Uyarı semaglutidin ötesine geçerek tüm ilaç sınıfını kapsıyor
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), ani, ağrısız ve bazen kalıcı görme kaybına yol açabilen nadir bir göz rahatsızlığına ilişkin uyarıların tüm GLP-1 reseptör agonisti ilaçların prospektüslerinde yer almasını şart koşuyor. Kurumun 126 klinik araştırmayı kapsayan incelemesinde, 15 olası vaka belirlendi. Bunların 10’u GLP-1 ilacı kullanan hastalarda, beşi ise plasebo alanlarda görüldü.
İçindekiler
- Uyarı semaglutidin ötesine geçerek tüm ilaç sınıfını kapsıyor
- Hangi ilaçlar ve hastalar etkileniyor?
- NAION gözde neye yol açıyor?
- Klinik araştırmalarda risk ne kadar büyüktü?
- Sağlık kayıtları karşılaştırılan ilaca göre farklı sonuçlar gösterdi
- Tayvan’ın yanıtı 2025’teki adımlara dayanıyor
- Tayvan’daki 63 güvenlik bildiriminin içeriği
- Görme değişikliklerinde hastalar ne yapmalı?
- Şirketlerin yanıtları, hukuk davaları ve çevrimiçi satışlar
- Öne Çıkanlar
FDA, bu zorunluluğu 9 Kasım 2026 tarihli ilaç güvenliği duyurusunda açıkladı. Üreticilerin, reçeteleme bilgilerinin Uyarılar ve Önlemler bölümüne, NAION olarak bilinen nonarteritik anterior iskemik optik nöropati riskini eklemesi gerekiyor.
Tayvan Gıda ve İlaç Dairesi (TFDA), tüm ilaç sınıfının güvenliğini yeniden değerlendireceğini açıkladı. Tayvan, daha önce NAION hakkındaki duyuru ve prospektüs talimatlarını Ozempic, Wegovy ve Rybelsus’un etkin maddesi olan semaglutide odaklamıştı. ABD’nin daha geniş kapsamlı kararı, Mounjaro ve Zepbound gibi tirzepatid ürünleri de dahil olmak üzere GLP-1 reseptör etkinliği bulunan diğer ilaçlara da dikkat çekiyor.
Hangi ilaçlar ve hastalar etkileniyor?
GLP-1 ilaçları, yemek yedikten sonra bağırsaktan salgılanan bir hormonun etkisini taklit ediyor. Kan şekerini düşürmeye yardımcı oluyor ve iştahı kontrol eden beyin bölgelerini etkiliyor. Doktorlar bu ilaçları tip 2 diyabet ve ürüne bağlı olarak kilo yönetimi ile başka rahatsızlıklar için reçete ediyor.
FDA’nın listesi; enjeksiyonları ve tabletleri, eksenatid ve liraglutid gibi daha eski ilaçları ve 2026’da onaylanan, Foundayo adıyla satılan orforglipron gibi yeni ürünleri kapsıyor. Tirzepatid hem GLP-1 reseptörünü hem de GIP adı verilen başka bir hormonun reseptörünü etkilediğinden Mounjaro ve Zepbound da kapsamda.
Bu zorunluluk, hastaların ve reçete yazan sağlık çalışanlarının ilaç sınıfının tamamında görülebilecek potansiyel olarak ciddi bir göz sorunu hakkında daha açık bilgi alacağı anlamına geliyor. Tedavinin sürdürülmesine ilişkin kararlar, hastanın durumuna, belirtilerine ve söz konusu ilacın beklenen yararlarına bağlı.
NAION gözde neye yol açıyor?
NAION, görme sinyallerini gözden beyne taşıyan sinir lifleri demeti olan optik sinirin ön kısmına giden kan akışının azalmasıyla ortaya çıkıyor. Bu bağlantının zarar görmesi, kişinin görüşünün bazı bölümlerinin bulanıklaşmasına, kaybolmasına ya da kalıcı olarak yitirilmesine neden olabiliyor.
FDA, belirtilerin bazen kişi uyandığında olmak üzere tek gözde aniden başlayabileceğini söylüyor. Uyarı işaretleri arasında kör noktalar, tünel görüşü, renklerin bozulması ve görüşün merkezinde netliğin azalması yer alıyor. Rahatsızlık ağrıya yol açmayabileceğinden, ağrı olmaması tıbbi yardım almayı geciktirmemeli.
FDA’nın sıraladığı olası risk etkenleri arasında sigara kullanımı, diyabet, yüksek tansiyon, uyku apnesi, anemi ve böbrek hastalığı bulunuyor. Bu rahatsızlıkların birçoğu GLP-1 ilacı reçete edilen kişilerde yaygın. Bir gözünde NAION geçiren kişinin diğer gözünde de bu rahatsızlığın görülme riski artıyor.
GLP-1 tedavisiyle ilişkili olası risk artışının biyolojik açıklaması henüz belirsiz. FDA’nın hayvan araştırmalarına ilişkin incelemesinde, bu ilaçları optik sinir hasarına bağlayan bir mekanizma belirlenmedi.
Klinik araştırmalarda risk ne kadar büyüktü?
Tek tek araştırmalarda çok az NAION vakası görülmesi ya da hiç görülmemesi nedeniyle FDA, toplam 134.253 hastayı kapsayan 126 randomize kontrollü araştırmanın sonuçlarını bir arada değerlendirdi. Bu hastaların 78.217’si GLP-1 ilacı, 56.036’sı ise plasebo ya da kan şekerini düşüren başka bir ilaç aldı.
Araştırmaların tamamında GLP-1 kullananlar arasında 10 olası NAION vakası, plasebo alanlarda beş vaka belirlendi. Diğer diyabet ilaçlarını kullanan hastalarda ise vaka görülmedi. Katılımcıların takip süreleri hesaba katıldığında, oranlar GLP-1 tedavisinde 100.000 kişi-yılı başına 6,4; karşılaştırma tedavilerinde ise 3,8 vaka oldu.
Kişi-yıl, gözlem altında geçirilen süreyi ölçüyor: Bir yıl boyunca takip edilen 100.000 kişi de iki yıl boyunca takip edilen 50.000 kişi de toplam 100.000 kişi-yıla karşılık geliyor. Araştırmalardaki oranlar arasındaki fark, 100.000 kişi-yılı başına 2,6 ek vakaydı. Bu sonuç, FDA’nın olayı neden nadir olarak nitelendirirken sonuçlarının ciddi olabileceği konusunda uyardığını gösteriyor.
Sağlık kayıtları karşılaştırılan ilaca göre farklı sonuçlar gösterdi
FDA, Sentinel sağlık verileri ağı üzerinden 2019 ile 2024 arasında tedaviye başlayan tip 2 diyabetli yetişkinleri de inceledi. GLP-1 ilaçlarını iki başka diyabet ilacı grubuyla, SGLT-2 inhibitörleri ve DPP-4 inhibitörleriyle karşılaştırdı.
NAION oranları, GLP-1 kullanıcılarında 100.000 kişi-yılı başına yaklaşık 30 ila 32 vaka; SGLT-2 inhibitörü kullananlarda 31; DPP-4 inhibitörü kullananlarda ise 26 vaka oldu. Bu oranlar, klinik araştırmalardakinden farklı bir hasta grubuna dayanıyor.
İstatistiksel düzeltmelerin ardından SGLT-2 inhibitörleriyle yapılan karşılaştırmada tehlike oranı 1,19; yüzde 95 güven aralığı ise 0,91 ila 1,54 olarak hesaplandı. DPP-4 inhibitörleriyle yapılan karşılaştırmada tehlike oranı 1,43, güven aralığı ise 1,02 ila 2,01 oldu. Tehlike oranı, olayların gruplar arasında ne hızla gerçekleştiğini karşılaştırıyor; 1 değeri riskin eşit olduğu anlamına geliyor.
İlk karşılaştırma istatistiksel açıdan anlamlı değildi; çünkü belirsizlik aralığı 1’i içeriyordu. İkinci karşılaştırma, GLP-1 kullanıcılarında riskin daha yüksek olduğuna işaret etti. FDA bu bulguları klinik araştırmalar, yayımlanmış gözlemsel çalışmalar, vaka bildirimleri ve ilaçlar piyasaya çıktıktan sonra iletilen güvenlik raporlarıyla birlikte değerlendirdi.
Diyabetli yaklaşık 350.000 hastayı izleyen, kabaca yarısının semaglutid ve diğer yarısının başka diyabet ilaçları kullandığı bir başka araştırmada, iki yılın sonunda semaglutid kullanıcılarında NAION riskinin iki kattan fazla olduğu görüldü. Farklı hasta grupları ve karşılaştırma ilaçları, ilişki düzeyinin araştırmalar arasında neden değiştiğini açıklamaya yardımcı oluyor.
Tayvan’ın yanıtı 2025’teki adımlara dayanıyor
Tayvan’ın daha önce yayımladığı semaglutid uyarısı, Avrupa İlaç Ajansı’nın Farmakovijilans Risk Değerlendirme Komitesi’nin (PRAC) 6 Haziran 2025 tarihli değerlendirmesini izledi. Tayvan İlaç Yardım Vakfı’nın 1 Temmuz’da yayımladığı semaglutid güvenlik duyurusu, TFDA’nın haziran ayındaki risk iletişimini aktardı.
Duyuruda NAION, görülme sıklığı 10.000’de birin altında olan çok nadir bir semaglutid yan etkisi olarak tanımlandı. Ayrıca, tip 2 diyabetli yetişkinlerde semaglutid kullanımının riski yaklaşık iki katına çıkarabileceğini gösteren geniş çaplı epidemiyolojik çalışmalar özetlendi. Bu, her 10.000 kişi-yıllık tedavide yaklaşık bir ek vakaya karşılık geliyor.
Tayvan’da o dönemde farklı ürün, doz ve sunumları kapsayan 14 onaylı semaglutid ürün ruhsatı vardı. Çince reçeteleme bilgilerinde diyabetik retinopatiye ilişkin bilgiler yer alıyordu; NAION bilgisi ise düzenleyici işlem için beklemedeydi.
Güvenlik incelemesindeki başlıca adımlar iki yılı aşkın bir döneme yayıldı:
- Temmuz 2024: Bir semaglutid çalışmasının yayımlanması, FDA’nın daha kapsamlı değerlendirme yapmasına yol açtı.
- 6 Haziran 2025: Avrupa güvenlik komitesi, NAION’un çok nadir bir semaglutid yan etkisi olarak listelenmesi gerektiği sonucuna vardı.
- Haziran 2025: Tayvan, semaglutide ilişkin bir risk duyurusu yayımladı.
- Haziran 2026: Tayvan, semaglutid ruhsatı sahiplerine uyarılar ve advers reaksiyon bölümlerine NAION bilgisini eklemeleri talimatını verdi.
- 9 Kasım 2026: FDA, tüm GLP-1 reseptör agonisti ilaçları kapsayan uyarıları duyurdu.
TFDA şimdi daha geniş ilaç sınıfını kapsayan bir güvenlik değerlendirmesi yapmayı ve incelemenin ardından başka risk kontrollerine gerek olup olmadığına karar vermeyi planlıyor. Değerlendirmenin tamamlanacağı tarihi henüz açıklamadı.
Tayvan’daki 63 güvenlik bildiriminin içeriği
TFDA’nın ilaç biriminde kıdemli teknik uzman olarak görev yapan Liu Chia-ping’e göre, Tayvan’ın ulusal advers ilaç reaksiyonu bildirim sistemine 2026’da GLP-1 ilaçlarıyla ilgili şüpheli 63 bildirim ulaştı. Bunların 39’u kilo yönetimi, 24’ü ise diyabet tedavisiyle ilgiliydi.
Bu bildirimlerin yaklaşık yüzde 62’si kilo yönetimiyle ilgiliydi; bu oran 63 bildirimin 39’undan hesaplanıyor. En sık belirtilen sorunlar mide-bağırsak rahatsızlıklarıydı. Bildirilen durumlar arasında karın ağrısı, bağırsak tıkanıklığı ve pankreatitin yanı sıra düşük kan şekeri, bulantı, kusma ve enjeksiyon yerinde rahatsızlık vardı.
TFDA, toplamı çeşitli rahatsızlıkları kapsayan şüpheli advers reaksiyonlar olarak sundu. Bu 63 bildirim içindeki NAION vakalarının sayısını açıklamadı; yerel görülme oranını hesaplamak için gerekli olan ilaç kullanıcılarının sayısını da paylaşmadı.
Liu, üreticilerden ruhsat sonrası güvenlik çalışmaları (PASS) için planlar ve risk yönetim planları (RMP) sunmalarının istendiğini söyledi. Bunlar, onay sonrasında güvenliği incelemeye ve belirlenen risklerin nasıl izlenip yönetileceğini açıklamaya yarayan araçlar. İlaç şirketlerinden ve sağlık kurumlarından izleme ve bildirim çalışmalarını güçlendirmeleri de istendi.
Görme değişikliklerinde hastalar ne yapmalı?
FDA’nın MedWatch güvenlik uyarısı, ani ve ağrısız görme kaybı, görüş alanında eksik bölgeler, renklerin bozulması veya başka görme sorunları yaşayan hastalara derhal bir sağlık uzmanıyla iletişime geçmelerini söylüyor. NAION’dan şüphelenilen hastalar, göz hastalıkları uzmanı olan bir göz doktoruna hızla yönlendirilmeli.
NAION gelişirse FDA, tedavinin yararları riskinden açıkça ağır basmadığı sürece sağlık uzmanlarının GLP-1 ilacını kesmeyi değerlendirmesini öneriyor. Tayvan’ın daha önce yayımladığı semaglutid duyurusunda ise NAION doğrulandığında semaglutidin kesilmesi için daha doğrudan bir talimat yer alıyor. Hastalar kararı tedavilerini yürüten sağlık uzmanıyla görüşmeli.
Massachusetts Eye and Ear’da göz ve sinir sistemini ilgilendiren rahatsızlıklar üzerine uzmanlaşan ve 2024’teki semaglutid çalışmasının ortak yazarlarından Dr. Joseph Rizzo, NAION kaynaklı görme kaybının genellikle kalıcı olduğunu ve iyileşmenin sınırlı kaldığını söyledi. İlaçların yararlarını kabul etmekle birlikte, kanıtların risk artışına işaret ettiğini düşünüyor.
Rizzo, hastaların GLP-1 ilaçlarını kullanmaktan vazgeçirmemesinin nedenini şöyle açıkladı:
Bu ilaçlar çok sayıda insan için gerçekten olağanüstü ölçüde yararlı oldu.
Bazı ürünlerin onaylı kullanım alanları kilo ve kan şekeri kontrolünün ötesine geçiyor; belirli hasta gruplarında kalp-damar olaylarını ya da böbrek hastalığının kötüleşmesini önlemeyi de kapsıyor. Bazı ilaçlar obstrüktif uyku apnesi veya bir karaciğer hastalığı türü için de onaylı. İlgili yararlar ürüne ve hastaya göre değişiyor.
Şirketlerin yanıtları, hukuk davaları ve çevrimiçi satışlar
Novo Nordisk, GLP-1 ilaçlarının yarar ve risk dengesine güven duyduğunu belirtmeyi sürdürüyor ve NAION ile nedensel bir bağlantı olduğunu reddediyor. Eli Lilly, FDA’nın güncellemesini değerlendirdiğini ve duyurunun Lilly ürünlerine özgü bulgulara atıfta bulunmadan GLP-1 etkinliği olan tüm ilaçları kapsadığını belirtiyor.
Hastalar tazminat talebinde bulundu ve hukuki süreç başlattı. 2025’ten bu yana New Jersey’de NAION’la ilgili yaklaşık 100 dava açıldı. GLP-1 ilaçlarının yol açtığı öne sürülen mide-bağırsak hasarları ve görme kaybı dahil komplikasyonlarla ilgili en az 4.000 şikâyet, federal ve eyalet mahkemelerindeki davalarda birleştirildi. Şirketler, ilaçlarının güvenliği ve uyarılarıyla ilgili iddiaları reddediyor.
Danimarka’da Hasta Tazminat Kurumu, Novo Nordisk’in GLP-1 ilaçlarını kullandıktan sonra görme kaybı yaşayan dört hastaya tazminat verildiğini açıkladı. ABD’deki prospektüs düzenlemesi, Avrupa’daki güvenlik bulguları ve hastaların açtığı davalar, nadir görülen rahatsızlığı birçok ülkede daha yakından incelenir hale getirdi.
Tayvan, yetkili kanallar dışında satılan ilaçlara karşı da önlem alıyor. TFDA, yasa dışı satış ilanlarını kaldırmak için Meta’yla, hukuka aykırı internet sitelerini engellemek için Tayvan Ağ Bilgi Merkezi’yle çalıştığını; onaysız ürünlerin dolaşıma girmesini önlemek amacıyla gümrük ve diğer kurumlarla işbirliği yaptığını söylüyor.
Tayvan’da GLP-1 enjeksiyonları reçeteyle satılıyor. Kurum, insanların bu ilaçları tıbbi muayene ve uzman değerlendirmesinin ardından temin etmelerini, reçete talimatlarına uymalarını ve yetkisiz internet siteleri ya da başka kayıt dışı kanallardan alınan ürünlerden kaçınmalarını öneriyor. Şüpheli advers reaksiyonlar Tayvan’ın ulusal bildirim merkezine 02-2396-0100 numaralı telefondan bildirilebilir.
Öne Çıkanlar
- FDA, 9 Kasım 2026 tarihli güvenlik duyurusunun ardından tüm GLP-1 reseptör agonisti ilaçlar için NAION uyarılarını zorunlu kılıyor.
- Klinik araştırmaların analizinde GLP-1 ilaçlarıyla 100.000 kişi-yılı başına 6,4 vaka, karşılaştırma tedavileriyle ise 3,8 vaka görüldü.
- Tayvan, güvenlik değerlendirmesini semaglutidin ötesine taşıyarak tüm ilaç sınıfını kapsayacak biçimde genişletiyor.
- Tayvan’da 2026’da şüpheli 63 advers reaksiyon bildirimi alındı: 39’u kilo yönetimi, 24’ü diyabet tedavisiyle ilgiliydi.
- Ani ve ağrısız görme kaybı, kör noktalar, bulanık görme veya renk değişikliklerinde derhal tıbbi yardım alınmalı.
- NAION tanısı konan hastalar tedaviye devam edip etmemeyi sağlık uzmanlarıyla görüşmeli ve hızla bir göz hastalıkları uzmanına başvurmalı.






