Yüzde 8'lik Kira Vergisinin Maliyet Endişelerini Artırması Üzerine Malezyalı İş Grupları SST'nin Ertelenmesini İstiyor

11 dakikalık okuma
Corporate Income Taxes in Malaysia in 2023: Tax Rates & Filing Returns ...

Altı İş Grubu 1 Temmuz'da Genişletilecek Vergi Uygulamasına İtiraz Ediyor

Altı Malezyalı iş derneği, 1 Temmuz 2025'te yürürlüğe girmesi planlanan Satış ve Hizmet Vergisi (SST) kapsamının genişletilmesinin ertelenmesi için hükümete çağrıda bulunuyor. Dernekler, ticari kiralama ve finansal kiralama hizmetlerine getirilecek yeni yüzde 8'lik verginin fiyatları artırabileceği, tüketici harcamalarını zayıflatabileceği ve küçük işletmelerin ayakta kalmasını tehlikeye atabileceği uyarısında bulunuyor.

İçindekiler
  1. Altı İş Grubu 1 Temmuz'da Genişletilecek Vergi Uygulamasına İtiraz Ediyor
  2. SST Kapsamında Neler Değişecek?
  3. Perakendeciler Bütçelerinin Zaten Zorlandığını Söylüyor
  4. Baskı Mağazaların Ötesine Yayılıyor
  5. Hükümet Neden Vergi Tabanını Genişletmek İstiyor?
  6. Muafiyetler ve Uygulama Takvimi
  7. İşletmeler Nelerin Değişmesini İstiyor?
  8. GST Tartışmaya Neden Geri Döndü?
  9. Fiyatlar, İstihdam ve Açık İletişim
  10. Öne Çıkanlar

17 Haziran itibarıyla tartışmanın odağında, işletmeler artan maliyetler ve belirsiz bir toparlanma süreciyle karşı karşıyayken Malezya'nın kamu maliyesini nasıl güçlendirmesi gerektiği var. Hükümet, 2025 Bütçesi kapsamında duyurulan değişikliklerin vergi tabanını genişleteceğini ve mali sürdürülebilirliği koruyacağını söylüyor. İş grupları ise değişikliklerin zamanlaması ve kapsamının şirketler, çalışanlar ve haneler üzerindeki baskıyı artırabileceğini belirtiyor.

Ortak çağrı, Malezya KOBİ Derneği, Malezya Perakende Zincirleri Birliği, Malezya Perakendeciler Birliği, Malezya İş Dernekleri Federasyonu, Malezya Bumiputra Perakendeciler Örgütü ve Malezya Alışveriş Merkezleri Birliği'nden geliyor. Dernekler, erteleme, daha düşük kira vergisi oranı, küçük işletmelerin korunması ve yeni değişiklikler öncesinde daha fazla istişare talep ediyor.

Ticari kira önemli bir endişe kaynağı; çünkü çok sayıda perakendeci ile küçük ve orta ölçekli işletme (KOBİ) faaliyet gösterdiği mekânları kiralıyor. Bu gider üzerinden alınacak vergi, işletmenin stok alması, çalışanlarına ödeme yapması veya satış yapması daha başlamadan işyerini açık tutma maliyetini artırıyor.

Dernekler, işletmelerin buna fiyatları artırarak, faaliyetlerini azaltarak veya kapanarak karşılık verebileceği uyarısında bulunuyor. Bunlar, kapsamın genişletilmesinden kaynaklanabileceğini düşündükleri riskler. Hükümet ise hedefli muafiyetlerin Malezyalıların çoğunluğunun üzerindeki yükü önleyeceğini savunuyor.

SST Kapsamında Neler Değişecek?

Malezya'da Mal ve Hizmet Vergisi'nin (GST) yerini 2018'de SST aldı. SST, üretim veya hizmet sunumu aşamasında uygulanan tek aşamalı bir vergi. Temmuz ayında kapsamı genişletilecek SST, daha fazla hizmeti kapsayacak ve belirli mallardaki satış vergisi oranlarını değiştirecek.

Planlanan önlemler arasında, konut kiraları ve belirli diğer muafiyetler hariç olmak üzere ticari kiralama ve finansal kiralama hizmetlerine getirilecek yüzde 8'lik hizmet vergisi bulunuyor. İnşaat, finans, özel sağlık hizmetleri, eğitim ve güzellik hizmetleri de daha geniş bir vergi kapsamına alınacak.

Reklam

Zorunlu olmayan bazı mallara yüzde 5 veya yüzde 10 oranında yeni satış vergileri uygulanacak; temel ihtiyaç ürünleri ise muaf kalacak veya sıfır vergi oranına tabi olacak. Ticari ve endüstriyel inşaat işleri için yüzde 6 hizmet vergisi uygulanacak.

SST ile GST arasındaki fark, iş dünyasının tepkisini anlamaya yardımcı oluyor. GST kapsamında işletmeler, faaliyetlerinde kullandıkları alımlar için ödedikleri vergiyi mahsup edebiliyordu. Bu mahsup, işletmenin nihayetinde ödemek zorunda olduğu vergi tutarını azaltıyordu.

SST'de böyle genel bir girdi vergisi indirimi sistemi bulunmuyor. Vergilendirilen bir gider işletmenin maliyetlerine eklendiğinde, işletme bu tutarı bir sonraki alıcıya uyguladığı fiyata yansıtabilir. Böylece maliyetler tedarik zinciri boyunca birikebilir; bu süreç genellikle kademeli vergileme olarak adlandırılır.

İş grupları, bu yapının kira vergisini özellikle karşılanması zor hâle getirdiğini savunuyor. İşletmeler arasındaki belirli işlemlere getirilen muafiyetler çifte vergilendirmeyi önlemeyi amaçlasa da şirketler, maliyetlerin daha geniş kapsamda birikmesinden endişe duyuyor.

Perakendeciler Bütçelerinin Zaten Zorlandığını Söylüyor

Perakendeciler ve KOBİ'ler, kira vergisinin artan asgari ücret, yükselen yakıt ve elektrik fiyatları, sübvansiyonların azaltılması, zorunlu elektronik fatura uygulaması ve ringgitin değer kaybetmesiyle aynı döneme denk geleceğini söylüyor. İşletmelerin yeni bir gideri karşılayıp karşılayamayacağı değerlendirilirken bu baskıların birlikte ele alınması gerektiğini savunuyorlar.

Kira, birçok perakendeci için en büyük sabit gider kalemlerinden biri. Satışlar yavaşladığında azaltılabilecek bazı alımların aksine, ticareti sürdürebilmek için işyerine ihtiyaç var. Dernekler, bu gidere vergi eklenmesinin, artan maliyetleri karşılamak için zaten sınırlı hareket alanı bulunan işletmeleri daha da zorlayabileceğini belirtiyor.

Malezya Perakende Zincirleri Birliği yönetim kurulu üyesi Stan Singh, bu baskıların tüketicilere nasıl yansıyabileceğini şöyle anlattı:

Sonunda maliyet artışları tüketicilere yansıtılacak. İşletmelerin artan giderleri karşılayacak gücü artık kalmadı; yük tedarik zinciri boyunca aktarılacak.

Malezya Perakendeciler Birliği (MRA), ticari kiralara uygulanan yüzde 8'lik SST'nin tamamen kaldırılmasını istiyor. En azından ekonomik ve jeopolitik koşullar istikrara kavuşana kadar uygulamanın ertelenmesini talep ediyor.

Reklam

Sektör liderleri, maliyetlerini satışlar yoluyla karşılayamayan işletmelerin küçülebileceği veya kapanabileceği, bunun da iş kayıplarına ve yurt içi ekonomik faaliyetlerin yavaşlamasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Daha yüksek kiralar faaliyetlerini sürdürme imkânlarını tehlikeye atabileceğinden, küçük ve bağımsız perakendeciler özellikle endişe konusu.

Baskı Mağazaların Ötesine Yayılıyor

Lojistik şirketleri ve imalatçılar da işletme maliyetlerinde olası artışlarla karşı karşıya. İş grupları, özellikle küresel değer zincirlerinin parçası olan KOBİ'lerin ihracat rekabet gücünün zayıflayabileceği uyarısında bulunuyor. Bu zincirler, mal üretimi ve taşınması yoluyla farklı ülkelerdeki işletmeleri birbirine bağlıyor.

Özel sağlık ve eğitim hizmeti sunan kuruluşlar daha geniş hizmet vergisi kapsamına girecek. Bu kuruluşların maliyetlerindeki artış tüketicilere yansıyabilir ve genişlemenin hane halkı harcamalarını etkilemesinin önüne yeni bir kanal ekleyebilir.

İnşaat şirketleri, ticari ve endüstriyel inşaat işleri için yüzde 6 hizmet vergisiyle karşı karşıya. Müteahhitler, verginin proje maliyetlerini artırarak bu projeleri gerçekleştirmekle sorumlu işletmeler üzerindeki baskıyı artırmasından endişe ediyor.

Finans ve güzellik hizmetleri de genişletilen kapsama dahil. Dolayısıyla değişiklikler, iş derneklerinin kampanyasında öne çıkan kira faturalarının ötesine geçiyor.

Jeopolitik gerilimler ve olası ticaret aksamaları da sektörün kaygılarını artırıyor. Bu belirsizlikler bölgesel güveni ve emtia fiyatlarını şimdiden etkiledi; işletmelerin yatırım ve gelecekteki talep konusunda daha temkinli davranmasına yol açtı.

Dernekler, bu baskıların daha geniş bir ekonomik riske işaret ettiğini söylüyor: Daha yüksek maliyetlerle karşı karşıya kalan işletmeler daha az yatırım yapabilir; artan fiyatlarla karşılaşan haneler ise isteğe bağlı harcamalarını kısabilir. Harcamaların zayıflaması da perakendecilerin ve diğer hizmet sağlayıcıların artan giderlerini karşılamasını zorlaştırabilir.

Hükümet Neden Vergi Tabanını Genişletmek İstiyor?

Başbakan Datuk Seri Anwar Ibrahim ve Maliye Bakanlığı, kamu maliyesini güçlendirmek ve Malezya'nın sosyal güvenlik ağını sürdürebilmek için SST kapsamının genişletilmesinin gerekli olduğunu savunuyor. Mali konsolidasyon, gelir tahsilatını güçlendirmek de dahil olmak üzere devlet maliyesini daha sürdürülebilir bir yapıya kavuşturmak anlamına geliyor.

Malezya, bölgedeki vergi gelirlerinin gayrisafi yurt içi hasılaya oranının en düşük olduğu ülkelerden biri. Bu oran, toplanan vergileri ekonominin büyüklüğüyle karşılaştırıyor. Vergi tabanını genişletmek, vergiye tabi faaliyetlerin daha geniş bir bölümünden gelir toplamak anlamına geliyor.

Reklam

Hükümet, genişletmenin hedefli olduğunu; temel mal ve hizmetlerin muaf kalacağını veya sıfır vergi oranına tabi olacağını belirtiyor. Bu yaklaşımın, Malezyalıların çoğunluğuna yük getirmeden kamu maliyesini destekleyebileceğini savunuyor.

Başbakan'ın siyasi sekreteri Muhammad Kamil Abdul Munim, hükümetin gerektiğinde politikanın bazı bölümlerini yeniden değerlendirmeye hazır olduğunu söyledi:

Bu kusursuz bir politika olmayabilir. Ancak yeniden değerlendirilmesi gereken kesimler veya sektörler varsa hükümetin bu kaygıları ciddiyetle ele alacağına inanıyorum. Bu ilahi bir yasa değil, insanlar tarafından çıkarılmış bir mevzuat. Dolayısıyla düzenleme veya iyileştirme gerekiyorsa bunda bir sakınca yok. Önemli olan, genişletmenin halkın çoğunluğuna yük getirmemesidir.

Açıklamaları, hükümet uygulamaya geçerken değişiklik yapılabileceğine işaret ediyor. Derneklerin erteleme, muafiyet veya daha düşük kira vergisi oranı taleplerine ilişkin bir karar için tarih verilmiş değil.

Muafiyetler ve Uygulama Takvimi

Maliye Bakanlığı, yerel meyveler, pirinç, buğday, şeker, tuz ve yemeklik yağ gibi temel ihtiyaç ürünlerinin satış vergisinden muaf kalacağını söylüyor. Bu korumalar, gündelik ihtiyaçların vergi dışında tutulacağı yönündeki hükümet argümanının temelini oluşturuyor.

Yıllık cirosu 500 bin RM'nin altında olan mikro, küçük ve orta ölçekli işletmeler (MSME'ler) kiralara uygulanacak yeni hizmet vergisinden muaf. Çifte vergilendirmeyi önlemek için işletmeler arası işlemler (B2B işlemleri) ve belirli yardım grupları da muaf tutuluyor.

Şartları gözden geçirilemeyen, yani hükümleri değiştirilemeyen sözleşmelere, yürürlük tarihinden itibaren 12 aylık muafiyet tanınıyor. Bu sayede geniş kapsamlı uygulama başlarken söz konusu sözleşmeler geçici bir rahatlama elde ediyor.

Hükümet ayrıca, 31 Aralık 2025'e kadar kayıt ve raporlama yükümlülüklerini yerine getirmek için çalışan şirketlere ceza uygulanmayacağını söylüyor. Bu uyum dönemi, vergi kapsamı değişirken işletmelerin tamamlaması gereken idari işleri kapsıyor.

Uygulama takvimini ve iş dünyasının kampanyasını şekillendiren tarihler şöyle:

  • 2018: Malezya'nın başlıca dolaylı vergi sistemi olarak SST, GST'nin yerini aldı.
  • 2025 Bütçesi: Hükümet, SST kapsamının genişletileceğini duyurdu.
  • 17 Haziran 2025: İş dernekleri, uygulama başlamadan önce değişiklik talebinde bulunuyor.
  • 1 Temmuz 2025: Genişletilen SST'nin yürürlüğe girmesi planlanıyor.
  • 31 Aralık 2025: Kayıt ve raporlama yükümlülüklerini yerine getirmeye çalışan şirketler için açıklanan uyum dönemi bu tarihe kadar sürüyor.
  • 2026: MRA, kira vergisinin Malezya'yı Ziyaret Yılı 2026 sonrasına ertelenmesini istiyor.
Reklam

İşletmeler Nelerin Değişmesini İstiyor?

Altı dernek, mevcut yükü azaltmayı ve uygulamanın şekillendirilmesinde işletmelere daha fazla söz hakkı vermeyi amaçlayan beş talep sıraladı:

  • Ekonomi istikrara kavuşana ve toparlanma güçlenene kadar SST'nin genişletilmesini erteleyin.
  • Ticari kiralama ve finansal kiralama hizmetlerine önerilen yüzde 8'lik hizmet vergisini düşürün.
  • Kırılgan durumdaki işletmeleri korumak için mikro ve küçük işletmeleri muaf tutun.
  • Vergiden en çok etkilenen kritik sektörlere hedefli destek sağlayın.
  • Yeni vergi reformları öncesinde iş dünyası temsilcileriyle yapılandırılmış istişareler düzenleyin.

Hükümet muafiyet tanımazsa MRA, kademeli bir uygulama öneriyor. İşletmelere uyum için daha fazla zaman tanıyacak şekilde kira vergisinin önce yüzde 3 olarak uygulanmasını, ardından beş yıl içinde yüzde 8'e çıkarılmasını öneriyor.

Birlik ayrıca, Maliye Bakanlığının açıkladığı yıllık 500 bin RM ciro eşiğinin aksine, muafiyet eşiğinin yıllık 2 milyon RM satışa yükseltilmesini istiyor. 2 milyon RM'nin 500 bin RM'nin dört katı olması, gelir eşiği bakımından önerilen korumanın ne kadar daha geniş olacağını gösteriyor.

Verginin Malezya'yı Ziyaret Yılı 2026 sonrasına ertelenmesi talebi, turizme bağlı büyümeyi desteklemeyi amaçlıyor. Dolayısıyla perakendeciler hem verginin miktarında hem de işletmelerin ödemeye başlayacağı tarihte değişiklik istiyor.

Ortak çağrıda daha geniş kapsamlı olarak, vergi reformlarının empatiyle, gerçekçi biçimde ve sektörle usulüne uygun istişare edilerek hayata geçirilmesi isteniyor. İş grupları, ekonomik koşullar belirsizliğini korurken hedefli destek ve daha kademeli bir takvimin şirketlerin geçiş sürecini yönetmesine yardımcı olacağını söylüyor.

GST Tartışmaya Neden Geri Döndü?

İş dünyasının itirazları, yeniden düzenlenmiş bir GST'ye yönelik çağrıları canlandırdı. İş dünyasındaki destekçileri, mal ve hizmetler ekonomide ilerlerken oluşan katma değeri vergilendiren katma değer vergisinin, işletmeler girdileri için ödedikleri vergiyi mahsup edebildiğinden daha verimli gelir toplayabileceğini savunuyor.

Bu tartışmanın merkezinde söz konusu mahsuplar bulunuyor. Mahsuplar, işletmelerin uygun nitelikteki alımlar için daha önce ödediği vergiyi düşmesine ve tedarik zinciri boyunca biriken vergi maliyetlerinin azalmasına imkân tanıyor. İş dünyası liderleri, bunun genişletilen SST'ye kıyasla enflasyon baskısını sınırlayacağını ve vergi uyumunu artıracağını savunuyor.

Reklam

Piyasa Eğitimi Merkezi Üst Yöneticisi Dr. Carmelo Ferlito, genişlemeye yönelik eleştirisini SST'nin yapısıyla ilişkilendirdi:

SST'nin mevcut kapsam genişlemesi, sistemin kendi verimsizliklerini yansıtıyor. Daha önce uygulanan mal ve hizmet vergisi, vergi tabanını genişletme ve uyumu artırma konusunda daha verimli ve etkiliydi. Hane halkı borçlarının yüksekliği ve vergi tahsilatının uygulanmasındaki güçlükler gibi sorunlarla karşılaşmayı sürdüren Malezya ekonomisine, katma değer vergisi modeline geçiş daha uygun olacaktır.

İş grupları, önceki GST'nin kusurlarını kabul etmekle birlikte yeniden tasarlanmış bir GST'nin büyümeyi daha fazla destekleyeceğini ve SST'ye kıyasla daha az gerileyici olacağını savunuyor. Gerileyici vergi, mevcut gelirlerine oranla daha düşük gelirlilerin üzerinde daha büyük yük oluşturur.

Önerileri, kira vergisi oranını değiştirmekten ibaret değil. Hükümetten dolaylı vergileri nasıl topladığını yeniden değerlendirmesini, olası yeni sistemin de istişare yoluyla geliştirilmesini ve işletmelerle hanelerin karşılaştığı baskıları yansıtmasını istiyorlar.

Fiyatlar, İstihdam ve Açık İletişim

İşletmeler artan kira ve işletme maliyetlerini fiyatlara yansıtırsa tüketiciler daha yüksek fiyatlarla karşılaşabilir. Bu durum satın alma gücünü düşürür; haneler aynı gelirle daha az ürün alabilir ve erteleyebilecekleri harcamalara yönelik talep zayıflayabilir.

İşletmeler personel sayısını azaltır veya kapanırsa çalışanlar da etkilenebilir. Sektör grupları, özellikle perakende ve KOBİ'lerde iş kayıpları yaşanabileceği ve yurt içi ekonomik faaliyetlerin yavaşlayabileceği uyarısında bulunuyor.

Yurt içi ve yabancı yatırımlar da endişe konusu. İş grupları, yüksek maliyetlerin ve tutarsız ya da iş dünyasına karşı dostça olmadığı düşünülen bir politikanın yatırımları caydırabileceğini ve rekabet gücünü zayıflatabileceğini savunuyor.

Kuala Lumpur Üniversitesi İşletme Fakültesinden Doçent Aimi Zulhazmi Abdul Rashid, genişletilen SST'nin üst pazar segmentini hedeflediğini söylüyor. Bununla birlikte ilk uygulama döneminde kafa karışıklığı ve fırsatçı fiyat artışları yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.

Gereksiz enflasyonu önlemek için kamuoyunun açık biçimde bilgilendirilmesi ve kuralların sıkı şekilde uygulanması çağrısı yapıyor. Genişletme farklı oranları, muafiyetleri ve uyum düzenlemelerini bir araya getirdiğinden, anlaşılır kurallar hem tüketiciler hem işletmeler açısından önem taşıyor.

Hükümet, 1 Temmuz'daki başlangıç tarihine doğru ilerlerken geri bildirimler doğrultusunda politikayı gözden geçireceği ve iyileştireceği mesajını verdi. Acil tartışma konusu, açıklanan korumaların yeterli olup olmadığı ya da gelir tahsilatını işletmelerin ayakta kalması ve hane halkı harcamalarıyla dengelemek için erteleme, daha geniş muafiyetler ve daha düşük kira vergisi oranının gerekip gerekmediği.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Malezya'da genişletilen SST'nin 1 Temmuz 2025'te yürürlüğe girmesi planlanıyor; ticari kiralama ve finansal kiralama hizmetlerine yüzde 8 vergi de uygulama kapsamında.
  • Altı iş derneği erteleme, daha düşük kira vergisi oranı, küçük işletmelere muafiyet, hedefli destek ve yapılandırılmış istişare talep ediyor.
  • Hükümet, sürdürülebilir kamu maliyesi ve sosyal güvenlik ağı için daha geniş vergilendirmenin gerekli olduğunu, temel ihtiyaç ürünlerinin ise korunduğunu söylüyor.
  • Açıklanan destekler arasında yıllık cirosu 500 bin RM'nin altında olan KOBİ'lerin kira vergisinden muaf tutulması, belirli B2B muafiyetleri ve şartları gözden geçirilemeyen sözleşmelere geçici muafiyet bulunuyor.
  • MRA, kira vergisinin kaldırılmasını veya yüzde 3'ten başlayacak kademeli bir uygulamayı, 2 milyon RM'lik muafiyet eşiğini ve Malezya'yı Ziyaret Yılı 2026 sonrasına ertelemeyi istiyor.
  • İş grupları daha yüksek fiyatlar, iş kayıpları, zayıflayan harcamalar ve yatırım riskleri konusunda uyarıyor; yeniden düzenlenmiş bir GST çağrısını yineliyor.
  • Hükümet politikayı değiştirmeye açık olduğunu belirtiyor ve kayıt ile raporlama yükümlülüklerini yerine getirmek üzere çalışan şirketlere 31 Aralık 2025'e kadar ceza uygulanmayacağını söylüyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir