On üç yıl sonra ödenek ve Futenma yeniden gündemde
Japon hükümeti, 13 yıllık aranın ardından 6 Kasım'da Okinawa Politika Konseyi'ni yeniden topladı. Başbakan Sanae Takaichi, tüm kabine üyeleri ve Okinawa Valisi Genta Koja, başbakanlık ofisinde bir araya geldi. Gündemdeki acil mali konu, valiliğin 300 milyar yenlik hedefinin 10,3 milyar yen altında kalan 2027 mali yılı kalkınma bütçesi talebiydi: 289,7 milyar yen.
İçindekiler
- On üç yıl sonra ödenek ve Futenma yeniden gündemde
- Konsey uzun bir aranın ardından nasıl yeniden toplandı?
- 10,3 milyar yenlik fark bütçe tartışmasına yön veriyor
- Kalkınma talepleri tek bir bütçe rakamından ibaret değil
- Henoko'ya destek Futenma için takvimi hâlâ belirsiz bırakıyor
- Bir kadının öldürülmesi güvenlik taleplerine aciliyet kazandırdı
- Uçaklar, gürültü ve ABD kuvvetlerini düzenleyen kurallar
- Yenilenen müzakerelerin ardındaki tarihler
- Öne Çıkanlar
Koja ayrıca Ginowan'daki ABD Deniz Piyadeleri Futenma Hava Üssü'nün işgal ettiği arazinin iadesi için net bir tarih belirlenmesini, Japonya'daki Amerikan kuvvetlerinin statüsünü düzenleyen anlaşmanın esaslı biçimde gözden geçirilmesini ve askeri personelin karıştığı yeni olayların önlenmesi için harekete geçilmesini istedi. Talepleri, yenilenen görüşmelerin merkezine ekonomik kalkınmanın yanı sıra bölge sakinlerinin güvenliğini de taşıdı.
Japonya Başbakanı Takaichi, askeri varlığın etkisini azaltma konusunda somut ilerleme sözü verdi:
Okinawa'daki ABD askeri üslerinin yükünü azaltmak ve gözle görülür sonuçlar elde etmek için elimizden gelen her şeyi yapacağız.
Takaichi, 2027 mali yılı bütçesi hazırlanırken ilgili bakanlara Okinawa'ya sağlanacak desteği değerlendirme talimatı verdi. Valiliğin kalkınmasını Japonya'nın ulusal stratejisinin bir parçası olarak nitelendirdi ve valilik yönetimiyle eşgüdüm sözü verdi.
Koja'nın Futenma'nın Okinawa içinde başka bir yere taşınmasını desteklemesi, Tokyo'ya selefinin karşı çıktığı projede işbirliğine açık bir vali kazandırıyor. Ancak talepleri inşaatın ötesine uzanıyor: daha fazla kalkınma ödeneği, arazinin iadesi için bir takvim ve ABD kuvvetlerinin yakınında yaşayan topluluklar için daha güçlü koruma.
Konsey uzun bir aranın ardından nasıl yeniden toplandı?
Koja, Takaichi'nin Liberal Demokrat Partisi'nin desteğiyle eylülde yapılan valilik seçimlerini kazandıktan sonra konseyin yeniden toplanmasını istedi. Sekiz yıl boyunca Okinawa'yı yöneten ve Futenma'nın Nago'nun kıyı kesimindeki Henoko'ya taşınmasına karşı çıkan Denny Tamaki'yi mağlup etti.
Konsey, Okinawa yönetimine kalkınma ve askeri konuları dışişleri, savunma ve adalet bakanları dahil üst düzey ulusal yetkililerle doğrudan görüşebileceği bir platform sunuyor. Yeniden toplanması, farklı bakanlıkların sorumluluğundaki konuları tek bir görüşmede bir araya getiriyor.
Toplantıya başkanlık etmesi beklenen Kabine Baş Sekreteri Minoru Kihara, öncesinde görüşmeleri Takaichi yönetimi döneminde yenilenecek müzakereler için "başlangıç noktası" olarak nitelendirdi. Koja, seçim kampanyasında bu platformu yeniden işler hâle getirme ve merkezi hükümetin ödeneğini artırma sözü vermişti.
Konsey son olarak 2013'te, Vali Hirokazu Nakaima döneminde toplandı. Henoko'ya taşınmaya karşı çıkan Takeshi Onaga ve Tamaki'nin valilikleri döneminde ise faaliyet göstermedi. Bir valilik yetkilisi, iki valinin de toplantı talep etmediğini söyledi.
10,3 milyar yenlik fark bütçe tartışmasına yön veriyor
Hükümetin 2027 mali yılı için sunduğu ilk 289,7 milyar yenlik talep, Okinawa'nın 300 milyar yenlik hedefinin yaklaşık yüzde 3,4 altında. Bu oran, 10,3 milyar yenlik açığın valiliğin hedef rakamına bölünmesiyle hesaplanıyor. Böylece talep üst üste altıncı yıldır söz konusu eşiğin altında kaldı.
Okinawa'nın kalkınma bütçeleri, 300 milyar yen düzeyinden geriledikten sonra 2022 mali yılından bu yana 260 milyar yen civarında seyretti. Dolayısıyla nihai ödeneğin 300 milyar yeni aşması, son yıllardaki bütçelerden daha yüksek bir düzeye dönüş anlamına gelecek.
Görüşmelere yakın kaynaklara göre hükümet, 300 milyar yeni aşan bir ödenek ayırmayı değerlendiriyor. Nihai miktar henüz kararlaştırılmadı. Bütçe talebi, harcama sürecinin başlangıcındaki öneridir; fiilen ne kadar kaynak ayrılacağını ise nihai bütçe belirler.
Koja'nın, toplantıda doğrudan 300 milyar yen talebinde bulunmadan konseyden Okinawa'nın ihtiyaç duyduğu ödeneğin güvence altına alınmasını istemesi bekleniyordu. Bu yaklaşım, valilik daha yüksek bir kalkınma bütçesi talebini sürdürürken tek tek önlemler üzerinde müzakereye alan bırakıyor.
Taşınma projesindeki anlaşmazlıkların, Tamaki'nin görev döneminde ödeneklerdeki düşüşe katkıda bulunduğu düşünülüyordu. Koja şimdi somut bir siyasi sınavla karşı karşıya: Tokyo'yla yakınlaşmayı, seçmenlere vaat ettiği daha güçlü Okinawa ekonomisini destekleyecek harcamalara dönüştürmek.
Kalkınma talepleri tek bir bütçe rakamından ibaret değil
Koja'nın ekonomi gündeminde ilaç ve biyoteknoloji alanlarındaki şirketleri bölgeye çekmek için destek arayışı da var. Biyoteknoloji, ilaçlar dahil ürünler geliştirmek için canlı organizmalardan veya biyolojik süreçlerden yararlanır. Vali, bu alanlardaki şirketleri çekerek valilikteki ekonomik faaliyetleri çeşitlendirmek istiyor.
Toplantı öncesinde Okinawa'nın özel bir benzin vergisi uygulamasının uzatılmasını da talep etmesi bekleniyordu. Böyle bir uygulama, yakıtın vergilendirilme biçimini değiştiriyor; uygulamanın sürdürülmesi kararı da kalkınma bütçesinin büyüklüğünden ayrı bir politika konusu oluşturuyor.
Ön görüşmelerde gündeme gelebileceği belirtilen bir diğer konu da uzak adalara sağlanacak destekti. Okinawa'nın ihtiyaçları adaların geneline yayılıyor; bu nedenle müzakereler hem toplam destek miktarını hem de belirli önlemlerin nerelerde uygulanacağını kapsıyor.
Takaichi'nin talimatları, bu talepleri 2027 mali yılı bütçe sürecine taşıdı. Bölge sakinleri ve işletmeler açısından somut sonuçlar, manşetlerde yer alan toplam ödenekten ziyade hangi programlara kaynak ayrılacağına ve desteğin nasıl tasarlanacağına bağlı olacak.
Henoko'ya destek Futenma için takvimi hâlâ belirsiz bırakıyor
Koja, Japonya ile ABD arasında 1996'da imzalanan anlaşma uyarınca Futenma'nın Henoko'ya taşınması planını destekleyen son 12 yılın ilk Okinawa valisi oldu. Körfeze doğru uzanan yeni tesisin bulunduğu alanda zemin çalışmaları sürüyor.
Futenma Ginowan'da, Henoko ise Nago'da bulunuyor. Tesisin bu iki nokta arasında taşınması, mevcut alanın iadesini sağlarken yeni tesisin Okinawa sınırları içinde kalması anlamına geliyor. Üssün valilik dışına taşınmasını isteyen bölge sakinleri bu yaklaşıma karşı çıkmayı sürdürüyor.
Koja, Tokyo'dan Futenma'nın işgal ettiği arazinin ne zaman iade edileceğini netleştirmesini istedi. Toplantının ardından merkezi hükümetin belirli bir tarih vermediğini söyledi.
Valinin tutumu, taşınma planını kabul ederken sonuç konusunda kesinlik talep etmesinden oluşuyor. Ginowan için bir iade takvimi, işgal altındaki arazinin geleceğini planlamaya daha sağlam bir zemin sağlayabilir. Henoko yakınlarında yaşayanlar açısından ise proje, aynı valiliğin başka bir bölgesinde askeri varlığın sürmesi anlamına geliyor.
Tokyo, taşınma konusunda Okinawa'yla daha yakın işbirliği kurmak ve aynı zamanda Kyushu'dan Tayvan yönüne uzanan Nansei Adaları'ndaki savunma kapasitesini güçlendirmek istiyor. Hükümetin planları, Çin'in çevre bölgedeki artan iddialı tutumuna ilişkin kaygıların sürdüğü bir dönemde gündeme geliyor.
Bir kadının öldürülmesi güvenlik taleplerine aciliyet kazandırdı
39 yaşındaki Anna Yagi'nin 3 Ekim sabahı Naha'daki bir otelde öldürülmesi, Koja'nın konseyin yeniden toplanması talebinde bulunmasına yol açan etkenlerden biri oldu. 20 yaşındaki ABD Deniz Piyadesi Devin Jacob Ballard ertesi gün gözaltına alındı ve ekim ayının ilerleyen günlerinde ölümle sonuçlanan soygun suçlamasıyla iddianame hazırlandı. Polis, Ballard'ın suçlamaları reddettiğini belirtti.
Koja, 7 Ekim'de Takaichi ve Kihara'ya gönderdiği mektupta gözaltı olayına atıfta bulundu. Vali, bir başka ciddi olayın, askeri disiplin ve insan hakları eğitimi konusunda daha güçlü adımlar atılmasını gerektirdiğini savundu.
Okinawa Valisi sıfatıyla yazan Koja şöyle dedi:
Bu türden bir başka olayın yaşanmış olması, ABD ordusunun disiplinin sağlanması ve insan hakları eğitimi verilmesine yönelik çabalarının hiç işe yaramadığı sonucuna varmaktan başka seçeneğimiz olmadığı anlamına geliyor.
Dışişleri Bakanı Toshimitsu Motegi, konseyde yaptığı açıklamada Japonya ile ABD'nin olayın ardından ABD askeri personeline yönelik eğitimleri güçlendirme konusunda anlaştığını söyledi. Takaichi de Amerikan kuvvetlerinin karıştığı olay ve kazaların önlenmesi için çaba gösterme sözü verdi.
Koja, toplantıda cinayetin Okinawa sakinlerinde kaygıya yol açtığını söyledi. Hükümete, üslerin yarattığı yükü azaltmayı ve kalkınma önlemlerini genişletmeyi en öncelikli konular hâline getirme çağrısında bulundu. Böylece kamu güvenliği, bütçe ve taşınma konularının da ele alındığı görüşmelerin doğrudan gündemine taşındı.
Uçaklar, gürültü ve ABD kuvvetlerini düzenleyen kurallar
Koja'nın ekim ayında gönderdiği mektupta askeri uçak kazaları, gürültü ve çevreye verilen zarar da gündeme getirildi. Japonya-ABD Kuvvetlerin Statüsü Anlaşması'nın esaslı biçimde gözden geçirilmesi talebi, Amerikan askeri personelinin Japonya'daki varlığını ve statüsünü düzenleyen hukuki çerçeveyle ilgili.
Kısaca SOFA olarak anılan anlaşma, Futenma'nın taşınmasından ayrı bir konu. Taşınma, bir tesisin nerede faaliyet göstereceğini değiştiriyor. SOFA'nın gözden geçirilmesi ise ABD kuvvetlerinin ülkede hangi kurallar çerçevesinde bulunduğunu ilgilendiriyor.
Japonya'nın kara alanının yaklaşık yüzde 0,6'sını oluşturan Okinawa, ülkedeki ABD askeri tesislerinin yaklaşık yüzde 70'ine ev sahipliği yapıyor. Bu rakamlar, bölge yöneticilerinin yerel ölçekte yoğunlaşan sorunlar için neden ulusal düzeyde adım atılmasını istediğini gösteriyor.
Konseyin kendisi de daha önceki değişim talepleri sonucunda kuruldu. Başbakan Ryutaro Hashimoto ile Vali Masahide Ota, 1996'da konseyi oluşturdu. İlk toplantı, üslerin birleştirilmesi ve SOFA'nın gözden geçirilmesi çağrısı yapan bir referandumun ardından aynı yılın eylül ayında yapıldı. Referandum, 1995'te 12 yaşındaki Okinawalı bir kız çocuğunun iki deniz piyadesi ve bir donanma sıhhiye eri tarafından kaçırılıp tecavüze uğramasının ardından düzenlenmişti.
Yenilenen müzakerelerin ardındaki tarihler
Kasım ayındaki toplantı, otuz yıl önce oluşturulan bir çerçeveyi yakın tarihli bir seçim, bir ceza davası ve yeni kalkınma bütçesi hazırlıklarıyla bir araya getiriyor. Başlıca tarihler, bu konuların nasıl kesiştiğini gösteriyor:
- Eylül 1996: Üslerin birleştirilmesi ve SOFA'nın gözden geçirilmesine ilişkin referandumun ardından Okinawa Politika Konseyi ilk kez toplandı.
- 2013: Uzun ara öncesinde konsey son kez toplandı.
- Eylül: Koja valilik seçimini kazandı ve 30 Eylül'de göreve başladı.
- 3 Ekim: Anna Yagi, Naha'daki bir otelde öldürüldü.
- 7 Ekim: Koja, Takaichi ile Kihara'dan konseyi yeniden toplamalarını istedi.
- 6 Kasım: Takaichi, kabine üyeleri ve Koja başbakanlık ofisinde bir araya geldi.
- 2027 mali yılı: Kalkınma bütçesi, destek önlemlerinin belirlenmesinde temel araçlardan biri olacak.
Konsey yeniden toplanmadan önce, yıl sonu gibi erken bir tarihte daha kapsamlı görüşmeler yapılması bekleniyordu. Öncelikli görev, kasım toplantısında verilen genel taahhütleri somut bütçe ve politika kararlarına dönüştürmek.
Koja'nın Henoko konusunda işbirliğine açık olması, 13 yıldır kullanılmayan bir iletişim kanalını yeniden açtı. Bölge sakinlerini en doğrudan etkileyecek önlemler artık birkaç başlıkta toplanıyor: kalkınma ödeneği, Futenma arazisinin iadesi, askeri olayların önlenmesi ve valinin ABD kuvvetlerini düzenleyen kuralların değiştirilmesi talebi.
Öne Çıkanlar
- Japonya ile Okinawa, 6 Kasım'da politika konseyini yeniden topladı. Konsey 2013'ten bu yana ilk kez bir araya geldi.
- 2027 mali yılı kalkınma bütçesi talebi 289,7 milyar yen; Okinawa'nın hedefinin 10,3 milyar yen altında.
- Takaichi, bütçe hazırlıkları sırasında bakanlara destek önlemlerini değerlendirme talimatı verdi.
- Koja, Futenma'nın Henoko'ya taşınmasını destekliyor ve mevcut alanın iadesi için net bir tarih istedi.
- Vali, Anna Yagi'nin öldürülmesinin ardından SOFA'nın esaslı biçimde gözden geçirilmesini ve güvenlik konusunda daha güçlü adımlar atılmasını talep etti.
- Dışişleri Bakanı Motegi'ye göre Japonya ile ABD, ABD askeri personeline yönelik eğitimleri güçlendirme konusunda anlaştı.






