ASEAN aileleri daha geç evlenip daha az çocuk sahibi oluyor, ancak araştırma güçlü bağlara işaret ediyor

9 dakikalık okuma
ASEAN families marry later and have fewer children, but survey finds strong bonds

Daha küçük aileler, güçlü bağlar

Singapur'da doğurganlık hızı 2025'te kadın başına 0,87 doğumla rekor düşük seviyeye inerken Filipinler'de bu oran 2015'te yaklaşık 2,9'dan 2025'te yaklaşık 1,7'ye düştü. 17 Kasım'da yayımlanan ilk ASEAN Ailelerinin Durumu Raporu 2026'ya göre, ASEAN ülkelerinin çoğunda insanlar daha geç evleniyor ve daha küçük hanelerde yaşıyor.

İçindekiler
  1. Daha küçük aileler, güçlü bağlar
  2. Araştırmada neler ölçüldü?
  3. Evlilik yaşı ilerliyor
  4. Çoğu ülkede doğurganlık yenilenme düzeyinin altına indi
  5. Bir istisna dışında haneler küçülüyor
  6. Aileler başa çıkma becerilerini nasıl değerlendirdi?
  7. Yalnız yaşayanların puanları daha düşüktü
  8. Destek, nakit ödemelerin ötesine geçmeli
  9. Bölgesel araştırma çalışmaları sürüyor
  10. Öne çıkanlar

Araştırmada 10 ülkeden ulusal istatistikler, 10 şehirdeki 12.942 haneyi kapsayan bir anketle bir araya getirildi. Bulgular, iki değişimin aynı anda yaşandığını gösteriyor: Aile yapıları küçülürken ankete katılanların çoğu ilişkilerini yakın ve destekleyici olarak tanımlamayı sürdürüyor.

Ankete katılanların yaklaşık yüzde 92,7'si ailelerinin zorluklarla başa çıkma ve toparlanma becerisi anlamına gelen aile dayanıklılığını orta ila yüksek düzeyde bildirdi. Yaklaşık beşte dördü, yani yüzde 79,6'sı ailelerinin birbirine yakın olduğunu söylerken, evli katılımcıların yüzde 89,1'i evliliklerinde mutlu olduklarını belirtti.

Araştırmayı Singapur Sosyal ve Aile Gelişimi Bakanlığı koordine etti; ASEAN Sekretaryası destek verirken Singapur Sosyal Bilimler Üniversitesi araştırmanın başlıca ortağı oldu. Stephen Riady Vakfı girişime 1 milyon dolar katkıda bulundu.

Sosyal ve Aile Gelişimi Bakanı Masagos Zulkifli, raporu Singapur'da düzenlenen Asya Aile Konferansı 2026'da açıkladı. Bulgular, hükümetlere ebeveynlik, bakım ve yalnız yaşayanlara destek konularında karar alırken ortak bir başlangıç noktası sunarken, düşen doğum oranlarıyla güçlü aile ilişkilerinin aynı anda var olabileceğini de gösteriyor.

Araştırmada neler ölçüldü?

Araştırmacılar, her ülkede mevcut olan en güncel verileri kullanarak yaklaşık on yılı kapsayan ulusal demografik istatistikleri derledi. Bu kayıtların yanı sıra hane anketinde ilişkiler, dayanıklılık, aile refahı ve yaşam kalitesi incelendi.

Anket Singapur, Bandar Seri Begawan, Phnom Penh, Cakarta, Viyentiyan, Kuala Lumpur, Yangon, Metro Manila, Bangkok ve Ho Chi Minh City'de yapıldı. Aile deneyimlerine ilişkin bulgular, bu kentsel bölgelerdeki katılımcıları tanımlıyor; demografik veriler ise ulusal istatistiklere dayanıyor.

Reklam

Ekim 2025'te ASEAN'ın 11. üyesi olan Timor-Leste, araştırma iş birliği ülkenin üyeliğinden önce onaylandığı için çalışmaya dahil edilmedi. Araştırmaya katılan ülkeler Brunei, Kamboçya, Endonezya, Laos, Malezya, Myanmar, Filipinler, Singapur, Tayland ve Vietnam oldu.

Anket sorularını hane reisleri ya da hane işlerini yürütmekten sorumlu eşler yanıtladı. Dolayısıyla ilişki ve dayanıklılık puanları, katılımcıların kendi değerlendirmelerini yansıtıyor. Ulusal karşılaştırmalar da her ülkenin istatistiklerini topladığı tarihe bağlı olarak farklı yılları kapsıyor.

Evlilik yaşı ilerliyor

İncelenen ülkelerin çoğunda kadınların ve erkeklerin ilk evlilik yaşı ortancası yükseldi. Mevcut en güncel verilere göre bu değer kadınlarda 21,2 ile 29,6, erkeklerde ise 24,4 ile 31,1 arasında değişti. Ortanca değer, evlenenlerin yarısının daha genç, diğer yarısının daha ileri yaşta olduğu orta noktayı ifade ediyor.

Bölgesel karşılaştırmada en yüksek yaşlar Singapur'da görüldü. Kadınların ilk evlilik yaşı ortancası 2015'te 28,2 iken 2025'te 29,6'ya yükseldi. Erkeklerde aynı dönemde 30,3'ten 31,1'e çıktı.

Vietnam'da bu yıllarda daha büyük bir artış kaydedildi. Kadınların ortanca yaşı 22,8'den 25,9'a çıkarak 3,1 yıl, erkeklerin yaşı ise 26,9'dan 30,1'e çıkarak 3,2 yıl arttı.

OECD'nin evlilik ve boşanma bölümü, evliliğin ertelenmesini daha geniş bir bölgesel çerçevede ele alıyor. Bölümde, Asya ve Pasifik'te seçilmiş ekonomilerde ilk evlilik yaşının ortalamasının 2005'ten bu yana yaklaşık üç yıl arttığı belirtiliyor. Veriler ortanca değeri değil aritmetik ortalamayı ve farklı karşılaştırma yıllarını kullanıyor. Endonezya ve Vietnam'daki kadınlar için bu eski veri serisinde, 2021 dolaylarında kaydedilen ortalama yaş 2005'tekinden biraz daha düşüktü.

Güneydoğu Asya'daki doğumların çoğu evlilik içinde gerçekleştiği için evliliğin ertelenmesi aile kurma sürecini etkiliyor. Evliliğin daha ileri bir yaşa ertelenmesi ebeveynliğe başlangıcı da öteleyerek birkaç çocuk sahibi olmak isteyenlerin önünde daha az zaman bırakabiliyor.

Çoğu ülkede doğurganlık yenilenme düzeyinin altına indi

ASEAN araştırmasındaki ülkeler arasında doğurganlık hızının kadın başına 2,1 doğum veya üzerinde olduğu tek ülkeler Kamboçya, Endonezya ve Laos'tu; ancak bu üç ülkede de düşüş kaydedildi. Tayland'da oran yaklaşık 1,0, Singapur'da ise 2025'te kesin olarak 0,87 oldu.

Reklam

Toplam doğurganlık hızı, belirli bir yılda her yaş için kaydedilen doğum oranları bir kadının doğurganlık dönemi boyunca devam ederse sahip olacağı tahmini çocuk sayısını ifade ediyor. Yaklaşık 2,1 olan yenilenme düzeyi, göç hesaba katılmadığında bir kuşağın zaman içinde kendini yenilemesini sağlayan orandır.

İncelenen on yılda Filipinler bu eşiğin altına indi. Kadın başına yaklaşık 2,9 doğumdan yaklaşık 1,7'ye düşüş, iki rakam üzerinden hesaplandığında yaklaşık yüzde 41'e karşılık geliyor. Bu değişim, doğurganlığın düşmesinin artık uzun yıllardır çok düşük doğum oranlarına sahip ülkelerin ötesine yayıldığını gösteriyor.

OECD'nin 18 Şubat 2025'te yayımlanan doğurganlık eğilimleri bölümü daha eski bir karşılaştırma sunuyor. Bölümde Asya ve Pasifik genelinde doğurganlığın 2022'de yenilenme düzeyine yakın olduğu, 1970'te kadın başına ortalama 5,2 doğumdan bu seviyeye gerilediği belirtiliyor. Endonezya'da bu oran 2022'de 2,2'ydi.

Bu genel düşüşe karşın ülkeler farklı ihtiyaçlarla karşı karşıya. OECD'nin verilerine göre Laos'ta 2021'de 15-19 yaşlarındaki her 1.000 kız çocuğu başına 82,4 doğum gerçekleşti. Burada aile politikalarının, aile büyüklüğündeki uzun vadeli değişimlerin yanı sıra ergenlik dönemindeki gebelikleri ve genç ebeveynleri de ele alması gerekiyor.

Bir istisna dışında haneler küçülüyor

Singapur'da ortalama hane büyüklüğü 2015'te 3,4 kişiyken 2025'te 3,1'e düştü. Brunei'de ise 2011'de 5,8 olan bu sayı 2021'de 5,1'e indi; bu düşüşe rağmen ülkedeki haneler görece büyük kaldı.

Endonezya, ölçüm yapılan dönemde ters yönde ilerledi ve ortalama hane büyüklüğü 2014'te 3,8 kişiyken 2022'de hafifçe artarak 3,9'a çıktı. Bu karşıtlık, doğurganlık ve hane büyüklüğünün yaşam düzenleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor: Doğan çocuk sayısı azalırken akrabalar aynı evi paylaşmayı sürdürebiliyor.

Nanyang Teknoloji Üniversitesi'nde sosyolog olan Premchand Dommaraju, akademik bölümü Aile Yapısının Dönüşümü'nde bu bağlantıları inceliyor. Yedi ülkeden nüfus sayımı ve anket verileriyle 1980-2017 dönemini kapsayan demografik araştırmalara dayanan Dommaraju, doğumlar, göç, evlilik, boşanma ve yaşam süresinin uzamasının şekillendirdiği hane değişimlerini anlatıyor.

Dommaraju'nun tarihsel incelemesi, mevcut verilerin bulunduğu ülkelerde hane büyüklüklerinin azaldığını ortaya koydu. Daha yeni ASEAN araştırması ise daha sonraki bir dönemde Endonezya'da küçük bir artış saptıyor. Dommaraju'nun bölümü, üç kuşağın bir arada yaşadığı hanelerin ele alınan ülkelerde yüzde 15 ila 25'lik bir paya sahip olduğunu da belirterek ortak yaşam alanlarının süregelen rolünün altını çiziyor.

Reklam

Aileler başa çıkma becerilerini nasıl değerlendirdi?

Ankette aile dayanıklılığı puanı ortalama beş üzerinden 3,87 oldu. Araştırmacılar; ailelerin ortak inançlarını, kendilerini nasıl örgütlediklerini, nasıl iletişim kurup sorun çözdüklerini inceleyen Walsh Aile Dayanıklılığı Anketi'ni kullandı.

En yüksek puanları iletişim ve sorun çözme alanları aldı. Katılımcılar genel olarak duygu ve ihtiyaçlarını dile getirebildiklerini, zorlukları açıkça konuşabildiklerini ve sorunlar ortaya çıktığında birlikte hareket edebildiklerini belirtti. Bu pratik alışkanlıklar, dayanıklılık puanının günlük hayatta ne anlama geldiğini açıklamaya yardımcı oluyor.

Evliliğe ilişkin yanıtlar da genel olarak olumluydu. Evli katılımcıların çoğu ilişkilerinin iyi gittiğini düşündüğünü, eşlerine düzenli olarak içini döktüğünü ve evliliği bitirmeyi nadiren ya da hiç düşünmediğini belirtti. Evliliklerini daha iyi olarak değerlendiren katılımcılar, aile dayanıklılığını da daha yüksek bildirme eğilimindeydi.

Singapur Sosyal ve Aile Gelişimi Bakanlığı, anket ölçümleri arasındaki ilişkiyi şöyle açıkladı:

ASEAN genelinde daha yüksek aile dayanıklılığı; daha güçlü aile bağları, daha yüksek aile refahı, daha iyi yaşam kalitesi ve daha yüksek evlilik kalitesiyle ilişkiliydi.

Bulgular, demografik verilerin yanına ilişkileri de koyuyor. Aileleri desteklemek isteyen hükümetler, hem aynı evde yaşayan kişi sayısına hem de bu kişilerin aile içindeki desteğe ilişkin hislerine dair bilgi sahibi oluyor.

Yalnız yaşayanların puanları daha düşüktü

Genellikle iki kuşağı kapsayan çekirdek ailelerin ortalama dayanıklılık puanı beş üzerinden 3,96 oldu. Üç kuşağın bir arada yaşadığı hanelerde puan 3,94, yalnız yaşayanlarda ise 3,64'tü.

Aile içindeki yakınlık da benzer bir tablo ortaya koydu. Çekirdek ailelerden katılımcıların yüzde 83,9'u, üç kuşağın yaşadığı hanelerden katılımcıların yüzde 83,3'ü ailelerinin birbirine yakın olduğunu belirtirken yalnız yaşayanlarda bu oran yüzde 67'de kaldı. Çekirdek ailelerle yalnız yaşayanlar arasındaki fark 16,9 yüzde puandı.

İş ve aile yaşamı dengesi, anket genelinde 10 üzerinden ortalama 7,22 olarak ölçüldü. Çekirdek ailelerde puan 7,44, üç kuşağın yaşadığı hanelerde 7,31, yalnız yaşayanlarda ise 6,77 oldu.

Yaşam kalitesi ortalaması 100 üzerinden 69,1'di. Çekirdek aileler 71, üç kuşağın yaşadığı haneler 69,5, yalnız yaşayanlar 66,5 puan aldı. Diğer hane kategorilerinin toplam ortalaması ise biraz daha düşük, 66,4 oldu.

Reklam

Dommaraju'nun araştırması, yalnız yaşayanlar arasında iki yaygın grubu tanımlıyor: İş ya da eğitim nedeniyle ailesinden uzakta yaşayan genç yetişkinler ve özellikle eşlerinden daha uzun yaşayan ileri yaştaki kadınlar. Bu grupların koşulları, uzaktayken aileyle iletişimi sürdürmekten yaşlılıkta bakım ve gelir güvencesi sağlamaya uzanan farklı pratik ihtiyaçlara işaret ediyor.

Destek, nakit ödemelerin ötesine geçmeli

Singapur, rekor düşük doğurganlık hızı karşısında Evlilik ve Ebeveynlik Yeniden Değerlendirme Çalışma Grubu'nu kurdu. Bölge genelinde araştırma, doğum sayılarına odaklanan politika tartışmalarına aile ilişkilerini ve günlük hayattaki baskıları da dahil ediyor.

OECD; istihdam güvencesi, konut maliyetleri, ebeveyn izni, erken çocukluk eğitimi ve bakımı ile evdeki sorumluluk paylaşımını doğurganlıkla bağlantılı etkenler arasında sayıyor. OECD ülkelerini kapsayan analizinde doğurganlık ile istihdamın yanı sıra izin ve erken çocukluk hizmetlerine yönelik kamu harcamaları arasında pozitif ilişki bulundu.

OECD bölümüne göre, yalnızca nakit ödemelerin doğurganlık üzerindeki etkisi çoğu zaman sınırlı ya da geçici oluyor. Politika önerileri, istihdamla aile yaşamını bir arada yürütmeyi kolaylaştırmaya, bakım sorumluluğunu daha adil paylaşmaya ve özellikle konut başta olmak üzere maliyetleri ele almaya odaklanıyor.

Bakım, çocuk yetiştirmenin ötesine de uzanıyor. Dommaraju, ebeveynleri çalışmak için göç eden çocuklara bakan büyükanne ve büyükbabaları ve yaşamlarının büyük bölümünde ücretsiz bakım sorumluluğu üstlenen kadınları anlatıyor. Bu aileler için destek, birkaç kuşağa birden bakmak için gereken zaman ve kaynakları da kapsıyor.

Singapur Sağlık Bakanı ve Sosyal Politikalar Koordinasyon Bakanı Ong Ye Kung, konferansta insan ilişkilerinin zayıflamasına değindi. İnsanların teknolojiyi kullanma biçimlerinde değişiklikler yaparak, ihtiyaç sahiplerine daha iyi destek vererek ve aile ile topluluk bağlarını güçlendiren yaşam alanları oluşturarak ilişkilerin güçlendirilmesi çağrısında bulundu.

Bölgesel araştırma çalışmaları sürüyor

ASEAN'ın aile araştırma programı, bölgede alınan bir dizi karar doğrultusunda geliştirildi. İki yılda hazırlanan rapor, 2025-2027 dönemindeki bir iş birliğinin parçası.

  • 2023: ASEAN, Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve Aile Gelişimi Bildirgesi'ni kabul etti.
  • 2024: ASEAN, bölgesel aile araştırmalarını ve ortak veri kullanımını güçlendirme taahhüdünde bulundu.
  • 2025: Mevcut araştırma iş birliği başladı; Timor-Leste ekim ayında ASEAN'a katıldı.
  • 2026: ASEAN Aile Gelişim Ağı kuruldu; rapor 17 Kasım'da yayımlandı.
  • 2027: ASEAN dönem başkanlığını Singapur devralacak ve sosyal hizmetlerin de ele alınacağı ilk üst düzey teknoloji forumuna nisan ayında ev sahipliği yapmayı planlıyor.

Masagos, ağırlıklı olarak Batı toplumlarından elde edilen araştırmaların bölgedeki aile yaşamının bazı yönlerini gözden kaçırabileceğini belirterek Asya deneyimlerine dayanan araştırmalara ihtiyaç olduğunu söyledi. Ülkelerin ortak ölçütlere neden ihtiyaç duyduğunu şöyle açıkladı:

Ancak ortak veriler ve paylaşılan göstergeler olmadan araştırmalarımızın parçalı hale gelme riski var.

Gelecekteki araştırmaların değişimleri izlemesi, ebeveynliğin ve bakım sorumluluklarının aile dayanıklılığını nasıl etkilediğini incelemesi hedefleniyor. Masagos ayrıca daha fazla araştırmacı ve ortağı iş birliğine katılmaya çağırdı. Bir sonraki baskının yayımlanma tarihi açıklanmadı.

Öne çıkanlar

  • ASEAN ailelerine ilişkin ilk rapor, 10 ülkeden ulusal istatistikleri 12.942 kentsel hanede yapılan anketle bir araya getiriyor.
  • İncelenen ülkelerin çoğunda evlilik yaşı yükselirken Kamboçya, Endonezya ve Laos dışındaki tüm ülkelerde doğurganlık yenilenme düzeyinin altındaydı.
  • Singapur'da doğurganlık hızı 2025'te 0,87'ye indi; Filipinler'de yaklaşık 1,7 oldu.
  • Katılımcıların yüzde 92,7'si aile dayanıklılığını orta ila yüksek düzeyde bildirdi; evli katılımcıların yüzde 89,1'i evliliklerinde mutlu olduğunu söyledi.
  • Yalnız yaşayanlar, farklı kuşaklarla aynı evi paylaşan katılımcılara kıyasla daha düşük dayanıklılık ve aile içi yakınlık bildirdi.
  • Bölgesel iş birliği 2027'ye kadar sürecek; ebeveynlik, bakım ve ailedeki değişimler üzerine yeni araştırmalar planlanıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir