Araştırmacı Zorbalık Uyarısında Bulunurken Endonezya, LGBTQ’yu Önlemeye Yönelik Dersleri 2026’da Başlatmayı Hedefliyor

8 dakikalık okuma
Indonesia Targets 2026 for LGBTQ Prevention Lessons as Researcher Warns of Bullying

Diyanet İşleri Bakanlığı Farklı Dinleri Kapsayan Dersler Planlıyor

Endonezya Diyanet İşleri Bakanlığı, LGBTQ kültürünün yayılmasını önlemeye yönelik olduğunu belirttiği materyalleri mevcut okul müfredatlarına 2026 sonuna kadar, en geç 2027 eğitim-öğretim yılının başında eklemeyi hedefliyor. Girişim, İslam, Protestanlık, Katoliklik, Hinduizm, Budizm ve Konfüçyüsçülükle bağlantılı eğitim kurumlarını kapsayacak.

İçindekiler
  1. Diyanet İşleri Bakanlığı Farklı Dinleri Kapsayan Dersler Planlıyor
  2. Sınıflarda Neler Değişecek?
  3. Ailelere ve Din Görevlilerine Rol Verilecek
  4. Araştırmacı Zorbalık ve Okuldan Ayrılma Riski Konusunda Uyarıyor
  5. Daha Önceki Bir Eğitim İncelemesi Daha Fazla Bilgi Çağrısı Yapmıştı
  6. Öneri Ulusal Savunma Tartışmasına Nasıl Taşındı?
  7. Tedavi Önerileri ve Pancasila'ya İlişkin Farklı Görüşler
  8. İzlenecek Tarihler ve Kararlar
  9. Öne Çıkanlar

Diyanet İşleri Bakan Yardımcısı Muhammad Syafi'i, 5 Kasım'da yayımlanan açıklamasında müfredat materyallerinin tamamlanmak üzere olduğunu söyledi. Din görevlilerine de topluluklarla çalışmalarında kullanmaları için ilgili materyaller verilecek; böylece girişim sınıfların dışına da taşınacak.

Öneri; din eğitimini, aile rehberliğini ve hükümetin ulusal savunmaya ilişkin olarak dile getirdiği kaygıları bir araya getiriyor. Syafi'i, LGBT kültürünün yayılmasını askerî güç kullanımı içermeyen ulusal savunma tehditleri arasında saydığını belirttiği 111 sayılı 2025 tarihli Cumhurbaşkanlığı Yönetmeliği'ne atıfta bulundu.

Toplumsal cinsiyet çeşitliliği araştırmacısı Dr. Dede Oetomo, derslerin görünüşü ya da davranışları geleneksel erkeklik beklentilerine uymayan öğrencilerin zorbalığa uğramasını teşvik edebileceği uyarısında bulundu. Oetomo'nun kaygısı, dedikodu ve tacizin hedefi olabilecek öğretmenleri de kapsıyor.

Endonezya'nın 2017 Evrensel Periyodik İncelemesi için hazırlanan sivil toplum başvurusu, karşılaştırma için başka bir çerçeve sunuyor. Başvuruda, cinsel yönelim ve toplumsal cinsiyet kimliğinin üreme sağlığı eğitiminde yer almamasının LGBT kişilere yönelik yanlış anlamalara ve dışlanmaya katkıda bulunduğu savunulmuştu.

Dolayısıyla okullar açısından güncel mesele hem yeni derslerde nelerin öğretileceği hem de öğrencilere nasıl davranılacağı. Bakanlık bir takvim hedefi açıkladı; ancak derslerde kullanılacak nihai ifadeler, ayrıntılı uygulama takvimi ve zorbalığı önlemeye yönelik güvenceler henüz belirtilmedi.

Reklam

Sınıflarda Neler Değişecek?

Syafi'i, materyallerin mevcut müfredata eklenmesini öngören bir yaklaşım tarif etti. Öğrenciler içeriği yeni ve bağımsız bir ders kapsamında değil, zaten işlenen dersler aracılığıyla görecek.

Bakanlık, hazırlıkların Endonezya'daki farklı dinlerin öğreti ve yorumlarını dikkate aldığını belirtiyor. Hedef kitle öğrenciler, eğitimciler, dinî liderler ve ailelerle ve topluluklarla doğrudan çalışan din görevlilerini kapsıyor.

Syafi'i, hazırlıkların kapsamını 5 Kasım'da yayımlanan açıklamasında anlattı. Endonezce'den çevrilen açıklamasında şöyle dedi:

Diyanet İşleri Bakanlığı, İslami, Protestan, Katolik, Hindu, Budist ya da Konfüçyüsçü olsun, tüm eğitim kurumlarında sapkın kültürün yayılmasını önlemeye yönelik müfredat eklerini hazırlamayı neredeyse tamamladı.

LGBTQ kültürünün sapkın olarak tanımlanması bakanın yaklaşımını yansıtıyor. LGBTQ; lezbiyen, gey, biseksüel, trans ve kuir kişileri ifade eder. Cinsel yönelim, kişinin kime ilgi duyduğuyla; toplumsal cinsiyet kimliği, kişinin kendi cinsiyetine ilişkin algısıyla ilgilidir. Toplumsal cinsiyet ifadesi ise kıyafet ya da davranış biçimleri gibi dışa dönük sunumu anlatır.

Bu ayrımlar sınıf tartışması açısından önem taşıyor; çünkü Oetomo'nun uyarısı, görünüşleri ya da davranışları nedeniyle hedef alınabilecek öğrencilerle ilgili. Bir öğrenci, cinsel yönelimi ya da toplumsal cinsiyet kimliği ne olursa olsun toplumsal cinsiyet kalıp yargılarının hedefi olabilir.

Ailelere ve Din Görevlilerine Rol Verilecek

Bakanlık ayrıca evde dinî yaşamı güçlendirmenin ve aile üyeleri arasında açık, saygılı iletişimi teşvik etmenin yollarını ele alıyor. Syafi'i, aileleri çocukları kendi görüşüne göre LGBTQ etkisinden korumanın başlıca kaynağı olarak tanımladı.

Din görevlileri, topluluklarla konuşurken eğitim materyallerinden yararlanacak. Bu katılım, eğitim kurumlarındaki dersleri okul dışında verilen tavsiyelere bağlayacak; ilişkiler, ebeveynlik ve dinî beklentiler üzerine konuşmaları da kapsayacak.

Syafi'i, din âlimlerinden, İslami yatılı okul yöneticilerinden ve eğitimcilerden hükümetle birlikte çalışmalarını istedi. Bu yaklaşım, gençlere rehberlik eden yetişkinlere önemli sorumluluklar yüklüyor. Yetişkinlerin kullanacağı dil ve tacize nasıl karşılık vereceği, politikanın çocukları nasıl etkileyeceğini belirleyecek.

Reklam

Araştırmacı Zorbalık ve Okuldan Ayrılma Riski Konusunda Uyarıyor

Toplumsal cinsiyet çeşitliliği araştırmacısı Oetomo, 30 Ekim 2026 tarihli bir röportajında, LGBTQ kültürünü önlemeyi amaçlayan bir müfredatın kabul gören erkeklik normlarına uymayan sınıf arkadaşlarını taciz etmeleri için öğrencilere cesaret verebileceği uyarısında bulundu.

Oetomo, kıyafetler, renk tercihleri ve davranışlar da dahil olmak üzere zorbalığa yol açabilecek gündelik özelliklere dikkat çekti. Endonezce'den çevrilen açıklamasında şöyle dedi:

Zorbalık genellikle kişinin toplumsal cinsiyet ifadesine dayanıyor; örneğin daha az erkeksi görülen öğrencilere ya da giyim tarzlarına, kıyafet renkleri tercihi de dahil olmak üzere, yöneliyor.

Oetomo, tacizin ruh sağlığına zarar verebileceğini, çocukların başkalarından uzaklaşmasına ya da okulu bırakmasına yol açabileceğini ve intihar riskini artırabileceğini söyledi. Bunları, önerilen müfredat kapsamında hâlihazırda ölçülmüş sonuçlar olarak değil, zorbalığın olası etkileri olarak aktardı.

Oetomo'ya göre kadınsı görüldüğü düşünülen erkek öğretmenler de özellikle ortaokul ve lise öğrencileri arasında dedikodu ve zorbalıkla karşılaşabilir. Bu uyarı, materyallerin nasıl uygulanacağı tartışmasında öğrencilerin güvenliğinin yanı sıra personelin esenliğini de gündeme getiriyor.

Pratikteki kaygı, istenmeyen bir etkiyi önleme çerçevesinde sunulan bir dersin öğrencileri, sınıf arkadaşlarını ya da öğretmenlerini bu etkinin örneği olarak göstermeye teşvik edip etmeyeceği. Oetomo, görünüşü önyargıya yol açan herkesin bu durumdan etkilenebileceğini savunuyor.

Daha Önceki Bir Eğitim İncelemesi Daha Fazla Bilgi Çağrısı Yapmıştı

Sivil toplum koalisyonunun Endonezya Evrensel Periyodik İncelemesi için hazırladığı 2017 tarihli inceleme başvurusu, üreme sağlığı eğitiminin büyük ölçüde biyolojiyle sınırlı olduğunu belirtiyordu. Başvuruda, ulusal müfredatın üreme organlarını, döllenmeyi ve cinsel yolla bulaşan hastalıkları kapsadığı ifade edilmişti.

Evrensel Periyodik İnceleme, ülkelerin insan hakları sicillerinin değerlendirildiği bir Birleşmiş Milletler sürecidir. Söz konusu belge, bu süreç kapsamında sivil toplumun bulgu ve önerilerini ortaya koyan bir koalisyon başvurusuydu.

Koalisyon, cinsel yönelim ve toplumsal cinsiyet kimliğinin üreme sağlığı derslerine dahil edilmemesinin cinsel çeşitliliğe ilişkin bilgi eksikliğine katkıda bulunduğunu savundu. Ayrıca LGBT kişilere yönelik tartışmaların ve dışlayıcı tutumların, eğitim kurumlarını LGBT meseleleri hakkında tartışmalara ev sahipliği yapmaktan caydırdığını belirtti.

Başvuruda, kapsamlı cinsellik eğitiminin yetersizliği ve üreme sağlığı hizmetlerine erişimin sınırlı olması; HIV, erken yaşta gebelik, güvenli olmayan kürtaj, çocuk yaşta evlilik ve cinsel şiddet gibi sorunlarla ilişkilendirildi. Kapsamlı cinsellik eğitimi, yalnızca üremeyi ele almak yerine beden, sağlık, ilişkiler ve bunlara ilişkin kararlar hakkında eğitim verilmesi anlamına gelir.

Öneriler arasında öğretmenlerin eğitilmesi, sivil toplumla birlikte çalışılması ve okul içinde ve dışında verilecek eğitimin geliştirilmesine gençlerin ve eğitimcilerin katılması bulunuyordu. Başvuruda, Cinsellik Eğitimi Uluslararası Teknik Rehberi'ne ve UNESCO kılavuzlarına atıfta bulunulması çağrısı yapılmıştı.

İki yaklaşım aynı eğitim alanına farklı önceliklerle bakıyor. Koalisyon, sağlıkla ilgili kararları ve anlayışı geliştirmek için daha kapsamlı bilgi verilmesini savunurken bakanlığın açıkladığı girişim, zararlı gördüğü kültürel bir etkiyi önlemeyi amaçlıyor.

Reklam

Öneri Ulusal Savunma Tartışmasına Nasıl Taşındı?

Diyanet İşleri Bakanlığı ile Temsilciler Meclisi'nin VIII. Komisyonu, Cakarta'da LGBTQ kültürünün yayılmasını önlemeye yönelik bir toplantı düzenledi. Katılımcılar arasında devlet din üniversitelerinin rektörleri ve Endonezya genelindeki bölge bakanlıklarının yöneticileri vardı.

Kendari Devlet İslam Üniversitesi Rektörü Husain Insawan da toplantıya katıldı. Üniversite, dinî değerlere dayalı eğitimi, ailenin daha güçlü rol üstlenmesini ve somut önlem alınmasını desteklediğini açıkladı.

Toplantıda parlamento komisyonu başkanı Marwan Dasopang, milletvekillerinin LGBTQ'yu yasaklamaya yönelik önerilen düzenlemeyi destekleyecek bir akademik rapor beklediğini söyledi. Böyle bir rapor, yasama önerisinin dayandığı gerekçeleri ve araştırmaları ortaya koyar.

Syafi'i, politikanın bireyleri değil, cinsel özgürlük kültürünü hedeflediğini söyledi. Askerî alan dışındaki bir tehdide yaptığı atıf, girişimi hükümetin ulusal dayanıklılığa ilişkin daha geniş tartışmasının parçası hâline getiriyor ve konuyu müfredat planlamasının ötesine taşıyor.

Bakanlık ayrıca akademik bir rapor ve LGBT kültürünün yayılmasını desteklediğini düşündüğü taraflara karşı harekete geçmek için ek hukuki dayanaklar hazırlıyor. Önerilen düzenleme ve bu hazırlıklar, okul derslerine materyal eklenmesinden ayrı adımlar.

Tedavi Önerileri ve Pancasila'ya İlişkin Farklı Görüşler

Syafi'i, farklı cinsel yönelimlere sahip kişiler için tıbbi tedavi, yardım ve rehabilitasyon çağrısında da bulundu. Bu öneri, başka açılardan eğitim, din ve ulusal savunma çerçevesinde anlatılan girişime sağlık hizmetlerini de dahil edecek.

Cinsel yönelimin kendisi bir hastalık değildir. Cinsel yönelimi tedavi gerektiren bir durum gibi tanımlamak, öğrencilerin kendilerini nasıl gördüğünü ve ailelerin onlara nasıl yaklaştığını etkileyebilir. Bu nedenle bakanın tıbbi çerçevesi, politika tartışmasının önemli bir parçası.

Endonezya'nın beş temel ilkesinden oluşan Pancasila da görüş ayrılıklarının bir başka odağı. Syafi'i, karşı çıktığı cinsel özgürlük anlayışının Pancasila ve 1945 Anayasası'yla çeliştiğini savundu.

Oetomo ise önleme girişiminin Pancasila ile çeliştiği sonucuna vardı. LGBTQ kişilerin dışlanmasının, üçüncü ilke olan Persatuan Indonesia'ya, yani Endonezya birliğine aykırı olduğunu savundu. Ayrıca ikinci ilke Kemanusiaan yang Adil dan Beradab'a, yani adil ve medeni insanlığa da atıfta bulundu.

Oetomo'ya göre LGBTQ kişileri damgalamak, aynı ulusun üyelerini daha aşağı bir konuma koyuyor. Dolayısıyla anlaşmazlık, dinî kurumların ne öğretmesi gerektiğinin yanı sıra ulusal değerlerin insanlara nasıl davranılması gerektiğine yön vermesiyle de ilgili.

Reklam

İzlenecek Tarihler ve Kararlar

Kamuoyu tartışması eğitim planlamasından hukuk ve ulusal savunmayı içeren önerilere doğru ilerledi. Başlıca tarihler, bu tartışma başlıklarının nasıl geliştiğini gösteriyor:

  • 2017: Endonezya'nın Evrensel Periyodik İncelemesi'ne sunulan sivil toplum başvurusunda daha kapsamlı cinsellik eğitimi ve öğretmenlerin daha iyi hazırlanması çağrısı yapıldı.
  • 30 Ekim 2026: Oetomo, planlanan müfredatın zorbalığı artırabileceği ve öğrencilerin ruh sağlığına zarar verebileceği uyarısında bulundu.
  • 2 Kasım 2026: Bakanlık, milletvekilleri ve din eğitimi liderlerinin katıldığı Cakarta toplantısının ayrıntıları yayımlandı.
  • 5 Kasım 2026: Syafi'i, müfredat eklerinin neredeyse tamamlandığını söyledi ve ilgili hukuki hazırlıkları anlattı.
  • 2026 sonu veya 2027 eğitim-öğretim yılının başı: Bakanlığın materyalleri uygulamaya koymak için hedeflediği dönem.

Okullar açısından bir sonraki önemli adım, kullanılacak öğretim materyallerinin yayımlanması. Bu materyallerin ifadeleri, bakanlığın kültüre odaklandığını belirttiği yaklaşımın insanları, aileleri ve ilişkileri ele alan derslere nasıl yansıyacağını gösterecek.

Öğrenciler ve öğretmenler açısından doğrudan önem taşıyan noktalar somut: Sınıfta ne söyleneceği, taciz yaşandığında yetişkinlerin müdahale edip etmeyeceği ve öğrencilerin okulda kalıp destek isteyebileceklerini hissedip hissetmeyeceği.

Öne Çıkanlar

  • Endonezya Diyanet İşleri Bakanlığı, LGBTQ kültürünü önlemeye yönelik müfredat materyallerini 2026 sonuna kadar ya da 2027 eğitim-öğretim yılının başında uygulamaya koymayı hedefliyor.
  • Girişim, altı dinî geleneğe bağlı eğitim kurumlarını kapsayacak ve din görevlilerine materyal sağlayacak.
  • Araştırmacı Dede Oetomo, toplumsal cinsiyet kalıp yargılarına uymayan öğrenci ve öğretmenlerin daha fazla zorbalığa uğrayabileceği uyarısında bulunuyor.
  • 2017 tarihli bir sivil toplum inceleme başvurusunda daha kapsamlı cinsellik eğitimi, öğretmen eğitimi ve gençlerin katılımı çağrısı yapılmıştı.
  • Yetkililer akademik ve hukuki hazırlıkları da ele alıyor; ancak nihai öğretim materyalleri ve ayrıntılı uygulama düzenlemeleri henüz açıklanmadı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir