GST’ye dönüşten önce gelirlerin artması gerekiyor
KUALA LUMPUR: Başbakan Anwar Ibrahim, 12 Kasım 2026’da Malezya’nın Satış ve Hizmet Vergisi’ni (SST) uygulamaya devam edeceğini, Mal ve Hizmet Vergisi’ne (GST) dönüşün ise ancak gelirler ayda en az 4.000 RM’ye ulaştığında değerlendirileceğini söyledi. Bu açıklama, Maliye Bakanlığının SST gelirlerinin 2025’te tahsil edilen 55,874 milyar RM’den 2027’de 73,341 milyar RM’ye çıkacağını öngördüğü bir dönemde geldi.
İçindekiler
- GST’ye dönüşten önce gelirlerin artması gerekiyor
- Resmî gelir tahmini ne gösteriyor?
- Hükümet neden SST’yi tercih ediyor?
- İşletmeler neden tekrarlanan vergilerden endişe ediyor?
- Malezya mevcut sisteme nasıl ulaştı?
- Ücretler 4.000 RM eşiğinin ne kadar gerisinde?
- GST’nin yeniden yürürlüğe girmesini savunanlar ne öneriyor?
- İadeler, işletmelerin güveni için hâlâ bir ölçüt
- Harcamalar sürerken daha az borçlanma
- Öne Çıkanlar
Aynı zamanda maliye bakanı olan Anwar, Dewan Rakyat’ta yaptığı konuşmada, daha geniş bir tüketici kesimine ulaşacak bir vergi için yaşam maliyetlerinin hâlâ fazla ağır olduğunu belirtti. Ipoh Timor’u temsil eden Pakatan Harapan milletvekili Howard Lee ve Beluran’ı temsil eden Perikatan Nasional milletvekili Ronald Kiandee’nin gelirler, kamu borcu ve vergilendirmenin işletmeler ile haneler üzerindeki etkisine ilişkin sorularını yanıtladı.
Başbakan, 4.000 RM’yi hükümetin tutumunu yeniden değerlendirebileceği bir gelir düzeyi olarak nitelendirdi:
"Halkımızın asgari geliri 4.000 RM’ye ulaşırsa bunu değerlendirebiliriz; çünkü vergi daha düşük bir oranda uygulansa da fazla ağır sayılmaz ve daha iyi gelir elde edilmesini sağlayabiliriz," dedi.
Anwar, GST’ye dönüş için herhangi bir tarih vermedi. Parlamentodaki açıklamasında asgari gelirden söz ederken Maliye Bakanlığı daha önce ölçütü 4.000 RM’yi aşan medyan ücret olarak tanımlamıştı. Gelecekteki olası bir değerlendirmeye yön verecek gelir ölçütünün tam olarak ne olacağı henüz açıklığa kavuşmadı.
Haneler açısından kısa vadeli politika, GST’ye geçiş değil, SST’nin sürdürülmesi. İşletmeler içinse hükümet, mevcut sistemi korurken belirli vergi sorunlarını gidermeye yönelik düzenlemeler sunuyor.
Resmî gelir tahmini ne gösteriyor?
Maliye Bakanlığının 2027 Mali Görünüm raporu, hükümetin mevcut sistemden ne kadar gelir elde etmeyi beklediğine dair en net tabloyu sunuyor. Gelir tablosunda SST’nin 2026’da 66,999 milyar RM, 2027’de ise 73,341 milyar RM getireceği öngörülüyor.
Bu rakamlar, 2026 ile 2027 arasında 6,342 milyar RM, yani yaklaşık yüzde 9,5’lik artış anlamına geliyor. 2025’te tahsil edilen 55,874 milyar RM ile karşılaştırıldığında, 2027’ye kadar öngörülen artış 17,467 milyar RM’ye, yani yaklaşık yüzde 31,3’e ulaşıyor.
Bakanlık, gelirlerdeki artışı SST kapsamının genişletilmesinin tam etkisine ve elektronik faturalandırmanın aşamalı olarak devreye alınmasına bağlıyor. Elektronik faturalar dijital işlem kayıtları oluşturuyor; böylece vergi makamları işletmelerin ne kadar vergi ödemesi gerektiğini ve ödemelerini yapıp yapmadığını denetleyebiliyor.
2027’de satış vergisinin yaklaşık 30,9 milyar RM, hizmet vergisinin ise 42,4 milyar RM gelir getirmesi bekleniyor. SST böylece ekonomide üretilen mal ve hizmetlerin toplam değerini ifade eden gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yaklaşık yüzde 3,2’sine karşılık gelecek.
Anwar ve Hazine Genel Sekreteri Johan Mahmood Merican, SST gelirlerini 2017’deki GST gelirleriyle karşılaştırırken yüzde 3,2 oranını kullandı. Anwar’ın parlamentodaki aynı karşılaştırmada yüzde 2,2 rakamını verdiği de aktarıldı; bakanlığın yayımladığı tahminde 2027 için yüzde 3,2 belirtiliyor.
Resmî tablolar, 2027 Bütçesi kapsamında önerilen tedbirlerden önceki ve sonraki gelirleri de birbirinden ayırıyor. Manşet tahmin, bu tedbirler öncesinde 380,817 milyar RM. Net gelirde 2,972 milyar RM’lik düşüşün ardından tahmin 377,845 milyar RM’ye iniyor. Bunlar bütçe hesaplamasının farklı aşamalarını gösteriyor.
Hükümet neden SST’yi tercih ediyor?
Anwar’ın temel argümanı, maliyetin kim tarafından üstlenildiğiyle ilgili. GST’nin vergilendirmeyi düşük gelirliler de dâhil daha geniş bir tüketici kesimine yayacağını, SST’nin ise tahsilatı daha dar bir işletme ve vergilendirilebilir faaliyet grubunda yoğunlaştırdığını söyledi.
Başbakan, işletmelerin SST maliyetlerinin bir kısmını müşterilere yansıtabildiğini kabul etti. Mevcut sistemi tercih etme nedenini milletvekillerine şöyle açıkladı:
"İlke olarak SST işletmelerden alınan bir vergi, ancak küçük bir kısmı tüketicilere yansıtılıyor. Bu doğru. Fakat GST kapsamlı bir vergi. Dolayısıyla halkı savunduğunu iddia edenlerin neden herkese vergi yüklemek istediğini anlamıyorum," dedi.
Anwar, SST kapsamında yaklaşık 2.000 tür mal ve hizmetin vergiden muaf olduğunu, GST’de ise bu sayının yaklaşık 750 olduğunu söyledi. Ayrıca 2018’de GST kapsamındaki yaklaşık 700.000 işletmeyle mevcut SST sistemindeki yaklaşık 130.000 işletmeyi karşılaştırdı. Maliye Bakanlığı verilerine göre 2025 sonu itibarıyla 123.567 SST mükellefi bulunuyordu; bu sayı 2018’de 94.783’tü.
Johan, 12 Kasım’da düzenlenen TaxMax konferansında hükümetin tutumunu destekledi. SST’nin eşdeğer bir oranla GST’ye dönüştürülmesinin mutlaka daha fazla gelir getirmeyeceğini, geliri önemli ölçüde artıracak kadar yüksek bir oranın ise hanelerin satın alma gücünü zayıflatabileceğini söyledi.
Anwar, GST’nin işlem şeffaflığı ve fiyat takibi konularındaki avantajlarını, kayıt dışı ekonomideki faaliyetlerin izlenmesine yardımcı olma potansiyeli dâhil, kabul etti. İtirazı ise bu avantajların yaşam maliyetleri ve denetim ile uygulamadaki zayıflıklarla birlikte değerlendirilmesi gerektiği yönünde.
İşletmeler neden tekrarlanan vergilerden endişe ediyor?
Ronald Kiandee farklı bir endişeyi gündeme getirdi: Mallar ve hizmetler ekonomide dolaşırken SST, işletme maliyetlerinin içinde biriken vergiye yol açabiliyor. Bir şirket bir gider için vergi ödeyip bu gideri satış fiyatına ekleyerek daha yüksek maliyeti başka bir şirkete ya da nihai müşteriye aktarabiliyor. Bu birikime genellikle vergi kademelenmesi deniyor.
GST, bu sorunu girdi vergisi kredileriyle çözmeyi amaçlıyor. Kayıtlı bir işletme, satın alımlarında ödediği uygun GST tutarını genellikle satışlarından tahsil ettiği GST’den düşüyor. Ardından kalan tutarı devlete ödüyor ya da uygun vergi kredileri ödenecek tutarı aşıyorsa iade talep ediyor.
SST kapsamında işletmelerin bu tür genel bir kredi mekanizması bulunmuyor. Etki, hangi mal, hizmet, işlem ve muafiyetlerin geçerli olduğuna bağlı. Ronald, GST kredilerinin daha iyi bir çözüm sunup sunmadığını ve hükümetin direncinin siyasi kaygılardan kaynaklanıp kaynaklanmadığını sordu.
Anwar, siyasi gerekçeler bulunduğu iddiasını reddetti ve belirli çifte vergilendirme vakalarının değişikliklerle düzeltilebileceğini söyledi. Hükümetin yaklaşımını şöyle anlattı:
"Sistem SST olarak kalacak, ancak iyileştirmek için bazı düzenlemeler yapılacak. Neden olmasın?" dedi.
İşletmeler, Temmuz 2025’teki kapsam genişlemesinden önce de benzer maliyet kaygılarını dile getirmişti. Altı dernek, ticari kira ve kiralamaya uygulanması planlanan yüzde 8’lik verginin faaliyet giderlerini ve fiyatları artırabileceği, küçük işletmeler üzerindeki baskıyı büyütebileceği uyarısında bulunarak kira vergisinin ertelenmesini istedi.
Malezya mevcut sisteme nasıl ulaştı?
Malezya’daki tüketim vergisi tartışmaları GST’nin yürürlüğe girmesini, kaldırılmasını ve ardından SST’de yapılan değişiklikleri kapsıyor. Başlıca politika tarihleri şöyle:
- 1 Nisan 2015: GST yüzde 6 oranıyla yürürlüğe girdi.
- 1 Haziran 2018: Hükümet değişikliğinin ardından GST oranı sıfıra indirildi.
- 1 Eylül 2018: GST’nin yerini SST aldı.
- 11 Eylül 2023: Dönemin ekonomi bakanı Rafizi Ramli, GST’nin çeşitli olası gelir tedbirlerinden biri olmayı sürdürdüğünü, kararların duruma veya yıla göre değerlendirileceğini söyledi.
- 1 Mart 2024: Telekomünikasyon, yiyecek ve içecek, otopark ve lojistik hizmetlerinde oran yüzde 6’da kalırken hizmet vergisi yüzde 6’dan yüzde 8’e çıkarıldı.
- 1 Temmuz 2025: Malezya, SST kapsamını ek faaliyetleri içerecek şekilde genişletti.
- 12 Kasım 2026: Anwar, SST’nin sürdürüleceğini yineledi ve GST’nin yeniden değerlendirilmesini gelirlerin artması koşuluna bağladı.
Rafizi’nin 2023’teki açıklamaları, 12. Malezya Planı’nın gözden geçirilmesine ilişkin tartışmalar sırasında geldi. Hükümetin daha geniş bir gelir tabanına ve o dönem 2024 için planlanan sermaye kazancı vergisine öncelik verdiğini, yeni bir verginin duyurusunu Maliye Bakanlığının bütçe süreci kapsamında yapacağını söyledi.
Temmuz 2025’teki değişikliklerle hizmet vergisi kira veya kiralama, inşaat, finansal hizmetler, özel sağlık hizmetleri ve özel eğitim gibi alanlara genişletildi. SST kapsam genişlemesinin kuralları, faaliyete, işletme büyüklüğüne ve diğer koşullara göre farklı oranlar ve muafiyetler içeriyordu.
Anwar, 18 Ağustos’ta GST ile SST’nin yararlı özelliklerini bir araya getiren önerileri incelemeye hükümetin hazır olduğunu da söylemişti. Son açıklamaları, sistemi değiştirmekten ziyade SST’yi iyileştirmeye odaklanıyor.
Ücretler 4.000 RM eşiğinin ne kadar gerisinde?
Tartışmada anılan Malezya İstatistik Kurumu verilerine göre kayıtlı sektördeki çalışanların medyan ücreti Mart 2026’da 3.027 RM, Mart 2025’te ise 3.000 RM’ydi. Medyan, ücretlerin ortasındaki değerdir: kapsamdaki çalışanların yarısı bu tutardan az, yarısı daha fazla kazanır.
Ücretler bir yılda 27 RM, yani yüzde 0,9 arttı. 3.027 RM’den 4.000 RM’ye ulaşmak için 973 RM’lik, yaklaşık yüzde 32,1’lik artış gerekiyor. Bu da gelecekteki bir değerlendirmede hangi gelir ölçütünün kullanılacağının zamanlama açısından neden bu kadar önemli olduğunu gösteriyor.
GST’nin yeniden yürürlüğe girmesini destekleyen, EY Malezya’nın eski vergi direktörü Dave Ananth, 4.000 RM eşiğini beklemenin gerekli gelir reformunu ertelediğini savunuyor. Çalışanların daha üretken olup daha fazla kazanmasına yardımcı olabilecek beceri geliştirme, ulaşım, sağlık ve diğer yatırımlar için gereken kaynağa dikkat çekiyor.
Johan ise zamanlama konusunda aksi görüşte. Asgari ücretteki artışları ve kademeli ücret uygulamasının yaygınlaştırılmasını hükümetin öncelikleri arasında sayarak, gelir düzeyleri, yaşam maliyetleri ve küresel ekonomik belirsizliklerin temkinli davranmayı gerektirdiğini söyledi.
Anlaşmazlığın odağında reformların sıralaması var. Hükümet, GST’yi yeniden değerlendirmeden önce hane gelirlerinin güçlenmesini istiyor. Daha erken dönüşü savunanlar ise desteklerle birlikte uygulanacak daha geniş tabanlı bir verginin, gelirleri desteklemek için gereken hizmet ve yatırımların finansmanına yardımcı olabileceğini öne sürüyor.
GST’nin yeniden yürürlüğe girmesini savunanlar ne öneriyor?
Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Merkezi İcra Direktörü Lee Heng Guie, GST’nin önceki yüzde 6’lık oranının altında, yaklaşık yüzde 4’ten başlatılmasını önerdi. Yüzde 4’ü tahmini bir gelir nötr oran olarak nitelendirdi; yani bu oran büyük bir gelir artışına yol açmak yerine mevcut SST kadar gelir sağlayabilir.
Lee’nin önerisi, temel ihtiyaçların sıfır oranla vergilendirilmesini, Sumbangan Tunai Rahmah gibi nakit desteklerin sürdürülmesini ve iadelerin zamanında yapılmasını içeriyor. Sıfır oran uygulamasında satıcı, uygun ürün için GST tahsil etmiyor ancak işletme girdilerinde ödediği uygun vergiyi geri alma hakkını koruyor.
Ananth da hedefli yardımları, belirli bir dönem için sabit tutulacak makul bir başlangıç oranını, daha basit beyan işlemlerini ve küçük işletmelere pratik destek verilmesini savunuyor. Argümanını OECD’nin 2026 Ekonomik İncelemesi’ne atfedilen; Malezya’daki vergi gelirlerinin GSYH’nin yüzde 13’ünün altında, federal borcun ise GSYH’nin yaklaşık yüzde 65’i düzeyinde olduğunu belirten ve hedefli transferlerle birlikte geniş tabanlı bir tüketim vergisi öneren verilere dayandırıyor.
Ekonomi Bakanı Akmal Nasrullah Nasir, Malezya’daki iş gücünün yaklaşık yüzde 15’inin gelir vergisi ödediğini söyledi. GST’yi destekleyenler, harcamalar üzerinden daha geniş kesimlerden vergi toplamak için bu dar tabanın bir gerekçe olduğunu düşünüyor. Ancak yoksul haneler genellikle gelirlerinin daha büyük bir bölümünü tüketime harcıyor; bu nedenle nakit yardımların ve temel ihtiyaçlara yönelik korumanın nasıl tasarlanacağı her önerinin merkezinde yer alıyor.
Lee ayrıca SST ile GST özelliklerinin bir araya getirilmesinin, kurallar dikkatle tasarlanıp etkilenecek kesimlerle istişare edilmediği takdirde küçük işletmelerin uyum yükünü artırabileceği uyarısında bulundu.
İadeler, işletmelerin güveni için hâlâ bir ölçüt
Önceki GST sistemi ciddi bir iade sorununu beraberinde getirdi. Kamu Hesapları Komitesi, 19,4 milyar RM tutarındaki ödenmemiş iadelerle bağlantılı olarak iade fonunun yönetiminde ve mali prosedürlerin izlenmesinde aksaklıklar tespit etti.
Bir işletme için geciken iade, devletten geri alınması beklenen paranın ücretler, tedarikçiler veya stok için kullanılamaması demek. Şirket beklerken borçlanmak ya da rezervlerini kullanmak zorunda kalabilir. Bu nedenle iade işlemlerinin yönetimi, özellikle nakit imkânları sınırlı küçük işletmeler için pratik bir maliyet meselesi.
Lee ve Ananth, GST’nin yeniden yürürlüğe girmesi hâlinde iadelerin zamanında yapılması gerektiğini savunuyor. Ananth, gerçekçi bir kayıt eşiği ve basit dijital beyan işlemlerinin yanı sıra, ödeme için belirlenmiş bir süre ve performansın düzenli olarak yayımlanmasını öneriyor.
Maliye Bakanlığı, elektronik faturalandırmanın SST kapsamında uyumu ve gelir tahsilatını iyileştirmesini bekliyor. Gelecekteki bir GST uygulaması da güvenilir bir yönetime bağlı olacak: doğru işlem kayıtları, açık kurallar ve vadesi geldiğinde geçerli iadeleri ödeyecek yeterli kaynak.
Harcamalar sürerken daha az borçlanma
Anwar, vergi açıklamalarına yıllık borçlanmanın düştüğünü gösteren rakamları da ekledi. Yeni borçlanmanın 2021 ve 2022’deki 100’er milyar RM’den 2023’te 92,6 milyar RM’ye, 2024’te 76,8 milyar RM’ye ve 2025’te 75,6 milyar RM’ye gerilediğini söyledi. 100 milyar RM’den 75,6 milyar RM’ye düşüş yüzde 24,4’e karşılık geliyor.
Anwar, hükümetin Sumbangan Tunai Rahmah ve Sumbangan Asas Rahmah yardımları için 16 milyar RM, kamu çalışanlarının maaş artışları için 18 milyar RM ve akaryakıt sübvansiyonları için 40 milyar RM’den fazla olmak üzere önemli taahhütleri finanse etmeyi sürdürdüğünü söyledi. Gelir kayıplarını önleme ve yatırımları kalkınma ile Bumiputera işletmelerine yönlendirme çabalarından da söz etti.
Yıllık borçlanmanın azalması, birikmiş borca eklenen miktarı yavaşlatıyor. Borcun GSYH’ye oranı ekonominin büyüklüğüne de bağlı olduğundan, hükümet borçlanmayı sürdürürken bu oran düşebilir.
Johan, bütçe açığının 2022’de GSYH’nin yüzde 5,5’i, 2023’te yüzde 5’i, 2024’te yüzde 4,1’i ve 2025’te yüzde 3,7’si olduğunu; 2027 için yüzde 3,3, 2028 içinse yüzde 3 hedeflendiğini söyledi. Bütçe açığı, hükümet harcamalarının gelirleri aşmasıyla oluşan farktır. 2026 Bütçesi’ndeki ilk hedef, yüzde 4 ila yüzde 4,5 ekonomik büyüme ve varil başına 60 ila 65 ABD doları ham petrol fiyatı varsayımlarına dayanarak yüzde 3,5’ti.
Johan, federal borcun 2025 sonundaki GSYH’nin yüzde 65,2’si düzeyinden 2026 sonunda yüzde 64’e, 2027’de ise yüzde 63,7’ye ineceğini öngördü. Anwar, parlamentoda 2027 için yüzde 63 oranını verdi. Ayrıca 2022 sonunda yüzde 80,9’dan Haziran 2026 sonunda yüzde 80,7’ye gerileyen, federal borç ve yükümlülükleri kapsayan daha geniş bir ölçütten de söz etti.
Hükümetin kısa vadeli planı, SST kapsamını genişletip uyumu iyileştirerek daha fazla gelir toplarken bütçe açığını kademeli olarak daraltmak. Açıklanan bir sonraki mali hedefler, 2027’de yüzde 3,3 ve 2028’de yüzde 3 bütçe açığı.
Öne Çıkanlar
- Anwar, Malezya’nın SST’yi sürdüreceğini ve GST’yi ancak gelirler ayda en az 4.000 RM’ye ulaştıktan sonra değerlendireceğini söyledi.
- GST’nin ne zaman uygulanacağı açıklanmadı; gelecekteki değerlendirmede kullanılacak gelir ölçütünün netleştirilmesi gerekiyor.
- Maliye Bakanlığı, SST gelirlerinin 2027’de GSYH’nin yaklaşık yüzde 3,2’sine karşılık gelen 73,341 milyar RM’ye ulaşacağını öngörüyor.
- Hükümet, çifte vergilendirmeyi gidermeye yönelik hedefli SST değişikliklerine açık.
- GST’yi destekleyenler daha düşük bir başlangıç oranı, temel ihtiyaçların korunması, nakit yardımlar ve zamanında iadeler öneriyor.
- Kayıtlı sektördeki medyan ücret Mart 2026’da 3.027 RM’ydi; bu, 4.000 RM’ye ulaşmak için gereken artışın yaklaşık yüzde 32,1 altında.
- Hükümet, bütçe açığının GSYH’ye oranını 2027’de yüzde 3,3’e, 2028’de yüzde 3’e indirmeyi hedefliyor.






