Dublin Bildirisi Daha Yakın İlişkiler İçin Üç Alan Belirledi
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham, savunma, ticaret ve eğitim alanlarında iş birliğini öngören; Orta Koridor, yeşil finansman ve yapay zekâya yönelik somut planlar içeren stratejik ortaklık bildirisi imzaladı. İmza töreni 12 Kasım 2026'da Dublin'de düzenlendi.
İçindekiler
- Dublin Bildirisi Daha Yakın İlişkiler İçin Üç Alan Belirledi
- Önceki Bildirilerle Kurulan İlişki
- Azerbaycan ile Ermenistan Arasındaki Barışa Destek
- Savunma İş Birliğinde Eğitim ve Koordinasyon Öne Çıkıyor
- Ticaret Planlarının Merkezinde Orta Koridor Var
- Temiz Enerji Planları Yatırımı Enerji Güvenliğiyle Buluşturuyor
- Finansal İş Birliği Küçük İşletmeleri de Kapsıyor
- Üniversiteler ve Sanayi Teknoloji Gündeminde Yer Alıyor
- Yıllık Toplantılar Taahhütleri Somut Çalışmalara Bağlayacak
- Öne Çıkanlar
Bildiri, dokuzuncu Avrupa Siyasi Topluluğu Zirvesi sırasında kabul edildi. İş birliğini üç sütun altında topluyor: savunma ve güvenlik; ticaret, yatırım ve büyüme; eğitim ve inovasyon. Her üç alandaki ilerleme yıllık Stratejik Ortaklık toplantısında gözden geçirilecek ve somut takip adımları kararlaştırılacak.
İki hükümet, Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Ortak Hükümetlerarası Komisyonuna da merkezi bir ekonomik rol veriyor. Komisyon; yatırım, ekonomik çeşitlendirme, Orta Koridor'un geliştirilmesi ve enerji alanlarındaki ortak girişimleri ilerletmek için başlıca platform olacak.
Anlaşma, şirketler, üniversiteler ve kamu kurumları için birlikte proje geliştirmeye yönelik ortak bir gündem oluşturuyor. Ekonomik öncelikler ulaştırma altyapısını finansman ve iş gücü becerileriyle ilişkilendirirken güvenlik hükümleri askerî eğitim, polislik, sınır yönetimi ve hukuki iş birliğini kapsıyor.
Anlaşmanın hayata geçirilmesi, mevcut kaynaklara ve her ülkenin yasa ve yönetmeliklerine bağlı olacak. Bildiride toplam finansman tutarı, onaylanmış projelerin listesi veya ilk yıllık toplantının tarihi belirtilmiyor. Bildirinin hemen atacağı somut adım, ortak öncelikleri belirlemek ve bunları programlara dönüştürmek için düzenli bir süreç oluşturmak.
Önceki Bildirilerle Kurulan İlişki
Dublin anlaşmasında, Azerbaycan ile Birleşik Krallık ilişkilerine yön veren önceki iki belgeye atıfta bulunuluyor. Bunlardan ilki 1994'te dostluk ve iş birliğini, ikincisi ise 1998'de dostane ilişkiler ve ortaklığı konu alıyordu.
Yeni bildiride belirtilen başlıca tarihler, hem ikili ilişkilerin hem de bölgesel barış sürecinin seyrini ortaya koyuyor:
- 23 Şubat 1994: Ülkeler Dostluk ve İşbirliği Ortak Bildirisi'ni kabul etti.
- 21 Temmuz 1998: Dostane İlişkiler ve Ortaklık Ortak Bildirisi kabul edildi.
- 8 Ağustos 2025: Washington Barış Zirvesi Bildirisi, Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki ilişkileri normalleştirme çabalarında bir aşamayı temsil etti.
- 12 Kasım 2026: Azerbaycan ve Birleşik Krallık, Dublin'de stratejik ortaklık bildirisini kabul etti.
Yeni bildiri, 1994 tarihli belgeden 32, 1998 tarihli anlaşmadan ise 28 yıl sonra geldi. Güvenlik, ekonomik kalkınma ve beceri alanlarındaki iş birliğini tek bir çerçevede bir araya getiren bildiride, önemli diplomatik toplantılar arasında çalışmaları sürdürmek amacıyla yıllık değerlendirme öngörülüyor.
Azerbaycan ile Ermenistan Arasındaki Barışa Destek
Birleşik Krallık, Azerbaycan ve Ermenistan'ın doğrudan diyalog yoluyla kalıcı bölgesel barışa ulaşma çabalarına desteğini yineliyor. Bildiride, 8 Ağustos 2025 tarihli Washington Barış Zirvesi Bildirisi'nin ardından iki ülke arasındaki ilişkileri normalleştirme yönünde atılan adımlar memnuniyetle karşılanıyor.
Azerbaycan ve Birleşik Krallık, Birleşmiş Milletler Şartı'na ve uluslararası hukuka bağlılıklarını da yineliyor. Egemenliğe, bağımsızlığa, toprak bütünlüğüne ve uluslararası düzeyde tanınmış sınırlara saygı ilkelerini özellikle vurguluyorlar. Bu ilkeler, basitçe ifade etmek gerekirse, ülkelerin kendi kendilerini yönetme ve topraklarıyla sınırlarına saygı gösterilmesi hakkını ilgilendiriyor.
Barışa ilişkin ifadeler, daha güçlü savunma iş birliği ve bölgesel bağlantıların geliştirilmesine yönelik taahhütlerle birlikte yer alıyor. Böylece bildiri, ikili ortaklığı daha geniş bir bölgesel gündemin parçası hâline getiriyor: Diyaloğu desteklerken iki hükümetin istikrarla bağlantılı gördüğü kurumları, ulaştırma bağlantılarını ve ekonomik ilişkileri geliştirmek.
Savunma İş Birliğinde Eğitim ve Koordinasyon Öne Çıkıyor
Askerî iş birliği eğitim, kapasite geliştirme ve birlikte çalışabilirliğe odaklanacak. Kapasite geliştirme, bir görevi yerine getirmek için gereken becerileri ve kurumları iyileştirmek anlamına geliyor. Birlikte çalışabilirlik ise farklı kuvvetlerin, ekipmanların veya süreçlerin etkili biçimde birlikte çalışmasına yardımcı olmayı ifade ediyor.
Azerbaycan ve Birleşik Krallık, üst düzey siyasi temasları sürdürmeyi ve ortak ilgi alanlarına giren ikili, bölgesel ve uluslararası konularda daha yakın koordinasyon sağlamayı amaçlıyor. İki ülke ayrıca savunma sanayileri arasında, çıkarlarının örtüştüğü alanlarda olası ortak girişimler dâhil olmak üzere, iş birliği olanaklarını değerlendirecek.
Güvenlik sütunu polis teşkilatlarını, sınır makamlarını ve hukuk kurumlarını da kapsıyor. Bildiride, kolluk kuvvetleri arasındaki ortaklıkların güçlendirilmesi, sınır yönetiminde iş birliği ve hukukun üstünlüğüyle kurumsal dayanıklılığın güçlendirilmesi amacıyla adli ve hukuki iş birliği çağrısı yapılıyor.
İki ülke, çıkarlarının örtüştüğü çok taraflı platformlarda da iş birliği yapmayı planlıyor. Bu sayede güvenlik gündemi, kurumlar arasındaki somut çalışmalardan uluslararası kuruluşlardaki koordinasyona kadar çeşitli düzeyleri kapsıyor; bireysel girişimlerin ise yeni temaslarla geliştirilmesine olanak tanıyor.
Ticaret Planlarının Merkezinde Orta Koridor Var
Orta Koridor, ekonomik sütunun belirlenmiş önceliklerinden biri. Bu ulaştırma güzergâhı, Orta Asya, Hazar Denizi ve Güney Kafkasya üzerinden Asya ile Avrupa'yı birbirine bağlıyor. Azerbaycan, bu güzergâhta bağlantı noktası konumunda bulunuyor.
Bildiride, ülkelerin güzergâhın geliştirilmesini desteklemesinin yanı sıra mal ve yatırımların sınır ötesine taşınmasını kolaylaştıracak ulaştırma, lojistik ve altyapı projelerine destek vermesi öngörülüyor. Lojistik, farklı ulaştırma türleri arasındaki aktarmalar dâhil olmak üzere malların hareketini, depolanmasını ve teslimatını düzenleme işidir.
Yenilenebilir enerji, altyapı ve hizmetler, daha kapsamlı ticari iş birliğinde öncelikli sektörler olarak belirlendi. Hükümetler, her iki ekonomide de istihdam, beceri ve katma değer yaratacak iş ortaklıklarını, bilgi paylaşımını ve şirketler arasındaki bağlantıları teşvik etmeyi amaçlıyor.
Ekonomik gündem, bağlantısallığı çeşitlendirmeyle, yani daha geniş bir iş alanı ve gelir kaynağı yelpazesinin geliştirilmesiyle ilişkilendiriyor. Ulaştırma projeleri, hizmet şirketleri ve yatırım ortaklıkları bu çabanın birbiriyle bağlantılı parçaları olarak sunuluyor. Hükümetlerarası komisyon, ortak ekonomik girişimleri ilerletmek için başlıca platform olacak.
Temiz Enerji Planları Yatırımı Enerji Güvenliğiyle Buluşturuyor
Azerbaycan ve Birleşik Krallık; yenilenebilir enerji geliştirme, yeşil finansman ve karbon salımını azaltan teknolojiler alanlarında iş birliği yapmayı planlıyor. Bildiride bu çalışmalar iklim dayanıklılığı, sürdürülebilirlik, net sıfır hedeflerine ilerleme ve enerji güvenliğiyle ilişkilendiriliyor.
Yeşil finansman, yenilenebilir enerji gibi çevresel hedefleri olan projelere yönlendirilen kaynakları ifade ediyor. Net sıfır, atmosfere salınan sera gazlarının miktarını atmosferden giderilen miktarla dengelemek anlamına geliyor. İklim dayanıklılığı ise toplumların, altyapının ve ekonomilerin iklimin etkileriyle başa çıkabilme kapasitesiyle ilgili.
Anlaşma, enerji iş birliğini hem çevre hem de ekonomi gündeminin parçası hâline getiriyor. Projeler, bildirinin başka bölümlerinde de öncelikler arasında yer alan finansman, teknik bilgi ve ticari ortaklar gerektirebilir. Bu nedenle şirketler ve çalışanlar için öngörülen fırsatlar, elektrik üretiminin yanı sıra projelerin geliştirilmesi ve işletilmesi için gereken hizmetleri ve becerileri de kapsıyor.
Finansal İş Birliği Küçük İşletmeleri de Kapsıyor
Finans ve sermaye piyasaları da planlanan ortaklığın bir parçası. Bu piyasalar, hükümetlerin ve şirketlerin borçlanma ve yatırım dâhil çeşitli yollarla kaynak bulmasına yardımcı oluyor. Ülkeler, ilgili makamlar ve finans kuruluşları arasındaki diyalog yoluyla daha yakın iş birliği olanaklarını değerlendirmeyi planlıyor.
Öncelikler arasında sürdürülebilir yatırım, ticaret finansmanı, yeşil finansman ve yaygın olarak KOBİ olarak adlandırılan küçük ve orta ölçekli işletmelere destek yer alıyor. Ticaret finansmanı, şirketlerin sınır ötesinde mal alıp satarken ödemeleri ve riskleri yönetmesine yardımcı oluyor. Küçük bir işletme için bu hizmetlere erişim, uluslararası bir siparişi üstlenip üstlenemeyeceğini etkileyebilir.
Bildiride ayrıca finansal dayanıklılığı, şeffaflığı ve uluslararası piyasalara erişimi güçlendirmek amacıyla kurumlar arasında bilgi paylaşımı ve iş birliği çağrısı yapılıyor. Dayanıklılık, finansal şoklara karşı daha dirençli olabilmek; şeffaflık ise bilgi ve süreçlerin daha kolay anlaşılmasını ve incelenmesini sağlamak anlamına geliyor.
Finans, anlaşmanın çeşitli bölümlerini birbirine bağlıyor. Altyapı yatırım, uluslararası ticaret ödeme düzenlemeleri, yenilenebilir enerji projeleri ise sermaye gerektiriyor. Hükümetler, bu konuları aynı ekonomik sütunda ele alarak projelerin yanı sıra bunların finansmanını da görüşebilecekleri bir platform oluşturuyor.
Üniversiteler ve Sanayi Teknoloji Gündeminde Yer Alıyor
Yapay zekâ, dijital yönetişim, gelişmekte olan teknolojiler ve yaşam bilimleri, eğitim ve inovasyon sütununun öncelikleri arasında sayılıyor. Bildiride üniversiteler, araştırma kurumları ve sanayi arasında ortaklıklar kurulması çağrısı yapılıyor; böylece araştırma ve ticari faaliyetler aynı iş birliği programında buluşturuluyor.
Yapay zekâ, örüntüleri tanıma veya metin üretme gibi görevleri yerine getiren bilgisayar sistemlerini ifade ediyor. Dijital yönetişim, kamu makamlarının dijital teknolojiyi nasıl kullandığı ve denetlediğiyle ilgili. Yaşam bilimleri ise sağlık ve tıpla ilgili araştırmalar dâhil olmak üzere canlıların incelenmesini kapsıyor.
İki ülke, özellikle beceri geliştirme, şeffaflık ve kapsayıcı büyümeye odaklanarak uzmanlık paylaşmayı amaçlıyor. Kapsayıcı büyüme, ekonomik kazanımların geniş bir kesime ulaşmasını hedeflemek anlamına geliyor. Bu öncelikler, teknolojiyi anlayıp kullanabilme becerisini teknolojinin geliştirilmesiyle birlikte ele alıyor.
Eğitim iş birliği üniversite araştırmalarının ötesine uzanıyor. Bildiride yükseköğretim, mesleki eğitim ve öğretim, dijital ve teknik beceriler ile yöneticilere ve kamu sektörü çalışanlarına yönelik eğitim sayılıyor. Mesleki eğitim, insanları belirli mesleklere hazırlıyor; böylece bu sütun istihdam ve kamu kurumlarının ihtiyaçlarıyla doğrudan bağlantı kuruyor.
Yıllık Toplantılar Taahhütleri Somut Çalışmalara Bağlayacak
Yıllık Stratejik Ortaklık toplantısının savunma, ekonomik iş birliği ve eğitim alanlarındaki ilerlemeyi gözden geçirmesi, geleceğe yönelik öncelikleri belirlemesi ve somut takip adımları kararlaştırması amaçlanıyor. Hükümetlerarası komisyon ise ortak ekonomik girişimler ve teknik diyalog için başlıca platform olarak daha odaklı bir rol üstlenecek.
Bildiri ayrıca halklar arasındaki temasları, mesleki ağları ve toplumlarla doğrudan etkileşimi destekliyor. Bu hükümler, üniversitelere, araştırmacılara, şirketlere ve sivil topluma devlet kurumlarının yanı sıra ortaklık içinde yer veriyor. Diplomatik taahhütlerin işleyen ilişkilere dönüştürülmesinde bu kesimlerin katılımı da rol oynayacak.
Azerbaycan ve Birleşik Krallık, belgeyi Azerbaycanca ve İngilizce olmak üzere iki orijinal nüsha hâlinde kabul etti; her iki metin de eşit derecede geçerli. Üç sütundan oluşan anlaşma, uygulamaya geçirilmesi takip kararlarına, kurumsal iş birliğine ve tarafların sahip olduğu kaynaklara bağlı geniş kapsamlı bir program ortaya koyuyor.
Öne Çıkanlar
- İlham Aliyev ile Andy Burnham bildiriyi 12 Kasım 2026'da Dublin'de imzaladı.
- Ortaklık; savunma ve güvenlik, ticaret, yatırım ve büyüme ile eğitim ve inovasyon alanlarını kapsıyor.
- Ekonomik öncelikler arasında Orta Koridor, yenilenebilir enerji, yeşil finansman ve küçük işletmelere destek bulunuyor.
- Güvenlik iş birliği askerî eğitim, polislik, sınır yönetimi ve hukuki iş birliğini içeriyor.
- Teknoloji planları yapay zekâ, dijital yönetişim, gelişmekte olan teknolojiler ve yaşam bilimlerini kapsıyor.
- Yıllık toplantılarda ilerleme gözden geçirilecek; iş birliği mevcut kaynaklara ve her ülkenin yasalarına bağlı olacak.






