Malezya 13.883 Deepfake İçeriği Kaldırdı; Platformlara 2026 Sonuna Kadar Süre Tanındı

9 dakikalık okuma
Malaysia Removes 13,883 Deepfake Items as Platforms Face End of 2026 Deadline

Yaklaşık 14 bin içerik kaldırıldı; platformlardan daha sert adımlar bekleniyor

İletişim Bakanı Fahmi Fadzil, 17 Kasım'da Parlamento'ya yaptığı açıklamada, kamu şikâyetleri ve Malezya İletişim ve Multimedya Komisyonu'nun (MCMC) kaldırma talepleri üzerine, siyasi liderleri içeren 1.178 içerik de dâhil olmak üzere 13.883 deepfake içeriğin kaldırılmasını sağladıklarını söyledi.

İçindekiler
  1. Yaklaşık 14 bin içerik kaldırıldı; platformlardan daha sert adımlar bekleniyor
  2. Platformların neleri değiştirmesi gerekiyor?
  3. Son rakamlardan önce şikâyetler hızla arttı
  4. Yapay zekânın kötüye kullanılmasına ilişkin soruşturmalarda para cezaları ve uyarılar
  5. Siyasi kişilerin sesini taklit etmek neden kolay?
  6. Seçim dönemlerinde kaldırma hızı neden önemli?
  7. Paylaşmadan önce neler kontrol edilebilir?
  8. Öne Çıkanlar

Kaldırılan içerikler, 1 Ocak 2024 ile 31 Ekim 2026 arasındaki dönemi kapsıyor. Hükümet, kullanıcıların aynı içeriği tekrar tekrar bildirmek zorunda kalmaması için dijital platformlara, 2026 sonuna kadar deepfake ve tekrar tekrar yüklenen yanlış içeriklerle otomatik olarak mücadele edecek mekanizmalar kurma süresi tanırken bu adımlar atılıyor.

Fahmi, Risk Azaltma Kodu'na uymayan platformların her ihlal için 1 milyon ila 10 milyon ringgit (RM) arasında ceza alabileceğini söyledi. 1 Haziran'da yürürlüğe giren kod, lisanslı sağlayıcıların zararlı içerikleri tespit etmesini, değerlendirmesini ve bunlara müdahale etmesini; yapay zekâ kullanılarak oluşturulan veya değiştirilen belirli içeriklerin açıkça etiketlenmesini ve bildirim araçlarının erişilebilir olmasını zorunlu kılıyor.

Rakamlar, siyasi kişilerin taklit edilmesinin daha geniş bir sorunun parçası olduğunu gösteriyor. Siyasi liderleri içeren içerikler, kaldırılan 13.883 içeriğin yaklaşık yüzde 8,5'ini, yani kabaca her 12 içerikten birini oluşturdu. Fahmi, geri kalan 12.705 içeriğin hangi konuları kapsadığına ilişkin ayrıntılı döküm sunmadı.

Sosyal medya kullanıcıları açısından pratikteki endişe basit: Tanıdık bir yüz veya ses, o kişinin hiç söylemediği ya da yapmadığı bir şeyin inandırıcı bir kaydında yer alabiliyor. Hükümetin yanıtı; kaldırma taleplerini, platformlara yönelik kuralları, cezai soruşturmaları ve paylaşmadan önce bilgileri kontrol etmeye çağıran bir kamuoyu kampanyasını bir araya getiriyor.

Platformların neleri değiştirmesi gerekiyor?

Fahmi, etkili platform müdahalesi olmadan tekrar tekrar yapılan şikâyetleri, hükümet ve MCMC açısından temel sorunlardan biri olarak gösterdi. Aynı sahte kayıt başka bir paylaşımda veya başka bir hesap üzerinden yeniden ortaya çıktığında, tek bir yüklemeyi kaldırmak sorunu çözmüyor.

2026 sonundaki son tarih, platformları tekrarlanan dolaşıma karşı otomatik müdahaleye yöneltmeyi amaçlıyor. Fahmi, Alor Setar'ı temsil eden Perikatan Nasional milletvekili Afnan Hamimi Taib Azamudden'in deepfake'lerin yayımlanmadan önce taranması ve içerikleri oluşturan kişilerin belirlenmesi hakkındaki ek sorusunu yanıtlarken bu süreyi açıkladı.

Reklam

Risk Azaltma Kodu, 2025 Çevrimiçi Güvenlik Yasası kapsamında uygulanıyor. Kod, lisanslı sağlayıcıların zararlı içerikleri tespit etmek, yarattıkları riskleri değerlendirmek ve müdahalede bulunmak için mekanizmalara sahip olmasını zorunlu kılıyor. Etiketleme şartı, yapay zekâ kullanılarak oluşturulan veya değiştirilen ve gerçek içerikle karıştırılabilecek görüntü, ses ve videoları kapsıyor.

Fahmi, Soru Zamanı'nda etiketleme yükümlülüğünü şöyle açıkladı:

"Kod ayrıca, yapay zekâ kullanılarak oluşturulan veya değiştirilen ve gerçek içerikle karıştırılabilecek görüntü, ses ya da videoların açıkça etiketlenmesini veya işaretlenmesini zorunlu kılıyor," dedi.

Etiket, izleyiciye kaydın oluşturulduğunu veya değiştirildiğini bildiriyor. Kaldırma ise yayından alınması gereken içeriklere müdahale ediyor. Kod, erişilebilir bildirim araçlarını da zorunlu kılarak zararlı içerikle karşılaşan kullanıcılara bunu platformlara iletme yolu sunuyor.

Kod kapsamında seçim dönemlerine özel önem veriliyor: Platformlar, değerlendirmelerinde bu dönemlerde artan riskleri hesaba katmak zorunda. Malezya'da 16. Genel Seçim'in en geç Şubat 2028'e kadar yapılması gerekiyor; bu da kampanya öncesi hazırlıkları tartışmanın acil başlıklarından biri hâline getiriyor.

Son rakamlardan önce şikâyetler hızla arttı

İletişim Bakan Yardımcısı Teo Nie Ching daha önce Dewan Rakyat'a yaptığı açıklamada, MCMC'nin deepfake içeriklerle ilgili 2024'te 917, 2025'te ise 3.612 şikâyet aldığını söylemişti. 15 Haziran 2026'ya kadar kuruma 7.967 şikâyet daha ulaşmıştı.

2025'teki sayı, 2024 toplamının neredeyse dört katıydı. 15 Haziran 2026'ya kadar alınan şikâyet sayısı, 2025'in tamamındaki toplamın şimdiden iki katından fazlaydı. Bu hızlı artış, platformlar üzerindeki şikâyetleri daha hızlı ele alma ve içeriklerin tekrar tekrar yüklenmesini önleme baskısını açıklamaya yardımcı oluyor.

Şikâyet sayısı MCMC'ye iletilen bildirimleri, son kaldırma rakamı ise sağlayıcılar tarafından yayından alınan içerik öğelerini sayıyor. Şikâyet, yükleme ve cezai soruşturma farklı ölçütlerdir: Bir kayıt çok sayıda paylaşımda dolaşıma girebilir; bir soruşturma ise birden fazla içerikle ilgili davranışları inceleyebilir.

Fahmi daha önce, 1 Ocak 2025 ile 15 Eylül 2026 arasında siyasi liderleri içeren 713 paylaşımın kaldırıldığını açıklamıştı. Son açıklanan 1.178 toplamı, Ocak 2024'te başlayıp Ekim 2026'da sona eren daha uzun bir dönemi kapsıyor.

Yanıttaki başlıca tarihler şöyle:

  • 1 Ocak 2024: Son kaldırma toplamının kapsadığı dönem başlıyor.
  • 1 Haziran 2026: Risk Azaltma Kodu yürürlüğe giriyor.
  • 15 Haziran 2026: Yıl içindeki deepfake şikâyetleri 7.967'ye ulaşıyor.
  • 31 Ekim 2026: Son sayım, kaldırılan 13.883 içerikle sona eriyor.
  • 17 Kasım 2026: Fahmi, Parlamento'da rakamları ve platformların yükümlülüklerini açıklıyor.
  • 2026 sonu: Platformların otomatik müdahale mekanizmalarını hazır hâle getirmesi bekleniyor.
  • Şubat 2028: 16. Genel Seçim'in yapılması gereken son tarih.
Reklam

Yapay zekânın kötüye kullanılmasına ilişkin soruşturmalarda para cezaları ve uyarılar

MCMC, 1998 İletişim ve Multimedya Yasası'nın 233. maddesi kapsamında yapay zekânın kötüye kullanılmasıyla ilgili 61 vakayı soruşturdu. Fahmi'nin uygulama özeti, dönemi 1 Ocak 2025 ile 31 Ekim 2026 arasında gösterdi; aynı toplam için 1 Ocak ile 31 Ekim 2026 tarihlerini verdiği de aktarıldı.

On vaka mahkemeye taşındı. Altısı karara bağlandı ve toplam 19.500 RM para cezası verildi; dört dava ise mahkemelerde görülmeye devam etti. Devam eden yargılamalara ilişkin tarih verilmedi.

Diğer yedi vakada toplam 755.000 RM tutarında uzlaşma teklif edildi, 17 uyarı mektubu gönderildi. Uzlaşma, mahkemenin verdiği para cezasından ayrı olarak, yaptırım süreci kapsamında sunulan mali bir anlaşmadır.

Fahmi'nin daha ayrıntılı açıklamasında kalan 27 vaka iki kategoriye ayrıldı: Soruşturması sürenler veya başka bir işlem yapılmasına gerek olmadığı sonucuna varılanlar. Her kategorideki vaka sayısını belirtmedi.

Bakan, 233. maddenin, içeriklerin suçun yasal unsurlarını karşılaması hâlinde uygulanabileceğini söyledi. Çevrimiçi Güvenlik Yasası ve buna bağlı kod platformların sorumluluklarını düzenlerken, İletişim ve Multimedya Yasası kapsamındaki soruşturmalar suç iddialarını inceliyor. Böylece hükümet hem çevrimiçi zararlı içeriklerle hem de bunların arkasındaki eylemlerle ilgili işlem yapabiliyor.

Siyasi kişilerin sesini taklit etmek neden kolay?

Malezya Siber Tüketiciler Birliği (MCCA) Başkanı Siraj Jalil, ikna edici siyasi deepfake'lerin bir akıllı telefon veya temel özelliklere sahip bir dizüstü bilgisayar ve adayın konuşmasından alınmış kısa bir kayıtla hazırlanabileceği uyarısında bulundu.

Siraj, içerik üreticisinin ne kadar az malzeme ve ekipmana ihtiyaç duyabileceğini şöyle anlattı:

"Akıllı telefonu ya da temel özelliklere sahip dizüstü bilgisayarı olan herkes, bir adayın halka açık konuşmasından alınmış 15 ila 30 saniyelik bir ses kaydı ve piyasada kolayca bulunan üretken yapay zekâ araçlarıyla, sesi kopyalayıp dudak hareketlerini dakikalar içinde eşleştirebilir; bunu ücretsiz ya da yalnızca birkaç ringgit karşılığında yapabilir," dedi.

Ses klonlama, bir kişinin sesini taklit etmek için yazılım kullanıyor. Ardından dudak senkronizasyonuyla bir yüz, uydurulmuş sözleri söylüyormuş gibi gösterilebiliyor. İzleyici hem yüzü hem sesi tanıyabileceği için sahte ifade tanıdık ve inandırıcı gelebiliyor.

Siraj'a göre siyasetçiler konuşmalar, canlı yayınlar ve basın toplantıları aracılığıyla bol miktarda içerik sunuyor. Bu halka açık kayıtlar, sahte içerik hazırlayanlara kişilerin sesleri, ifadeleri ve hareketleri hakkında açık örnekler sağlıyor.

Bazı siyasi klipler mizah amacıyla hazırlanıyor. Bazılarıysa somut ve yanlış iddialar içeriyor. Melaka eyalet seçim kampanyası sırasında Barisan Nasional Başkan Yardımcısı Mohamad Hasan, TikTok'ta kendisini herkese 25.000 RM vaat ediyormuş gibi gösteren bir yapay zekâ videosu konusunda seçmenleri uyarmıştı. Böyle bir klip, siyasetçinin hiç vermediği bir söz üzerinden para ya da politika konusunda beklentiler yaratabilir.

Reklam

Seçim dönemlerinde kaldırma hızı neden önemli?

Siraj, platformların videolar yayıldıktan sonra gelen bildirimlere aşırı derecede bel bağladığını savundu. Kullanıcılar bir klibi bildirip moderatörler inceleme yaparken içerik saatlerce, hatta günlerce çevrimiçi kalabiliyor.

Bu süre içinde kullanıcılar ekranlarını kaydedip kopyaları kapalı WhatsApp veya Telegram gruplarına iletmiş olabilir. Özgün paylaşımın kaldırılması, bu kopyaların başka yerlerde dolaşımda kalmasını engellemiyor.

MCCA Başkanı, kampanya döneminde hızlı müdahalenin önemini şöyle anlattı:

"Kısa süren bir seçim kampanyasında hız her şeydir," dedi.

Siraj, kullanıcıların paylaşımlarının yapay zekâyla üretildiğini beyan etmesine bel bağlamak yerine platformların içerik yüklenirken otomatik tespit ve görünür filigran kullanmasını istedi. Filigran, izleyicilerin yapay içerikleri tanımasına yardımcı olan görünür bir işarettir.

Ayrıca özel seçim müdahale ekipleri kurulmasını ve Seçim Komisyonu, adaylar ya da akredite bilgi doğrulayıcıları tarafından bildirilen, doğrulanmış seçim deepfake'lerinin iki saatten kısa sürede kaldırılması için süre belirlenmesini önerdi. Kaynağı doğrulanmamış siyasi içeriklerin ücretli tanıtım ve öneri sistemleriyle öne çıkarılmasının yasaklanması çağrısında bulundu.

Bu önlemler MCCA'nın önerileridir. Hükümet otomatik müdahale mekanizmaları için son tarihi belirleyip mevcut kod yükümlülüklerini açıklarken Siraj, bir sonraki genel seçim öncesinde hız, tespit ve dağıtım konusunda daha somut standartlar talep ediyor.

Paylaşmadan önce neler kontrol edilebilir?

Siraj, izleyicilere hızlı konuşma sırasında ağız, dişler ve çene hattında hafif bulanıklık olup olmadığına, doğal olmayan göz kırpmalara veya olağandışı derecede pürüzsüz görünen dişlere bakmalarını önerdi. Sesteki ipuçları arasında özellikle yerel Malay aksanlarında düz ya da aşırı ritmik bir ses ve arka plan gürültüsündeki ani değişiklikler bulunabiliyor.

İçeriği paylaşan hesaba da dikkat etmek gerekiyor. Siraj, deepfake'lerin resmî aday hesapları ya da yerleşik haber kuruluşları yerine genellikle yeni açılmış, anonim veya doğrulanmamış sayfalarda görüldüğünü söyledi.

Pratik bir kontrol yöntemi, aynı duyuruyu adı geçen kişinin resmî kanallarında aramak ve konuşmanın ya da etkinliğin daha uzun bir kaydını bulmaya çalışmaktır. Bir klip para vaat ediyor, şaşırtıcı bir politika açıklıyor veya bir kişiye kışkırtıcı bir ifade atfediyorsa, iletmeden önce iddiayı doğrulamak yeni bir kopyanın yayılmasını engelleyebilir.

MCMC'nin Güvenli İnternet kampanyası bu alışkanlıkları geliştirmeyi amaçlıyor. Fahmi, kampanyanın dijital okuryazarlığı geliştirmeye yönelik daha geniş çalışmanın yanı sıra deepfake tespiti, kimlik taklidi ve yapay zekâyla oluşturulan yanlış bilgileri de kapsadığını söyledi.

Reklam

İletişim Bakanı, kampanyanın amacını Parlamento'da şöyle anlattı:

"Önleme alanında hükümet, MCMC aracılığıyla halkın farkındalığını ve dijital okuryazarlığını artırmayı amaçlayan Güvenli İnternet kampanyasını da yürütüyor. Kampanya özellikle deepfake içeriklerin, kimlik taklidinin ve yapay zekâyla oluşturulan yanlış bilgilerin tespit edilmesine odaklanıyor," dedi Soru Zamanı'nda.

Kullanıcılar için atılabilecek ilk adımlar; durup düşünmek, doğrulamak ve şüpheli içerikleri platformların araçları üzerinden bildirmektir. Sağlayıcılar açısından yaklaşan son tarih, tekil şikâyetlerin yanı sıra tekrarlanan yüklemelere de yanıt verilmesini gerektiriyor. Bir sonraki somut sınav, bu otomatik mekanizmaların 2026 sonuna kadar hazır olup olmayacağı.

Öne Çıkanlar

  • MCMC'nin kamu şikâyetlerine dayalı taleplerinin ardından platformlar, Ocak 2024'ten Ekim 2026'ya kadar 13.883 deepfake içeriği kaldırdı.
  • İçeriklerin 1.178'inde siyasi liderler yer aldı; bu, toplamın yaklaşık yüzde 8,5'ine karşılık geliyor.
  • Lisanslı sağlayıcılar, ilgili yapay zekâ içeriklerini etiketlemek, zararlı içerikleri değerlendirmek ve erişilebilir bildirim araçları sunmak zorunda.
  • Platformların deepfake'lere ve tekrar tekrar yüklenen yanlış içeriklere yönelik otomatik müdahale mekanizmaları kurması için 2026 sonuna kadar süresi var.
  • MCMC, yapay zekânın kötüye kullanılmasıyla ilgili 61 vakayı soruşturdu; mahkemede karara bağlanan altı dava toplam 19.500 RM para cezasıyla sonuçlandı.
  • Dört dava mahkemelerde görülmeyi beklerken 27 vaka hâlâ soruşturuluyor veya başka işlem yapılmasına gerek olmadığı sınıfında değerlendiriliyor.
  • MCCA, en geç Şubat 2028'e kadar yapılması gereken genel seçim öncesinde seçim içeriklerinin daha hızlı kaldırılmasını ve daha güçlü tespit yöntemlerini savunuyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir