Şiddetli Yağış, Suyun Gidecek Yeri Olmayan Şehirleri Vuruyor
Mumbai'deki ulaşım altyapısının su altında kalmasından Delhi'deki yolların göle dönmesine ve Bengaluru mahallelerinin su basmasına kadar Hindistan'da muson mevsimi, şiddetli yağışların ötesine uzanan bir sorunu tekrar tekrar gözler önüne seriyor. Şehirler, suyun eskiden akıp gidebildiği göllerin, sulak alanların, nehir kıyılarının ve drenaj kanallarının üzerine yayıldı. Suyu tahliye etmek için kurulan sistemler ise bu büyümeye ayak uydurmakta zorlandı.
İçindekiler
- Şiddetli Yağış, Suyun Gidecek Yeri Olmayan Şehirleri Vuruyor
- Kentsel Büyüme, Doğal Taşkın Setlerini Ortadan Kaldırdı
- Eski Drenaj Sistemleri, Karşılamak Üzere Tasarlanmadıkları Yüklerle Karşı Karşıya
- Çevresel Tahribat Riski Artırıyor
- Daha Düzensiz Muson Yağışları Baskıyı Artırıyor
- Mumbai Hem Yağışın Hem Denizin Baskısı Altında
- Delhi ve Bengaluru Aynı Aksaklığa Farklı Yollardan Ulaşıyor
- Daha Küçük Şehirlerde ve Kuzeydoğuda Kayıplar Büyüyor
- Acil Önlemlerin Yanı Sıra Kalıcı Planlama da Gerekiyor
- Öne Çıkanlar
2024'te sağanak yağışlar Mumbai, Delhi, Bengaluru ve başka birçok kent merkezinde hayatı durma noktasına getirdi. Sokaklar nehirlere dönüştü, araçlar işe gidiş geliş saatlerinde yolda kaldı ve mahalleler saatler içinde sular altında kaldı. 9 Haziran 2025'e gelindiğinde, tekrarlanan bu aksaklıklar şehirlerin nasıl inşa edildiğini, drenaj sistemlerinin bakımının nasıl yapıldığını ve yetkililerin yağışlı mevsime nasıl hazırlandığını yeniden gündeme taşıdı.
Yeni altyapıların bile savunmasız olduğu görüldü. Açılıştan yalnızca birkaç gün sonra Mumbai'deki yer altı metro istasyonlarının peronlarını çamurlu suların bastığını gösteren görüntüler viral oldu. Bu görüntüler, tartışmanın merkezine pratik bir soruyu yerleştirdi: İnsanların güvendiği altyapı, muson geldiğinde çalışmayı sürdürebilecek mi?
Sorunun nedenleri iç içe geçiyor. İnşaat, yağmur suyunun birikebileceği veya toprağa sızabileceği alanları ortadan kaldırıyor. Böylece eski drenaj kanalları, çok daha geniş bir yerleşim alanından gelen suyu taşımak zorunda kalıyor. Çevresel tahribat doğal korumayı zayıflatırken, giderek düzensizleşen yağışlar sistemlerin taşıyabileceğinden fazla su getirebiliyor.
Sakinler tüm sonuçlarla bir arada yüzleşiyor: Su basan evler, zarar gören mülkler, mahsur kalan araçlar ve tamamlanamayan yolculuklar. Bunun neden yaşandığını anlamak için hem şehre düşen yağmura hem de suyun şehir içinde hâlâ izleyebildiği yollara bakmak gerekiyor.
Kentsel Büyüme, Doğal Taşkın Setlerini Ortadan Kaldırdı
Bengaluru bir zamanlar birbirine bağlı gölleriyle tanınıyordu. Bu su kaynaklarının çoğunun yerini apartman kompleksleri ve iş merkezleri aldı; böylece yağmur sularının çevreye yayılmadan önce birikebileceği alanlar ortadan kalktı.
Göl koruma aktivisti Ram Prasad, bu dönüşümün suyun akışını nasıl değiştirdiğini şöyle anlatıyor:
Geleneksel olarak taşkın tamponu görevi gören gölleri yapılaşmış alanlara dönüştürdüğünüzde suyun gidecek yeri kalmıyor,
Göller, sulak alanlar ve doğal kanallar aynı görevin farklı aşamalarını yerine getiriyor. Suyu tutuyor, bir kısmını emiyor ve geri kalanının yoluna devam etmesini sağlıyorlar. Yapılaşma bu alanları kapladığında yağmur yağmaya devam ediyor, ancak suyu karşılayabilecek alan daralıyor.
Bu durum Bengaluru'yla sınırlı değil. Chennai göletlerini, Haydarabad ise göllerini kaybetti. Genişleyen şehirlerde işgal ve betonlaşma, mevsimsel sağanakları yönetmeye yardımcı olan doğal drenaj ağlarını zayıflattı.
Eski Drenaj Sistemleri, Karşılamak Üzere Tasarlanmadıkları Yüklerle Karşı Karşıya
Hindistan'daki birçok şehir hâlâ onlarca yıl önce tasarlanmış drenaj sistemlerine dayanıyor. Bu sistemler ne bugünkü nüfus yoğunluğuna hizmet etmek ne de artık görülen yağış miktarlarını kaldırmak üzere tasarlanmıştı.
Mimar ve şehir plancısı Dikshu Kukreja, inşaat ile onu desteklemesi gereken hizmetler arasındaki farkı şöyle anlatıyor:
Kentsel genişlemenin hızı, özellikle su ve drenaj sistemleri olmak üzere destekleyici altyapının gelişimini çok geride bıraktı.
Doğal su depolama alanları kaybolurken yeni yapılaşma drenaj sistemlerine daha fazla yük bindiriyor. Eskiden yayılacak alan bulan su, artık sınırlı bir drenaj ağından geçmek zorunda. Bu ağ suyu yeterince hızlı tahliye edemediğinde kanallar taşıyor ve sokaklarda su birikiyor.
Etkileri şehrin geneline yayılıyor. Yollar çöküyor, trafik durma noktasına geliyor, evlere ve iş yerlerine ulaşmak güçleşiyor. Daha ilk şiddetli yağış bile kentsel büyümenin boyutuyla yer altındaki altyapı arasındaki uyumsuzluğu ortaya çıkarabiliyor.
Çevresel Tahribat Riski Artırıyor
Mumbai'nin mangrovları doğal taşkın bariyerleri görevi görüyor, ancak yapılaşma bu alanların tahrip olmasına yol açtı. Mangrovların kaybı, arazi ıslahı ve nehirlerin daraltılmasıyla birlikte şehrin suyla ilişkisindeki daha geniş çaplı değişimin bir parçası.
Delhi, Yamuna Nehri'nin taşkın ovalarında benzer bir sorunla karşı karşıya. Bunlar, nehir taştığında suyu karşılaması amaçlanan alanlar. Büyük altyapı projeleri de dâhil olmak üzere bu bölgelerdeki yapılaşma, fazla suyu emebilecek araziyi azalttı ve taşkın riskini artırdı.
Bu nedenle çevrenin ihmal edilmesi ve planlama hataları, tek tek inşaat alanlarından daha geniş bir kesimi etkiliyor. Bir drenaj kanalını, sulak alanı veya taşkın ovasını kaplayan yapılaşma, suyun akabileceği alanı değiştirerek çevredeki mahalleleri de etkiliyor.
Politika tepkileri genellikle biriken suyu tahliye eden pompalar gibi acil önlemlere odaklanıyor. Bu müdahaleler rahatlama sağlayabilir, ancak daha geniş sorun; nerelerde inşaata izin verildiği ve hangi doğal özelliklerin korunduğuyla ilgili kararları da kapsıyor.
Daha Düzensiz Muson Yağışları Baskıyı Artırıyor
Hindistan yıllık yağışının yaklaşık yüzde 80'ini, genellikle haziran-eylül ayları arasında muson mevsiminde alıyor. Bu mevsimsel yağış, kentsel yaşamı şiddetli sağanaklarla aksatsa da tarım ve milyonlarca insanın geçim kaynağı için hayati önem taşıyor.
İklim değişikliği yağış düzenlerini daha düzensiz hâle getiriyor. Mevsim dışı sağanaklar, ani seller ve aşırı sıcaklarla bağlantılı kuraklıklar daha sık görülüyor. Drenajı zaten yetersiz olan şehirlerde yağışın ne zaman ve ne şiddette geleceğinin belirsizleşmesi hazırlık yapmayı zorlaştırıyor.
2025'te muson, Hindistan'ın güneyinin bazı bölgelerine bir hafta erken ulaştı ve yetkilileri hazırlıksız yakaladı. Skymet'te meteoroloji başkan yardımcısı olan Mahesh Palawat, musonun erken ilerlemesini Arap Denizi üzerindeki alışılmadık alçak basınç sistemlerinin muson akımını takvimden önce kuzeye çekmesine bağlıyor.
Kuzeydoğu da aşırı hava koşulları yaşadı. Rekor düzeydeki yağışlar yıkıcı sellere ve heyelanlara yol açarken Guwahati ve Silchar, yüzyılı aşkın sürenin en yüksek yağış miktarlarını gördü. Bilim insanları, deniz yüzeyi sıcaklıklarının yükselmesi ve atmosferik düzenlerin değişmesinin bu tür aşırı olayları daha sık hâle getireceği uyarısında bulunuyor.
Yağış ve kentsel gelişim aynı drenaj sistemi üzerinde etkili oluyor. Daha şiddetli yağış gelen su miktarını artırırken göllerin, kanalların ve sulak alanların kaybı bu suyu yönetmek için kullanılabilecek alanı daraltıyor.
Mumbai Hem Yağışın Hem Denizin Baskısı Altında
Mumbai, alçak bir konumda bulunması ve denizle çevrili olması nedeniyle doğal olarak savunmasız. Şiddetli sağanaklar yüksek gelgitlerle aynı zamana denk geldiğinde yağmur suyunu tahliye etme kapasitesi özellikle zorlanıyor.
İnsanların yol açtığı değişiklikler, coğrafyanın yarattığı bu güçlüğü daha da ağırlaştırdı. Mithi gibi nehirlerin daraltılması, denetimsiz arazi ıslahı ve mangrovların yok edilmesi şehrin suyu tahliye etme kapasitesini azalttı.
Yüksek gelgitler ile şiddetli yağış drenaj sistemini birlikte zorlayabiliyor. Şehir, yukarıdan gelen suyla baş etmeye çalışırken kıyıdaki koşullar suyun tahliyesini engelliyor. Nehirlerin taşıma kapasitesinin düşmesi ve doğal bariyerlerin kaybı, bu yükü karşılayabilecek alanı daraltıyor.
Yeni inşa edilen yer altı metro altyapısının su altında kalması, ulaşımın güvenilirliğine ilişkin endişeleri artırıyor. İstasyonlar ve yollar aynı kentsel çevrenin parçaları. Yağış sırasında çalışmayı sürdürmeleri, suyun hem çevrelerinde hem de kendi içlerinde nasıl yönetildiğine bağlı.
Delhi ve Bengaluru Aynı Aksaklığa Farklı Yollardan Ulaşıyor
Delhi'deki Minto Köprüsü, muson mevsimindeki aksaklıkların tekrar eden bir simgesi hâline geldi; araçlar burada sık sık su altında mahsur kalıyor. Delhi, 2025'te 1901'den bu yana en yağışlı mayıs ayını yaşarken yaygın mülk hasarı ve çok sayıda can kaybı da kaydedildi.
Yamuna'nın taşkın ovalarında yapılan inşaatlar, arazinin fazla yağmuru emme kapasitesini azalttı. Başkentin yaşadıkları, yollardaki yerel su baskınlarını nehir taşkınlarını karşılayan alanlarda yapılaşmanın daha geniş sonuçlarıyla bir araya getiriyor.
Bengaluru'nun coğrafi konumu farklı. Bir tepenin üzerinde yer alan şehir, bir zamanlar üç büyük vadi ve göller ağı çevresinde şekillenmişti. Bu arazi yapısı suya akış yolları ve depolama alanları sağlıyordu, ancak alanların işgali ve kaçak yapılaşma bu düzeni bozdu.
Bir zamanlar sel yaşaması beklenmeyen bir şehir olarak tanımlanan Bengaluru'da bugün kötü kentsel planlamayla ve yapılaşma kurallarının ihlaliyle bağlantılı su baskınları görülüyor. Yüksek konumu, doğal drenajın engellendiği veya yapılaşmayla ortadan kaldırıldığı mahalleleri koruyamadı.
Dolayısıyla Mumbai, Delhi ve Bengaluru farklı coğrafi koşullarla karşı karşıya olsa da ortak bir pratik sorun yaşıyor: Kentsel büyüme, suyun izleyebileceği yolları daralttı veya kesti.
Daha Küçük Şehirlerde ve Kuzeydoğuda Kayıplar Büyüyor
Seller Hindistan'ın en büyük metropol alanlarıyla sınırlı değil. Assam ve kuzeydoğudaki diğer eyaletlerde aşırı yağışlar ve barajlardan aniden bırakılan sular yüz binlerce kişiyi yerinden etti, ekinleri yok etti ve onlarca kişinin ölümüne yol açtı.
Yetersiz drenaj, taşkın ovalarının işgali ve baraj işletmecileriyle yerel yetkililer arasındaki koordinasyon eksikliği krize katkıda bulundu. Topluluklar hem yakın çevrelerindeki yağışlarla hem de daha geniş nehir sistemi boyunca hareket eden sularla mücadele etmek zorunda.
Guwahati ve Silchar'da görülen aşırı yağışlar, şiddetli hava koşullarının kentsel alanları Mumbai veya Delhi'deki su basmış sokak görüntülerinin ötesinde de ciddi baskı altına alabileceğini gösteriyor. Kuzeydoğuda heyelanlar başka bir tehlike oluştururken ekinlerin zarar görmesi insanların geçim kaynaklarını da etkiliyor.
Su salımına ve toplulukların hazırlığına ilişkin kararlar birbiriyle bağlantılı olduğundan koordinasyon önem taşıyor. Yerel drenaj çalışmaları; yağış, nehirler, barajlar ve taşkın sularının yayıldığı arazilerin işgaliyle şekillenen bir durumun yalnızca bir bölümüne çözüm getiriyor.
Acil Önlemlerin Yanı Sıra Kalıcı Planlama da Gerekiyor
Yetkililer altyapı arızalarının ardından sık sık pompa kuruyor, drenaj kanallarını temizliyor veya görevlileri görevden alıyor. Bu adımlar geçici rahatlama sağlayabilir, ancak kaybolan drenaj yolları, yetersiz kapasite ve uygun olmayan yapılaşma gibi temel sorunları çözmüyor.
Şehir plancısı Alan Abraham, drenaj sorunlarının çözülmemesinin sonucunu şöyle anlatıyor:
Drenaj sorunları çözülmeden kalırsa seller kaçınılmaz olur.
Teknoloji, yetkililerin hazırlık yapmasına ve müdahale etmesine yardımcı olabilir. Koşullar değiştikçe bilgi sağlayan sensörler, tahmin modelleri ve yüksek riskli alanları gösteren haritalar, sellerin nerede yaşanabileceğine ve nerelerde harekete geçilmesi gerektiğine ilişkin kararları destekleyebilir.
Bu araçlar, duyarlı bir yönetim ve toplulukların katılımını gerektiriyor. Yetkililer eldeki bilgi doğrultusunda harekete geçtiğinde ve sakinler hazırlık sürecine dâhil edildiğinde bilgi işe yarar hâle geliyor. Aynı yaklaşım, kalkınma, drenaj ve su yönetiminden sorumlu kurumlar arasında koordinasyon gerektiriyor.
Kalıcı dayanıklılık için inşaat başlamadan suyu hesaba katan planlama, yapılaşma kurallarının sıkı biçimde uygulanması ve doğal su kaynaklarıyla drenaj kanallarının yeniden işlev kazandırılması gerekiyor. Pompalar ve kanal temizliği müdahalenin bir parçası olmaya devam ederken suyun ihtiyaç duyduğu alanları korumak, sellerin tekrarlanmasına yol açan koşulları ele alıyor.
Hindistan şehirleri için temel görev somut: Yağmur suyunun akış yollarını korumak ve yeniden açmak, drenaj altyapısını kentsel büyümeye uygun hâle getirmek ve düzeni tahmin edilmesi giderek zorlaşan muson mevsimine hazırlanmak.
Öne Çıkanlar
- Plansız kentsel büyüme, göllerin ve sulak alanların kaybı, eskiyen drenaj sistemleri ve çevresel tahribat tekrarlanan sellere katkıda bulunuyor.
- Hindistan yıllık yağışının yaklaşık yüzde 80'ini, genellikle haziran-eylül ayları arasındaki muson mevsiminde alıyor.
- 2025'te muson, Hindistan'ın güneyinin bazı bölgelerine bir hafta erken ulaşırken Delhi 1901'den bu yana en yağışlı mayıs ayını yaşadı.
- Mumbai hem şiddetli yağışın hem de yüksek gelgitlerin baskısı altında; Delhi ve Bengaluru ise suyu yönetmeye yardımcı olan alanları ve akış yollarını kaybetti.
- Aşırı yağışlar ve barajlardan aniden bırakılan sular Assam ve kuzeydoğudaki diğer eyaletlerde insanların yerinden edilmesine, ekin kayıplarına ve can kayıplarına yol açtı.
- Kalıcı önlemler arasında su kaynaklarının ve kanalların yeniden işlev kazandırılması, yapılaşma kurallarının uygulanması, drenajın iyileştirilmesi ve hazırlık ile müdahalenin eşgüdüm içinde yürütülmesi yer alıyor.






