar
- Öne Çıkan Noktalar
İhracat kurallarının önsözünde yapılması önerilen değişiklikle, Japonya'nın nükleer ilkelere bağlılığını ve diğer ülkeleri tehdit eden bir askerî güç olmama taahhüdünü teyit eden ifadeler çıkarılacak. Bunların yerine savunma ekipmanlarının ihracat da gözetilerek geliştirilip üretilmesi fikri eklenecek. Japonya'nın barışçıl bir ülke olarak geçmişine, yalnızca savunmaya dayalı politikasına ve barışa aktif katkı yaklaşımına yapılan atıflar ise korunacak.
İhracat çerçevesi bu yıl zaten değişti. Kabine Sekreterliği'nin savunma transferi politikası sayfasında, Savunma Ekipmanı ve Teknolojisi Transferine İlişkin Üç İlke ile uygulama yönergelerinde 21 Nisan 2026'da yapılan değişiklikler kayıt altına alınıyor. Hükümet, transferlerin teşvik edilmesinin müttefik ve ortakların caydırıcılık ve müdahale kapasitelerini güçlendireceğini belirtiyor.
Önsöz için önerilen yeni düzenleme, Japonya'nın hangi ekipmanları satabileceğine ilişkin pratik sorunun ötesine geçiyor. Bu değişiklik, hükümetin silah ihracatı, yurt içi üretim ve savunma politikasını şekillendiren kısıtlamalar arasındaki ilişkiyi nasıl açıkladığını da değiştirecek.
Nükleer silah taşıyan gemilerin limana yanaşması önerisi ise farklı bir kararla ilgili: Acil durumda nükleer silah taşıyan bir Amerikan gemisinin Japonya'ya girip giremeyeceği. Her iki önerinin nihai metni, olası istisnaların koşulları ve kabul tarihleri henüz açıklanmadı. Güvenlik belgelerinde planlanan değişikliklerden önce, koalisyonun tavsiyelerinin ve uzman komitesi raporunun aralık başında sunulması bekleniyor.
İhracat kurallarının önsözünden hangi ifadeler çıkarılacak?
Hükümet, Japonya'nın Üç Nükleer Olmama İlkesi'ne bağlı kalmayı temel ilke olarak sürdürdüğünü belirten ifadenin silinmesini değerlendiriyor. Hükümete göre bu taahhüt, savunma ekipmanı ihracatıyla doğrudan bağlantılı değil. Söz konusu nükleer ilkeler Japonya'nın nükleer silah bulundurmamasını, üretmemesini ve ülke topraklarına sokulmasına izin vermemesini öngörüyor.
Tehdit oluşturan bir askerî güç olmama taahhüdünün çıkarılması da nükleer ilkelere yapılan atfın silinmesine eşlik edecek. Bununla birlikte gözden geçirilmiş metin, Japonya'nın barışçıl bir ülke olarak temel felsefesinin devamlılığını ve yalnızca savunmaya dayalı tutumunu vurgulayacak.
21 Nisan'daki değişikliklerde bu ifadeler çıkarılmadı. Savunma Bakanlığı'nın değiştirilmiş ilkelerinde aşağıdaki önsöz ifadesi yer almaya devam ediyor:
Japonya, savaşın sona ermesinden bu yana barışsever bir ülke olma yolunu kararlılıkla izlemiştir. Yalnızca savunmaya dayalı bir politika izleme, diğer ülkeler için tehdit oluşturan bir askerî güç olmama ve Üç Nükleer Olmama İlkesi'ne bağlı kalma temel ilkelerini sürdürmüştür.
Dolayısıyla nisan ayında yayımlanan metin, önerilen yeni düzenlemeden farklı. Sunulan belgelerde, söz konusu ifadelerin çıkarılmasına yönelik yayımlanmış bir taslak metin ya da resmî açıklama bulunmuyor.
Önsöz, politikanın amacını açıklayan giriş bölümüdür. Ayrıntılı ihracat kuralları münferit transferleri düzenlerken önsöz, hükümetin bu transferleri neden desteklediğini yetkililere, üreticilere ve kamuoyuna anlatır. İhracatın geliştirme ve üretim sürecinin bir parçası hâline getirilmesi, yurt dışındaki müşterilerin daha erken aşamadan itibaren planlamaya dahil edilmesi anlamına gelir.
Savunma ekipmanı transferi ilkeleri; Ulusal Güvenlik Stratejisi, Ulusal Savunma Stratejisi ve Savunma Güçlendirme Programı'ndan ayrı. Bununla birlikte hükümet, üç güvenlik belgesinin de ekipman ihracatını teşvik etmesi beklendiğinden içeriklerini uyumlu hâle getirmeyi planlıyor. Kabine onayı, bu politika açıklamalarının daha tutarlı olmasını sağlayacak.
Mevcut ihracat kontrolleri neleri gerektiriyor?
Japonya, önceki silah ihracatı çerçevesinin yerine 1 Nisan 2014'te savunma ekipmanı transferi ilkelerini kabul etti. Dışişleri Bakanlığı'nın ilkelere ilişkin genel bakışında üç katmanlı bir denetim sistemi tanımlanıyor: Yasaklanan transferler, izin verilebilecek transferlerin sıkı biçimde incelenmesi ve teslimat sonrasında ekipmanların yönetimi.
Japonya'nın antlaşma yükümlülüklerini veya Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi yükümlülüklerini ihlal edecek transferler yasak. Çerçeve ayrıca, silahlı saldırı sonrasında Güvenlik Konseyi önlemlerine tabi olan ülkeleri kapsayan özel tanımı uyarınca, çatışmanın taraflarına yapılacak transferleri de engelliyor.
Nisan ayındaki metinde bu ülkeler şöyle tanımlanıyor: "Silahlı bir saldırının ardından uluslararası barış ve güvenliği korumak veya yeniden tesis etmek amacıyla Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından önlemler alınan ülkeler." Bu tanım, yönergelerde çatışmaların sürdüğü ülkelere ihracata getirilen ek kısıtlamalardan ayrıdır.
Diğer transferlerin barışa, uluslararası iş birliğine veya Japonya'nın güvenliğine katkı sağlamak gibi izin verilen amaçlara yönelik olması gerekiyor. Özel dikkat gerektiren önemli durumlar Ulusal Güvenlik Konseyi'nde ele alınıyor; bilgilerin açıklanması ise Japonya'nın idari bilgilere erişim yasası çerçevesinde değerlendiriliyor.
Değiştirilmiş ikinci ilke, tamamlanmış silahlar için parlamentoya bildirim yapılmasını açıkça ekliyor. İlgili hüküm şöyle:
Özellikle, Öz Savunma Kuvvetleri Yasası (1954 tarihli 165 sayılı Yasa) kapsamında silah (mühimmat dahil) niteliği taşıyan tamamlanmış ürünlerle ilgili olarak, Ulusal Güvenlik Konseyi bunların transferine izin verilebileceğine karar verip bu kararı kamuoyuna açıkladığında, karar hakkında Diet'e bildirimde bulunulur.
Uygulama yönergeleri; Öz Savunma Kuvvetleri Yasası kapsamında silah niteliği taşıyan ve taşımayan tamamlanmış ürünleri, bileşenleri, onarım hizmetlerini ve Öz Savunma Kuvvetleri tarafından yasa uyarınca sağlanan malzemeleri birbirinden ayırıyor. Ortak geliştirme ve lisanslı üretim düzenlemelerinde belirtilenler dışındaki tamamlanmış silahlar için değiştirilmiş uygunluk hükmü, alıcı ülkenin Japonya'dan transfer edilen savunma ekipmanını Birleşmiş Milletler Şartı'nın amaç ve ilkelerine uygun şekilde kullanmasını zorunlu kılan "Japonya ile alıcı ülke arasında uluslararası bir anlaşma" yapılmasını şart koşuyor.
Yönergeler ayrıca, "silahlı bir çatışmanın parçası olarak hâlihazırda çatışmaların sürdüğü değerlendirilen" ülkelere tamamlanmış silah ihracatına "ilke olarak izin verilmeyeceğini" ve yalnızca "Japonya'nın güvenlik ihtiyaçları dikkate alınarak özel koşulların bulunması hâlinde" izin verilebileceğini belirtiyor. Hüküm, uluslararası ortak geliştirme ve üretim ortaklarına yapılacak transferleri ve lisans veren ülkenin talep ettiği malzemeleri kapsam dışında bırakıyor; ancak söz konusu ülkenin bunları başka ülkelere yeniden transfer etmesini kapsamıyor. Küresel Muharebe Hava Programı kapsamındaki tamamlanmış ürünler içinse çatışmaların sürdüğü ülkelere transferlere "izin verilmeyeceği" belirtiliyor.
Alıcı hükümetlerin genellikle ekipmanı başka bir amaçla kullanmadan veya üçüncü bir ülkeye transfer etmeden önce Japonya'dan izin alması gerekiyor. Bir gemi, füze veya yıllarca hizmette kalabilecek başka bir silah söz konusu olduğunda bu koşullar, ilk teslimatın ardından da Tokyo'ya sürekli bir rol veriyor.
Değiştirilmiş üçüncü ilke şöyle diyor: "Alıcı ülkenin hükümetinden, kural olarak, ilk amaç dışında kullanım ve üçüncü ülkelere transfer için Japonya'dan önceden izin alması istenecektir." Barış iş birliğine ilişkin uygun durumlar, uluslararası bileşen paylaşım sistemleri ve lisans sahibine bileşen teslimatı dahil belirli koşullarda bunun yerine alıcının yönetim sisteminin teyit edilmesine izin veriliyor.
Yönergeler, transfer edilen ekipmanın gerektiği gibi yönetilmediğinin tespit edilmesi hâlinde, ekipmanı transfer edenlere Döviz ve Dış Ticaret Yasası uyarınca ceza uygulanması da dahil olmak üzere sıkı önlemler alınmasını gerektiriyor. Tamamlanmış silahlar için ayrıca şöyle deniyor: "Transfer sonrasındaki yönetim durumu teyit edilirken, diğerlerinin yanı sıra transfer edilen savunma ekipmanının yönetiminden sorumlu hükümet veya kişiler hakkında gerekli incelemeler yapılacaktır."
Nisan ayındaki değişiklikler bölgesel iş birliğini şimdiden şekillendiriyor
Savunma Bakanlığı'nın 21 Nisan tarihli açıklaması, Ulusal Güvenlik Konseyi ile Kabine'nin hem ilkelerde hem de uygulama yönergelerinde değişiklikleri onayladığını doğruluyor. Bakanlık, hükümet ile sanayi arasındaki iş birliği yoluyla savunma transferlerini teşvik edeceğini belirtti.
Değiştirilmiş önsöz bu politikayı açıkça ortaya koyuyor. Politikanın sonuç bölümünde şöyle deniyor:
Yukarıdakiler ışığında Japonya, Birleşmiş Milletler Şartı'na uyan barışsever bir ülke olarak temel felsefesini ve bugüne kadarki barışsever ülke olma yolunu sürdürmeye devam edecek; savunma ekipmanlarının yurt dışına transferini aşağıdaki üç ilke temelinde yönettikten sonra, kamu ve özel sektörün ortak çabasıyla bu transferleri teşvik edecektir. Silah üretimiyle ilgili ekipmanların yurt dışına transferi, savunma ekipmanlarıyla aynı şekilde ele alınmaya devam edecektir.
Nisan ayındaki değişiklikler, savaş gemileri ve füzeler dahil ölümcül ekipmanların ihracatına yönelik kısıtlamaları gevşetti. Değişikliklerin pratik sonuçları, gözden geçirilmiş kurallar kapsamında ölümcül ekipman ihracatının ilki olması beklenen, silahlı Abukuma sınıfı muhriplerin Filipinler'e planlanan transferinde görülmeye başlandı.
Gözden geçirilmiş yönergeler, önceki kurtarma, nakliye, uyarı, gözetleme ve mayın temizleme şeklindeki beş kategorilik sınırlamayı kaldırdı. Böylece muharebe uçakları, muhripler ve denizaltılar dahil ölümcül kapasiteye sahip her tür tamamlanmış ekipman, inceleme ve yönetim şartlarına tabi olarak transfer için uygun hâle gelebilecek.
Savunma Bakanı Shinjiro Koizumi ile Filipinler Savunma Bakanı Gilberto Teodoro Jr. 28 Ekim'de Manila'da, ilk geminin Japonya hizmetinden çıkarılmasının ardından mümkün olan en kısa sürede transfer edilmesi konusunda anlaştı. Bu sınıftaki altı gemi 1989 ile 1993 yılları arasında hizmete girdi ve su üstü gemileriyle denizaltılara karşı savaşma kapasitesine sahip.
Japonya, teslimat öncesinde eğitim ve öğretim sağlamayı, sonrasında ise bakım konusunda iş birliği yapmayı planlıyor. Yetkililer ayrıca alıcı ülkelerin transfer edilen ekipmanların bakımını yapmasına yardımcı olacak. Bu taahhütler, ihracatı mürettebat, tamir tesisleri ve teknik desteği kapsayan sürekli bir savunma ilişkisine dönüştürüyor.
Filipinler, Güney Çin Denizi'nde Çin gemileriyle tekrarlanan karşılaşmaların ortasında deniz savunmasını güçlendirmeye çalışıyor. Koizumi, karadan havaya füze transferi olasılığını da görüşmeye hazır olduğunu belirterek gemilerin ötesinde iş birliği ihtimalini gündeme getirdi.
Üretim neden tartışmanın bir parçası hâline geldi?
Japonya'nın ihracat kurallarında önerdiği ifade değişikliği, Öz Savunma Kuvvetleri'nin arkasındaki fabrikaları ve tedarikçileri güçlendirmeye yönelik daha kapsamlı çabalarla örtüşüyor. Yönetim, uzun süreli operasyonlarda ihtiyaç duyulan mühimmat ve diğer malzemelerin üretim kapasitesini ve tesislerini desteklemek amacıyla olası sübvansiyonları da içeren bir savunma sanayi altyapısı stratejisi hazırlıyor.
Nisan ayında kabul edilen önsöz, önerilen yeni değişikliğe ilişkin taslak ifadeleri içermese de sanayiye dayalı yaklaşım için resmî bir gerekçe sunuyor. Ortak ekipmanların Japonya ile ortaklarının üretim ve bakım üslerini paylaşmasına, farklı acil durumlarda birbirlerine destek olmalarına olanak tanıdığını belirtiyor. Ayrıca şöyle diyor:
Muharebeyi sürdürme kapasitesini güvence altına almanın önemi artarken, aynı ekipmanı kullanan benzer görüşteki ülkelerin sayısını artırmak için savunma ekipmanı transferlerini teşvik etmek ve güçlü bir savunma sanayisini koruyup genişletmek, acil durumda ihtiyaç duyulacak muharebeyi sürdürme kapasitesini destekleyen yurt içi üretim kapasitesini güvence altına almak açısından da büyük önem taşımaktadır.
Değiştirilmiş metin, transferleri güç kullanarak statükoyu tek taraflı değiştirme girişimlerini caydırmaya ve uluslararası hukuku ihlal edecek şekilde saldırı, güç kullanımı veya güç tehdidiyle karşı karşıya kalan ülkeleri desteklemeye yönelik bir politika aracı olarak da tanımlıyor. Transferleri, müttefiklerin daha güçlü caydırıcılık ve müdahale kapasitesine, gelişmiş birlikte çalışabilirliğe ve Japonya'nın savunma üretimi ile teknoloji altyapısının korunup güçlendirilmesine bağlıyor.
Sanayi ağı geniş: Yaklaşık 1.100 üretici savaş uçağı, 1.300 üretici tank ve 8.300 üretici muhrip üretiminde yer alıyor. Bu nedenle küçük bir parça tedarikçisindeki eksiklik, çok daha büyük bir silah sisteminin kullanılabilirliğini etkileyebiliyor.
Japonya Kalkınma Bankası mayıs ayında yerli silah üreticilerine finansman sağlanmasına yönelik kısıtlamaları gevşetti. Koizumi de finans kuruluşlarına sektöre yatırım ve kredi sağlama çağrısında bulundu. Bu önlemler, yurt dışına transferleri sanayi planlamasının düzenli bir parçası hâline getirme çabalarıyla birlikte yürütülüyor.
Brookings'in güvenlik stratejisi analizinde, gözden geçirilmiş belgelerde yurt içi üretimin, teknolojinin, ekipman transferlerinin ve tedarik zincirlerinin güçlendirilmesinin muhtemel öncelikler olduğu belirtiliyor. Analiz, mühimmat stoklarına duyulan ihtiyaç ve üretimi hızla artırabilme kapasitesi dahil Ukrayna'dan çıkarılan derslere de dikkat çekiyor.
Japonya, özellikle uçakların kullanılabilirliğini etkileyen parça üretimi alanında kıtlıklarla karşı karşıya. Askerî hazırlık açısından somut zorluk, ekipmanları barış zamanında kullanılabilir tutarken uzun süreli bir çatışmada silahların yenilenmesi ve hasarın onarılması için gereken kapasiteyi oluşturmaktır.
Acil durumda nükleer istisna ne anlama gelecek?
Önerilen nükleer istisna, üçüncü nükleer olmayan ilkeye, yani nükleer silahların Japonya'ya sokulmasının yasaklanmasına odaklanıyor. Olası bir hüküm, hükümetin Japonya'nın başka türlü yeterince savunulamayacağına karar vermesi hâlinde nükleer silah taşıyan bir ABD gemisinin geçici olarak limana uğramasına izin verebilir.
Öneri, dönemin Dışişleri Bakanı Katsuya Okada'nın Mart 2010'da yaptığı açıklamaya dayanıyor. Okada, Japonya'nın güvenliği böyle geçici bir liman ziyaretini gerektirirse dönemin hükümetinin karar vermesi ve bunu kamuoyuna açıklaması gerektiğini söylemişti. Sonraki hükümetler de bu tutumu sürdürdü.
İstisnanın güvenlik belgelerine yazılması, olağanüstü durumlarda alınacak karar sürecini Japonya'nın stratejik politikasında açık hâle getirecek. Aralık 2022'de kabul edilen mevcut Ulusal Güvenlik Stratejisi, Başbakan Eisaku Sato'nun Aralık 1967'de parlamentoda ilk kez ilan ettiği Üç Nükleer Olmama İlkesi'nin sürdürüleceğini belirtiyor.
Takaichi, 2024'te yayımlanan bir kitabında, Amerikan nükleer korumasına dayanırken nükleer silahların Japonya'ya girişini yasaklamanın gerçekçi olmadığını savunmuştu. Bu koruma, genişletilmiş caydırıcılık olarak adlandırılıyor: ABD, nükleer kuvvetlerin de dahil olduğu bir Amerikan müdahalesi olasılığıyla müttefiklerine yönelik saldırıları caydırmaya çalışıyor.
Bununla birlikte Takaichi, Amerikan nükleer silahlarının barış zamanında Japonya'da konuşlandırılmasını ve savaş sırasında Japon kuvvetlerince kullanılmasını öngören bir modeli reddetti. Genellikle nükleer paylaşım olarak anılan bu düzenleme, değerlendirilen geçici ziyaretlerden çok daha kalıcı bir mevcudiyet anlamına gelir.
Koalisyon, ne kadar ileri gidileceği konusunda bölünmüş durumda
Liberal Demokrat Parti ile koalisyon ortağı Japonya İnovasyon Partisi, üç güvenlik belgesine ilişkin çalışma görüşmelerine 10 Kasım'da başladı. Eski Savunma Bakanı Yasukazu Hamada ile İnovasyon Partisi'nin üst düzey milletvekillerinden Seiji Maehara'nın başkanlık ettiği açılış toplantısında nükleer ilke veya nükleer reaktörle çalışan denizaltılar konusu esaslı biçimde ele alınmadı.
Hükümet yetkilileri 10 Kasım'da açık bir nükleer istisnaya ihtiyaç olduğunu görüştü ve yönetimin böyle bir istisnayı hayata geçirme niyetini 11 Kasım'da dile getirdi. Bazı LDP üyeleri, koalisyon görüşmelerinde konu ele alınmadan başbakanlık ofisinin yön belirliyor gibi görünmesine itiraz etti.
İnovasyon Partisi daha kapsamlı bir gözden geçirme istiyor. Partinin haziran ayındaki tavsiyeleri, barış zamanında bile nükleer silahların Japonya'ya girişinin gerçekçi biçimde değerlendirilmesi çağrısında bulunmuştu. Genel sekreter yardımcısı Keishi Abe, 12 Kasım'da yalnızca acil durum istisnasını yazıya geçirmenin çok fazla konuyu çözümsüz bırakacağını savundu.
Bazı LDP üyeleri ise açık bir hüküm eklemeden mevcut esnekliğin korunmasından yana. Partinin haziran ayındaki tavsiyelerinde ne nükleer silahların ülkeye giriş yasağının gözden geçirilmesine ne de nükleer reaktörle çalışan denizaltıların edinilmesine yer verildi. Bazı üyeler resmî değişikliklerin komşu ülkelerle ilişkileri kötüleştirebileceği uyarısında bulunurken, diğerleri nükleer paylaşımın tartışılmasını istedi.
Hayatta kalanlar tartışmanın yönüne tepki gösteriyor
Japonya Atom ve Hidrojen Bombaları Mağdurları Kuruluşları Konfederasyonu Nihon Hidankyo'nun temsilcisi Terumi Tanaka, nükleer silahların ülkeye girişine ilişkin ilkede önerilen değişikliği eleştirdi. Tanaka, yönetimin bu silahların insanlar üzerindeki sonuçlarını anlayıp anlamadığını sorguladı.
"'Nükleer silahların Japonya'ya getirilmesine izin vermeme' ilkesini kurcalamaya başladıklarında ne olacak?" diyen Tanaka, "Nükleer silahların dehşetini anlamıyorlar." ifadesini kullandı.
Tanaka, Nihon Hidankyo'nun uzun süredir ilkelerin sonraki hükümetlerin kararlarına bırakılmak yerine yasaya geçirilmesini istediğini söyledi. Ayrıca Japonya'nın Nükleer Silahların Yasaklanması Antlaşması'na katılmasını talep eden ülke çapında bir hareket çağrısı yaptı.
Savaşta atom bombasıyla saldırıya uğrayan tek ülke olarak Japonya'nın deneyimi, bu ifadelere kamuoyu nezdinde özel bir ağırlık kazandırıyor. Tartışma, uzun süredir var olan iki yaklaşımı bir araya getiriyor: Ülke içinde nükleer silahları reddetmek ve dış tehditlere karşı Amerikan nükleer korumasına dayanmak.
Koizumi, nükleer meselelerin daha açık biçimde tartışılmasını savundu ve nihai kararın başbakana ait olduğunu söyledi. Ayrıca Japonya'nın savunma hedefini, bir saldırıyı püskürtecek ve rakibin saldırı girişiminden vazgeçmesine yol açacak yeterli kapasiteye sahip olmak anlamına gelen, düşmanın başarıya ulaşmasını engelleme yaklaşımıyla açıkladı.
Denizaltılar ve harcamalar müzakerelere yeni başlıklar ekliyor
İnovasyon Partisi, nükleer reaktörle çalışan denizaltılar edinilmesi için de baskı yapıyor. Maehara, Japonya'nın konvansiyonel filosunu korurken en az sekiz denizaltı edinmesini savundu. Reaktör denizaltıya hareket gücü sağlıyor; denizaltının nükleer silah taşıyıp taşımaması ise ayrı bir ekipman kararı.
Eski Başbakan Fumio Kishida maliyetin dikkatle değerlendirilmesi çağrısında bulundu. Eski Dışişleri Bakanı Yoshimasa Hayashi ise hükümetin Atom Enerjisi Temel Yasası yorumundan kaynaklanan zorluklara dikkat çekti. Olası bir uzlaşma, bu araçların gözden geçirilmiş stratejide daha ileri inceleme konusu olarak yer alması olabilir.
Harcamalara ilişkin hedefler de müzakerelerde başka bir başlık oluşturuyor. İnovasyon Partisi, savunma harcamalarının nominal gayrisafi yurt içi hasılanın en az yüzde 2'si olmasını, uzun vadeli hedefin ise yüzde 3 veya üstü seviyede belirlenmesini öneriyor. Washington, müttefiklerini savunmaya yüzde 3,5 ayırmaya çağırdı.
Daha geniş kapsamlı savunma ve güvenlik harcamaları, 2022'deki yaklaşık yüzde 1 seviyesine kıyasla 2025–26 mali yılında GSYH'nin yaklaşık yüzde 1,8'i düzeyindeydi. Brookings, savunmayla ilgili harcamaların hükümetin yüzde 2'lik hedefine 2026'da ulaştığını belirtiyor. Yeni bir hedefin kapsamı önemli; çünkü temel askerî harcamalar ile daha geniş güvenlik harcamaları farklı faaliyetleri içeriyor.
Bölgedeki nükleer gelişmeler de tartışmayı etkiliyor. Çin'in DF-26 füzesi konvansiyonel veya nükleer başlık taşıyabiliyor ve Japonya ile Guam'a ulaşabiliyor. ABD, denizden fırlatılacak nükleer başlıklı bir seyir füzesi geliştiriyor. Koizumi, 28 Ekim'de Amerikalı mevkidaşı Pete Hegseth ile genişletilmiş nükleer caydırıcılığı görüştüğünü söyledi.
Aralık ayına kadar alınacak kararlar
Japonya'nın mevcut gözden geçirme süreci, onaylanmış değişikliklerle müzakereleri süren önerileri bir araya getiriyor. Temel adımlar, ihracat kontrolleri, nükleer politika ve sanayi planlamasının nasıl kesiştiğini gösteriyor:
- 1 Nisan 2014: Japonya, Savunma Ekipmanı ve Teknolojisi Transferine İlişkin Üç İlke'yi kabul ediyor.
- Aralık 2022: Hükümet, nükleer olmayan ilkeleri sürdürme taahhüdünü de içeren mevcut üç güvenlik belgesini kabul ediyor.
- 22 Aralık 2023 ve 26 Mart 2024: Japonya, Küresel Muharebe Hava Programı'na ilişkin hükümler dahil ihracat ilkelerini veya yönergelerini değiştiriyor.
- 21 Nisan 2026: Ulusal Güvenlik Konseyi ve Kabine, önsözde nükleer olmayan ilkeler ile tehdit oluşturan bir askerî güç olmama taahhütlerini korurken tamamlanmış silahların transfer için uygunluk alanını genişleten ve parlamentoya bildirim yapılmasını şart koşan yeni ihracat kuralı değişikliklerini onaylıyor.
- 14 Ekim: Takaichi, bir parlamento komitesine yaptığı açıklamada acil nükleer durumla ilgili güvenlik belgelerindeki ifadelerin değerlendirilmesine açık olduğunu söylüyor.
- 28 Ekim: Japonya ile Filipinler, planlanan muhrip transferi konusunda anlaşıyor.
- 10–12 Kasım: Koalisyon görüşmeleri başlıyor ve nükleer istisna konusundaki anlaşmazlıklar kamuoyuna yansıyor.
- Aralık başı: Yıl sonuna kadar yapılması planlanan değişikliklerden önce koalisyon tavsiyelerinin ve uzman komitesi raporunun sunulması bekleniyor.
Hükümetin önündeki görev, açıkladığı savunma kısıtlamalarının daha fazla silah ihracatı ve müttefiklerin kapasitesine daha açık biçimde dayanma yaklaşımıyla nasıl bağdaştırılacağını karara bağlamak. Üreticiler, üretim ve yurt dışı satışlar konusunda yönlendirme bekliyor; olası alıcıların teslimat, eğitim ve bakım düzenlemelerine ihtiyacı olacak; kamuoyunun ise olası nükleer istisnaya ilişkin kesin koşulları bilmesi gerekecek.
Öne Çıkan Noktalar
- Japonya, savunma ihracatı önsözünden nükleer olmayan ilkelerine ve tehdit oluşturan bir askerî güç olmama taahhüdüne yapılan atıfları çıkarmayı değerlendiriyor.
- Önerilen metin, barışçıl ve savunmaya dayalı taahhütleri korurken ihracat da gözetilerek geliştirme ve üretimi teşvik edecek.
- İhracat kuralları 21 Nisan 2026'da zaten değiştirilmişti; önsözdeki bu taahhütler korunurken tamamlanmış silahların transfer için uygunluk alanı genişletildi ve parlamentoya bildirim şartı getirildi. Japonya, silahlı muhripleri Filipinler'e transfer etmeyi planlıyor.
- Ayrı bir öneri, nükleer silah taşıyan Amerikan gemilerinin acil durumlarda ülkeye girişine açıkça izin verilmesini öngörüyor.
- İktidar partileri nükleer politika, denizaltılar ve savunma harcamaları konusunda görüş ayrılığı yaşıyor.
- Tavsiyelerin aralık başında sunulması bekleniyor; üç güvenlik belgesinin 2026 sonuna kadar gözden geçirilmesi planlanıyor.






