Ucuz İthalat Denetimleri Zorlarken AB, Shein ve Temu'daki Güvenlik Risklerini Hedef Alıyor

11 dakikalık okuma
Ucuz İthalat Denetimleri Zorlarken AB, Shein ve Temu'daki Güvenlik Risklerini Hedef Alıyor

Milyonlarca Paket Tüketici Korumasını Zorluyor

Her gün Avrupa Birliği'ne, çoğu Çin'deki satıcılardan olmak üzere, birlik dışından 12 milyondan fazla düşük değerli paket geliyor. 21 Temmuz 2025 itibarıyla bu ticaretteki büyüme, tehlikeli ürünler, yetersiz kalan denetimler ve internetten satılan malların sorumluluğuna ilişkin kaygıların odağına Shein ve Temu'yu yerleştirdi.

İçindekiler
  1. Milyonlarca Paket Tüketici Korumasını Zorluyor
  2. Hangi Ürünler Güvenlik Kaygısına Yol Açtı?
  3. Kimyasallar Nelerdir ve Neden Önemlidir?
  4. Bulgular Seul'den ABD'ye Uzandı
  5. Shein ve Temu Ne Yaptıklarını Söylüyor?
  6. Şikâyetler Harekete Geçilmesi İçin Baskıyı Artırdı
  7. Gümrük Ücretleri ve Pazaryerlerinin Sorumluluğu İnceleniyor
  8. Safety Gate ve Gizli Alışveriş Denetimlere Destek Sağlıyor
  9. Ucuz Fiyatlar Hesap Verebilirliğe İlişkin Zor Soruları Gündeme Getiriyor
  10. Tüketiciler Satın Almadan Önce Nelere Dikkat Edebilir?
  11. Öne Çıkanlar

AB Adalet Komiseri Michael McGrath, iki platform üzerinden tüketicilere ulaşan tehlikeli malların ölçeği ve ciddiyeti karşısında duyduğu şaşkınlığı kamuoyuyla paylaştı. İncelemeye alınan ürünler arasında boğulma riski taşıyan bebek emzikleri, zehirli kimyasallar içeren giysiler ve 2022'den bu yana AB'de yasaklı bir bileşenle üretilen kozmetikler bulunuyor.

Shein ve Temu, çok çeşitli kategorilerde ucuz ve modaya uygun ürünler sunarak hızla büyüdü. Bu popülerlik, Avrupa yetkilileri için pratik bir sorunu da beraberinde getirdi: AB dışındaki satıcıların birlik içinde faaliyet gösteren işletmelerle aynı güvenlik gerekliliklerine uymasını sağlarken milyonlarca gönderi nasıl denetlenebilir?

Avrupalı tüketici kuruluşları, bağımsız laboratuvarlar ve kamu kurumları; kimyasallar, küçük parçalar, keskin kenarlar ve güvenli olmayan giysi tasarımlarıyla ilgili sorunlar tespit etti. Güney Kore, ABD ve Güney Afrika'daki benzer bulgular kaygıların Avrupa'nın ötesine yayılmasına yol açtı.

Her iki şirket de güvenlik denetimleri uyguladıklarını ve ihlaller ortaya çıktığında ürünleri satıştan kaldırdıklarını söylüyor. Düzenleyiciler ve tüketici savunucuları ise tekrar tekrar bu tür bulgulara rastlanmasının ve gelen ürünlerin hacminin, daha güçlü denetimler ile çevrimiçi pazaryerlerini düzenleyen kurallarda değişiklikler gerektirdiğini savunuyor.

Hangi Ürünler Güvenlik Kaygısına Yol Açtı?

Bulgular arasında çocuk ürünleri önemli bir yer tutuyor. İncelemelerde, gevşek boncuklar ve hava delikleri bulunmayan, ciddi boğulma riski yaratan bebek emzikleri tespit edildi. Oyuncaklarda ise küçük parçalar, keskin kenarlar ve kimyasallar nedeniyle tehlikeler görüldü. Bunlar arasında slime setlerinde aşırı miktarda bor bulunması da yer alıyor.

Reklam

Giysi ve aksesuarlarda farklı sorunlar ortaya çıktı. Çocuk yağmurlukları ve diğer giysilerde, yasal sınırların yüzlerce kat üzerinde ftalat ve formaldehit bulundu. Şort ve ceketlerdeki aşırı uzun bağcıklar çocukların takılıp düşmesine veya boyunlarına dolanmasına yol açabilir.

Ultraviyole koruması olmayan güneş gözlükleri de tespit edildi; bu ürünler kullanıcıları olası göz hasarı riskiyle karşı karşıya bırakıyor. Sandaletlerde aşırı miktarda kurşun, kozmetik ürünlerde ise AB'de yasaklanmasına rağmen yaygın olarak Lilial adıyla bilinen butilfenil metilpropional bulundu.

Avrupa Oyuncak Endüstrisi Federasyonu (TIE), Temu'dan satın alınan oyuncakları test etti ve ürünlerin yüzde 95'inin AB güvenlik kurallarına uymadığını belirledi. Test edilen 19 oyuncağın 18'i çocuklar için gerçek risk oluşturuyordu. Sektör kuruluşu, ürün güvenliğinden sorumlu AB merkezli bir işletmeci bulunmadığında çevrimiçi pazaryerlerinin yasal sorumluluk üstlenmesi çağrısında bulundu.

Avrupalı tüketici kuruluşları oyuncaklar, kozmetikler ve ev eşyaları üzerinde ek testler yaptı. Avrupa Tüketici Örgütü (BEUC) ile Danimarka, İtalya ve Birleşik Krallık'taki ulusal kuruluşlar, güvenlik gerekliliklerine uyulmamasının yaygın olduğunu tespit etti.

Bir aile açısından sonuçlar ürüne göre değişiyor. Gevşek bir boncuk anında fiziksel tehlike yaratırken giysi veya kozmetiklerdeki bir kimyasal, tekrarlanan temasla maruziyete neden olabilir. Bu farklı riskler, hem ürünün içeriğinin hem de tasarımının denetlenmesini gerektiriyor.

Kimyasallar Nelerdir ve Neden Önemlidir?

Ftalatlar, plastikleri esnek hâle getirmek için kullanılan kimyasallardır. Endokrin bozucu olarak sınıflandırılırlar; yani büyümeyi, gelişimi ve üremeyi kontrol etmeye yardımcı olan vücudun hormon sisteminin işleyişine müdahale edebilirler. Üreme sağlığına zarar, kısırlık ve kanserle ilişkilendirilmişlerdir.

Per- ve polifloroalkil maddelerin kısaltması olan PFAS da güvenlik tartışmalarında öne çıkan bir başka kaygı kaynağıdır. Genellikle “sonsuz kimyasallar” olarak anılan PFAS, çevrede kalıcılığını korur ve bağışıklık sisteminin işleyişinin bozulması, gelişim sorunları ve artan kanser riskiyle ilişkilendirilir.

Reklam

Lilial, kimyasal adı butilfenil metilpropional olan bir koku bileşenidir. AB, doğurganlık ve fetüs gelişimine ilişkin kaygılar nedeniyle 2022'de bu maddeyi kozmetik ürünlerde yasakladı. Bu nedenle internetten satılan kozmetiklerde Lilial bulunması, yürürlükteki yasağa uyulup uyulmadığına ilişkin soruları gündeme getirdi.

Ftalatlar, kurşun, PFAS ve diğer tehlikeli maddeler, özellikle çocukların veya etkilerine karşı daha hassas kişilerin kullandığı ürünlerde kaygı yaratıyor. Maruziyet, maddeye ve ürüne bağlı olarak deri, solunum veya yutma yoluyla gerçekleşebilir.

Giysiler, oyuncaklar ve kozmetikler bu maddeleri kullanıcıların gündelik yaşamına taşıyabilir. Yıkamak veya olağan biçimde kullanmak bu maddeleri ortadan kaldırmayabilir. Bazıları ev dışında da kalıcılığını koruyarak suyu ve toprağı kirletebilir; böylece sorun, ürünü satın alan kişinin ötesine yayılabilir.

Bulgular Seul'den ABD'ye Uzandı

Güney Kore'de yapılan denetimler en çarpıcı verilerden bazılarını ortaya çıkardı. Seul çevre sağlığı ekibi, Shein ayakkabılarında yasal sınırın 229 katı ftalat, Temu sandaletlerinde ise izin verilen eşiğin 11 katı kurşun buldu.

Güney Kore'de haftalık denetimlerde, bazı ürünlerde yasal sınırların yüzlerce kat üzerine çıkan miktarlarda, giysi ve aksesuarlarda kanserojen maddeler tespit edildi. Güney Afrika'daki yetkililer de platformlardaki ürünlerde tehlikeli düzeyde kanserojenler, hormon sistemini bozan kimyasallar ve başka toksik maddeler bulunduğunu bildirdi.

ABD Tüketici Ürün Güvenliği Komisyonu, yangın riski nedeniyle Temu üzerinden satılan on binlerce çocuk pijama takımını piyasadan toplattı. Malta'da Tüketici Konseyi, ağır metal oranı yüksek ayakkabıların satıştan kaldırılmasını istedi.

Bu adımlar, güvenlik kaygılarının farklı ürün türlerine ve ulusal sınırlara yayıldığını gösteriyor. Kimyasal kısıtlamaları, yangın güvenliği gereklilikleri ve boğulmayı önlemeye yönelik kurallar farklı tehlikeleri ele alıyor. Platformlar büyürken düzenleyicilerin de geniş bir yelpazede denetim yapması gerekiyor.

Reklam

Shein ve Temu Ne Yaptıklarını Söylüyor?

Shein, uyum ve güvenlik girişimlerine milyonlarca yatırım yaptığını söylüyor. Şirketin açıkladığı önlemler arasında uluslararası test merkezleriyle ortaklıklar kurmak ve gerekliliklere uymayan yüzlerce satıcıyı platformdan çıkarmak bulunuyor.

Temu, satıcılar üzerinde sıkı denetimler yaptığını, proaktif izleme uyguladığını ve güvenli olmayan ürünleri hızla satıştan kaldırdığını söylüyor. Ayrıca TÜV SÜD, SGS ve Bureau Veritas'ın da aralarında bulunduğu uluslararası sertifikasyon kuruluşlarıyla çalıştığını belirtiyor.

Tüketici savunucuları ve düzenleyiciler, satılan ürünlerin hacmi göz önüne alındığında bu önlemlerin yetersiz kaldığını savunuyor. Her iki platform da AB dışındaki satıcılara dayanıyor; bu durum çok sayıda tedarikçi genelinde tutarlı denetim ve uygulamayı zorlaştırıyor.

Yetkililer veya tüketici kuruluşları sorunlu ürünleri tespit ettikten sonra, bu ürünlerin ilanları sıklıkla kaldırılıyor. Ancak o zamana kadar ürünler binlerce tüketiciye ulaşmış olabiliyor. Bir ilanı kaldırmak o ilan üzerinden yeni alımların önüne geçerken, teslim edilmiş ürünler bu ürünleri satın alanlar için ayrı bir sorun olmaya devam ediyor.

Tekrarlanan bulgular, şirketlerin gönüllü adımlarının ötesinde önlemler alınması çağrılarını güçlendirdi. Sektör kuruluşları daha net yasal sorumluluk talep ederken, Avrupa yetkilileri soruşturmalar yürütüyor ve gümrük düzenlemelerinde değişiklikleri değerlendiriyor.

Şikâyetler Harekete Geçilmesi İçin Baskıyı Artırdı

Şubat 2025'te 21 ülkeden 24 tüketici kuruluşu, Shein hakkında Avrupa Komisyonu'na resmî şikâyette bulundu. Şikâyette yanıltıcı satış taktikleri ve ürün güvenliği ihlalleri iddiaları yer aldı.

Kıbrıs Tüketiciler Birliği, şirket riskleri ele almaz ve Avrupa hukukuna uymazsa müdahale çağrısında bulundu:

SHEIN, Avrupa mevzuatına tamamen uyana kadar tüketicilerin ciddi zarar görmesini önleyecek düzeltici önlemleri almazsa müdahale edilmesini talep ediyoruz.

Tüketici şikâyetleri, Avrupa Komisyonu'nun hem Shein hem de Temu hakkında soruşturma başlatmasına katkı sağladı. Bu süreçler daha güçlü denetimler ve yeni kurallar getirilmesi olasılığını taşıyor. 21 Temmuz itibarıyla nihai bir sonucun veya önerilen önlemlerin yürürlüğe gireceği tarihin açıklanmadığı bildirildi.

Konunun nasıl geliştiğini gösteren bazı tarihler şöyle:

  • 2022: AB, doğurganlık ve fetüs gelişimine ilişkin kaygılar nedeniyle Lilial'i kozmetik ürünlerde yasakladı.
  • 2024: AB'nin Safety Gate sistemi, tehlikeli ürünlere ilişkin rekor düzeyde 4.137 uyarı kaydetti.
  • Şubat 2025: 21 ülkeden 24 tüketici kuruluşu Shein hakkında şikâyette bulundu.
  • 21 Temmuz 2025: Soruşturmalar ve daha sıkı denetim önerileri, AB'nin müdahalesinde merkezi önemini koruyordu.
Reklam

Gümrük Ücretleri ve Pazaryerlerinin Sorumluluğu İnceleniyor

AB, ithalatın gümrük vergilerinden muaf tutulmasını sağlayan 150 avroluk eşiği kaldırmayı değerlendiriyor. Mevcut düzenleme, platformların Avrupa'ya milyarlarca ucuz paketi düşük maliyetle ve sınırlı denetimle göndermesini kolaylaştırdı; bu da gümrük ve ürün güvenliği sistemleri üzerindeki baskıyı artırdı.

Gelen paketlere uygulanması önerilen işlem ücreti, daha kapsamlı denetimlerin finansmanına yardımcı olacak ve gereklilikleri karşılamayan gönderileri caydıracak. Yetkililer için zorluk, günde 12 milyonu aşan paket akışıyla uğraşırken daha sıkı denetimlerin masraflarını karşılamak.

Öneriler arasında merkezi bir AB gümrük kurumu da bulunuyor. Bu kurum, üye ülkelerde uygulama ve bilgi paylaşımını koordine ederek, ithalat hacmiyle baş etmekte zorlanan ulusal sistemlerin parçalı yapısını gidermeyi amaçlıyor.

Avrupalı siyaset yapıcılar, çevrimiçi pazaryerlerini platformlarında satılan tehlikeli ve yasa dışı ürünlerden yasal olarak sorumlu tutmak için Dijital Hizmetler Yasası'nın (DSA) kapsamını genişletmeyi de değerlendiriyor. Önerilen sorumluluk, doğrudan yapılan satışların ötesine geçerek harici satıcıların sağladığı malları da kapsayacak.

Avrupalı işletmeler açısından tartışma, güvenliğin yanı sıra rekabeti de ilgilendiriyor. AB içinde faaliyet gösteren şirketler sıkı güvenlik ve çevre standartlarına uymak zorunda. Düzenleyiciler, aynı müşterilere yurt dışından ulaşan satıcıların da bu gerekliliklere etkili biçimde uymasını istiyor.

Öneriler, gümrük vergisi muafiyetlerinin azaltıldığı ve Çin'den gelen düşük değerli ithalata ek vergiler getirildiği son ABD adımlarına AB'yi yaklaştıracak. Avrupa'da ücretlerde, vergilerde ve yasal sorumlulukta yapılacak değişiklikler, platformların uyum için daha fazla harcama yapmasını ve çalışma biçimlerini değiştirmesini gerektirebilir.

Safety Gate ve Gizli Alışveriş Denetimlere Destek Sağlıyor

AB yetkilileri, mevzuat ihlallerine ilişkin kanıt toplamak amacıyla gizli müşteri operasyonları başlattı. Müfettişler, sıradan müşteriler gibi ürün satın alarak platformlarda sunulan malları inceleyebiliyor.

AB'nin hızlı uyarı sistemi Safety Gate, üye ülkelerin güvenli olmayan ürünlerle ilgili uyarıları paylaşmasını sağlıyor. Sistem 2024'te şimdiye kadarki en yüksek toplam olan 4.137 uyarı kaydetti. Uyarıların üçte birinden fazlası kozmetiklerle ilgiliydi; bunları oyuncaklar ve elektrikli ev aletleri izledi.

Reklam

Dolayısıyla kozmetikler, yıllık toplam uyarıların üçte birinden fazlasını oluşturarak en büyük kategori oldu. Bu veriler, yasaklı bileşenleri ve kozmetiklerdeki diğer tehlikeleri, oyuncaklar ile elektrikli ürünlerin daha görünür tehlikeleriyle aynı çerçevede ortaya koyuyor.

AB Adalet Komiseri McGrath, daha sıkı denetimleri hem tüketicinin korunmasıyla hem de Avrupalı şirketler için adil rekabetle ilişkilendirdi:

Ürün güvenliği yasalarımızın ve tüketiciyi koruma kurallarımızın uygulanmasını güçlendirmeye kararlıyım. Burada mesele yalnızca tüketicileri korumak değil; Avrupalı işletmeler için rekabet koşullarının eşitliği de son derece önemli.

McGrath'ın açıklaması, müdahaleyi yönlendiren iki baskıyı ortaya koyuyor: tehlikeli malların evlere ulaşmasını önlemek ve Avrupalı müşteriler için rekabet eden işletmelerin benzer yükümlülüklerle karşı karşıya olmasını sağlamak.

Ucuz Fiyatlar Hesap Verebilirliğe İlişkin Zor Soruları Gündeme Getiriyor

Shein ve Temu, geniş ürün yelpazesi, ucuz ve modaya uygun mallar ve yoğun pazarlama faaliyetleriyle müşterileri çekiyor. Flaş indirimler, geri sayım sayaçları ve oyunlar etrafında tasarlanan alışveriş deneyimleri, hızlı alışverişi ve tekrar ziyaretleri teşvik ediyor.

İş modelleri, geleneksel perakende kanallarını devre dışı bırakıp bu kanallarla ilişkili denetimleri azaltarak Çin'deki fabrikalardan doğrudan tüketicilere gönderim yapmaya dayanıyor. Milyonlarca ayrı paket de gümrük denetimleri üzerinde ağır bir yük oluşturuyor.

Ürünlerin çoğu, kimlikleri ve üretim yöntemleri izlenmesi zor olabilen küçük tedarikçilerden geliyor. Pek çok üründe AB merkezli sorumlu bir tarafın bulunmaması, ürünün güvenli olmadığı belirlendiğinde denetim ve yaptırımları daha da zorlaştırıyor.

Tüketiciler de benzer bir güçlükle karşı karşıya: düşük fiyat ve cazip bir ilan, ürünü kimin ürettiğini veya sorumluluğu kimin üstleneceğini belirlemeye pek yardımcı olmuyor. Güvenlik bilgilerinin eksikliği ve ürünün nereden geldiğinin belirsiz olması, özellikle çocuklara yönelik veya ciltle uzun süre temas edecek mallarda bu işi zorlaştırıyor.

Pazaryerlerine daha fazla sorumluluk yüklenmesi, bu yükün daha büyük bölümünü alışverişin yapıldığı platforma aktaracak. Gümrük değişiklikleri ve daha sıkı izlemeyle birlikte bu adım, Shein ve Temu'nun müşterilerine ulaşan ürünler için daha fazla sorumluluk üstlenmesini gerektirebilir.

Tüketiciler Satın Almadan Önce Nelere Dikkat Edebilir?

Tüketici güvenliği tavsiyeleri, çocuklara yönelik veya ciltle doğrudan temas eden çok ucuz ürünlere karşı özellikle dikkatli olunmasını öneriyor. Oyuncaklar, giysiler ve kozmetiklere özen gösterilmeli; bu ürünlerin kullanımında küçük parçaların yutulması, ciltle uzun süreli temas veya tehlikeli bileşenlere maruz kalma söz konusu olabilir.

Reklam

Alıcılara, daha yüksek güvenlik ve çevre standartlarına uyulduğunu gösteren AB Ecolabel, OEKO-TEX veya GOTS gibi sertifikaları aramaları öneriliyor. AB içindeki güvenilir mağazaları tercih etmek ve kaynağı belirsiz ya da güvenlik bilgisi eksik ürünlerden kaçınmak da riski azaltabilir.

İsmi açıklanmayan bir tüketici güvenliği savunucusu, kaygıyı alışveriş yapanların karşılaştığı tercihler üzerinden anlattı:

Tüketiciler en düşük fiyatın çoğu zaman güvenlik ve kaliteden ödün verilmesi anlamına geldiğini bilmeli. Bilinçli tercihler yapmak ve çevrimiçi platformlardan daha fazla hesap verebilirlik talep etmek önemli.

Düzenleyici kurumlar, tüketici kuruluşları ve sektör grupları ürünleri izlemeyi ve daha güçlü koruma önlemleri talep etmeyi sürdürüyor. Haneler için acil mesele somut: İnternetten ucuza alınan bir oyuncak, giysi veya kozmetik ürünü, onu kullanan kişiyi korumak için belirlenen güvenlik gerekliliklerini karşılıyor mu?

Shein ve Temu iyileştirme sözü verirken AB, şirketlerin sorumluluklarını yeniden şekillendirebilecek değişiklikleri değerlendiriyor. Tüketici bilinci; ürün testleri, denetimler ve tehlikeli ürünlerin satıcılarına yönelik adımların yanı sıra korumanın bir katmanını oluşturuyor.

Öne Çıkanlar

  • Her gün AB'ye birlik dışından, çoğu Çin'den olmak üzere 12 milyondan fazla düşük değerli paket geliyor.
  • Testlerde Shein ve Temu üzerinden satılan ürünlerde kimyasal tehlikeler, boğulma riskleri, güvenli olmayan bağcıklar ve başka sorunlar tespit edildi.
  • Seul'deki denetçiler, Shein ayakkabılarında yasal sınırın 229 katı ftalat, Temu sandaletlerinde ise izin verilen eşiğin 11 katı kurşun buldu.
  • Shein ve Temu, satıcıları denetlediklerini, güvenlik önlemlerine yatırım yaptıklarını ve gereklilikleri ihlal eden ürünleri kaldırdıklarını söylüyor.
  • 21 ülkeden 24 tüketici kuruluşu, Şubat 2025'te Shein hakkında Avrupa Komisyonu'na şikâyette bulundu.
  • AB; gümrük değişikliklerini, işlem ücretlerini, merkezi bir gümrük kurumunu ve çevrimiçi pazaryerlerine daha fazla yasal sorumluluk yüklenmesini değerlendiriyor.
  • Safety Gate, 2024'te 4.137 uyarı kaydetti; uyarıların üçte birinden fazlası kozmetiklerle ilgiliydi.
  • 21 Temmuz 2025 itibarıyla soruşturmalar ve önerilen reformlar, Avrupa'nın müdahalesinde merkezi önemini koruyordu.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir