Milyonlarca çocuk okul dışında; en büyük risk altındaki grup daha büyük yaştaki gençler
Temsilciler Meclisinin aktardığı Endonezya İstatistik Kurumu (BPS) verilerine göre, 2025’te 7-18 yaşlarında 2.922.607 çocuk okul dışında kaldı; bunların yüzde 68,8’i 16-18 yaş grubundaydı. Bu tablo, yaklaşık iki milyon daha büyük yaştaki genci, Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto’nun hayata geçirmeyi amaçladığı Sekolah Rakyat programının çözüm getirmeyi hedeflediği sorunun odağına yerleştiriyor.
İçindekiler
- Milyonlarca çocuk okul dışında; en büyük risk altındaki grup daha büyük yaştaki gençler
- Ulusal ölçekteki farklı veriler neyi ölçüyor?
- Pandemi dönemi izleme çalışmaları ailelerin yaşadığı baskıları ortaya koydu
- Üst ortaöğretime geçiş neden önemli?
- Sekolah Rakyat ne kadar geniş bir kesime ulaşabilir?
- Okulların konumu ve engellilik, eğitime erişimdeki eşitsizliği ortaya koyuyor
- Batı Nusa Tenggara eğitimden uzak kalan çocukları arıyor
- Garut ve Banyuwangi, yerel takip çalışmalarının kapsamını gösteriyor
- Yoksulluk azalırken çocukların ihtiyaçları gelirin ötesine uzanıyor
- Öne Çıkan Noktalar
Hükümet, 12 Ocak 2026’da 166 Sekolah Rakyat, yani Halk Okulu şubesini hizmete açtı. Program, yoksul ailelerden gelen 15.954 öğrenciye eğitim, barınma ve rehberlik hizmetlerini bir arada sunuyor. Hedef çok daha büyük: 2029’a kadar 500 bin öğrenciye hizmet veren 500 okul.
Yoksulluk önemli bir engel olsa da çocuklar eğitimlerini birbiriyle bağlantılı pek çok nedenle bırakıyor. Aileler masrafları karşılamakta zorlanabiliyor, çocuğun para kazanmasına ihtiyaç duyabiliyor ya da bir sonraki eğitim kademesini sunan erişilebilir bir okul bulamayabiliyor. Erken yaşta evlilik, engellilik ve bakım hizmetlerindeki eksiklikler de öğrenim sürecini kesintiye uğratabiliyor.
Endonezya’da okul dışında kalan çocuk sayısının sıkça tekrarlanan 4,1 milyonluk tahmini, UNICEF’in Mart 2022’de aktardığı, 2020 Ulusal Sosyoekonomik Araştırması’ndan (Susenas) geliyor. Parlamentonun paylaştığı daha güncel veriler ise farklı bir referans noktası sunuyor. Sorunun boyutunu ve hükümetin yanıtının erişimini değerlendirirken bu tarihleri göz önünde bulundurmak önem taşıyor.
Ulusal ölçekteki farklı veriler neyi ölçüyor?
Meclisin Kasım 2026 tarihli açıklamasında BPS’nin 2025 yılına ait, 7-18 yaşlarındaki 2.922.607 çocuğu kapsayan toplam verisine yer veriliyor. UNICEF’in Mart 2022 tarihli açıklamasında Susenas 2020 tahmini yaklaşık 4,1 milyon olarak belirtilirken, kurumun eğitim programı sayfasında 7-18 yaşlarındaki çocuk ve ergenlerin sayısı yaklaşık 4,3 milyon olarak veriliyor. Sekolah Rakyat tartışmalarında kullanılan bir başka ulusal tahmin ise bu sayıyı yaklaşık 6,1 milyon olarak gösteriyor.
Bu yayınlarda, söz konusu toplamları ortak bir yöntemle uzlaştıran bir metodoloji sunulmuyor. En sağlıklı yaklaşım, her veriyi ait olduğu yıl ve nüfus grubuyla birlikte değerlendirmek, yardıma ihtiyaç duyan çocukları belirlemek içinse yerel doğrulamadan yararlanmak.
UNICEF, okul dışında kalan çocukları, ilkokul veya ortaokul çağında olup herhangi bir eğitim kurumuna kayıtlı olmayanlar olarak tanımlıyor. Kurum, 2022 tarihli açıklamasında Endonezya’da okuldan kopuşun artmasını COVID-19’un özellikle yoksul haneler üzerindeki sosyal ve ekonomik etkileriyle ilişkilendirdi.
Sosyal İşler Bakan Yardımcısı Agus Jabo Priyono, Kasım 2026’da ekonomik nedenlerle okul dışında kalan veya okulu bırakan çocukların sayısının yine 4,1 milyon olduğunu belirtti. UNICEF’in daha önceki açıklamasında 4,1 milyon, okul dışında kalan çocukların toplamı olarak veriliyor; ekonomik sıkıntıların ise artan bir baskı unsuru olduğu vurgulanıyor.
Pandemi dönemi izleme çalışmaları ailelerin yaşadığı baskıları ortaya koydu
UNICEF ve köy yetkilileri, 33 ilde 112 binden fazla yoksul aileden 7-18 yaşlarındaki 123.235 çocuğu izledi. Mart 2020’den bu yana okulu bırakan 1.243 çocuk daha tespit edildi. Bu sayı, izlenen çocukların yaklaşık yüzde 1’ine karşılık geliyor.
Okula kayıtlı kalmaya devam eden her dört çocuktan üçünde, okulu bırakma riski yaratan en az bir etken vardı. Bunlar arasında aileye destek olmak için ücretli çalışmak, küçük kardeşlere bakmak ve uzaktan eğitim için yeterli imkânlara sahip olmamak yer alıyordu. Dolayısıyla bir çocuk okul kayıtlarında görünmeye devam ederken eğitime devam etmeyi bırakması yönünde ciddi baskılarla karşı karşıya olabiliyor.
UNICEF İcra Direktörü Catherine Russell, kurumun Mart 2022 tarihli açıklamasında, öğrenime eşitsiz erişimin doğurduğu tehlikeyi şöyle anlattı:
Öğrenime erişimde artan bu eşitsizlik, eğitimin eşitsizlikleri ortadan kaldıran en güçlü araç değil, ayrışmayı derinleştiren en büyük etken olma riski taşıdığı anlamına geliyor. Dünya çocuklarını eğitemediğinde hepimiz zarar görürüz.
Hane halklarına ilişkin bulgular, bir sınıf açmanın yanı sıra evde de destek sağlamak gerekebileceğini açıklamaya yardımcı oluyor. Kardeşine bakan bir çocukla ulaşım masraflarını karşılayamayan ya da okumada geri kalmış bir çocuğa farklı çözümler sunulması gerekiyor.
Üst ortaöğretime geçiş neden önemli?
Meclisin aktardığı BPS’nin 2025 verilerine göre, okul dışında kalmanın başlıca üç nedeni şöyle: eğitimin yeterli olduğunun düşünülmesi yüzde 21,78; masraflar yüzde 20,35; aile ekonomisine katkı sağlamak için çalışmak yüzde 16,75.
Meclisin X. Komisyonu üyesi Ledia Hanifa Amaliah, Sumbawa’da binlerce çocuğun eğitim dışında kaldığına ilişkin kaygıların ardından ortaokuldan liseye geçişe dikkat çekti. İleri eğitim sunan okullarda yeterli kontenjan bulunmaması, bu geçişi zorlaştırabiliyor.
Eğitim yönetimine ilişkin sorumluluklar da bu süreçte değişiyor. Temel eğitimden ilçe ve belediye yönetimleri, lise eğitiminden ise il yönetimleri sorumlu. Ledia, bu sorumluluklar arasındaki boşlukların çocukların ortaokuldan sonra eğitimlerini sürdürmekte zorlanmasına yol açabildiğini söyledi.
Mart 2025 Susenas verileri, eğitimini tamamlama oranlarının hane halkı gelirine göre ne kadar farklılaştığını gösteriyor. En varlıklı hanelerin beşte birinde üst ortaöğretimi tamamlama oranı yüzde 86,11, en yoksul beşte birindeyse yüzde 56,41 oldu; aradaki fark 29,7 puan. BPS’nin 2024 Halkın Refah Göstergeleri Raporu da 2023/2024 öğretim yılında, lise dışındaki tüm kademelerde okulu bırakma oranlarının 2022/2023 öğretim yılına kıyasla arttığını kaydetti.
Ledia, yerel yönetimleri bütçelerinin en az yüzde 20’sini eğitime ayırma yönündeki anayasal gerekliliği yerine getirmeye çağırdı. Yeni okul yapacak maddi gücü olmayan illerin özel okullarla işbirliği yapmasını, eğitim kalitesini yükseltmesini ve yoksul ailelerin çocuklarına destek vermesini önerdi.
Sekolah Rakyat ne kadar geniş bir kesime ulaşabilir?
Sekolah Rakyat, barınmanın yanı sıra eğitim, rehberlik ve öğrencilerin yeteneklerini geliştirmeye yönelik faaliyetler sunan yatılı okul modeliyle faaliyet gösteriyor. Öğrenciler, DTSEN olarak bilinen Ulusal Sosyal ve Ekonomik Tek Veri sistemiyle belirlenen en yoksul hanelerin yüzde 20’sinden geliyor.
İlk aşamadaki 166 okul, 34 ildeki 131 ilçe ve belediyeye yayılıyor. Bu okullarda 15.954 öğrenci için 2.218 öğretmen ve 4.889 eğitim personeli bulunuyor. Toplumun Güçlendirilmesinden Sorumlu Koordinatör Bakan Muhaimin Iskandar, okula gitmeyen, en yoksul hanelerin yüzde 10’undan 422.619 çocuk tespit edildiğini açıkladı.
Agus Jabo, 15 Kasım 2026’da Jakarta’da bir işçi örgütünün kongresinin kapanışının ardından program hakkında açıklama yaptı. Devletin, yoksul ailelerin çocuklarına erken yaşta ulaşmak, eğitimleri boyunca onlara eşlik etmek ve ebeveynlerinin ekonomik sıkıntılarını devralmalarını önlemeye yardımcı olmak istediğini söyledi.
Genişleme takvimi ve ilgili gelişmeler şöyle:
- Mart 2020’den itibaren: UNICEF, yoksul hanelerdeki çocuklar arasında okulu bırakanların sayısını izledi.
- 2025: Cumhurbaşkanlığı Talimatı No. 8 ile yoksulluğun azaltılması ve aşırı yoksulluğun ortadan kaldırılması çalışmalarının en verimli biçimde yürütülmesi hedeflendi.
- 12 Ocak 2026: Prabowo, 166 Sekolah Rakyat şubesini hizmete açtı.
- Kasım 2026: Ulusal ve yerel yetkililer, eşgüdümlü saha çalışmaları ve eğitim finansmanı çağrılarını yineledi.
- 2029: Hükümet, 500 bin öğrenciye hizmet veren 500 Halk Okulunu faaliyete geçirmeyi hedefliyor.
500 bin öğrenciye ulaşmak, ilk aşamadaki 15.954 kişilik kaydın 31 kattan fazla artırılması anlamına geliyor. Bina ve kontenjanların yanı sıra öğretmen sayısının, eğitim kalitesinin ve öğrenci desteğinin de artırılması gerekecek.
Okulların konumu ve engellilik, eğitime erişimdeki eşitsizliği ortaya koyuyor
İlk Sekolah Rakyat şubelerinin 26’sı Doğu Cava’da, 20’si Batı Cava’da, 16’sı Güney Sulawesi’de bulunuyor. Program incelemesinde aktarılan ilk dağılımda Orta Papua’da bir okul yer alırken Güney Papua, Doğu Nusa Tenggara, Batı Papua, Güneybatı Papua ve Yayla Papua’da okul bulunmuyordu.
Bu dağılım önemli çünkü eğitime erişememe oranları bölgelere göre büyük farklılıklar gösteriyor. UNICEF’in eğitim programına genel bakış sayfasında, ortaokul çağındaki çocukların eğitim dışında kalma oranı Yogyakarta’da yüzde 1,3, Papua’daysa yüzde 22 olarak veriliyor. Bunlar, Papua’da daha sonra yapılan idari değişikliklerin ardından oluşturulan illere göre dağılım değil, geçmiş dönemlere ait referans veriler.
UNICEF ayrıca, en yoksul hanelerden 13-15 yaşlarındaki çocukların okul dışında kalma olasılığının en varlıklı hanelerdeki çocuklara kıyasla beş kat daha yüksek olduğunu bildiriyor. Kurumun 2015 Nüfus Araştırması analizine göre, engelli ve okul çağındaki çocukların yüzde 57’si eğitim almıyordu.
Eğitimin kalitesi de bir başka kaygı konusu. UNICEF’in aktardığı PISA 2015 sonuçlarına göre Endonezya’da 15 yaşındaki öğrencilerin yarısından azı okuduğunu anlamada, üçte birinden azıysa matematikte asgari yeterlilik düzeyine ulaştı. Bu nedenle erişimi artırma çabaları, eğitime ara verdikten sonra geri dönenler de dahil olmak üzere çocukların temel beceriler edinmesine yardımcı olan bir öğretimi de kapsamalı.
Batı Nusa Tenggara eğitimden uzak kalan çocukları arıyor
Batı Nusa Tenggara, desteğe ihtiyaç duyan her çocuğu bulmanın pratikte ne kadar zor olduğunu gösteriyor. Eyaletin eğitim, gençlik ve spor dairesi başkanı Syamsul Hadi, dairenin panosunda okula gitmeyen 53 bin çocuk kaydedildiğini, ulusal eğitim veri merkezinin sistemindeyse bu sayının yaklaşık 47 bin olduğunu söyledi. Her iki toplam da doğrulama aşamasındaydı.
Endonezya Öğretmen Sendikaları Federasyonunun eyalet şubesinin genel sekreteri Mansur, doğrulanması gereken çocukların sayısının geçici tahminlere göre yaklaşık 70 bin olduğunu belirtti. Kurumların düzenli olarak güncelleyip eşitleyebileceği ortak bir devlet veri tabanı oluşturulması çağrısında bulundu.
Eyalet meclisinin V. Komisyonu üyesi Nadirah Al Habsyi, 15 Kasım’da yetkililere ailelerin kendilerine başvurmasını beklemek yerine haneleri ziyaret etme çağrısı yaptı. Sekolah Rakyat modelinin kullanılmasını desteklerken mevcut devlet okullarından da tam anlamıyla yararlanılmasını istedi.
Nadirah, erken yaşta evlilik, ebeveynleri yurt dışında çalışırken büyükanne ve büyükbabalarının yanında kalan çocuklar ve çiftlik işlerinde akrabalarına katılan çocukların okul hayatının kesintiye uğramasına yol açan etkenler arasında olduğunu belirtti. Özel bir görev gücü kurulmasını ve eğitim, sosyal hizmetler, altyapı ile diğer yerel kurumların işbirliği yapmasını önerdi. Mansur da hane halklarının ekonomik koşullarına ve ebeveynlerin eğitime yeterince ilgi göstermemesine dikkat çekti.
Garut ve Banyuwangi, yerel takip çalışmalarının kapsamını gösteriyor
Garut Eğitim Dairesi, 9 Ekim 2026’da okul dışında kalan 29.845 çocuk kaydetti; bu sayı 28 Ağustos’ta 42.231’di. Dairenin başkanı Asep Wawan, 12.386, yani yüzde 29,3’lük düşüşün sahada yapılan doğrulama çalışmaları ve çocukları yeniden eğitime kazandırmaya yönelik ortak çabalardan kaynaklandığını söyledi.
Kaydedilen nedenler arasında çalışmak 1.179 çocuk, eğitime devam etmek istememek 1.062 çocuk ve masraflar 323 çocuk için belirtildi. Doğrulama çalışmaları, İslami yatılı okullara devam eden, başka yere taşınan ve zaten eğitime dönmüş olan çocukları da ortaya çıkardı. Yetkililerin kayıtları güncellemesi ve desteğe ihtiyaç olup olmadığına karar vermesi için her durumun ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekiyor.
Garut’ta en büyük grubu, 12.285 kişiyle 16-18 yaşlarındakiler oluşturuyordu. İlçeler arasında en yüksek toplam 1.804 çocukla Cisurupan’da kaydedilirken onu 1.690 çocukla Malangbong, 1.565 çocukla Pasirwangi izledi. İlçe yönetimi maddi yardım, üniforma, çanta ve ayakkabı desteği hazırlarken aileleri örgün eğitime ve toplum öğrenme merkezleri üzerinden verilen denklik eğitimine teşvik etti.
Banyuwangi’nin Rindu Bulan programı başka bir yerel model sunuyor: düzenli tespit, okula dönüş yardımı ve sonrasında psikolojik ve sosyal destek. Okul dışında kalanların kaydedilen toplam sayısı 2023’te 4.186 iken 2025’te 1.356’ya geriledi. Bu, 2.830 kişilik, yaklaşık yüzde 67,6’lık bir azalma anlamına geliyor. Programın 12 yıllık zorunlu eğitim girişimini tamamlayan köylerin sayısıysa iki yılda üçten 74’e yükseldi.
Banyuwangi, 2025’te 5.418 kişinin kullandığı Goker Wangi üzerinden bölge sakinlerini istihdam hizmetleriyle de buluşturuyor. Bu girişimler birlikte, hanelerin birbiriyle bağlantılı iki ihtiyacını karşılıyor: çocukların eğitimlerine devam etmelerine yardımcı olmak ve yetişkinlerin iş bulmasını sağlamak.
Yoksulluk azalırken çocukların ihtiyaçları gelirin ötesine uzanıyor
BPS, Mart 2026’da yoksulluk içinde yaşayanların sayısını 22,93 milyon olarak kaydetti. Bu, Eylül 2025’e kıyasla yaklaşık 430 bin kişilik düşüşe işaret ediyor. Ülke genelindeki yoksulluk oranı yüzde 8,25’ten yüzde 8,07’ye geriledi. Kırsal bölgelerdeki yoksulluk oranı yüzde 10,67 ile kentsel bölgelerdeki yüzde 6,34’lük oranın üzerinde kaldı.
Ulusal yoksulluk sınırı kişi başına aylık 669.235 rupiye ulaştı. Agus Jabo’nun açıklamasına eşlik eden haberde kullanılan eşikse 600 bin rupiydi. BPS, yoksulluğu harcamalar, yani insanların temel ihtiyaçlarına ayırabildiği para üzerinden ölçüyor. Kırsal bölgelerde yoksulluk oranı düşse de yoksulluğun derinlik ve şiddet ölçütleri kötüleşti; bu da yoksulluk sınırının altında kalanların daha ağır koşullarla karşı karşıya olduğuna işaret ediyor.
Gadjah Mada Üniversitesinin Mubyarto Kamu Politikası Forumu’nda sunulan araştırmaya göre çocukların yüzde 37,4’ü çok boyutlu yoksulluk yaşıyor, yüzde 58,87’siyse parasal yoksulluk riski altında. Üniversitenin forumla ilgili açıklamasında, çok boyutlu yoksulluğun eğitim, beslenme, sağlık, korunma, barınma ve bilgiye erişimdeki eksiklikleri kapsadığı belirtiliyor.
Avustralya Ulusal Üniversitesinden Profesör Sharon Bessel, parasal çocuk yoksulluğunun 2003’te her dört çocuktan yaklaşık birini etkilerken 2023’te her dokuz çocuktan yaklaşık bire gerilediğini söyledi. Çocukların deneyimlerini maddi ihtiyaçlar, fırsatlar ve ilişkiler üzerinden anlattı. Gıda ve okul malzemeleri acil ihtiyaçları karşılarken hizmetlerde adaleti sağlamak ve eşitsiz fırsatları kalıcı olarak değiştirmek daha kapsamlı adımlar gerektiriyor.
UGM ekonomisti Wisnu Nugroho, hanelerin kırılganlığını istihdamın niteliğiyle ilişkilendirdi. 2001-2024 dönemini kapsayan araştırmasına göre çalışanların yüzde 59,4’ü, yani yaklaşık 87,7 milyon kişi kayıt dışı işlerde çalışıyordu. Düzensiz kazançlar ve sınırlı sosyal koruma, uzun çalışma saatlerine rağmen ailelerin çocuklarını eğitimde tutmakta zorlanmasına yol açabiliyor.
Ulusal ve yerel yetkililerin önündeki somut görev, okul kontenjanlarını her çocuğun ihtiyaç duyduğu destekle buluşturmak: karşılanabilir ulaşım, eğitim malzemeleri, erişilebilir öğretim, aile desteği ve öğrenime geri dönüş yolu. Sekolah Rakyat kapasiteyi artırırken mevcut okullar ve toplum programları da ülke genelindeki çocuklara ulaşmada merkezi önem taşıyor.
Öne Çıkan Noktalar
- Meclisin aktardığı BPS 2025 verilerine göre 7-18 yaşlarındaki 2.922.607 çocuk okul dışında kaldı; bunların yüzde 68,8’i 16-18 yaş grubundaydı.
- Sıkça alıntılanan 4,1 milyonluk tahmin, UNICEF’in 2022’de atıfta bulunduğu Susenas 2020 verilerinden geliyor.
- Sekolah Rakyat, ilk aşamada 166 şubede 15.954 öğrenciye hizmet veriyor; 2029’a kadar 500 bin öğrenciye ulaşılması hedefleniyor.
- Masraflar, ücretli çalışma, erken yaşta evlilik, engellilik ve ileri eğitim olanaklarına sınırlı erişim, çocukların eğitim dışında kalmasına katkıda bulunuyor.
- Batı Nusa Tenggara farklı toplamları doğrularken Garut ve Banyuwangi, haneleri tespit etme çalışmalarını eğitime dönüş desteğiyle birleştiriyor.
- Endonezya’da yoksulluk oranı Mart 2026’da yüzde 8,07’ye geriledi; ancak araştırmalar çocukların eğitimini ve günlük yaşamını etkileyen daha kapsamlı eksikliklere işaret ediyor.






