Kamboçya, Hamile Mahkûmlara ve Hapishanedeki Küçük Çocuklara Doğum Yardımını Genişletiyor

10 dakikalık okuma
A mother and her child in rural Cambodia | Human Rights | The New ...

Nakit yardım, annelere ve çocuklara hapishanede de ulaşıyor

Kamboçya, hapishanedeki hamile kadınlara ve iki yaşından küçük çocukları yanlarında kalan annelere yönelik maddi desteği genişletti. Böylece sağlık ve beslenme ihtiyaçları ciddi boyutta olan bu grup, ülkenin sosyal koruma sistemine dahil edildi. Haziran 2024'te yayımlanan bir alt kararnameyle resmiyet kazanan politika, hamilelik kontrolleri, doğum ve çocuğun ilk iki yılındaki sağlık ziyaretleri için ödeme yapılmasını öngörüyor.

İçindekiler
  1. Nakit yardım, annelere ve çocuklara hapishanede de ulaşıyor
  2. Ödemelerin dökümü
  3. Kimler yararlanabilir, hangi belgeler gerekiyor?
  4. Gebelik kaybı ya da ebeveynin ölümü durumunda ne oluyor?
  5. Yaş sınırları neden önemli?
  6. Beslenme, hijyen ve hapishane koşulları temel sorunlar arasında
  7. Yardımların hapishane dışındaki desteklerle karşılaştırması
  8. Hapishaneye alternatifler tartışılmaya devam ediyor
  9. Politikanın Kamboçya'daki daha geniş reformlardaki yeri
  10. Öne Çıkanlar

Yardım, bir hamilelik ve çocuk iki yaşına gelene kadarki dönem için 1,52 milyon riele, yaklaşık 380 dolara, ulaşabiliyor. Çoğul doğumlarda ek ödeme yapılıyor. Programı Ulusal Sosyal Yardım Fonu (NSAF) finanse ediyor; İçişleri Bakanlığı, Cezaevleri Genel Müdürlüğü, Sağlık Bakanlığı ve diğer devlet kurumlarıyla birlikte çalışıyor.

Politikanın dayandığı verilere göre, ülke genelindeki mahkûm sayısı 57 bini aşıyor ve bunların yaklaşık 3 bin 500'ü kadın. Girişimin, hamile onlarca mahkûma ve anneleriyle hapishanede yaşayan 100'den fazla çocuğa ulaşması bekleniyor. 2024 ortasındaki koşullara ilişkin açıklamada, Kamboçya hapishanelerinde üç yaşından küçük 100'den fazla çocuk bulunduğu belirtilmişti.

Politika temel bir soruna çözüm getirmeyi amaçlıyor: Hapishanede yaşayan çocukların hiçbir suç işlememiş olmalarına rağmen gıdaya, sağlık hizmetlerine ve gelişim fırsatlarına ihtiyacı var. Politikanın açıklanan amacı, annelerle çocukların hapiste bulundukları sırada ve tahliyelerinin ardından sağlık, beslenme ve gelişimlerini desteklemek.

Nakit yardımın yanı sıra aşırı kalabalık hapishaneler, hijyen ve temel ihtiyaçlara erişim konusundaki sorunlar da sürüyor. Program, sosyal korumadan yararlanabilecek kişilerin kapsamını genişletirken yetkililer ve hak savunucuları, hamile kadınlarla küçük çocuğu olan bazı annelerin hapishane dışında tutulup tutulamayacağını tartışmaya devam ediyor.

Reklam

Ödemelerin dökümü

Program yardımı üç aşamaya ayırıyor: hamilelik, doğum ve doğum sonrası dönem. Ödemeler, kamu sağlık kuruluşlarında alınan hizmetlere bağlanarak annenin hamilelik boyunca takip edilmesini ve sonrasında hem kendisinin hem de çocuğunun sağlık hizmetlerinden yararlanmasını destekliyor.

  • Hamilelik sırasında, uygun koşulları taşıyan bir kadın en fazla dört doğum öncesi kontrolün her biri için 80 bin riel, yaklaşık 20 dolar, alabiliyor. Toplam ödeme 320 bin riele ulaşıyor.
  • Doğumda, tek çocuk için 400 bin riel, yaklaşık 100 dolar, ödeniyor. Çoğul doğumlarda her ek çocuk için 200 bin riel, yaklaşık 50 dolar, daha veriliyor.
  • Doğumdan sonra en fazla on sağlık ziyareti için her seferinde 80 bin riel, toplamda 800 bin riel, yardım sağlanıyor. Bu ziyaretler anne için üç doğum sonrası kontrolü ve çocuk için yedi aşı randevusunu kapsıyor.

Tek çocuk doğumunda üç aşamanın toplamı, açıklanan 1,52 milyon riel üst sınırına ulaşıyor: hamilelik sırasında 320 bin riel, doğumda 400 bin riel ve sonrasında 800 bin riel. Kadının alacağı tutar, yardım kapsamındaki aşamalara ve tamamladığı ziyaretlere bağlı.

Doğum öncesi bakım, hamilelik sırasında sunulan sağlık hizmetlerini ifade ediyor. Bu kontroller, sağlık çalışanlarının anneyi ve gelişmekte olan bebeği izlemesine, olası komplikasyonları belirlemesine ve sağlık eğitimi vermesine olanak tanıyor. Hizmetin kamu kuruluşlarında alınması şartı, bakımın ulusal sağlık standartlarına uygun olmasını ve randevuların kayıt altına alınmasını amaçlıyor.

Doğum ödemesi, sağlık hizmetleri, malzemeler ve doğumun hemen ardından ortaya çıkan ihtiyaçlara katkı sağlamayı hedefliyor. Sonraki ödemeler ise çocuk iki yaşına gelene kadar sağlık takibinin sürdürülmesini, aşıların zamanında yapılmasını ve erken çocukluk gelişimini destekliyor.

Kimler yararlanabilir, hangi belgeler gerekiyor?

Hamile mahkûmların tutukluluklarına ilişkin geçici ya da kesin mahkeme kararına sahip olması, bir kamu sağlık kuruluşunda en az bir doğum öncesi kontrole gitmesi ve kamu sağlık hizmeti tarafından düzenlenmiş anne sağlığı defterini ibraz etmesi gerekiyor. Dolayısıyla hak sahipliği hem tutukluluk kayıtlarına hem de sağlık belgelerine bağlı.

Anne programa kaydolduğunda çocuk da otomatik olarak kapsama alınıyor, ancak çocuk sağlığı kartına sahip olması gerekiyor. Anneleri daha önce programa kaydolmamış çocuklar da annenin mahkeme kararı ve çocuğun hapishanede onunla yaşadığını gösteren belge dahil gerekli evraklarla yardım alabiliyor.

Reklam

Ulusal Sosyal Koruma Konseyi Genel Sekreteri Chan Narith, anneleri hapiste olan çocukların da kapsama alınmasının ardındaki ilkeyi şöyle açıkladı:

Kadınlar hapiste olsa da bebekleri ve çocukları suçlu değil. Onların da sosyal korumadan yararlanma haklarını güvence altına almalıyız.

Hapishanedeki aileler için kayıt, yardımdan yararlanma hakkına sahip olmakla ödemeyi almak arasındaki pratik bir adım. Hak savunucuları, koşulları karşılayan kadın ve çocukların desteğe ulaşabilmesi için sürecin kolay ve şeffaf olmasını istiyor.

Belge şartları, hapishane yönetimini kamu sağlık hizmetleriyle de buluşturuyor. Mahkeme kayıtları annenin tutukluluk durumunu ortaya koyarken anne sağlığı defterleri ve çocuk sağlığı kartları, ödemelerin temelini oluşturan sağlık hizmetlerini belgeliyor.

Gebelik kaybı ya da ebeveynin ölümü durumunda ne oluyor?

Program, düşük veya ölü doğum sonrasında kısmi destek sağlıyor; ödeme hamileliğin hangi aşamasında olunduğuna göre belirleniyor. Kürtaj ise yardım kapsamı dışında tutuluyor.

Anne doğum sırasında ya da sonrasında hayatını kaybederse kalan yardımlar çocuğun yasal vasisi veya bakımını üstlenen kişiye aktarılıyor. Bu hüküm, yardımın çocuğun bakımından sorumlu kişiye ulaşmasını sağlıyor.

Politikanın açıklamasına göre, destek dönemi tamamlanmadan anne ya da çocuğun ölmesi halinde yardım sona eriyor. Açıklamada, genel sona erme kuralının annenin ölümü sonrası yardımların aktarılmasını öngören özel hükümle nasıl bağdaştığı belirtilmiyor.

Program, hamilelikten çocuğun ikinci yaş gününe kadar aileyi birden fazla aşamada izlediği için bu koşullar önem taşıyor. Kuralların, rutin kontroller ve doğumun yanı sıra gebelik kaybını ve hayatta kalan bir çocuğun bakımını kimin üstlendiğindeki değişiklikleri de dikkate alması gerekiyor.

Yaş sınırları neden önemli?

Kamboçya yasaları, annelerin çocukları üç yaşına gelene kadar hapishanede yanlarında kalmasına izin veriyor. Bu programdaki nakit yardım ise çocuk iki yaşına gelene kadar sürüyor. Dolayısıyla çocuğun hapishanede yaşayabileceği yasal süre, programın belirlediği destek döneminden bir yıl daha uzun.

2024 ortası itibarıyla Kamboçya hapishanelerinde üç yaşından küçük 100'den fazla çocuk yaşıyordu. Bu ortamlardaki çocukların yeterli beslenmeye, sağlık hizmetlerine, oyun oynayıp gelişebilecekleri güvenli alanlara erişimi kısıtlı.

Reklam

Programın hamileliğe ve çocukluğun ilk iki yılına odaklanması, yaşamın ilk 1.000 gününü kapsıyor. Bu dönemdeki desteğin, annelerin sürekli bakım hizmetlerine erişimini sağlarken çocukların fiziksel ve zihinsel gelişimine katkıda bulunması amaçlanıyor.

Doğum sonrası desteklenen on ziyaretin yedisini aşı randevuları oluşturuyor. Diğer üçü anne için doğum sonrası kontroller. Böylece annenin iyileşme süreci, çocuğun sağlık ihtiyaçlarıyla birlikte ödeme takvimine dahil ediliyor.

Politikanın daha geniş amacı, hapiste bulunulan sırada ve sonrasında refahı desteklemek. Ancak somut ödeme takvimi, hamilelik, doğum ve çocuğun ikinci yaş gününe kadar alınan bakıma odaklanıyor.

Beslenme, hijyen ve hapishane koşulları temel sorunlar arasında

İnsan hakları örgütü LICADHO'nun operasyon direktörü Am Sam Ath, maddi desteği memnuniyetle karşılarken hapishanede yaşayan hamile kadınlarla çocukların gündelik ihtiyaçlarına dikkat çekti:

NSAF'nin destek vermesi iyi, çünkü hapishanede anneleriyle yaşayan hamile kadınlar ve çocuklarla ilgili gıda, hijyen ve ek destek gerektiren diğer sağlık sorunları gibi pek çok sorun görüyoruz.

LICADHO ve diğer hak savunucuları, daha iyi beslenme ve hijyen koşullarının yanı sıra biberon ve bebek bezi gibi temel ihtiyaçlara erişimin iyileştirilmesi çağrısını uzun süredir yapıyor. Kaynakların kısıtlı olduğu bir ortamda bebeklerine bakan aileler bu ihtiyaçlarla sürekli karşı karşıya kalıyor.

Kamboçya hapishaneleri çoğunlukla aşırı kalabalık ve sağlık hizmetleri, beslenme ile çocuk gelişimi için ayrılan kaynaklar kısıtlı. Maddi yardım bu koşullar altında sunuluyor; hizmetlere ve malzemelere erişim de programın uygulamadaki zorlukları arasında yer alıyor.

Hak savunucuları, nakdin hapishanelerde nasıl dağıtılacağı, amacına uygun harcandığının nasıl güvence altına alınacağı ve özel ihtiyaçları olan anne ve çocukların yeterli desteği nasıl alacağı konusunda kaygılarını dile getirdi. Şeffaflık ve kolay kayıt, öncelikleri arasında.

Girişim olumlu bir adım olarak karşılandı. Gündelik yaşama etkisi, koşulları karşılayan kadınların ödemelerini almasına ve yardımın karşılamayı amaçladığı sağlık hizmetlerine, gıdaya ve diğer temel ihtiyaçlara erişebilmesine bağlı.

Yardımların hapishane dışındaki desteklerle karşılaştırması

Mahkûmlara yönelik doğum yardımı, Kamboçya'daki diğer hak sahibi gruplara sunulan yardımlarla benzerlik taşıyor. Bu gruplar arasında Yoksul Kimlik Kartı (ID Poor) sahibi kadınlar, kamu görevlileri ve Ulusal Sosyal Güvenlik Fonu (NSSF) kapsamındaki çalışanlar bulunuyor. ID Poor, hükümetin yoksulluk içinde yaşayan kişileri belirleme sistemi.

Reklam

Kamu ve özel sektörde çalışan hamile kadınlar da doğum öncesi kontroller, doğum ve doğum sonrası bakım için benzer ödemeler alıyor. Benzer yardımların hapisteki kadınlara da sunulması, annelerinin koşulları ne olursa olsun çocukların destek hizmetlerine erişebilmesi ilkesini yansıtıyor.

Hükümet, sosyal koruma programlarının başlamasından bu yana 700 binden fazla aileye destek olmak için milyarlarca riel harcadı. Daha geniş hedefler arasında anne ve çocuk ölümlerini azaltmak, beslenmeyi iyileştirmek ve erken çocukluk gelişimini desteklemek bulunuyor.

Hapishane dışında hükümet desteği alan anne Chan SreyNa, ödemelerin ailesine nasıl yardımcı olduğunu şöyle anlattı:

Hükümetin bu maddi desteği sağlık kontrolleri, hastane masrafları ve bebeğimin kontrolleri için çok yararlı.

Kontrollü ortam nedeniyle hapishanede yardım alan kadınların doğrudan anlatımlarına nadiren rastlanıyor. Yetkililer ve hak savunucuları, programın sağlık hizmetlerine ve temel ihtiyaçlara erişimi şimdiden kolaylaştırdığını belirtiyor. SreyNa'nın deneyimi, doğum yardımının hapishane dışında hangi tür masrafları karşılayabildiğini gösteriyor.

Hak savunucuları, hapisteki kadınlara benzer yardımlar sunulmasının hapishanede doğup büyüyen çocukların dezavantajlarını azaltabileceğini savunuyor. Bu destek özellikle çocukların fiziksel ve zihinsel gelişimlerinin yakından izlenmesi gereken dönemde önem taşıyor.

Hapishaneye alternatifler tartışılmaya devam ediyor

Hükümet yetkilileri ve hak savunucuları, hamile kadınlar ile küçük çocuğu olan anneler için hapse alternatifleri de görüştü. Öneriler arasında daha hafif suçlardan hüküm giyen kadınların cezalarını hapishane dışında çekmesine izin verilmesi veya mümkün olduğunda kefaletle serbest bırakılması yer alıyor. Bu adımların küçük çocukların hapishane koşullarına maruz kalmasını azaltması amaçlanıyor.

Adalet Bakanlığı Devlet Sekreteri Kim Santepheap, bu grup için daha insancıl yaklaşımları değerlendiren toplantılara başkanlık etti. Görüşmelerde, ulusal ve uluslararası insan hakları ilkeleriyle uyum vurgulandı.

2024 ortası itibarıyla hamile kadınlar ve küçük çocuğu olan anneler için hapse alternatiflere ilişkin kesin bir politika değişikliği açıklanmamıştı. 14 Haziran 2025 tarihli açıklamada da daha sonraki bir karara ya da uygulama tarihine yer verilmiyor.

Nakit yardım programı ile tutukluluğa ilişkin görüşmeler farklı pratik ihtiyaçlara yanıt veriyor. Ödemeler sağlık ziyaretlerini ve temel ihtiyaçların karşılanmasını desteklerken hapse alternatifler, annelerin ve çocukların ceza süresi boyunca ya da dava sonuçlanana kadar nerede yaşayacağını ilgilendiriyor.

Reklam

Politikanın Kamboçya'daki daha geniş reformlardaki yeri

Kamboçya'nın 2016-2025 Ulusal Sosyal Koruma Politikası Çerçevesi, hapishanelerdeki doğum yardımına daha geniş bir bağlam sunuyor. Hükümet bu çerçeveyi kabul ettiğinden bu yana yoksulluğu azaltmayı, sağlığı iyileştirmeyi ve toplumsal katılımı artırmayı amaçlayan programlara yaptığı yatırımları artırdı.

Ulusal Sosyal Koruma Konseyi (NSPC) ve NSAF, artık milyonlarca Kamboçyalıyı kapsayan programların tasarlanması ve uygulanmasında merkezi rol oynuyor. Hapisteki kadınlar ve kadın polisler dahil daha önce kapsam dışında kalan gruplara desteğin genişletilmesi, sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin bir parçası olarak sosyal korumayı yaygınlaştırma taahhüdünü yansıtıyor.

Kısa bir zaman çizelgesi, hapishanelere yönelik bu önlemin genişleme sürecindeki yerini gösteriyor:

  • 2016-2025: Ulusal Sosyal Koruma Politikası Çerçevesi, Kamboçya'nın daha geniş politika gündeminin dönemini belirliyor.
  • Haziran 2024: Bir alt kararnameyle hamile mahkûmlara ve hapishanede iki yaşından küçük çocuklarıyla yaşayan annelere maddi yardım resmiyet kazanıyor.
  • 2024 ortası: Kamboçya hapishanelerinde üç yaşından küçük 100'den fazla çocuk yaşıyor; hapse alternatiflere ilişkin görüşmelerde kesin bir politika değişikliği kararı alınmış değil.
  • 14 Haziran 2025: Yayımlanan açıklamada yardım, hak sahipliği kuralları ve uygulamaya ilişkin süregelen kaygılar ele alınıyor.

Ekonomi ve Maliye Bakanı Aun Pornmoniroth, sosyal korumaya yönelik kamu güveninin güçlendirilmesi çağrısında bulundu ve bakanlıklardan hizmet sunumunu iyileştirmelerini istedi. Hapishane programında bu hedef; kayıt işlemleri, kurumlar arası işbirliği ve sağlık randevularına güvenilir erişimle doğrudan bağlantılı.

UNICEF ve Dünya Sağlık Örgütü, Kamboçya'nın doğum hakları ve sosyal koruma alanındaki ilerlemesini takdir ederek ülkedeki doğum yardımlarının Güneydoğu Asya'nın en gelişmiş uygulamaları arasında yer aldığını belirtti. Daha geniş kapsamlı önlemler arasında hamile çalışanlara yönelik yasal korumalar, nitelikli sağlık hizmetlerine daha geniş erişim ve kırsal bölgelerde annelere yönelik toplum desteği bulunuyor.

UNICEF, DSÖ ve sivil toplum kuruluşları da teknik yardım, finansman ve savunuculuk çalışmalarıyla hükümetin anne ve çocuk sağlığı çabalarını destekliyor. Bu geniş sistem içinde hapishane girişimi, bakım hizmetlerine erişimin özellikle zor olduğu koşullarda yaşayan kadınlarla çocuklara belirli bir doğum yardımı paketi sunuyor.

Öne Çıkanlar

  • Haziran 2024'te yayımlanan bir alt kararnameyle, hamile mahkûmlar ile hapishanede iki yaşından küçük çocuklarıyla yaşayan annelere doğum yardımı sağlanması kararlaştırıldı.
  • Tek çocuk doğumu için hamilelik, doğum ve çocuk iki yaşına gelene kadar sunulan bakımın toplam yardımı 1,52 milyon riele, yaklaşık 380 dolara, ulaşabiliyor.
  • Yardım takvimi en fazla dört doğum öncesi kontrolü, doğum ödemesini ve doğum sonrası on ziyareti kapsıyor. Çoğul doğumlarda ek yardım veriliyor.
  • Hak sahipliği için tutukluluk ve sağlık belgeleri gerekiyor. Anneleri daha önce kaydolmamış çocuklar da yardımdan yararlanabiliyor.
  • Kamboçya yasaları, çocukların üç yaşına kadar anneleriyle hapiste kalmasına izin veriyor. Bu süre, programın açıkladığı destek döneminden bir yıl daha uzun.
  • Hak savunucuları ödemeleri memnuniyetle karşılarken daha iyi beslenme, hijyen, kayıt işlemleri ve özel ihtiyaçları olan ailelere destek çağrısı yapıyor.
  • Yetkililer hapse alternatifleri görüştü, ancak açıklamada 2024 ortasına kadar kesin bir değişiklik kararı alınmadığı belirtiliyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir