Ninh Thuan 2 Görüşmeleri İlerlerken Güney Kore Vietnam’a Nükleer Uzmanlığını Sunuyor

10 dakikalık okuma
South Korea Offers Nuclear Expertise to Vietnam as Ninh Thuan 2 Talks Advance

Finansman, uzmanlık ve teknolojiye dayalı nükleer iş birliği teklifi

Hanoi teknoloji, uygun koşullu krediler ve Vietnamlı mühendislere eğitim sağlayabilecek bir ortak ararken Güney Kore, Ninh Thuan 2 projesi de dahil olmak üzere yaklaşık 50 yıllık ticari nükleer enerji deneyimini Vietnam’la paylaşmayı teklif etti.

İçindekiler
  1. Finansman, uzmanlık ve teknolojiye dayalı nükleer iş birliği teklifi
  2. Ninh Thuan 2’nin mevcut durumu
  3. Ortaklığın bedeli
  4. Program nasıl yeniden başladı?
  5. Elektrik talebi kararı neden belirliyor?
  6. Eğitim ve güvenlik teklifin merkezinde
  7. Küçük reaktörler ve akıllı fabrikalar
  8. Araştırmayı kullanılabilir ürünlere dönüştürmek
  9. İzlenecek tarihler
  10. Öne Çıkanlar

6 Kasım 2026’da yapılan görüşmede Vietnam Bilim ve Teknoloji Bakanı Vu Hai Quan ile Güney Kore Büyükelçisi Lee Miyon; yapay zekâ, fikrî mülkiyet ve araştırmanın yanı sıra nükleer iş birliğini de ele aldı. Bakanlığın kasım ayındaki görüşmeye ilişkin açıklamasına göre Lee, Güney Kore’de elektriğin yaklaşık yüzde 30’unun nükleer santrallerden sağlandığını söyledi ve teknolojiyle işletme deneyimini Vietnam’la paylaşmaya ilgi duyduklarını belirtti.

Bu teklif, Vietnam’ın kapsamlı talepleriyle birlikte geliyor. Hanoi, yerli katkı oranının yüzde 30 ila 60 arasında olmasını destekleyecek, yüzde 3’ün altında faizle kredi sağlayacak ve çalışanları ileri düzey eğitimle, faal santrallerde deneyim kazandırarak yetiştirecek bir nükleer enerji ortağı istiyor. Güney Kore, proje yatırımının yüzde 85’ine kadarını karşılayabilecek devlet kredileri sağlayabileceğini belirtti.

Görüşmelerin nükleer programın ötesinde yakın bir takvimi de var: Vietnam Kore Bilim ve Teknoloji Enstitüsü’nün ikinci aşamasının (VKIST) Kasım 2026 sonunda ya da Aralık başında tamamlanması bekleniyor. Quan, iş birliğinin binalar ve anlaşmalar aşamasından çıkıp araştırma projelerine ve şirketlerin kullanabileceği ürünlere yönelmesini istiyor.

Bu nedenle Vietnam için nükleer enerji görüşmeleri yalnızca bir santral satın almaktan ibaret değil. Ülkenin Ninh Thuan’daki iki santralini 2035’e kadar tamamlama hedefine ulaşabilmesi için finansman, yerli sanayi kapasitesi, güvenlik düzenlemeleri ve eğitimli iş gücünün birlikte geliştirilmesi gerekiyor.

Reklam

Ninh Thuan 2’nin mevcut durumu

Ninh Thuan 2’nin, ayrı bir proje olan Ninh Thuan 1’in Phuoc Dinh’deki sahasının yakınında, Vinh Hai’de kurulması planlanıyor. Vietnam, Şubat 2025’te ikinci projenin yatırımcısı olarak PetroVietnam’ı, ilk projenin yatırımcısı olarak da Vietnam Elektrik Kurumu’nu (EVN) görevlendirdi.

World Nuclear Association’ın 12 Ağustos’ta güncellenen Vietnam ülke profiline göre Japonya, sıkışık inşaat takvimini gerekçe göstererek Ocak 2026’da Ninh Thuan 2’den çekildi. Ardından Fransa, Güney Kore ve ABD projeye ilgi gösterdi.

Sanayi ve Ticaret Bakan Yardımcısı Nguyen Hoang Long, 2 Temmuz’da Korea Electric Power Corporation (KEPCO) ile PetroVietnam arasındaki müzakerelerin Vietnam makamlarına sunulmak üzere bir temel oluşturduğunu söyledi. Şirketler, tedarik zincirleri ve projenin uygulanabilirlik analizini de kapsayan muhtemel nükleer enerji geliştirme iş birliği için 22 Nisan’da bir mutabakat zaptı imzalamıştı.

Vietnam, ortağını 2026’nın eylül ayında sona eren üçüncü çeyrekte seçmeyi planlamıştı. Kasım ayındaki bakanlık açıklamasında Güney Kore’nin ilgisi kayda geçirilirken ortak seçimi, üzerinde uzlaşılan reaktör tasarımı ya da nihai finansman koşulları duyurulmadı.

Ortaklığın bedeli

Vietnam’ın talepleri, müzakerelerde birbiriyle bağlantılı üç konuyu öne çıkarıyor: güvenli teknoloji, finansman ve insan kaynağı. Tedarikçinin teknoloji transferini ve yüzde 30 ila 60 arasında yerli katkıyı taahhüt etmesi gerekiyor. Bu, proje çalışmalarının ya da tedarikinin önemli bir bölümünün Vietnamlı şirketlerce üstlenilmesi anlamına geliyor.

Hanoi ayrıca olağan ticari kredilerden daha elverişli koşullarda sağlanan, yüksek ölçüde imtiyazlı krediler istiyor. Belirtilen talepler arasında yüzde 3’ün altında faiz ve nükleer santral gelir üretmeye başlamadan önceki uzun döneme uygun, uzatılmış geri ödemesiz süreler bulunuyor.

Güney Kore Başbakan Yardımcısı Kang Kamchan, temmuz ayında Seul’ün proje yatırımının yüzde 85’ine kadarını karşılayacak devlet kredileri sağlamaya hazır olduğunu söyledi. Bu oran, yatırımın ne kadarının finanse edilebileceğini; faiz oranı ise borçlanma maliyetini ifade ediyor. Vietnam’ın her iki koşulun da taleplerine uymasına ihtiyacı var.

Reklam

Kang ayrıca Kore nükleer teknolojisini Birleşik Arap Emirlikleri’nin mali gücü ve enerji kaynaklarıyla bir araya getirecek, Vietnam, Güney Kore ve Birleşik Arap Emirlikleri arasında üçlü iş birliği önerdi. Güney Kore’nin yurt dışındaki ilk nükleer santral projesi olan BAE’deki Barakah projesini örnek gösterdi. Projenin inşaatına 2009’da başlanmış, elektrik üretimi ise 2020’de başlamıştı.

Vietnam, müzakereleri hızlandırmak amacıyla yasal bir mekanizma oluşturdu. 19 Şubat 2025’te kabul edilen 189/2025/QH15 sayılı karar, projenin yatırım politikasında değişiklik yapılırken, toplam sermayede yapılacak düzenlemeler kesinleştirilmeden önce de hükümetler arası anlaşma müzakere edilip imzalanmasına izin veriyor.

Bakan Yardımcısı Long, temmuz ayındaki görüşmelerde mekanizmanın amacını şöyle açıkladı:

“Bu özel mekanizma, birden fazla işlemin eş zamanlı yürütülmesine olanak tanıyarak projenin toplam uygulama takvimini kısaltıyor,” dedi.

Program nasıl yeniden başladı?

Vietnam’ın son müzakereleri, uzun bir aranın ardından geldi. Ulusal Meclis, ekonomik koşullar ve elektrik talebine ilişkin daha düşük büyüme tahminlerini gerekçe göstererek Kasım 2016’da nükleer enerji programını süresiz olarak erteledi. Kasım 2024’te 174/2024/QH15 sayılı kararla bu karar geri alındı ve Ninh Thuan’daki nükleer enerji geliştirme çalışmaları yeniden başlatıldı.

Programın yeniden başlamasından bu yana atılan başlıca adımlar, mevzuatın, uluslararası anlaşmaların ve ticari görüşmelerin birlikte ilerleyişini gösteriyor:

  • Kasım 2024: Ulusal Meclis, Ninh Thuan nükleer enerji programının yeniden başlatılmasını kabul etti.
  • 19 Şubat 2025: 189/2025/QH15 sayılı kararla özel yatırım prosedürleri getirildi.
  • Haziran 2025: Vietnam, Ocak 2026’da yürürlüğe girecek yeni Atom Enerjisi Yasası’nı kabul etti.
  • Ocak 2026: Japonya, Ninh Thuan 2’den çekildi.
  • 23 Mart 2026: Vietnam ile Rusya, Ninh Thuan 1 için hükümetler arası anlaşma imzaladı.
  • 22 Nisan 2026: KEPCO ile PetroVietnam nükleer iş birliği mutabakat zaptı imzaladı.
  • 6 Kasım 2026: Quan ile Lee, Ninh Thuan 2 de dahil olmak üzere Kore’nin nükleer enerji uzmanlığının paylaşılmasını görüştü.

Mart ayında imzalanan anlaşma, Ninh Thuan 1’in iki VVER-1200 reaktörü kullanılarak geliştirilmesini Rusya’nın Rosatom şirketine verdi. Aynı ay kabul edilen Vietnam stratejisi, Ninh Thuan’daki iki santralin de 2035’e kadar tamamlanmasını ve nükleer enerjinin 2050’de ülke elektriğinin yaklaşık yüzde 6 ila 8’ini üretmesini hedefliyor.

Reklam

Elektrik talebi kararı neden belirliyor?

Uluslararası Enerji Ajansı ve Dünya Bankası verilerine göre Vietnam, 2023’te 274 teravatsaat elektrik üretti. Veriler World Nuclear Association tarafından yayımlandı. Bir teravatsaat, elektrik faturalarında yaygın olarak kullanılan birim olan bir milyar kilovatsaat’e eşittir.

Üretimin 123 teravatsaati, yani yüzde 45’i kömürden; 80,6 teravatsaati, yani yüzde 29’u hidroelektrikten sağlandı. Güneş enerjisi ve doğal gazın her biri yaklaşık yüzde 10, rüzgâr enerjisi ise yaklaşık yüzde 4 paya sahipti. Vietnam ayrıca net 3,5 teravatsaat elektrik ithal etti.

Elektrik kullanımı yılda yaklaşık yüzde 10 artıyor. Kişi başına tüketim 2023’te yaklaşık 2.400 kilovatsaate ulaştı; bu, 2000’deki düzeyin sekiz katından fazla. Bu rakamlar, Hanoi’nin mevcut enerji kaynaklarına ek olarak neden nükleer enerjiyi değerlendirdiğini açıklıyor: büyüyen bir ekonomi, elektriği güvenilir biçimde sağlayabilmenin yanı sıra daha fazla elektriğe de ihtiyaç duyuyor.

Güney Kore’nin nükleer enerjideki mevcut payı, Vietnam’ın hedefiyle karşılaştırma olanağı sunuyor. Büyükelçi Lee’nin sözünü ettiği yaklaşık yüzde 30’luk pay, Vietnam’ın 2050 için belirlediği yüzde 6 ila 8’lik hedefin yaklaşık dört ila beş katı. Vietnam, ticari nükleer enerji üretimini kurma gibi önemli bir işe girişirken bu kaynağa daha düşük oransal pay biçiyor.

Eğitim ve güvenlik teklifin merkezinde

Vietnam’ın nükleer enerji düzenleyicisi, Temmuz 2026’da Ninh Thuan’daki iki projenin 2030’a kadar doğrudan işletme görevlerinde yaklaşık 3.900 kişiye ihtiyaç duyacağını tahmin etti. Bunların arasında yurt dışında eğitim alması gereken yaklaşık 670 üniversite mezunu da bulunuyor. Bu mezunlar, öngörülen işletme iş gücünün yaklaşık yüzde 17’sini oluşturuyor.

Quan, özellikle radyasyondan korunma, nükleer güvenlik ve uzmanlık eğitimi alanlarında Güney Kore’den deneyim ve teknoloji paylaşımı istedi. Bakanlığı ayrıca atom enerjisi ve ilgili sektörün geliştirilmesine yönelik bir teklifi yetkili makamlara sundu.

Vietnam’ın gözden geçirilen Atom Enerjisi Yasası, nükleer tesislerin inşası ve işletilmesi, düzenleyici denetim ve iş gücünün geliştirilmesine ilişkin çerçeveyi güçlendiriyor. Bir nükleer programı hazırlamak; hem ekipmanları işletecek hem de güvenliği denetleyip kuralların uygulanmasını sağlayacak kişilerin yetiştirilmesini gerektiriyor.

Reklam

Güney Kore ile Vietnam’ın bu çalışma için hâlihazırda bir iş birliği zemini var. İki ülke Mart 2012’de nükleer iş birliği anlaşması imzaladı, Haziran 2013’te ortak bir ön fizibilite çalışması başlattı ve Ağustos 2025’te KEPCO ile PetroVietnam arasında iş gücü geliştirmeye yönelik mutabakat zaptı imzaladı.

Korea Economic Institute of America’da yerleşik olmayan araştırmacı Terrence Matsuo, haziran ayında yayımlanan politika analizinde Güney Kore’nin başarı şansının büyük ölçüde finansmana, yakıt tedarikine ve Hanoi’nin takvimine uyulmasına bağlı olduğunu savundu. Daha kapsamlı iş gücü eğitimi ve değişim programları önerdi. Rusya’yla rekabette uluslararası yaptırımlara maruz kalma düzeylerinin farklı olmasını da bir etken olarak gösterdi. Rusya’nın nükleer sektörü, santral inşası ve yakıt tedarikinde köklü bir iş koluna sahip.

Küçük reaktörler ve akıllı fabrikalar

Nükleer iş birliği, önerilen büyük santrallerin ötesine uzanıyor. Quan ile aynı zamanda Güney Kore Bilim ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığına da başkanlık eden Başbakan Yardımcısı Bae Kyung-hoon, 1 Ekim’de Güney Kore’de yaptıkları görüşmede küçük modüler reaktörler, yarı iletken çipler ve fiziksel yapay zekâ üzerine ortak araştırmaları ele aldı.

Vietnam bakanlığının ekim ayındaki iş birliği açıklamasında bu öneriler yer aldı. Küçük modüler reaktörler (SMR), modüler inşaat esasına göre tasarlanan daha küçük nükleer enerji üretim üniteleridir. Vietnam’ın mart ayında kabul edilen enerji stratejisi, büyük santral programının yanı sıra SMR teknolojisi kullanan en az bir proje geliştirilmesini öngörüyor.

Fiziksel yapay zekâ, robotlar veya endüstriyel ekipmanlar gibi fiziksel dünyayla etkileşim kuran makinelerde kullanılan yapay zekâyı ifade ediyor. Bu araştırmalar, ekim ve kasım aylarında gündeme gelen başka bir öneriyle de bağlantılı: işletmelerin yapay zekâ ve dijital üretim sistemlerinin uygulamalarını inceleyebileceği, Vietnam’da kurulacak bir akıllı fabrika gösterim merkezi.

Bae, Güney Kore’nin 2027’de yapay zekâ geliştirme bütçesini iki katına çıkarmayı ve kendi yapay zekâ modellerini, büyük veri merkezlerini, yarı iletkenlerini ve fiziksel yapay zekâ teknolojilerini geliştirmeyi planladığını söyledi. Lee ise kasım ayında Güney Kore’nin dünyanın ilk üç yapay zekâ gücü arasına girmeyi hedeflediğini belirtti.

Önerilen sonraki adımlar arasında bir yapay zekâ çalışma grubu kurulması, çalışmaları yürütecek kuruluşların belirlenmesi ve araştırma-geliştirme anlaşmasına doğru ilerlenmesi bulunuyor. Güney Kore ayrıca resmî kalkınma yardımı (ODA) kapsamında Vietnam’ın yapay zekâ desteği ihtiyaçlarını değerlendiriyor. ODA, kalkınmayı desteklemeyi amaçlayan devlet finansmanıdır.

Reklam

Araştırmayı kullanılabilir ürünlere dönüştürmek

VKIST, uygulamaya dönük iş birliği için kurumsal bir temel sağlaması beklenen bir enstitü. İkinci aşamasının kasım sonu ya da aralık başında tamamlanması yaklaşırken Quan, enstitünün odağının altyapı yatırımından pratik kullanım alanları olan araştırma ve ürünlere kaymasını istiyor. Lee, Güney Kore’nin VKIST’in sürdürülebilir biçimde faaliyet göstermesi için gerekli koşulların hazırlanmasına yardımcı olacağını söyledi.

İki ülke, Nisan 2026’da daha kapsamlı bir bilim ve teknoloji iş birliği çerçevesi imzaladı. Quan ayrıca bilim ve teknoloji stratejilerinin tasarlanması ve uygulanmasındaki deneyimlerini paylaşmaları için Koreli politika uzmanlarının Vietnam’a getirilmesini önerdi.

Araştırmaları ekonomik faaliyete dönüştürme çabasının bir diğer parçası da fikrî mülkiyet. Kasım ayındaki görüşmelerde patentlerin ticarileştirilmesi, fikrî mülkiyet verileri, yapay zekâ uygulamaları, hakların korunması ve sahte ürünlerle mücadele ele alındı. Ticarileştirme, örneğin bir üreticiye lisans verilmesi yoluyla bir buluş için pratik bir pazar bulmak anlamına geliyor.

Lee, şirket markalarını korumaya yönelik Güney Kore’nin K-Brand girişiminin incelenmesini önerdi. Quan ise Kore’nin her yerel yönetim birimi ya da komün için ayırt edici bir ürün geliştirme modelinin araştırılmasını önerdi. Her iki öneri de teknolojik iş birliğini, şirketlerin ve toplulukların tanınan ve korunan ürünler satabilmesiyle ilişkilendiriyor.

İzlenecek tarihler

Lee’ye göre Güney Kore’de fen bilimleri ve mühendislik alanlarında öğrenim gören uluslararası öğrencilerin yaklaşık yüzde 25’ini Vietnamlı öğrenciler oluşturuyor. Bu, söz konusu alanlardaki yabancı öğrencilerin yaklaşık dörtte biri demek ve iki ülkenin eğitim ve araştırma ortamlarını tanıyan mevcut bir insan kaynağına sahip olduğunu gösteriyor.

Güney Kore Büyükelçiliği, Güney Kore’de öğrenim görmüş Vietnamlı araştırmacı ve teknoloji uzmanlarını bir araya getirmek üzere Aralık 2026’da etkinlikler düzenlemeyi planlıyor. Vietnam-Güney Kore girişimcilik ağı kurma günü de bu etkinlikler arasında. Planlanan faaliyetler, şirketleri yatırım fonları ve teknoloji ortaklarıyla buluşturacak.

Quan, ilerlemeyi gözden geçirmek, sorunları çözmek ve yeni çalışmalar üzerinde anlaşmak için üç ila dört ayda bir toplantı yapılmasını önerdi. Böyle bir takvim, çalışma gruplarının, eğitim düzenlemelerinin ve araştırma önerilerinin uygulamaya geçip geçmediğini düzenli olarak değerlendirme olanağı sağlayacak.

Vietnam ile Güney Kore, bilgi teknolojileri ve telekomünikasyon alanında karşılıklı tanıma anlaşmasını 2027’de yenilemeyi de hedefliyor. Görüşmeler, test sonuçlarının ve ürün sertifikalarının tanınmasını kapsıyor. Bu, ürünlerin başka bir pazara girmesi sırasında değerlendirmelerin yinelenmesini azaltabilir. VKIST’in yaklaşan tamamlanma aşamasıyla birlikte bu tarihler, ikili taahhütleri işleyen programlara dönüştürme vaadinin somut sınamalarını oluşturuyor.

Öne Çıkanlar

  • Güney Kore, 6 Kasım 2026’daki görüşmelerde Ninh Thuan 2’de iş birliği de dahil olmak üzere nükleer teknoloji ve işletme deneyimini paylaşmayı teklif etti.
  • Vietnam, yüzde 30 ila 60 arasında yerli katkı, yüzde 3’ün altında faizli krediler ve kapsamlı iş gücü eğitimi istiyor.
  • Güney Kore, proje yatırımının yüzde 85’ine kadarını karşılayacak devlet kredileri önerdi.
  • Ninh Thuan 1’i Rusya geliştiriyor; Vietnam, Ninh Thuan’daki iki santrali de 2035’e kadar tamamlamayı hedefliyor.
  • İki projenin, 2030’a kadar doğrudan işletme görevlerinde yaklaşık 3.900 kişiye ihtiyaç duyması bekleniyor.
  • İş birliği SMR’leri, yapay zekâyı, akıllı fabrikaları, fikrî mülkiyeti ve VKIST aracılığıyla uygulamalı araştırmayı da kapsıyor.
  • Araştırma ağı etkinliklerinin Aralık 2026’da düzenlenmesi, teknoloji alanındaki karşılıklı tanıma anlaşmasının yenilenmesi ise 2027’de hedefleniyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir