Çin, AB tıbbi cihazları için 45 milyon yuanlık eşik belirledi
Çin, değeri 45 milyon yuanı, yani yaklaşık 6,3 milyon doları aşan tıbbi cihazların kamu alımlarında Avrupa Birliği şirketlerinin katılımını kısıtladı. Böylece hastaların teşhis ve tedavisinde kullanılan ekipmanları da kapsayan ticaret anlaşmazlığında yeni bir cephe açıldı. Önlemler 6 Temmuz 2025'te duyuruldu ve derhal yürürlüğe girdi.
İçindekiler
- Çin, AB tıbbi cihazları için 45 milyon yuanlık eşik belirledi
- AB, Çinli tedarikçileri neden kısıtladı?
- Çin'in karşılık önlemleri neleri kapsıyor?
- Yerel üretim, Avrupalı üreticilere bir ölçüde koruma sağlıyor
- Şirketler neden daha net kurallar istiyor?
- Pekin, önlemlerini karşılıklı adım olarak nitelendiriyor
- Anlaşmazlık nasıl gelişti?
- Elektrikli araçlar, brendi ve tarım ürünleri baskıyı artırıyor
- Hastaneler ve hastalar pratik sonuçlarla karşı karşıya
- Yatırımlar Çin pazarının neden önemli olduğunu gösteriyor
- Ticaret, teknoloji ve güvenin şekillendirdiği zirve
- Öne Çıkanlar
Kısıtlamalar, Çin'de faaliyet gösteren ve üretim yapan AB şirketlerinin bu alımlara erişimini korurken AB tedarikçilerini söz konusu sözleşmelerin büyük ölçüde dışında bırakıyor. Ayrıca diğer tedarikçilerin kapsama giren bir sözleşmeye dahil edebileceği, AB'den ithal edilen tıbbi cihazların değerini de sınırlıyor. Yalnızca AB'den ithal edilen ekipmanların gereklilikleri karşılayabildiği durumlarda alıma izin veren bir istisna bulunuyor.
Pekin, Avrupa Komisyonunun haziran ayında değeri 5 milyon avroyu, yaklaşık 5,7 milyon doları aşan AB kamu tıbbi cihaz sözleşmelerinde Çinli şirketlerin rekabet etmesini kısıtlamasının ardından harekete geçti. Her iki taraf da kendi adımını diğer tarafın adaletsiz uygulamalarına karşılık olarak tanımlıyor.
Dünyanın ikinci ve üçüncü büyük ekonomileri arasındaki anlaşmazlık, sanayi politikası ve kamu sözleşmelerine erişim konularını hastanelere ve sağlık hizmetleri tedarik zincirlerine taşıyor. Cerrahi aletler, manyetik rezonans cihazları ve ortopedik implant bileşenleri, Çin'in önlemlerinin kapsadığı ürünler arasında yer alıyor.
7 Temmuz itibarıyla dikkatler, Temmuz 2025'in ilerleyen günlerinde yapılması planlanan Çin-AB zirvesine çevriliyor. Diplomatik ilişkilerin 50. yıl dönümüne denk gelen toplantı, elektrikli araçlar, alkollü içkiler ve tarım ürünleriyle ilgili anlaşmazlıkların yanı sıra tıbbi cihazların da ele alınması için fırsat sunuyor. Üreticiler açısından acil ve pratik soru, ürünlerinin ve üretim düzenlerinin her iki tarafta da kamu sözleşmelerine uygun olup olmadığı.
AB, Çinli tedarikçileri neden kısıtladı?
Avrupa Komisyonu, Çin'in kamu alımı uygulamalarına yönelik aylar süren bir soruşturmanın ardından kısıtlamaları getirdi. Komisyon, Çin politikalarının Avrupalı tıbbi cihaz üreticilerinin pazara erişimini "haksız ve ayrımcı bir biçimde" sınırlandırdığı sonucuna vardı. Kamu alımı, kamu hastaneleri için satın alınan ekipmanlar da dahil olmak üzere kamu kurumlarının yaptığı satın alımları ifade ediyor.
Komisyon, Made in China 2025 girişimini ve yerli hastaneleri yerel üreticilerin ekipmanlarına yönlendiren politikaları işaret etti. Komisyona göre bu politikalar, ileri teknoloji tıbbi cihazlarda yerli içerik oranı için 2025'e kadar yüzde 70, 2030'a kadar yüzde 95 hedefi koyuyor.
Bu hedefler arasında beş yılda 25 yüzde puanlık fark bulunuyor. Yabancı üreticiler açısından, yerli ürünlere ayrılan payın artması hastane alımlarında rekabet edebilecekleri alanı daraltacak. AB, bu hedeflerin Çinli şirketlere sağlanan kapsamlı devlet desteğiyle birlikte yerli tedarikçilere avantaj sağladığını ve yabancı rakipleri fiilen dışarıda bıraktığını savundu.
AB, kısıtlamaları uygulamak için Uluslararası Kamu Alımları Aracı'nı (IPI) kullandı. Bu mekanizma, başka bir ülkenin kendi kamu alımı pazarına adil erişim sağlamaması durumunda Birliğin kamu sözleşmelerine erişimi kısıtlamasına olanak tanıyor. Haziran ayındaki adım, aracın ilk büyük ölçekli kullanımı oldu ve karşılıklı erişim konusunda Avrupa'nın daha sert bir tutum benimsediğini gösterdi.
Çin'in karşılık önlemleri neleri kapsıyor?
Çin Maliye Bakanlığı ve Ticaret Bakanlığı, Çin'de faaliyet gösteren ve üretim yapan, koşulları karşılayan şirketler dışında, tıbbi cihaz bütçesi 45 milyon yuanı aşan kamu alımı projelerinde AB şirketlerinin dışarıda bırakılacağını duyurdu. Eşik, kısıtlamaların uygulanıp uygulanmayacağını belirlemede alım projesinin değerini merkezi bir unsur hâline getiriyor.
Kapsamdaki ürünler, hastane bakım ve tedavisinin çeşitli alanlarına yayılıyor:
- Cerrahi aletler.
- Tıbbi manyetik rezonans cihazları.
- Kan bazlı farmasötik preparatlar.
- Ortopedik implant bileşenleri.
- Tıbbi lazer cihazları.
AB dışındaki tedarikçiler de bir sınırlamayla karşı karşıya. AB'den ithal edilen tıbbi cihazların değeri, kapsama giren bir sözleşmenin toplam değerinin yüzde 50'sini aşamıyor. Dolayısıyla şirketlerin, kendi merkezlerinin nerede bulunduğunun yanı sıra tedarik ettikleri ekipmanların nereden geldiğini de değerlendirmesi gerekiyor.
Çin, alım gerekliliklerini yalnızca AB'den ithal edilen cihazların karşılayabildiği durumlarda istisna tanıyor. Bu hüküm, olağan kısıtlamalar geçerli olsa bile belirli tıbbi ihtiyaçları karşılamak için gerekli alımların önünü açık tutuyor. Hastaneler açısından bu istisna, gerekli bir cihazın yerine başka bir uygun ürünün kullanılamadığı durumlarda önem taşıyor.
Yerel üretim, Avrupalı üreticilere bir ölçüde koruma sağlıyor
AB yatırımları ve Çin'deki üretim, Pekin'in önlemlerinden muafiyet açısından önemli bir unsur oluşturuyor. Çin'de faaliyet gösteren ve üretim yapan Avrupalı şirketler ilgili ürünleri tedarik etmeyi sürdürebiliyor. Bu da Çin'de hâlihazırda büyük ölçekli faaliyetler kurmuş şirketlere bir ölçüde koruma sağlıyor.
Siemens Healthineers ve Royal Philips, yerel üretimi önemli ölçüde bulunan büyük Avrupalı tıbbi cihaz şirketleri arasında. Şirket açıklamaları ve sektör değerlendirmeleri, Çin'deki bu varlıkları nedeniyle söz konusu şirketlerin "çok sınırlı etkilendiğini" belirtti. Philips, Çin'deki satışlarının yüzde 90'ının yerel üretimden geldiğini söyledi.
Bu oran, aynı kamu alımı kısıtlamasının Avrupalı üreticileri neden farklı biçimlerde etkileyebileceğini açıklamaya yardımcı oluyor. Çin hastanelerine Çin'deki fabrikalardan ürün sağlayan bir şirketin durumu, Avrupa'dan gönderilen cihazlara dayanan bir şirketinkinden farklı. Philips'in Çin satışlarının onda dokuzunu yerel üretimin karşılaması, muafiyeti şirket açısından özellikle önemli kılıyor.
Çin'in yaklaşımı, üreticilere ürünlerini nerede ürettiklerini yeniden değerlendirmeleri için bir neden daha veriyor. Artık üretim yeri de ekipmanın fiyatı ve tıbbi uygunluğunun yanı sıra bu kamu sözleşmelerine erişimi etkiliyor.
Şirketler neden daha net kurallar istiyor?
Çin'deki Avrupa Birliği Ticaret Odası, kurallara ilişkin belirsizliğin Çin'de büyük ölçekli faaliyetleri bulunan şirketler için bile ihalelere katılımı zorlaştırabileceği uyarısında bulundu. Odanın endişesi, hangi AB yatırımlı şirketlerin ve yerel olarak tedarik edilen ürünlerin uygun sayılacağına ilişkin kesin ölçütlerin bulunmamasına odaklanıyor.
Kısıtlamaları münferit alım projelerine yerel makamlar uygulayacak. Oda, kuralların katı yorumlanmasının yerel üretime şimdiden büyük yatırımlar yapmış üreticileri dışarıda bırakabileceği uyarısında bulundu. Yerel faaliyet gösteren bir şirket sayılmak için gereken ayrıntılı ölçütler hâlâ net değil.
AB kuralları da sözleşme eşiklerinin ve bileşen sınırlamalarının izlenmesini gerektiriyor. Her iki taraftaki şirketlerin ve kamu alıcılarının, bir ihalenin kısıtlamalar kapsamına girip girmediğini ve önerilen tedarikin ilgili koşulları karşılayıp karşılamadığını kontrol etmesi gerekiyor.
Üreticiler için bu kontroller, teklif hazırlamanın zahmete değip değmeyeceğini etkileyebilir. Hastaneler içinse hangi tedarikçilerin uygun olduğunu belirleyebilir. Karmaşık gereklilikler tedarik zincirlerini aksatabilir veya kamu alımı yetkililerinin kuralları çok geniş yorumlaması hâlinde yerleşik yerel fabrikaları bulunan şirketleri olumsuz etkileyebilir.
Pekin, önlemlerini karşılıklı adım olarak nitelendiriyor
Çin Ticaret Bakanlığı sözcüsü, Çin'in anlaşmazlığı çözmek için çaba göstermesine rağmen AB'nin kısıtlamaları uygulamaya koyması üzerine Pekin'in harekete geçtiğini söyledi. Sözcü, Çin'in önlemlerini Avrupa'nın korumacı tutumuna karşılık olarak sundu:
Ne yazık ki AB, Çin'in iyi niyetini ve samimiyetini görmezden gelerek yeni korumacı engeller yaratan kısıtlayıcı önlemleri uygulamaya koydu. Bu nedenle Çin'in karşılıklı kısıtlayıcı önlemler almaktan başka seçeneği kalmadı.
Çinli ticaret uzmanları, AB yatırımlı ve Çin'de faaliyet gösteren şirketlere alan bırakması nedeniyle Pekin'in karşılığının daha ölçülü olduğunu savundu. Çin Uluslararası Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Akademisi kıdemli araştırmacısı Zhou Mi, bu yaklaşımı şöyle açıkladı:
Aslında Çin'in aldığı önlem, AB'nin yaklaşımından farklı. AB'nin adımı Çinli şirketleri doğrudan dışarıda bırakırken biz, Çin'de faaliyet gösteren AB şirketlerinin ilgili ürünleri tedarik etmesini engellemedik. İlgili Çin mevzuatına uymayı sürdürüyor ve Çin'de üretilen ve tedarik edilen ürünlere adil davranılmasını sağlamayı amaçlıyoruz.
AB'nin itirazı farklı bir noktadan hareket ediyor: Avrupalı üreticiler Çin'de engellerle karşılaşırken Çinli tedarikçiler Avrupa kamu sözleşmelerine erişebiliyor. Her iki hükümet de yabancı şirketlere yönelik muamelede değişiklik yapılmasını sağlamak için kamu alımı kısıtlamalarından yararlanıyor.
Anlaşmazlık nasıl gelişti?
Tıbbi cihazlara yönelik önlemler, temmuz zirvesinden önceki haftalarda başka ticaret adımlarıyla birlikte ilerledi. Bu kronoloji, hastane alımlarına ilişkin kararların sanayi rekabeti ve pazara erişim üzerine daha geniş bir müzakerenin parçası hâline nasıl geldiğini gösteriyor.
- Ocak-Mayıs 2025: Çin'in teknoloji sektörlerine yapılan doğrudan yabancı yatırım 109,04 milyar yuana ulaştı; tıbbi alet ve ekipman imalatına yapılan yatırım ise bir önceki yıla göre yüzde 20 arttı.
- Haziran 2025: Avrupa Komisyonu, Çin'in kamu alımı uygulamalarına yönelik soruşturmasının ardından 5 milyon avroyu aşan AB kamu tıbbi cihaz sözleşmelerinde Çin'in katılımını kısıtladı.
- Haziran 2025: AB, devlet sübvansiyonlarını ve haksız rekabeti gerekçe göstererek Çin'de üretilen elektrikli araçlara yüzde 45'e varan gümrük vergileri uyguladı.
- 6 Temmuz 2025: Çin, derhal yürürlüğe giren tıbbi cihaz alımı kısıtlamalarını duyurdu.
- Temmuz 2025'in ilerleyen günlerinde: Çin ve AB'nin diplomatik ilişkilerin 50. yıl dönümünü kutlayan bir zirve düzenlemesi planlanıyor.
Her iki taraf da tıbbi cihaz anlaşmazlığını diyalog yoluyla çözmeye istekli olduklarını belirtti. Zirve, anlaşmazlığı sanayi sübvansiyonları ve şirketlerin karşılaştığı daha geniş engellerle birlikte ele almak için planlanmış bir sonraki diplomatik fırsatı sunuyor.
Elektrikli araçlar, brendi ve tarım ürünleri baskıyı artırıyor
Tıbbi cihazlar konusundaki gerilim; elektrikli araçlar, brendi, domuz eti ve süt ürünlerini kapsayan anlaşmazlıklarla birlikte yaşanıyor. Her biri farklı ürünleri ve kuralları ilgilendirse de bu anlaşmazlıklar ekonomik ilişkiler üzerindeki baskıyı artırdı.
AB, Haziran 2025'te Çin'de üretilen elektrikli araçlara yüzde 45'e varan gümrük vergileri uygularken devlet sübvansiyonlarını ve haksız rekabeti gerekçe gösterdi. Çin ise Avrupa menşeli alkollü içkilerin ve tarım ürünlerinin damping yaptığı iddialarına yönelik soruşturmalarla karşılık verdi. Damping, ticaret kurallarına göre haksız derecede düşük kabul edilen fiyatlarla yurt dışına ürün satılması anlamına geliyor.
Çin, Avrupa brendilerine de yüzde 34,9'a varan vergi uyguladı. Pernod Ricard, LVMH ve Remy Cointreau gibi büyük üreticiler, asgari fiyat koşullarını kabul etmeleri hâlinde bu vergilerden muaf tutuldu. Bu düzenlemede, bir ürünün satıldığı fiyat, gümrük vergisinden kaçınmanın koşullarından biri hâline geliyor.
Avrupalı yetkililer, şirketlerinin Çin'de karşılaştığı yasal ve idari engellerden uzun süredir şikâyet ediyor. Çinli yetkililer ise Avrupa kısıtlamalarının Çinli şirketlere ayrımcılık yaptığını ve serbest ticareti zedelediğini savunuyor. Tıbbi ekipman, bu farklı görüşlerin ticari kararları biçimlendirdiği bir başka sektör hâline geldi.
Hastaneler ve hastalar pratik sonuçlarla karşı karşıya
Avrupa tıbbi cihaz sektörü kuruluşu MedTech Europe, kamu alımlarına getirilen kısıtlamaların teşhis, tedavi ve hasta bakımı için gereken ekipmanlara erişimi etkileyebileceği uyarısında bulundu. Kuruluşun Üst Yöneticisi Oliver Bisazza, hastaların erişimine yönelik riski şöyle ifade etti:
Bu nitelikteki önlemler ticari gerilimi derinleştirme ve nihayetinde hastaların vazgeçilmez tıbbi teknolojilere zamanında erişimini engelleme riski taşıyor.
Hastaneler, vücudu incelemekten ameliyat yapmaya ve hasarlı eklemleri değiştirmeye kadar pek çok işlemde tıbbi cihazlara ihtiyaç duyuyor. Uygun tedarikçilere getirilen kısıtlamalar, kamu ihaleleri yoluyla temin edilebilecek ekipman çeşitliliğini azaltabilir. Alım yetkililerinin, satın alma kurallarını hastanenin klinik gereklilikleriyle dengelemesi gerekiyor.
Bu nedenle, alım gerekliliklerini yalnızca kendilerinin karşılayabildiği cihazlara tanınan Çin istisnası, ülkenin karşılık önlemlerinin temel bir parçası. Yerel üretim yapan Avrupalı şirketlere tanınan muafiyet de hastanelerin ilgili ürünleri satın almayı sürdürebilmesi için başka bir yol sunuyor.
Sektörün endişeleri maliyetleri, tedarik zincirlerini ve inovasyonu da kapsıyor. Üreticilerin erişebildiği pazarlar daralır veya tedarik düzenlemeleri karmaşıklaşırsa ileri teknolojilerin geliştirilmesi ve dağıtımına ilişkin ticari koşullar zorlaşabilir. Şirketlerin acil uyarısı, kısıtlamaların tırmanmasının hastaların erişimini geciktirebileceği ve maliyetleri artırabileceği yönünde.
Yatırımlar Çin pazarının neden önemli olduğunu gösteriyor
Çin'in ileri tıbbi teknolojilere yönelik talebi; Avrupa, ABD ve Japonya merkezli üreticilerden yatırım çekti. Bu şirketler için Çin pazarına erişim, hem satışları hem de üretim kapasitesinin nerede kurulacağına ilişkin kararları destekliyor.
Çin Ticaret Bakanlığı, ülkenin teknoloji sektörlerine yapılan doğrudan yabancı yatırımın Ocak-Mayıs 2025 döneminde 109,04 milyar yuana ulaştığını bildirdi. Aynı dönemde tıbbi alet ve ekipman imalatına yapılan yatırım bir önceki yıla göre yüzde 20 arttı. Doğrudan yabancı yatırım, fabrikalar gibi başka bir ülkedeki faaliyetlere yurt dışındaki şirketlerin aktardığı parayı ifade ediyor.
Tıbbi ekipman yatırımlarındaki artış, yerel üretimin mevcut anlaşmazlıkta neden bu kadar önemli olduğunu açıklamaya yardımcı oluyor. Şirketler Çin'deki talebi karşılamak için kaynak ayırdı ve Pekin'in muafiyeti, koşulları karşılayan Çin içindeki üretimin etkilenen kamu alımlarına erişimini sürdürüyor.
Üreticilerin artık mevcut yatırımlarını uygunluk, uygulama ve gelecekteki pazara erişime ilişkin belirsizliklerle birlikte değerlendirmesi gerekiyor. Avrupa teknolojisini Çin'deki üretim ve hastanelerle buluşturan tedarik zincirleri, kısıtlayıcı kamu alımı kurallarının uygulanmasını da karmaşıklaştırıyor.
Ticaret, teknoloji ve güvenin şekillendirdiği zirve
Çin lideri Xi Jinping, nadir toprak elementlerinden iklim politikasına kadar pek çok konuda anlaşmazlıklar büyürken AB ile stratejik işbirliğinin güçlendirilmesi çağrısında bulundu. Tıbbi cihaz anlaşmazlığı, temmuz zirvesinin gündemine somut bir başlık daha ekliyor.
ABD ile Çin arasındaki ileri teknoloji rekabeti, daha geniş tablonun bir parçasını oluşturuyor. AB, stratejik özerklik, yani başkalarına aşırı bağımlı olmadan kendi tercihlerini yapıp uygulayabilme kapasitesini artırmaya çalışırken ekonomik ilişkileri sürdürmeye çalışıyor.
Zirvede pazara erişim, sanayi sübvansiyonları, ekonomik işbirliği ve ticareti düzenleyen daha geniş kuralların ele alınması bekleniyor. Tıbbi cihazlar, satın alma kararlarının sağlık hizmetlerinin sunumunu da etkilediği bir sektörde bu tartışmaları gündeme taşıyor.
Çin ve AB müzakere olasılığını açık tuttu. Önlerindeki acil mesele, sınır ötesinde faaliyet gösteren üreticilerin ve ürünlerine bağımlı hastanelerin ihtiyaçlarıyla adil rekabet taleplerini uzlaştırmak. Temmuz ayındaki görüşmeler, iki ticaret ortağı arasındaki güvene ilişkin daha geniş konunun yanı sıra bu somut sorunları ele alma fırsatı sunuyor.
Öne Çıkanlar
- Çin'in kısıtlamaları 6 Temmuz 2025'te yürürlüğe girdi ve değeri 45 milyon yuanı, yaklaşık 6,3 milyon doları aşan kamu tıbbi cihaz alımı projelerini kapsıyor.
- Önlemler, AB'nin değeri 5 milyon avroyu, yaklaşık 5,7 milyon doları aşan kamu tıbbi cihaz sözleşmelerinde Çin'in katılımını kısıtlamasının ardından geldi.
- Çin'de faaliyet gösteren ve üretim yapan, koşulları karşılayan AB şirketleri Çin kısıtlamalarından muaf.
- Diğer tedarikçiler, kapsama giren sözleşmelerde AB'den ithal edilen cihazların değeri için yüzde 50 sınırına tabi. Yalnızca AB'den ithal edilen ürünlerin gereklilikleri karşılaması durumunda istisna uygulanıyor.
- Philips, Çin'deki satışlarının yüzde 90'ının yerel üretimden geldiğini belirtti; bu oran şirketin neden sınırlı etkilendiğini açıklamaya yardımcı oluyor.
- Sektör kuruluşları artan maliyetler, tedarik aksaklıkları ve hastaların tıbbi teknolojilere erişiminde gecikmeler yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.
- Temmuz 2025'in ilerleyen günlerinde yapılacak Çin-AB zirvesi, anlaşmazlığı daha geniş ticari gerilimlerle birlikte ele alma fırsatı sunacak.






