İki Yapay Ada, Süregelen Bir Mücadele
Kansai Uluslararası Havalimanı, 1994’te açıldığından bu yana yaklaşık 38 fit, yani 11,5 metre çöktü. İkinci yapay adanın bazı bölümlerindeki zemin, dolgu çalışmalarının başlamasından bu yana 57 fitten, yani 17,5 metreden fazla alçaldı. Havalimanı, Japonya’nın batısı için önemli bir geçiş noktası olmayı sürdürüyor; ancak terminallerini, pistlerini ve deniz savunma yapılarını işler durumda tutmak, altlarındaki zeminin sürekli izlenmesini gerektiriyor.
İçindekiler
- İki Yapay Ada, Süregelen Bir Mücadele
- Osaka Neden Açık Denizde İnşaatı Seçti?
- Mühendisler Osaka Körfezi’nde Nasıl Arazi Oluşturdu?
- Adalar Neden Çökmeye Devam Ediyor?
- Kansai Ne Kadar Çöktü?
- Havalimanını Düzeyde Tutmak İçin Gereken Çalışmalar
- Deprem ve Tayfun Ne Gösterdi?
- Kansai’nin Açık Kalması Neden Önemli?
- Mühendisler Bundan Sonra Ne Yapabilir?
- Geri Kazanılmış Arazi Üzerine Kurulan Diğer Havalimanlarına Dersler
- Öne Çıkanlar
Osaka Körfezi’ndeki iki yapay ada üzerine kurulan Kansai, Osaka’nın karada kolayca çözemediği bir soruna çözüm olarak tasarlanmıştı: Yoğun nüfuslu mahallelerde uçak gürültüsünü ve inşaat baskısını artırmadan hava ulaşımı nasıl genişletilebilirdi? Ortaya çıkan proje, 20. yüzyılın sonlarının en iddialı ve en pahalı inşaat mühendisliği çalışmalarından biri oldu.
KIX koduyla bilinen havalimanı; mimarisi, verimliliği ve bagaj işlemleriyle uluslararası alanda takdir topladı. 2024’te 30 milyondan fazla yolcuya hizmet verdi ve Osaka Expo 2025’e ziyaretçi getirilmesinde önemli rol oynaması bekleniyor. Havalimanının önemi, mühendislik sorununu sıra dışı bir yapıyı koruma meselesinin ötesine taşıyor.
Çökme hızı yılda ortalama 10 santimetrenin, yani yaklaşık 4 inçin altına geriledi. Ancak adalar eşit biçimde oturmuyor. Mühendislerin havalimanının farklı bölgelerindeki değişimleri yönetirken burayı fırtınalara, depremlere ve yükselen deniz seviyelerine karşı koruması gerekiyor.
Bazı mühendisler, mevcut eğilimler ek bir müdahale olmadan sürerse belirli bölümlerin 2056’ya kadar deniz seviyesine ulaşabileceğini öngörüyor. Bu tahmin, havalimanının geleceği açısından sürekli bakımı temel bir unsur hâline getiriyor: Havalimanının su seviyesinin üzerindeki yüksekliği hem zeminin hareketine hem de onu korumak için yapılan çalışmalara bağlı.
Osaka Neden Açık Denizde İnşaatı Seçti?
Osaka’nın 1960’lardaki hızlı büyümesi, daha büyük bir havalimanı için çok az alan bırakmıştı. Mevcut havalimanı Itami, yoğun yapılaşma ve dağlarla çevriliydi. Buradaki hava ulaşımını genişletmek, uçak gürültüsünden zaten etkilenen yakın çevredeki topluluklar üzerindeki baskıyı artıracaktı.
Açık denizde kurulacak bir havalimanı, inşaat için alan ve kent sakinlerini rahatsız etmeden günün her saati işletme olanağı sunuyordu. Ayrıca bölge sakinlerinin taşınmasını ya da gürültü kirliliği için tazminat ödenmesini gerektirmiyor, tasarımcılara yerleşik bir kent alanının kısıtlamaları olmadan yeni bir havalimanı geliştirme alanı sağlıyordu.
Meiji Üniversitesi’nde şehir planlaması ve politikası alanında emeritus profesör olan Hiroo Ichikawa, planlamacıların Osaka Körfezi’ni neden seçtiğini şöyle açıkladı:
Osaka için ikinci bir havalimanı inşa etmek söz konusu olduğunda, iyi seçenek sayısı azdı. Ana karada büyük bir inşaat projesine yetecek alan çok sınırlıydı ve yakındaki bölge sakinleri gürültüden ve gece geç saatlerde yapılan uçuşlardan etkilenecekti. Bu nedenle açık denizde inşaat yapılmasına karar verildi.
Yirmi yıllık planlamanın ardından inşaat 1987’de başladı. Proje, iki dev yapay ada, 11 kilometrelik bir deniz duvarıyla koruma ve ana karaya 1 milyar dolara mal olan bir köprü gerektiriyordu.
Toplam maliyet o dönemde 14 milyar dolara ulaştı. Genişletmeler ve enflasyon da hesaba katıldığında bu tutar bugünün parasıyla yaklaşık 40 milyar dolara denk geliyor. Kansai, havacılık için alan kazandı; ancak bu alanı yaratmak, yumuşak kil ve silt tabakalarından oluşan deniz tabanına muazzam bir yük bindirmek demekti.
Mühendisler Osaka Körfezi’nde Nasıl Arazi Oluşturdu?
Mühendisler işe kil kaplı deniz tabanının üzerine beş fit kum sererek başladı. Gelecekte havalimanının kurulacağı yerdeki suya doymuş zeminin, daha sağlam bir temel oluşturabilmesi için sıkışması ve suyunu bırakması gerekiyordu.
Bu süreci hızlandırmak için her biri yaklaşık 16 inç çapında, kumla doldurulmuş yaklaşık 2,2 milyon dikey boru yerleştirildi. Kum drenleri olarak bilinen bu borular, üzerlerindeki ağırlık zemini sıkıştırdıkça suyun kilden dışarı çıkmasını sağladı. Suyun daha hızlı tahliye edilmesi, zeminin daha kısa sürede sıkışmasına yardımcı oldu.
Adalara 200 milyon metreküpten fazla malzeme döküldü. Dolgu malzemesi; körfezden taranarak çıkarılan toprak, taş ocaklarından elde edilen kaya ve başka yerlerden getirilen toprağı içeriyordu. Deniz duvarında yüzlerce ton ağırlığındaki çelik haznelere sabitlenmiş 48 bin beton blok ve moloz kullanıldı.
İnşaat aşamalar hâlinde ilerledi. Dolgu katmanları eklendikten sonra yeni malzemenin oturması ve altındaki zeminin sıkışması için çalışmalara ara verildi. Hedef, deniz duvarının yıkılması hâlinde su baskınını önlemek için gerekli görülen asgari yükseklik olan deniz seviyesinin en az 13 fit üzerinde sabitlenecek bir arazi oluşturmaktı.
Mimar Renzo Piano tarafından tasarlanan ana terminal, zemindeki hareketlere uyum sağlayacak şekilde inşa edildi. Farklı bölümlerdeki zemin farklı miktarlarda çöktükçe ayarlanabilen 900 hidrolik kriko üzerinde duruyor. Hidrolik sistemler, ağır yapıları kaldırıp ayarlamak için gereken kuvveti basınçlı sıvıyla uygular.
Pistler, çatlamadan zemin hareketlerini karşılayabilmeleri için esnek asfaltla kaplandı. Ayarlanabilir destekler ve esnek kaplama bir araya gelerek, deniz tabanının sıkışmasını durduramasalar da hareketin bakım çalışmalarıyla yönetilmesini sağladı.
Adalar Neden Çökmeye Devam Ediyor?
Kansai’nin altındaki kil ve silt, basınç altındaki suya doymuş bir sünger gibi davranıyor. Yapay adalar üzerine yerleştirildiğinde ağırlıkları deniz tabanındaki suyu dışarı doğru sıkıştırdı. Su çıktıkça kil daha az yer kapladı ve üzerindeki arazi aşağı doğru hareket etti.
Mühendisler bu sürece konsolidasyon diyor. Kum drenleri süreci hızlandırdı, ancak inşaat başladığında kil henüz tamamen konsolide olmamıştı. Bu nedenle havalimanı geliştirilip hizmete girdikten sonra da sıkışma devam etti.
Dolgunun muazzam ağırlığı, deniz tabanına baskı yapan başlıca yüktür. Bu ağırlık terminallerin, uçakların ve diğer havalimanı yapılarının ağırlığından çok daha fazladır. Sorunun kaynağı, yalnızca üzerine inşa edilenler değil, öncelikle arazinin kendisidir.
İlk mühendislik modelleri zemindeki oturmayı olduğundan az tahmin etti. Deniz tabanının doğal olarak sıkışmasının onlarca, hatta yüzlerce yıl daha sürmesi de bekleniyor. Bu durum, havalimanının açılışından çok daha uzun süre devam edecek bir bakım yükümlülüğü doğuruyor.
Eşit olmayan oturma da başka bir zorluk yaratıyor. Adanın her bölümü aynı hızda alçalıyor olsaydı binalar ve pistler birbirlerine göre aynı seviyede kalırdı. Kansai’de bazı bölümler diğerlerinden daha hızlı çöküyor ve tekrar tekrar ayarlama yapılmasını gerektiriyor. Terminalin merkezinin dış kenarlardan daha hızlı alçaldığı düşünülüyor.
Kansai Ne Kadar Çöktü?
Mühendisler başlangıçta adaların 50 yılda yaklaşık sekiz metre, yani 26 fit oturacağını öngörmüştü. 1990’a gelindiğinde, havalimanı açılmadan önce ilk ada çoktan 27 fit çökmüştü.
Havalimanının 1994’te açılmasından bu yana toplam çökme yaklaşık 38 fit, yani 11,5 metre oldu. İkinci adanın bazı bölümleri, dolgu çalışmalarının başlangıcından itibaren ölçüldüğünde 57 fitten, yani 17,5 metreden fazla alçaldı. Bu rakamlar farklı yerleri ve başlangıç tarihlerini esas alıyor; havalimanının değişen yüksekliğini izlerken her ikisi de önem taşıyor.
En güncel verilere göre ortalama çökme hızı yılda 10 santimetrenin altında ve öncekinden daha düşük. Ancak havalimanı genelindeki bir ortalama, bakım ekiplerine hangi katın, pist bölümünün ya da deniz duvarı kısmının ilgi gerektirdiğini söyleyemeyeceği için mühendislerin tek tek noktalardan ölçüm alması gerekiyor.
Kansai’nin gelişimi ve başlıca sınamaları birkaç on yıla yayıldı:
- 1960’lar: Osaka’nın hızlı kentleşmesi, mevcut havalimanını genişletmek için çok az alan bırakır.
- 1987: Yirmi yıllık planlamanın ardından inşaat başlar.
- 1990: İlk ada şimdiden 27 fit oturmuştur.
- 1994: Kansai Uluslararası Havalimanı açılır.
- 1995: Havalimanı, Kobe depreminden çok az hasarla çıkar.
- Eylül 2018: Jebi Tayfunu havalimanını su altında bırakır ve iki hafta süren kapanmaya yol açar.
- 2024: Kansai 30 milyondan fazla yolcuya hizmet verir.
- 2025: Havalimanının, Osaka Expo ile bağlantılı olarak bölgeye gelecek milyonlarca ek ziyaretçi için önemli bir geçiş noktası olması beklenir.
- 2056: Bazı mühendisler, ek müdahale olmazsa belirli bölümlerin bu tarihte deniz seviyesine ulaşabileceğini öngörür.
Havalimanını Düzeyde Tutmak İçin Gereken Çalışmalar
Kansai’deki bakım çalışmaları, yapıların yüksekliğinin yanı sıra birbirlerine göre konumlarının da denetlenmesini içeriyor. Terminalin altındaki hidrolik krikolar, zeminin eşit olmayan biçimde çökmesinin katları eğmesine engel olmak için mühendislerin belirli aralıklarla ayarlama yapmasına olanak tanıyor.
Krikolar iki yılda bir kontrol edilip ayarlanıyor. Zemin hareket ettikçe pist yüzeyleri de yenilenerek gerekli seviyeye getirilebiliyor.
Her iki adadaki onlarca noktada ölçüm yapılıyor. Bu ölçümler, mühendislerin oturma farklılıklarını belirlemesine ve nerelerde ayarlama gerektiğine karar vermesine yardımcı oluyor. Tek tek onarımlardan sonra da zemin değişmeye devam ettiği için çalışmalar kesintisiz sürüyor.
Deniz duvarını yükseltmek ve güçlendirmek için 150 milyon dolardan fazla harcandı. Büyük su baskınlarının ardından duvar 2,7 metre daha yükseltildi. Havalimanını korumak, içindeki yapılar kadar dış savunma hatlarına da dikkat etmeyi gerektiriyor.
Maliyet ve uygulama karmaşık. Bir binanın desteğini yükseltmek, o noktadaki eşit olmayan oturmayı gideriyor; deniz duvarının bakımı ise havalimanının çevresindeki suya karşı koruma sağlıyor. Adalar çökmeyi ve su baskınına maruz kalma biçimleri değişmeyi sürdürürken bu iki çalışmanın da devam etmesi gerekiyor.
Deprem ve Tayfun Ne Gösterdi?
Kansai’nin açık denizdeki konumu, havalimanını deprem tehlikelerine ve aşırı hava olaylarına açık hâle getiriyor. Havalimanı, 1995’teki yıkıcı Kobe depreminden çok az hasarla çıkarak büyük bir deprem karşısında tasarımının dayanıklılığını gösterdi.
Eylül 2018’de farklı bir sınamayla karşılaştı. Japonya’yı 25 yılda vuran en güçlü tayfun olan Jebi, deniz duvarını aştı ve bir pisti su altında bıraktı. Yaklaşık 5 bin kişi mahsur kaldı ve havalimanı iki hafta süreyle kapandı.
Su baskını, hayati önemdeki ekipmanların yerleştirilmesiyle ilgili ciddi bir zayıflığı ortaya çıkardı. Afet müdahale merkezi ve bir elektrik trafo merkezi bodrum kattaydı ve su bu alanları hızla bastı. Acil durumları yönetmek için gereken tesisler de sel sularına açık durumdaydı.
Yetkililer daha sonra deniz duvarını yükseltmek ve acil durum hazırlıklarını iyileştirmek için ek yatırımlar yaptı. Personel ayrıca düzenli deprem ve tsunami tatbikatlarına katılıyor.
2018’deki aksama, büyük bir bölgeye hizmet veren havalimanında su baskınının pratik sonuçlarını gösterdi. Pistteki su uçak hareketlerini durdurabilir; elektrik tesislerinin ve acil durum birimlerinin su altında kalması ise hizmetlerin yeniden başlamasını zorlaştırır. Bu nedenle koruyucu yapılarla kritik ekipmanların konumu birlikte ele alınmalı.
İklim değişikliğinin yol açtığı deniz seviyesi yükselişinin yanı sıra gelecekteki fırtınalar da kaygı yaratıyor. Arazi çökerken deniz yükseldikçe havalimanı yüzeyleriyle çevredeki su arasındaki mesafeyi ek çalışmalar yapmadan korumak zorlaşıyor.
Kansai’nin Açık Kalması Neden Önemli?
Kansai, Osaka’yı 25 ülkedeki 91 kentle birbirine bağlıyor. Tüm Nippon Airways, Japan Airlines ve Nippon Cargo Airlines gibi büyük havayollarına merkez olarak hizmet vererek yolcu ve kargo bağlantılarını destekliyor.
2024’te havalimanını 30 milyondan fazla yolcu kullandı. Turizm, iş dünyası ve lojistikteki rolü, faaliyetlerini sürdürmesini yalnızca havalimanı içinde değil, Japonya’nın batısının genelinde de önemli kılıyor.
Osaka Expo 2025’in bölgeye milyonlarca ek ziyaretçi getirmesi bekleniyor ve Kansai’nin bu yolculuklarda önemli bir rol oynaması öngörülüyor. Bu nedenle havalimanının güvenilir biçimde işletilmesi, bölgenin yolcuları ağırlama kapasitesiyle yakından bağlantılı.
Havalimanının başarısı, Hong Kong, Singapur ve Dubai’deki havalimanları da dâhil olmak üzere geri kazanılmış arazi üzerinde yürütülen başka projelere de ilham verdi. Yeni arazi oluşturmak, mevcut kentlerde bulunmayan alanı sağlayabilir; ancak Kansai örneği, bu tercihin onlarca yıl sürecek mühendislik sorumlulukları getirebileceğini gösteriyor.
Mühendisler Bundan Sonra Ne Yapabilir?
Mühendisler ve havalimanı yetkilileri temkinli bir iyimserlik taşıyor. Çökme hızının yavaşlaması, bakım çalışmalarının sürmesi ve altyapıya yapılan yatırımlar, zeminin hareketi devam ederken Kansai’nin faaliyette ve güvenli kalmasını sağladı.
Gelecek planları arasında deniz duvarı ve temelin daha da güçlendirilmesi, hidrolik dengeleme sistemlerinin yenilenmesi ve deniz tabanını sağlamlaştırma tekniklerinin araştırılması yer alıyor. Yakındaki havalimanlarının genişletilmesi ya da iyileştirilmesi de alternatif önlemler olarak değerlendiriliyor.
Her yaklaşımın mali ve lojistik zorlukları var. Çalışmalar, değerini sağlayan ulaşım bağlantılarını korurken hareketli bir temel üzerinde kurulu havalimanının ihtiyaçlarını da karşılamalı.
Uzun vadeli maliyet sorusu, Kansai’yi su seviyesinin üzerinde tutmanın bedelinin bir gün sağladığı yararları aşıp aşmayacağı. İklim değişikliği, mevcut oturma sorununa aşırı hava olayları ve yükselen deniz seviyeleri risklerini ekleyerek baskıyı artırıyor.
2056 öngörüsü bu tartışmayı acil hâle getirirken, sürekli müdahale havalimanının işletilmesinde belirleyici olmaya devam ediyor. Mühendisler, adaların müdahale olmadan oturmasını beklemek yerine yapıları ve savunma sistemlerini şimdiden değiştiriyor.
Geri Kazanılmış Arazi Üzerine Kurulan Diğer Havalimanlarına Dersler
Kansai’nin deneyimi, gelecekteki arazi kazanım projeleri için birkaç pratik ders sunuyor. İnşaat öncesinde zeminin oturmasına daha uzun süre tanımak, sonradan yaşanacak çökmeyi azaltabilir. Daha iyi modelleme ve düzenli ölçümler, planlamacıların zeminin nerelerde eşit olmayan biçimde hareket edeceğini öngörmesine yardımcı olabilir.
Sel planlaması, deniz duvarının yüksekliğinden ibaret değil. Acil durum altyapısı, uygun olduğunda yer seviyesinin üzerinde konumlandırılması da dâhil olmak üzere, yönetmeye yardımcı olması beklenen sudan korunmalı. Kansai’nin bodrum katındaki tesislerinin su altında kalması, bu sorunu somut biçimde ortaya koydu.
Ichikawa, Kansai’de hatalar yapıldığını, ancak projenin sonraki gelişmeler için değerli dersler de sağladığını belirtiyor. Nagoya yakınındaki Chubu Centrair Havalimanı, geliştirilen mühendislik teknikleri sayesinde daha az zemin çökmesi sorunu yaşadı.
Hong Kong, Singapur ve Maldivler’deki havalimanları, geri kazanılmış araziyle bağlantılı benzer zorluklarla karşı karşıya. Kentler açık denizde alan ararken ve iklim değişikliği kıyı altyapısı üzerindeki baskıyı artırırken Kansai’nin deneyimi giderek daha fazla önem kazanıyor.
Yolcular ve havayolları için ihtiyaç, aksamalara karşı hazırlık ve kesintilere dayanabilecek altyapı. Mühendisler ve siyaset yapıcılar içinse görev, doğal süreçleri ve inşaatın etkilerini en başından hesaba katmak, ardından gelecek on yıllar boyunca gereken izleme ve onarımlara kaynak ayırmak.
Kansai, hem önemli bir ulaşım merkezi hem de süregelen bir mühendislik projesi olmayı sürdürüyor. Geleceği; binaları dengede, pistleri kullanılabilir ve deniz suyunu dışarıda tutan sistemlerin düzenli biçimde izlenmesine, mühendislik yeniliklerine ve büyük yatırımlara bağlı.
Öne Çıkanlar
- Kansai Uluslararası Havalimanı, Itami Havalimanı üzerindeki baskıyı azaltmak ve bölge sakinlerini etkileyen gürültüyü düşürmek amacıyla Osaka Körfezi’ndeki iki yapay adada 1994’te açıldı.
- Havalimanı açıldığından bu yana yaklaşık 38 fit, yani 11,5 metre çöktü. İkinci adanın bazı bölümleri dolgu çalışmalarının başlamasından bu yana 57 fitten, yani 17,5 metreden fazla alçaldı.
- Çökmenin başlıca nedeni, yapay adaların muazzam ağırlığı altında yumuşak deniz tabanı kilinden suyun sıkışarak çıkması.
- Ortalama çökme hızı yılda 10 santimetrenin altına geriledi; ancak eşit olmayan hareketler sürekli ayarlama gerektiriyor.
- Mühendisler etkileri yönetmek için terminalin altındaki 900 hidrolik krikodan, pist bakımından, izleme çalışmalarından ve güçlendirilmiş deniz duvarlarından yararlanıyor.
- Jebi Tayfunu Eylül 2018’de havalimanını su altında bıraktı, yaklaşık 5 bin kişiyi mahsur bıraktı ve iki hafta süren bir kapanmaya yol açtı.
- Kansai, 2024’te 30 milyondan fazla yolcuya hizmet verdi ve Japonya’nın batısındaki turizm, iş dünyası ve lojistik için önemini koruyor.
- Bazı mühendisler, ek müdahale olmazsa belirli bölümlerin 2056’ya kadar deniz seviyesine ulaşabileceğini öngörüyor. Bu nedenle koruma ve yatırımların sürmesi, havalimanının işletilmesi için hayati önem taşıyor.






