Endonezya’da İş Bulmak Giderek Zorlaşıyor: 7,28 Milyon İşsiz, Gençler Güvenceli İş Bulmakta Zorlanıyor

11 dakikalık okuma
Endonezya’da İş Bulmak Giderek Zorlaşıyor: 7,28 Milyon İşsiz, Gençler Güvenceli İş Bulmakta Zorlanıyor

Bekasi’de 25 Bin İş Arayan, 2 Bin Pozisyon İçin Yarışıyor

Mayıs 2025’te Bekasi’de düzenlenen bir iş fuarı, yalnızca 2 bin pozisyon için iş arayan 25 bin kişiyi çekti. Başvuru sahipleri alana akın etti, içeri girebilmek için birbirlerini itti ve bazıları izdihamda bayıldı. Etkinlik, Güneydoğu Asya’nın en büyük ekonomisi Endonezya’da iş arayanların karşı karşıya olduğu baskıyı çarpıcı biçimde gözler önüne serdi.

İçindekiler
  1. Bekasi’de 25 Bin İş Arayan, 2 Bin Pozisyon İçin Yarışıyor
  2. İş Fuarları Ne Sağlayabilir?
  3. Çalışıyor Olmak Neden Güvenceli Olmak Anlamına Gelmiyor?
  4. En Büyük Güçlük Gençleri Bekliyor
  5. Büyümenin Yavaşlaması ve Harcama Kesintileri Baskıyı Artırıyor
  6. Fabrika Kapanışları Daha İyi İşleri Tehlikeye Atıyor
  7. Prakerja Beceri Açığını Kapatmayı Hedefliyor
  8. Harcama Önlemleri İşletmelere Rahatlama Sağlıyor
  9. Şirketlerin ve Toplumların da Rolü Var
  10. İstihdam Yaratmak Tek Bir Politikayla Mümkün Değil
  11. Öne Çıkanlar

Rakamlar, ilan edilen her pozisyon için 12’den fazla iş arayan bulunduğu anlamına geliyordu. Etkinliğe katılanlar için ilk zorluk, değerlendirmeye alınabilmek amacıyla bir işverene yeterince yaklaşmaktı. Ülke açısından kalabalık, daha büyük bir soruna işaret ediyordu: Çok fazla kişi, sayısı yetersiz olan güvenceli işler için yarışıyor.

Endonezya İstatistik Kurumu (BPS), Şubat 2025’te çalışma çağındaki 7,28 milyon kişinin işsiz olduğunu kaydetti. Bu sayı, bir yıl öncesine göre 83 bin arttı. İşsizlik oranı, önceki yıla kıyasla bir miktar düşerek yüzde 4,76 olurken çalışma çağındaki nüfus 2,79 milyon büyüdü.

İşsiz sayısı artarken işsizlik oranı düşebilir; çünkü bu oran, işsizlerin iş gücü içindeki payını ölçer. Çalışan ya da iş arayan kişi sayısı arttığında, daha fazla kişi işsiz olsa bile oran gerileyebilir.

16 Haziran 2025 itibarıyla baskı, işsiz sayılanların ötesine uzanıyor. İstihdamın büyük bölümünü kayıt dışı işler oluşturuyor, gençlerin işsizlik oranı ulusal ortalamanın çok üzerinde ve ekonomik büyümenin yavaşlaması güvenceli iş arayışını zorlaştırıyor. İş fuarları, eğitim programları ve harcamaları teşvik etmeye yönelik önlemler destek sağlarken düzgün iş olanaklarının yetersizliği milyonlarca Endonezyalının günlük tercihlerini şekillendirmeyi sürdürüyor.

Reklam

İş Fuarları Ne Sağlayabilir?

İş fuarları, işverenlerle başvuru sahiplerini bir araya getirerek açık pozisyonları bulmak ve başvuruda bulunmak için gereken zaman ve çabayı azaltıyor. Bekasi’deki kalabalık görüntüler, insanların fuarlara neden katılmayı sürdürdüğünü gösteriyor: Fırsatların kıt göründüğü bir ortamda olası bir işverene ulaşabilmek değer taşıyor.

Endonezya İşverenler Birliği (Apindo) temsilcisi Anton J Supit, yoğun katılımı iş arayanların arzı ile işverenlerin iş gücü talebi arasındaki uyumsuzluğun göstergesi olarak nitelendirdi. İnsanları şirketlerle buluşturmak işe alım sürecine yardımcı oluyor, ancak kaç başvuru sahibinin iş bulabileceğini yine mevcut pozisyon sayısı belirliyor.

Bazı şirketlerin, gerçek açık pozisyon sunmadan, yalnızca formalite gereği fuarlara katıldığı bildiriliyor. Etkinliğe ulaşmak için zaman ve para harcayan başvuru sahipleri açısından bu uygulama, zaten zor olan iş arama sürecindeki hayal kırıklığını artırıyor.

Endonezya Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Enstitüsü müdür yardımcısı Jahen Fachrul Rezki, iş fuarlarının tek başına işsizliği çözemeyeceğini söyledi. Ekonomik zayıflığın, kayıt dışı istihdamdaki artışın ve verimlilikteki düşüşün de ele alınması gerekiyor. Verimlilik, bir çalışanın ürettiği çıktı miktarıdır; işletmelerin işleri sürdürebilmek için yeterli üretim ve gelir elde etmesi gerektiğinden önem taşır.

Çalışıyor Olmak Neden Güvenceli Olmak Anlamına Gelmiyor?

Şubat 2025’te Endonezya’daki çalışanların yüzde 59,4’ü, yani yaklaşık 86,58 milyon kişi, kayıt dışı istihdamda yer aldı. Bu oran bir yıl öncesine göre bir miktar yükseldi. Sokak satıcılığı ve küçük ölçekli çiftçilik, kayıtlı iş bulunmadığında gelir sağlayan faaliyetler arasında.

Bu işler çoğu zaman kayıtlı istihdamın sunduğu güvence, öngörülebilir kazanç, sağlık sigortası ve diğer yan haklardan yoksun. Kayıt dışı işler bir haneye gelir sağlayabilir; ancak müşteriler ortadan kaybolduğunda, maliyetler yükseldiğinde ya da hastalık çalışmayı engellediğinde haneyi savunmasız bırakır.

Malezya’da kayıt dışı istihdamın payı 2022’de yüzde 26,8’di. Endonezya’nın Şubat 2025 verisi, farklı yıllara ait olsalar da bu düzeyin iki katından fazlaydı. Bu karşılaştırma, Endonezyalı çalışanların kayıtlı istihdam dışındaki işlere ne ölçüde bağımlı olduğunu gösteriyor.

Reklam

Endonezya Üniversitesi’nden ekonomist Teguh Dartanto, güvencesiz koşullarda olsalar bile gelir elde eden kayıt dışı çalışanların işsiz sayılmadığını açıkladı. Dolayısıyla bir kişinin işi olabilir, ancak yine de yeterli gelir elde etmekte ya da istediği kadar çalışma saati bulmakta zorlanabilir.

Kayıt dışı istihdam, kayıtlı pozisyon bulamayanlar için bir güvenlik ağı işlevi görüyor. Ancak bu alanın ağırlığı, devam eden işsizlik ve eksik istihdamı da yansıtıyor ve besliyor. Eksik istihdam, insanların çalıştığı ancak ihtiyaç duydukları kadar iş bulamadığı durumu ifade ediyor. İş bulma sıkışıklığını anlamak için hem işe erişime hem de işin niteliğine bakmak gerekiyor.

En Büyük Güçlük Gençleri Bekliyor

15-24 yaş arasındaki Endonezyalıların işsizlik oranı yüzde 16,16’ya ulaştı; bu, yüzde 4,76’lık ulusal oranın üç katından fazla. Genç işsizliği on yılı aşkın süredir yüksek seyrediyor ve birçok komşu ülkenin düzeyini aşıyor.

İş bulmakta zorlananlar arasında üniversite mezunları da var. Marsha Dita, niteliklerine uygun bir iş bulamayan genç mezunlardan biri. Onun durumu, yıllarca eğitim görüp uygun bir iş fırsatı bulamamanın yol açabileceği hayal kırıklığı ve umutsuzluğu gözler önüne seriyor.

Meslek lisesi mezunları, doğrudan iş yaşamına hazırlanmaları amaçlanan bir eğitim almalarına rağmen en yüksek işsizlik oranlarına sahip. Bu fark, sınıfta öğrenilenlerle gerçek açık pozisyonlar ve işverenlerin beklentileri arasındaki bağlantıda sorunlara işaret ediyor.

Öğrencilerin belirli meslekler için teknik becerilerin yanı sıra iletişim ve başkalarıyla çalışma gibi beceriler de edinmesi gerekiyor. Müfredatlar çoğu zaman işverenlerin talep ettiği bu bileşimi sunamıyor. Özellikle kırsal bölgelerde kaliteli eğitime erişimin eşitsiz olması, iş gücü piyasasına giren gençleri daha da dezavantajlı kılıyor.

IAIN Kerinci’de akademisyen olan Ali Marzuki Zebua, sorunu teknolojik ve ekonomik değişime ayak uydurmakta zorlanan, güncelliğini yitirmiş eğitim sistemiyle ilişkilendirdi. Yetersiz mesleki eğitimi, yenilikçi öğretim yöntemlerinin eksikliğini ve liyakat yerine bağlantılara öncelik veren işe alım uygulamalarını da sorunlar arasında saydı.

Reklam

Zebua’nın önerdiği reformlar arasında müfredatın sanayi ihtiyaçlarına yaklaştırılması, mesleki eğitimin güçlendirilmesi ve teknolojiyle öğretim ve öğrenimin bütünleştirilmesi yer alıyor. İş arayanlar açısından pratik hedef, işverenlerin kullanabileceği beceriler kazandıran ve bu becerileri adil biçimde gösterebilecekleri fırsatlar sunan bir eğitim.

Büyümenin Yavaşlaması ve Harcama Kesintileri Baskıyı Artırıyor

Endonezya ekonomisi 2025’in ilk çeyreğinde yüzde 4,87 büyüdü. Bu oran beklentilerin altında kalırken bir yıl önceki aynı dönemdeki yüzde 5,11’in de gerisinde kaldı. Dünya Bankası, ülke içindeki ve dışındaki baskıları yansıtarak 2025 için yüzde 4,7 büyüme öngördü.

Küresel ticaret gerilimleri, özellikle ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşı, ihracat talebini ve yabancı yatırımları zayıflattı. Yurt dışından gelen siparişlerin ya da yatırımların azalması, işletmeler için üretimi artırma ve yeni personel alma gereğinin azalması anlamına gelebilir.

300 trilyon rupiyi, yani yaklaşık 19 milyar ABD dolarını aşan hükümet bütçesi kesintileri; bakanlıkların, devlet kurumlarının ve yerel yönetimlerin harcamalarını azalttı. Otelcilik ve imalat da dahil olmak üzere hükümet sözleşmelerine bağımlı sektörler bu kesintilerden etkilendi.

Harcama kesintilerinin ekonomiye yayılmasıyla Ocak-Mart 2025 arasında yaklaşık 74 bin kişi işten çıkarıldı. Faaliyetlerin azalması, etkilenen işletmelerin mevcut iş gücünü sürdürmek için kullanabileceği geliri düşürdü.

Tüketici harcamaları, iş kayıplarıyla işletmelerin durumunu birbirine bağlayan bir başka unsur. Gelirini kaybeden çalışanların harcayacak daha az parası oluyor. Bunun sonucunda işletmeler talebin zayıflamasıyla karşılaşıyor; bu da yeni işten çıkarmalara yol açarak yavaşlamayı derinleştirebiliyor.

Başlıca gelişmeler birkaç ay içinde şöyle yaşandı:

  • Ocak-Mart 2025: Hükümet harcama kesintilerinin etkileriyle yaklaşık 74 bin kişi işten çıkarıldı.
  • Şubat 2025: BPS, 7,28 milyon işsiz kişi ve yüzde 4,76 işsizlik oranı kaydetti.
  • 2025’in ilk çeyreği: Ekonomik büyüme, bir yıl önceki yüzde 5,11’den yüzde 4,87’ye geriledi.
  • Mayıs 2025: Bekasi’deki iş fuarı, 2 bin pozisyon için 25 bin iş arayanı çekti.

Fabrika Kapanışları Daha İyi İşleri Tehlikeye Atıyor

Endonezya aynı zamanda sanayisizleşmeyle, yani imalat sanayisinin ekonomideki payının azalmasıyla karşı karşıya. İmalat geleneksel olarak çok sayıda kişiye iş sağladığından, fabrikaların kapanması ülkenin kayıt dışı faaliyetlerin ve verimliliği daha düşük hizmetlerin ötesinde istihdam sunma kapasitesini etkiliyor.

Reklam

Yeni sektörlere ve yeniliğe yönelik yatırımlar aynı hızda artmazsa hizmet sektörüne ve kayıt dışı işlere yöneliş Endonezya’nın ekonomik temelini zayıflatma riski taşıyor. Daha fazla kişi, görece düşük gelir sağlayan faaliyetler için yarışmak zorunda kalabilir.

Endonezya Ulusal Ekonomi Konseyi üyesi Arief Anshory Yusuf, erken sanayisizleşmenin verimliliği düşük hizmet işleri için rekabeti artırabileceği, gelirleri düşürebileceği ve toplumsal eşitsizliği derinleştirebileceği uyarısında bulundu. Erken sanayisizleşme, imalatın ekonomideki payının, çalışanları istihdam edebilecek başka verimli sektörler yeterince gelişmeden önce azalması anlamına geliyor.

Yusuf’un önerileri arasında sanayi bölgelerinin canlandırılması, mesleki eğitime yatırım yapılması ve araştırma ile yeniliğin teşvik edilmesi yer alıyor. Bu önlemler birlikte, işletmelerin faaliyet gösterdiği yerleri, çalışanların ihtiyaç duyduğu becerileri ve mal ile hizmet üretmenin yeni yollarını birbirine bağlamayı amaçlıyor.

Endonezya’nın demografik getirisi de risk altında. Bu kavram, çalışma çağındaki nüfusun en yüksek seviyeye ulaştığı ve üretim ile gelire güçlü katkı sağlayabildiği dönemin sunduğu fırsatı ifade ediyor. Bu fırsattan yararlanmak, insanların yıllarca işsiz kalmak ya da güvencesiz işler arasında gidip gelmek yerine verimli işler bulabilmesine bağlı.

Prakerja Beceri Açığını Kapatmayı Hedefliyor

Beşinci yılına giren hükümetin Prakerja programı, beceri öğrenme, mevcut becerileri geliştirme ve farklı işler için yeniden eğitim alma fırsatları sunuyor. 18,9 milyondan fazla katılımcı, 6 bini aşkın eğitim modülünden yararlandı.

Programın konuları dijital becerilerden otelciliğe ve mühendisliğe uzanıyor. Eğitim çevrim içi olarak ve yüz yüze düzenlenen oturumlarla sunuluyor; böylece ekonomi ve işverenlerin ihtiyaçları değişirken katılımcılara farklı öğrenme yolları sağlanıyor.

Prakerja Proje Yönetim Ofisi İcra Direktörü Denni Purbasari, programın becerileri sınırlı olan çalışanlara ve üniversite eğitimi almamış kişilere verdiği önemi vurguladı. Kapsayıcılık öncelikleri arasında kadınlar, engelliler ve yeterince hizmet alamayan bölgelerde yaşayanlar da bulunuyor.

Prakerja, istihdam sorununun bir boyutunu, insanların mevcut işler için gereken becerilere sahip olup olmadığını ele alıyor. Programın erişimi onu kapsamlı bir eğitim girişimi haline getirirken, daha geniş istihdam sorununun çözümü çalışanları işe alıp bünyesinde tutabilecek işletmelere de bağlı.

Reklam

Harcama Önlemleri İşletmelere Rahatlama Sağlıyor

Hükümet bazı kemer sıkma önlemlerini geri aldı ve kamu çalışanlarının seyahat etmelerine, otellerde toplantılar düzenlemelerine yeniden izin verdi. Bu değişiklik, önceki harcama kısıtlamalarından etkilenen sektörleri canlandırmayı amaçlıyor.

Yurt içi tüketimi teşvik etmek için seyahat indirimleri ve başka destek programları da devreye alındı. Seyahat ve harcamaların artması, gelirleri zayıflayan işletmelere müşterilerin geri dönmesini sağlayabilir.

CELIOS olarak bilinen Ekonomi ve Hukuk Araştırmaları Merkezi’nden Bhima Yudhistira, bu önlemleri altta yatan nedenler sürerken belirtileri hafifleten bir ilaca benzetti. Önlemleri şöyle nitelendirdi:

parasetamol vermek

Yudhistira’nın eleştirisi, geçici rahatlama ile işsizliğin temel nedenlerini ele alan önlemler arasındaki farka dayanıyor. Talebin yeniden canlanması, işletmelerin zor bir dönemi atlatmasına yardımcı olabilir; kalıcı istihdam yaratılması ise yatırımlara, ilgili becerilere ve daha güçlü üretken sektörlere de bağlı.

Şirketlerin ve Toplumların da Rolü Var

Özel sektör, işe alım ve eğitim yoluyla iş gücünün geliştirilmesine katkı sağlıyor. Amerikan Ticaret Odası’nın Endonezya birimi (AmCham) ve ABD şirketlerinin düzenlediği kariyer fuarları; iş fırsatları, beceri geliştirme atölyeleri ve genç profesyoneller için ağ kurma olanakları sunuyor.

Bu etkinlikler uyum yeteneğini, kişiler arası becerileri ve kariyer boyunca öğrenmeye devam etmenin önemini öne çıkarıyor. Katılımcılara işverenlerle tanışma ve değişen iş yeri beklentilerine uyum sağlamalarına yardımcı olabilecek beceriler geliştirme fırsatı veriyor.

PepsiCo’nun Batı Cava’da yakın zamanda yaptığı yeni fabrika yatırımıyla istihdam yaratması bekleniyor. Proje, doğrudan yabancı yatırımın, yani başka bir ülkede faaliyet gösteren bir işletmenin ülkedeki operasyonlarına yatırdığı paranın, istihdamı nasıl destekleyebileceğini gösteriyor.

Özel girişimlerin ulusal işsizlik oranında anlamlı bir fark yaratabilmesi için daha geniş kapsamlı olması ve daha güçlü politika desteği alması gerekiyor. Bir fabrika ya da kariyer fuarı fırsatlar yaratabilir; ülke genelindeki istihdam açığının kapanması ise çok daha fazla işverenin büyüyebilmesine bağlı.

Toplum temelli programlar geçim sağlamanın başka bir yolunu sunuyor. Dompet Dhuafa gibi kuruluşların yürüttüğü üretken zekât programları, özellikle kırsal bölgelerde insanlara iş kurmaları ve ekonomik bağımsızlık yolunda ilerlemeleri için yardımcı oluyor. Bu programlar, insanların yalnızca acil yardıma bağımlı kalmak yerine gelir elde etmelerini desteklemek için hayır kaynaklarını kullanıyor.

Reklam

İstihdam Yaratmak Tek Bir Politikayla Mümkün Değil

Mikro, küçük ve orta ölçekli işletmeler (MSME’ler) istihdamın yaklaşık yüzde 60’ını oluşturuyor. Bu işletmelerin sermayeye, eğitime ve pazarlara erişiminin iyileştirilmesi büyümelerine ve daha fazla çalışan istihdam etmelerine yardımcı olabilir.

Eğitim reformu ile yatırımların birlikte ilerlemesi gerekiyor. Müfredatın sanayinin ihtiyaçlarıyla uyumlu hale getirilmesi iş yaşamına hazırlığı iyileştirebilir; hedefli teşvikler ve altyapı yatırımları ise çok sayıda kişiye istihdam sağlayan imalat, tarım ve hizmet sektörlerinde iş yaratılmasını teşvik edebilir.

Kapsayıcı eğitim programlarının savunmasız gruplara ulaşması ve dijital ekonominin ihtiyaçlarına yanıt vermesi de gerekiyor. Bakanlıklar, yerel yönetimler ve özel işletmeler arasındaki koordinasyon, eğitim, yatırım ve işe alım çalışmalarının birbiriyle uyumlu hedeflere hizmet etmesini sağlayabilir.

Ekonomik baskılarla birlikte siyasi riskler de artıyor. Halk arasındaki hoşnutsuzluk, Cumhurbaşkanı Prabowo’nun net 19 milyon yeni iş yaratma vaadi de dahil olmak üzere yerine getirilmemiş seçim vaatlerine yönelik kaygıları kapsıyor. Net istihdam yaratılması, eklenen işlerden kaybedilen işler çıkarıldıktan sonra kalan artış anlamına geliyor.

Siyasi analistler, sıkıntıların uzun sürmesinin hükümete duyulan güveni zayıflatabileceği ve toplumsal huzursuzluğu körükleyebileceği uyarısında bulunuyor. Haneler açısından sonuçlar daha somut: belirsiz kazançlar, okuldan iş yaşamına zorlu bir geçiş ve istikrarlı istihdamla gelen güvencelere sınırlı erişim.

Endonezya’nın önündeki zorluk, insanları bu işlere hazırlarken yeterli sayıda nitelikli iş yaratmak. Kayıt dışı işlere süregelen bağımlılık ve düzgün iş fırsatlarının yetersizliği, ülkenin ekonomik potansiyelini, çalışma çağındaki geniş nüfusundan yararlanma şansını ve bölgesel rakipleri karşısındaki konumunu tehdit ediyor.

Öne Çıkanlar

  • BPS, Şubat 2025’te 7,28 milyon işsiz kaydetti; bu sayı bir yıl öncesine göre 83 bin arttı.
  • Mayıs 2025’te Bekasi’deki iş fuarına 2 bin pozisyon için 25 bin başvuru sahibi katıldı.
  • Genç işsizliği yüzde 16,16 olurken ulusal oran yüzde 4,76’da kaldı.
  • Kayıt dışı istihdam, yaklaşık 86,58 milyon kişiyle çalışanların yüzde 59,4’ünü oluşturdu.
  • Ekonomik büyüme 2025’in ilk çeyreğinde yüzde 4,87’ye gerilerken harcama kesintileri istihdam üzerinde baskı yarattı.
  • Prakerja, 6 bini aşkın eğitim modülüyle 18,9 milyondan fazla katılımcıya ulaştı.
  • Eğitim reformu, üretken yatırımlar, küçük işletmelere destek ve eşgüdümlü politikalar önerilen çözümün temel unsurları arasında.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir