Bangladeş, incelemeler sürerken 6.476 özgürlük savaşçısının resmî kayıtlardaki unvanını iptal etti

9 dakikalık okuma
Bangladesh Cancels 6,476 Freedom Fighter Gazette Entries as Review Continues

Bakan, iptalleri ve gazilere sağlanan desteği açıkladı

Bangladeş, şikâyetleri incelemesinin ardından özgürlük savaşçısı olarak tanınan 6.476 kişinin resmî gazete kayıtlarını iptal etti. Kurtuluş Savaşı İşleri Bakanı Ahmed Azam Khan, 11 Kasım 2026'da parlamentoya yaptığı açıklamada, ayrıca 206.536 özgürlük savaşçısına ödenek verildiğini bildirdi ve 25.000 gazi ile ailelerine yönelik konut programı önerisini anlattı.

İçindekiler
  1. Bakan, iptalleri ve gazilere sağlanan desteği açıkladı
  2. Şikâyetler iptal kararına nasıl dönüşüyor?
  3. İki ulusal toplam, tanınanlar ve ödenek alanları gösteriyor
  4. İşbirlikçilerin kaydından önce doğru listeler hazırlanacak
  5. İnceleme ve konut önerisinin takvimi
  6. 25.000 kişiye konut sağlanması onaya ve arsaya bağlı
  7. Tıbbi yardım hastaneye ve hastalığa göre değişiyor
  8. Aylık ödemeler şimdilik değişmiyor
  9. Müzeler kayıtların ardındaki tarihi koruyor
  10. Öne çıkanlar

Khan, iptal sayısını, Başkan Yardımcısı Kayser Kamal'ın yönettiği soru oturumunda Cemaat-i İslami milletvekili Mashiur Rahman Khan'ın sorusuna yanıt verirken açıkladı. Yanıtlarında tanınma kayıtlarının doğruluğu, mali destek, tıbbi yardım ve 1971 Kurtuluş Savaşı'nın hatıralarının korunması konularına değindi.

Resmî gazete, özgürlük savaşçısı olarak tanınma da dâhil olmak üzere hükümet kararlarının kayda geçirildiği resmî bir yayındır. Bir gazi ve ailesi için bu kayıtlarda yer almak, savaş hizmetinin kamu tarafından tanınmasını hükümet desteğine erişimle ilişkilendirir. Dolayısıyla inceleme hem tarihî kayıtları hem de gündelik masrafların karşılanmasına yardımcı olan yardımları ilgilendiriyor.

Bakanın parlamentodaki yanıtlarında ayrıca dikkatle açıklanması gereken rakamlar da yer alıyor. Khan, Jatiya Muktijoddha Council'ın (JAMUKA) kurulmasından bu yana 6.476 kişinin adının özgürlük savaşçısı resmî gazete kayıtlarından, Lal Muktibarta'dan ve Hindistan listelerinden çıkarıldığını söyledi. Başka bir yanıtta ise konseyin 103 toplantıda resmî gazete kayıtlarının iptal edilmesini önerdiği kişi sayısını 6.465 olarak açıkladı.

Kurtuluş Savaşı İşleri Bakanlığı Parlamento Daimi Komitesi'nin ilk toplantısında da JAMUKA'nın 2010'da kuruluşundan bu yana 6.465 kişinin resmî gazete kayıtlarının iptal edilmesini önerdiği bildirildi. Toplantıda, konseyin 18.417 kişinin özgürlük savaşçısı olarak tanınmasını önerdiği; bu kişilerin 768'inin şehit, 198'inin savaşta yaralanmış özgürlük savaşçısı, 529'unun Birangana ve 16.922'sinin genel kategoride özgürlük savaşçısı olduğu belirtildi.

Bu rakamlar sırasıyla kayıtlardan çıkarmaları ve tanınma önerilerini ifade ediyor. Parlamentoya verilen yanıtlarda 11 kişilik fark açıklanmadı; tanınan savaşçılara ilişkin iki ulusal toplam ile ödenek alanların sayısı arasındaki ilişki ya da son dönemde 481 vakada tamamlanan işlemlere dair farklı ifadeler de netleştirilmedi.

Reklam

Şikâyetler iptal kararına nasıl dönüşüyor?

JAMUKA, kişinin gerçekten özgürlük savaşçısı olmadığı hâlde bu unvanı aldığı yönündeki iddiaları inceliyor. Khan'a göre konseyin bir alt komitesi, belirli şikâyetleri araştırıyor ve kişinin sertifikasının ve buna bağlı yardımların iptal edilmesini önermeden önce dinleme oturumları düzenliyor.

Khan, 15 Nisan'daki parlamento oturumunda Rangpur-4 milletvekili Akhter Hossen'in sorusunu yanıtlarken bu süreci anlattı. Oturumu Meclis Başkanı Hafiz Uddin Ahmad yönetti. Bakan, incelemenin sürdüğünü ve Rangpur-4'ten gelen şikâyetlerin Bangladeş'in diğer bölgelerindekilerle aynı usule göre ele alınacağını söyledi.

Kurtuluş Savaşı İşleri Bakanı Ahmed Azam Khan, yakın dönemdeki inceleme sürecinde alınan şikâyetlerin sayısını şöyle açıkladı:

"Ağustos 2024'ten bu yana özgürlük savaşçısı olmayan kişilerle ilgili toplam 842 şikâyet alındı," dedi Ahmed.

Nisan ayındaki yanıta göre 481 vakadaki soruşturmalar tamamlanmış ve kişilerin resmî gazete kayıtlarından, Lal Muktibarta'dan ve Hindistan listelerinden çıkarılmasına yönelik nihai öneriler hazırlanmıştı. Bakan, başka bir parlamento yanıtında ise 481 kişinin resmî gazete kayıtlarının ya da tanınma statüsünün soruşturma sonucunda zaten iptal edildiğini söyledi.

Tamamlanan 481 soruşturma, 842 şikâyetin yaklaşık yüzde 57'sine karşılık geliyor. Bu vakalar çıkarıldığında, tamamlanan grubun dışında 361 şikâyet kalıyor. Khan ayrıca bazı kişilerin yanlış bilgi sunarak Hindistan listesine girmeyi başardığını öne sürdü. Bu nedenle söz konusu kayıtların doğrulanması incelemenin özel bir bölümünü oluşturuyor.

İki ulusal toplam, tanınanlar ve ödenek alanları gösteriyor

Khan, iktidar partisi milletvekili AM Mahbub Uddin Khokon'un sorusuna yanıtında bakanlığın birleşik listesinde 198.037 tanınmış özgürlük savaşçısı bulunduğunu söyledi. 11 Kasım tarihli yanıtında ise farklı bir idari toplam verdi: Ödenek alan 206.536 özgürlük savaşçısı.

Ödenek alanların sayısı, birleşik tanınma listesindeki toplamdan 8.499 daha fazla. İlk rakam bakanlığın birleştirilmiş tanınma kayıtlarındaki kişileri, ikincisi ise ödenek alanları sayıyor. Bakanın neyi saydığını anlamak için her iki rakamın da hangi grubu ifade ettiğini bilmek gerekiyor.

Hükümet, daha doğru ulusal listelerin hazırlanma yöntemini oluştururken kişilere ait kayıtları da inceliyor. Bu nedenle parlamento görüşmeleri birbirinden ayrı birkaç çalışmayı kapsıyor: şikâyetleri soruşturmak, tanınma kararları vermek ve desteğin yürütülmesinde kullanılan kayıtları tutmak.

Reklam

İşbirlikçilerin kaydından önce doğru listeler hazırlanacak

Khan, hükümetin önceliğinin gerçek özgürlük savaşçıları ile 1971 Kurtuluş Savaşı'nda hayatını kaybedenlerin doğru birer listesini hazırlamak olduğunu söyledi. Bu yanıtı Naogaon-4 milletvekili Ikramul Bari Tipu'ya verdi.

Bakan, Razakarlar, El-Bedir, El-Şems ve Kurtuluş Savaşı'na karşı çıkan diğer kişilerin kaydının daha sonra ele alınacağını belirtti. Bu adlar, savaş sırasında Bangladeş'in bağımsızlığına karşı çıkan gruplarla ilişkilendiriliyor. Bakanın yanıtında savaşçıların ve savaşta ölenlerin kayıt altına alınması, bu ayrı çalışmanın önüne kondu.

Kurigram-2 milletvekili Atikur Rahman Mojahid ile milletvekili Mardia Momtaz'ın sorularını yanıtlarken Khan, sivil toplum temsilcileri, akademisyenler, araştırmacılar, gazeteciler ve özgürlük savaşçılarının katıldığı çeşitli yuvarlak masa toplantılarının düzenlendiğini söyledi. Listelerin hazırlanmasında etkili bir yönteme karar vermek için yeni toplantılar yapılacak.

Önerilen yaklaşım, araştırma ve istişareyi çalışmaların merkezine koyuyor. Bireysel şikâyetlere ilişkin dinleme oturumları, belirli bir kişinin tanınma statüsünün sürüp sürmemesi gerektiğini ele alıyor; daha geniş kapsamlı görüşmeler ise ülkenin savaşanları ve hayatını kaybedenleri nasıl belirleyip kayda geçireceğine odaklanıyor.

İnceleme ve konut önerisinin takvimi

Parlamentodaki açıklamalar, tanınma kayıtlarının incelenmesini gazilere yönelik daha uzun soluklu bir destek programıyla birlikte ele alıyor. Yakın döneme ait şikâyet rakamları Ağustos 2024'ten başlarken, kümülatif iptal sayısı JAMUKA'nın kuruluşuna kadar uzanıyor.

  • JAMUKA'nın kuruluşundan bu yana: Khan, tanınma kayıtlarından 6.476 kişinin adının çıkarıldığını söyledi. Başka bir yanıtta konseyin 103 toplantı yaptığı ve 6.465 resmî gazete kaydının iptalini önerdiği belirtildi.
  • Ağustos 2024'ten bu yana: Konsey 842 şikâyet aldı; 481 vakadaki soruşturmalar tamamlandı.
  • 15 Nisan: Khan, Rangpur-4 milletvekili Akhter Hossen'e verdiği yanıtta soruşturma ve dinleme sürecini açıkladı.
  • 11 Kasım 2026: Khan, parlamentoya 6.476 resmî gazete kaydının iptal edildiğini bildirdi ve 206.536 ödenek alıcısı olduğunu açıkladı.
  • 2027: Bakan, önerilen proje onaylanır ve hazırlıklar beklendiği gibi ilerlerse konut inşaatının ikinci aşamasının başlayabileceğini söyledi.

Konut programında bir sonraki adım, önerinin Planlama Komisyonu tarafından değerlendirilmesi. Tanınma listeleri konusunda ise bakan, hükümetin kullanacağı yönteme karar vermeden önce istişarelerin sürdürüleceğini belirtti.

Reklam

25.000 kişiye konut sağlanması onaya ve arsaya bağlı

Khan, Sirajganj-4 milletvekili Md Rafiqul Islam Khan'ın sorusuna verdiği yanıtta yeni bir konut projesi önerisinin Planlama Komisyonu'na gönderildiğini söyledi. Onaylanması hâlinde 25.000 özgürlük savaşçısı ve ailesine daha konut tahsis edilebilecek.

Öneri, maddi sıkıntı içindeki özgürlük savaşçılarına yönelik mevcut programı sürdürecek. Bakanın açıklamasına göre önceki aşamada arazi mülkiyetine ilişkin sorunlar, uygun durumdaki birçok gazinin konut alamamasına yol açtı.

Yetkililer şimdi kendilerine ait, yeri belirlenmiş arazisi bulunan gerçek özgürlük savaşçılarını doğrulayıp listeye alıyor. Khan, bunun inşaatın doğru parsellerde yapılmasına ve desteğin hedeflenen hak sahiplerine ulaşmasına yardımcı olacağını söyledi.

Başvuru sahipleri açısından arazi belgeleri, önerilen programa erişimin uygulamadaki bir parçası. Uygun bir parsel belirlemek bir görev; proje için onay almak ise ayrı bir süreç. Bakanın 2027'de başlayabileceğine ilişkin açıklaması, hazırlıkların ve onay sürecinin başarıyla ilerlemesi koşuluna bağlıydı.

Tıbbi yardım hastaneye ve hastalığa göre değişiyor

Khan'ın açıkladığı politikaya göre özgürlük savaşçıları ve Kurtuluş Savaşı'yla bağlantılı kişiler, belirlenmiş üst sınırlar dâhilinde yıllık tıbbi yardım alabiliyor. Üst sınır, hastanenin düzeyi yükseldikçe; uzman hastanelerde ise hastalığın karmaşıklığına göre artıyor.

  • Upazila, yani ilçe altı hastaneler: Yılda en fazla 10.000 Tk.
  • İl hastaneleri: Yılda en fazla 20.000 Tk.
  • Bölge hastaneleri: Yılda en fazla 30.000 Tk.
  • Sıradan hastalıklar için uzman hastaneler: Yılda en fazla 100.000 Tk.
  • Karmaşık hastalıklar için uzman hastaneler: Yılda en fazla 500.000 Tk.

Özgürlük savaşçılarının eşleri için upazila, il ve bölge hastanelerindeki yıllık üst sınırlar aynıdır: sırasıyla 10.000 Tk, 20.000 Tk ve 30.000 Tk. Uzman hastanelerde ise sınırlar sıradan hastalıklar için 50.000 Tk, karmaşık hastalıklar için 200.000 Tk.

Karmaşık hastalığı olan bir özgürlük savaşçısının uzman hastanelerdeki yardım üst sınırı, eşinin üst sınırının iki buçuk katı: 500.000 Tk'ye karşı 200.000 Tk. Bu hastanelerde sıradan hastalıklar için özgürlük savaşçısına tanınan üst sınır da eşininkinin iki katı: 100.000 Tk'ye karşı 50.000 Tk.

Khan, hükümetin daha kapsamlı tıbbi yardımı ve sosyal güvenlik ödeneklerini değerlendirdiğini söyledi. Bu yıllık üst sınırlar, belirtilen kategorilerde verilebilecek azami yardımı gösteriyor; bir aile için geçerli tutar hastaya, hastanenin düzeyine ve hastalığa bağlı.

Reklam

Aylık ödemeler şimdilik değişmiyor

Khan, özgürlük savaşçılarının onur ödemelerinde artışın şu anda hükümetin gündeminde olmadığını söyledi. Onur ödemesi, hizmetleri nedeniyle düzenli olarak yapılan ödemedir. Standart kategorideki bir özgürlük savaşçısına aylık 20.000 Tk veriliyor.

Bakan ayrıca 10.000 Tk tutarında bayram ödeneği ve 2.000 Tk tutarında Bengal Yeni Yılı ödeneği sıraladı. Hayatta olan özgürlük savaşçılarına Zafer Günü için ayrıca 5.000 Tk veriliyor. Bu ek ödemeler hariç, standart aylık onur ödemesi 12 ayda toplam 240.000 Tk ediyor.

Bakanın açıklamasına göre Bangladeş Özgürlük Savaşçıları Refah Vakfı üzerinden sağlanan destek, her şehit ailesine aylık 23.000 Tk, her Bir Sreshtho ailesine ise 28.000 Tk onur ödemesini kapsıyor. Ayrıca şehit aileleri için 2.000 Tk tıbbi yardım ve 5.000 Tk gıda yardımı sıraladı.

Khan, cesaret madalyası alanlar ve ailelerine yönelik ayrı dökümünde aylık onur ödemelerini Bir Sreshtho ailesi için 30.000 Tk, Bir Uttom için 25.000 Tk, Bir Bikram ve Bir Protik için ayrı ayrı 20.000 Tk olarak açıkladı. Bu ödül kategorileri için 10.000 Tk tutarında iki yıllık bayram ödeneği ve 2.000 Tk Bengal Yeni Yılı ödeneği de sıraladı. Bir Sreshtho, Bangladeş'in en yüksek cesaret madalyasıdır.

Savaşta yaralanan özgürlük savaşçılarına dört kategoriye göre aylık onur ödemesi yapılıyor: A kategorisinde 30.000 Tk, B'de 28.000 Tk, C'de 23.000 Tk ve D'de 20.000 Tk. Dolayısıyla ödeme çizelgesinde her gazi ya da aile için tek bir oran değil, birden fazla kategori bulunuyor.

Müzeler kayıtların ardındaki tarihi koruyor

Khan, Kishoreganj-1 milletvekili Mohammad Mazharul Islam'ın sorusuna verdiği yanıtta Kurtuluş Savaşı tarihinin korunmasına da değindi. Tarihi korumak ve genç kuşaklara aktarmak için Dakka'nın Agargaon bölgesindeki Kurtuluş Savaşı Müzesi'ni ve kütüphanesini örnek gösterdi.

Bakan, Kurtuluş Savaşı'nın tarihî mekânlarını koruma ve anı müzeleri kurma projelerinin de hayata geçirildiğini söyledi. Yerel müzeler, savaşın yaşandığı topluluklardaki anıların saklandığı mekânlar olarak işlev görüyor.

Müze çalışmaları, parlamentodaki tartışmaya bir boyut daha ekliyor. Tanınma listeleri, devletin resmen onurlandırdığı kişileri kayda geçiriyor; yardım programları mali ve tıbbi destek sağlıyor; müzeler ise genç Bangladeşlilerin savaşı öğrenebileceği anlatıları ve nesneleri koruyor.

Reklam

Öne çıkanlar

  • Khan, 11 Kasım 2026'da parlamentoya, incelemenin ardından özgürlük savaşçısı statüsündeki 6.476 kişinin resmî gazete kaydının iptal edildiğini söyledi.
  • JAMUKA, Ağustos 2024'ten bu yana 842 şikâyet aldı; 481 vakadaki soruşturmalar tamamlandı.
  • Bakan, ödenek alanların sayısını 206.536 olarak açıkladı; başka bir yanıtta bakanlığın birleşik tanınma listesinde 198.037 kişi bulunduğu belirtildi.
  • Öncelik, savaş dönemi işbirlikçilerinin kaydından önce özgürlük savaşçıları ve savaşta ölenlere ilişkin doğru listelerin hazırlanması.
  • 25.000 özgürlük savaşçısı ve ailesine yönelik yeni konut önerisi onay bekliyor; inşaat 2027'de başlayabilir.
  • Tıbbi destek hastaneye ve hastalığa göre değişiyor; özgürlük savaşçılarının onur ödemelerinde artış şu anda gündemde değil.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir