Vietnam, Doğrulama Kampanyası Genişlerken Platformların Yapay Zekâ Kullanarak Yapay Zekâ Kaynaklı Dezenformasyonla Mücadele Ettiğini Söylüyor

9 dakikalık okuma
Vietnam Says Platforms Are Using AI to Target AI Misinformation as Verification Campaign Expands

Platformlar ve kamuoyu ortak bir sınavla karşı karşıya

Vietnam Kamu Güvenliği Bakanlığı, uluslararası dijital platformların ülkede yanlış bilgi ve yapay zekâyla üretilmiş görsel ve videolarla mücadele etmek için yapay zekâ kullanmaya başladığını söylüyor. Bu adım, insanları iddialara inanmadan önce kontrol etmeye teşvik etmek amacıyla 31 Temmuz 2026'da başlatılan kamu kampanyasıyla birlikte yürütülüyor.

İçindekiler
  1. Platformlar ve kamuoyu ortak bir sınavla karşı karşıya
  2. Platformların müdahalesi neleri kapsıyor?
  3. Polis şüpheli ihlalleri nasıl soruşturuyor?
  4. Önce kontrol etmeyi temel alan kampanya
  5. Günlük televizyon bülteni çalışmalara katılıyor
  6. İnandırıcı yapay zekâ yanıtları neden yine de kanıt gerektiriyor?
  7. Yurt dışındaki uyarılar zararın farklı biçimlerini gösteriyor
  8. Müdahale 2026 boyunca nasıl gelişti?
  9. Öne Çıkanlar

Bakanlığın 2026'nın üçüncü çeyreğindeki çalışmalarına ilişkin 1 Ekim'de düzenlenen bilgilendirme toplantısında, Siber Güvenlik Dairesi Başkan Yardımcısı Albay Ha Van Bac, ulusal sınırların ötesinde faaliyet gösteren platformların bu içerik kategorileriyle mücadelede yapay zekâ uyguladığı ilk ülkenin Vietnam olduğunu söyledi. Bu açıklama, platformlardan teknolojinin kötüye kullanılmasına karşı özel önlemler geliştirmelerini isteyen daireden geldi.

Bac, yapay zekâ sistemlerinin teknolojiyi, önerilen çözümleri ve sahadaki koşulları öğrenip bunlara uyum sağlaması gerektiğinden, önlemleri değerlendirmenin zaman alacağını söyledi. Dolayısıyla açıklamada, uygulamaya geçildiği iddiasının yanı sıra önlemlerin etkililiğinin henüz değerlendirilmesi gerektiği de kabul ediliyor.

Vietnam'ın müdahalesi birbiriyle bağlantılı iki unsurdan oluşuyor: Platformlardan ve polisten şüpheli ihlalleri tespit edip ele almaları istenirken yayıncılar, eğitimciler ve siber güvenlik kuruluşları da kullanıcıları bilgileri kendilerinin doğrulamasına teşvik ediyor. Uygulamadaki hedefler, bir kişinin itibarını korumaktan inandırıcı bir sahte videonun birini mali dolandırıcılığa sürüklemesini önlemeye kadar uzanıyor.

Platformların müdahalesi neleri kapsıyor?

Siber Güvenlik Dairesi, uluslararası platformlarla çalıştığını ve özellikle yapay zekâ kullanılan faaliyetlere yönelik önlemler çağrısında bulunduğunu açıkladı. Bac'a göre şirketler, yanlış bilgi ve yapay zekâyla bağlantılı görsel ve videolar da dahil olmak üzere teknolojiyle ilgili ihlallere karşı önlemler geliştirdi.

Bilgilendirme toplantısında platformların adları açıklanmadı, tespit sistemleri tarif edilmedi, performans verileri paylaşılmadı ve etkililik değerlendirmesi için bir tarih verilmedi. Bu ayrıntılar, önlemlerin ne kadar geniş bir alanda uygulandığını ve sahte içerikleri ne ölçüde tutarlı biçimde tespit ettiğini anlamak açısından önem taşıyor.

Reklam

Yapay zekâ, çok sayıda gönderi, görsel veya videonun incelenmesine yardımcı olabilir; ancak bir iddianın doğru olup olmadığına karar vermek için bağlam da gerekir. Bilgisayarda üretilmiş bir görsel, açıkça etiketlenmiş bir illüstrasyon olabilir. Öte yandan gerçek bir fotoğraf, yanına yanlış bir açıklama eklendiğinde yanıltıcı hâle gelebilir. Kamuya yönelik doğrulama kampanyası, bir içeriğin gerçekte ne anlama geldiğini belirlemeye ilişkin bu daha geniş sorunu ele alıyor.

Kullanıcılar açısından doğrudan değişiklik, müdahalenin daha büyük bölümünün platform moderasyonu üzerinden gerçekleşebilecek olması. Dairenin açıklaması, içeriği oluşturan veya paylaşan kişilerin yanı sıra içeriği barındıran ve dağıtan şirketlere de sorumluluk yüklüyor.

Polis şüpheli ihlalleri nasıl soruşturuyor?

Siber Güvenlik Dairesi, hesapları doğrulamak, hesap yöneticilerini belirlemek ve yasayı ihlal ettiğinden şüphelenilen içeriği kimin paylaştığını tespit etmek için yerel polisle çalışıyor. Böylece platformların teknik müdahalesine soruşturma süreci de ekleniyor.

Yurt dışındaki hesaplar veya kişiler söz konusu olduğunda Vietnam makamları, ilgili platformlardan iş birliği yaparak içeriği engellemelerini veya kaldırmalarını istiyor. Bu nedenle uluslararası iş birliği, müdahalenin uygulamadaki önemli bir parçası: İçeriği paylaşan kişi, içeriği barındıran şirket ve içeriği gören kitle farklı ülkelerde olabilir.

Adı, yüzü veya sesi sahte içeriklerde kullanılan kişiler, soruşturma tamamlanmadan zarar görebilir. Siber güvenlik ve ileri teknoloji suçlarının önlenmesinden sorumlu dairenin başkanı Korgeneral Le Xuan Minh, kampanyanın açılışında geniş çapta yayılan yanlış bilgilerin kişilere, işletmelere ve kamu kuruluşlarına zarar verebileceği ve toplumda endişe yaratabileceği uyarısında bulundu.

Birleşik yaklaşım, aynı sorunun farklı aşamalarını ele alıyor. Platformların müdahalesi içeriğin yayılmasını kısıtlayabilir, polis şüpheli suçları soruşturabilir, kamuoyunun doğrulama yapması ise kullanıcıların yanlış bir iddiayı en başta kabul etme veya paylaşma olasılığını azaltabilir.

Önce kontrol etmeyi temel alan kampanya

TinAI? kampanyası, 31 Temmuz 2026'da Hanoi'de bakanlığın Siber Güvenlik Dairesi, Digital Trust Alliance ve Vietnam Ulusal Siber Güvenlik Birliği tarafından resmen başlatıldı. Vietnam Televizyonu ve Phenikaa Üniversitesi de daha geniş kapsamlı doğrulama girişimine katılıyor.

Vietnam Kamu Güvenliği Bakanlığının 1 Ağustos 2026'da yayımlanan resmî açılış duyurusu, törenin 31 Temmuz sabahı düzenlendiğini doğruluyor. Ülke çapındaki kampanyaya bakanlık öncülük ediyor; finansal teknoloji grubu MoMo ve Vietnam Televizyonu da destek veriyor.

Vietnamca "Kiểm trước tin sau" mesajı, "Önce kontrol et, sonra inan" anlamına geliyor. Temel çağrı açık: Bilginin kaynağını inceleyin, kanıtları karşılaştırın ve paylaşmadan veya harekete geçmeden önce durup düşünün.

Reklam

Minh, yapay zekânın sahte görsel, video ve seslerin daha hızlı ve daha gelişmiş biçimde üretilmesini sağladığını söyledi. İnsanları çevrimiçi ortamda korumanın artık bilgisayar sistemlerini, verileri ve dijital altyapıyı güvence altına almanın ötesine geçtiğini; kamuoyunun doğru bilgilenmesini ve güvenini korumayı da kapsadığını savundu.

Açıklamasında kurumların tek başına yapabileceklerinin sınırını da çizdi. Her kullanıcı için her içeriği doğrulayabilecek hiçbir araç olmadığını ve hiçbir makamın üretilip paylaşılan tüm içeriklere yetişemeyeceğini söyledi. Bu nedenle kampanya, medya kuruluşları, teknoloji şirketleri, içerik üreticileri ve diğer katılımcıların desteğiyle kamuoyunda düzenli bir doğrulama alışkanlığı oluşturmayı hedefliyor.

Minh, teknoloji nasıl değişirse değişsin bilgiden insanların sorumlu olduğunu vurguladı. İnanmadan önce kontrol etmeyi, paylaşmadan önce düşünmeyi; bireyleri ve toplulukları korumak, güvenli ve güvenilir bir çevrimiçi ortam oluşturmak için uygulanabilir adımlar olarak nitelendirdi.

Açılışta "Xây dựng phản xạ kiểm chứng trong kỷ nguyên AI" başlıklı, "Yapay zekâ çağında doğrulama refleksi oluşturmak" konulu bir panel de düzenlendi. Düzenleyici kurumların, haber kuruluşlarının, teknoloji şirketlerinin ve dijital platformların temsilcileri; uzmanlar ve içerik üreticileriyle birlikte yapay zekânın yarattığı zorlukları ve şeffaf, güvenilir bir bilgi ortamı oluşturmaya yönelik ortak sorumluluklarını ele aldı.

Günlük televizyon bülteni çalışmalara katılıyor

Vietnam Televizyonu, her gün 19:55'te yayımlanması planlanan "Thật-Giả, kiểm chứng" adlı bülteni başlattı. "Doğru mu, yalan mı? Doğrulama" olarak çevrilebilecek program, yalnızca açılış etkinliklerine veya ara sıra yapılan uyarılara bağlı kalmak yerine kampanyaya düzenli bir yayın saati kazandırıyor.

Beş dakikalık bülten her gün VTV1'de yayımlanıyor. Program, 31 Temmuz'daki açılışta Vietnam Televizyonunun haber birimi tarafından Siber Güvenlik ve İleri Teknoloji Suçlarını Önleme Dairesiyle koordinasyon içinde tanıtıldı.

Bültenin amacı, kamuoyunun dikkatini çeken iddiaları doğrulamak, yanlış bilgiyi üretip yaymak için kullanılan yöntemleri açıklamak ve doğrulama becerilerini kısa, erişilebilir bir formatta sunmak. Programda ayrıca yeni dolandırıcılık yöntemleri ve yapay zekâ ile başka teknolojiler kullanılarak üretilen sahte içerikler ele alınacak.

Vietnam Televizyonu Genel Müdürü Nguyen Thanh Lam, doğrulamanın yanlışları ortaya çıkarmanın yanı sıra olumlu değerleri de koruması gerektiğini söyledi. Bu yaklaşım, programa daha geniş bir amaç kazandırıyor: İzleyicilerin güvenilir bilgiye ulaşmasına yardımcı olurken yanıltıcı iddiaların neden incelemeden geçemediğini açıklamak.

Aynı zamanda Merkez Bilgi, Eğitim ve Kitle Mobilizasyonu Komisyonu Başkan Yardımcısı olan Lam, yanlış bilginin dört kaynağını sıraladı: yapay zekâ, sosyal medya platformlarının algoritmaları, doğrulama becerisi olmayan kullanıcılar ve kendi amaçları doğrultusunda kasıtlı olarak yanlış bilgi yayan kuruluşlar veya kişiler. Her gruba aynı şekilde yaklaşmak yerine farklı müdahaleler gerektiğini söyledi.

Yanlış bilginin yalnızca deepfake dolandırıcılıklarından, sahte banka sitelerinden ve yetkilileri taklit eden telefon aramalarından ibaret olmadığı uyarısında da bulundu. Bağlamından koparılan bilgiler, çarpıtılmış politikalar veya liderlerin açıklamaları da asıl anlamı tamamen değiştirebilir ve yetkililer yanıt veremeden hızla yayılabilir.

Daha geniş kampanya kapsamında videoların, infografiklerin ve doğrulama bültenlerinin geleneksel medya, sosyal medya ve dijital platformlar aracılığıyla dağıtılması planlanıyor. Birden çok kanalın kullanılması, televizyon yayını sırasında değil de telefonunda yanlış bir iddiayla karşılaşan kişilere ulaşma olanağı sağlıyor.

İnandırıcı yapay zekâ yanıtları neden yine de kanıt gerektiriyor?

Phenikaa Üniversitesi İnovasyon Direktörü Doçent Le Anh Son, yapay zekânın hiçbir zaman tamamen doğru olmadığını, yanıtların kaynak gösterilerek desteklenmesi gerektiğini ve doğrulama sorumluluğunun insanlarda kaldığını söyledi. Bu açıklama, kampanyayı soru sormak ve yazılı açıklamalar üretmek de dahil olmak üzere üretken araçların gündelik kullanımıyla ilişkilendiriyor.

Üretken yapay zekâ, verilen talimatlara yanıt olarak metin, görsel, ses veya video oluşturuyor. Ayrıntılar yanlış olsa bile ortaya çıkan içerik özenli görünebilir veya kendinden emin bir dille sunulabilir. Kaynak göstermek, okuyucuya bir iddiayı kontrol edebileceği bir yer sunar; ancak okuyucunun yine de kaynak gösterilen materyalin iddiayı gerçekten destekleyip desteklemediğini incelemesi gerekir.

Reklam

Deepfake, bir kişiyi taklit etmek veya o kişiyi bir şeyi söylüyor ya da yapıyor gibi göstermek için yapay zekâ kullanılan görsel, kayıt veya videodur. Tanıdık bir yüz ya da güven veren bir ses birini bilgi vermeye, para aktarmaya veya bir suçlamayı paylaşmaya ikna ettiğinde tehlike somutlaşır.

Vietnam'ın eğitim kampanyası ile platform önlemleri burada farklı ihtiyaçlara yanıt veriyor. Otomatik sistemler büyük miktardaki içeriğin işlenmesine yardımcı olabilir; ancak insanların paralarını, itibarlarını veya güvenliklerini etkileyen kararlar almadan önce kimlikleri, kaynakları ve bağlamı kontrol etmesi yine gerekir.

Yurt dışındaki uyarılar zararın farklı biçimlerini gösteriyor

ABD'de FBI İnternet Suçları Şikâyet Merkezi, 20 Temmuz 2026'da dolandırıcıların FBI çalışanlarını ve yöneticilerini taklit etmek, sahte şikâyet sitelerini tanıtmak için yapay zekâyla oluşturulmuş videolar kullandığı uyarısında bulundu. Güven kazanmak ve insanları kişisel ve mali bilgilerini vermeye yönlendirmek için sosyal medyada yayımlanan videolar kullanıldı.

Dolandırıcılık, taklit edilen kişinin otoritesinden yararlanıyor. Bir suçla ilgili yardım arayan kişi, bunun yerine resmî destek alıyormuş izlenimi veren sahte bir hizmete yönlendirilebilir. Yanıltıcı video ilk teması kurarken sahte internet sitesi bilgileri topluyor.

Çin, yapay zekâyla oluşturulan veya değiştirilen içeriklerin tanımlanmasını zorunlu kılan kuralların yanı sıra yaptırım uygulamaya da yöneldi. Çin Siber Uzay İdaresi, Eylül 2026'da yapay zekânın kötüye kullanımını hedef alan bir kampanyada 5,61 milyondan fazla ihlalli içeriğin kaldırıldığını ve 49.000'den fazla hesap ile 2.400 internet sitesi ve uygulama hakkında işlem yapıldığını açıkladı. İhlaller arasında yanlış bilgi yaymak, başkalarını taklit etmek ve zararlı içerik dağıtmak yer aldı.

Japonya, yapay zekâ kaynaklı yanlış bilgiyi bilgi güvenliği ve kamuoyunun güveni meselesi olarak ele alarak bilgi manipülasyonunu toplama, analiz etme ve buna yanıt verme konusunda devlet kurumları arasındaki koordinasyonu güçlendirdi. Üretken yapay zekânın yanlış bilginin yayılmasını artırabileceği ve kamuoyunun algısını etkileyebileceği uyarısında da bulundu.

Almanya Federal Meclisi Teknoloji Değerlendirme Ofisi, Mart 2026 tarihli raporunda ülkede yapay zekâyla oluşturulan içeriklerin ele alınmasına yönelik kapsamlı kurallar bulunmadığını belirtti. Müdahale büyük ölçüde mevcut medeni hukuk ve ceza hukukuna dayanırken yaptırım uygulamak da güçlük yaratıyordu. Alman hükümeti, toplumdaki bölünmeleri derinleştirmeyi ve güveni zayıflatmayı amaçlayan kampanyalarda deepfake ve yapay zekâyla üretilmiş diğer içeriklerin kullanıldığını da kabul etti.

Müdahale 2026 boyunca nasıl gelişti?

Yıl içindeki gelişmeler hukuki kaygıları, dolandırıcılık uyarılarını, kamu eğitimini ve platform yaptırımlarını bir araya getiriyor. Vietnam'ın ekim ayındaki açıklaması temmuzda başlatılan kampanyanın ardından geldi. Bu sırada başka ülkeler de kimliğe bürünme, çok miktarda yasaklı içerik ve kamuoyunu manipüle etme girişimleriyle mücadele ediyordu.

Reklam
  • Mart 2026: Almanya Federal Meclisi Teknoloji Değerlendirme Ofisi, yapay zekâyla oluşturulan içeriklere yönelik kapsamlı kurallardaki eksikliklere ve yaptırım uygulama güçlüklerine dikkat çekti.
  • 20 Temmuz 2026: FBI İnternet Suçları Şikâyet Merkezi, FBI personelini taklit eden ve kullanıcıları sahte şikâyet sitelerine yönlendiren videolar konusunda uyarıda bulundu.
  • 31 Temmuz 2026: Vietnam, Hanoi'de TinAI? kampanyasını ve günlük televizyon doğrulama bültenini başlattı.
  • Eylül 2026: Çin'in internet düzenleyicisi, yapay zekânın kötüye kullanımı nedeniyle milyonlarca içeriğin kaldırıldığını; hesaplar, internet siteleri ve uygulamalar hakkında işlem yapıldığını açıkladı.
  • 1 Ekim 2026: Vietnam Kamu Güvenliği Bakanlığı, platformların yapay zekâ kullanan önlemlerini açıkladı ve bunların etkililiğini değerlendirmenin zaman alacağını belirtti.

Vietnam'ın önündeki uygulama sınavı, kampanya doğrulama alışkanlıklarını geliştirirken platform önlemlerinin zararlı içeriklerin yayılmasını azaltıp azaltmadığı olacak. Bakanlık yürütülen çalışmaları anlattı; sonuçlara ilişkin değerlendirme ise henüz yapılmadı.

Öne Çıkanlar

  • Vietnam'ın Siber Güvenlik Dairesi, uluslararası platformların ülkede yanlış bilgi ve sahte medya içerikleriyle mücadele etmek için yapay zekâ kullandığını söylüyor.
  • Albay Ha Van Bac, bu uygulamanın Vietnam'ı bunu yapan ilk ülke hâline getirdiğini öne sürdü ve etkililiği değerlendirmek için zamana ihtiyaç olacağını söyledi.
  • Polis, şüpheli hesapları ve yöneticilerini doğruluyor; yurt dışındaki kişileri ilgilendiren içeriklerde platformlardan iş birliği isteniyor.
  • TinAI? kampanyası, bilgileri inanmadan önce kontrol etme mesajıyla 31 Temmuz 2026'da başlatıldı.
  • Her gün 19:55'te yayımlanması planlanan beş dakikalık VTV1 bülteni, videolar, infografikler ve dijital dağıtımla birlikte doğrulama eğitimini destekliyor.
  • ABD, Çin, Japonya ve Almanya'daki gelişmeler; dolandırıcılığı önleme, yaptırım, kamu güvenliği ve hukuki düzenlemeleri kapsayan farklı müdahaleleri gösteriyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir