Daha ucuz konut kredileri, daha pahalı evler
Kazakistan, Ulusal Banka politika faizini yüzde 18’e yükseltirken 2025’te 2,36 trilyon tenge tutarında konut kredisi kullandırdı. Bu, 2024’e göre yüzde 16,7’lik artış anlamına geliyor. Kazakistan Finansörler Birliği’ne göre bu görünürdeki çelişkinin önemli bir kısmını devlet desteği açıklıyor: yeni konut kredilerinin yüzde 74’ü avantajlı programlar kapsamında kullandırılırken yeni kredilerde ortalama faiz oranı yüzde 9,8’e geriledi.
İçindekiler
- Daha ucuz konut kredileri, daha pahalı evler
- Piyasanın ne kadarı desteğe bağlı?
- Politika faizi yükselirken konut kredisi faizleri neden düştü?
- Ticari kredi verenlerin finansman maliyeti yüksek
- Destek konut fiyatlarını neden artırabilir?
- Kimler konut kredisi alabilecek durumda?
- Avantajlı programlar alıcılara ne sunuyor?
- Konut finansmanı az sayıda bölge ve bankada yoğunlaşıyor
- İnşaat sektöründen gelen uyarılar görünümü karmaşıklaştırıyor
- Öne Çıkanlar
Bu programlardan yararlanabilen haneler için daha düşük maliyetli borçlanma, ev sahibi olmayı ulaşılabilir kılmaya yardımcı oldu. Diğer birçok kişi içinse yükselen konut fiyatları, enflasyon sonrası düşen gelirler ve daha sıkı kredi değerlendirmeleri ev almayı zorlaştırdı. Birliğin verilerine göre başvuruların yalnızca yüzde 25,2’si onaylandı; bu oran bir yıl önce yüzde 39,2’ydi.
Kazakistan Sürdürülebilirlik Fonu’nun 2025 konut kredisi piyasası raporu, konut kredilerindeki toplam bakiyenin 1 Ocak 2026 itibarıyla 6,952 trilyon tenge olduğunu belirtiyor. Devlete ait konut finansmanı kuruluşu Otbasy Bank’ın payı 4,05 trilyon tenge, yani toplamın yüzde 58,3’ü oldu. Bankanın bu konumu, hem konut kredilerinin erişilebilirliği hem de talebin yönü açısından hükümet politikalarını belirleyici kılıyor.
Temel sorun basit: Daha ucuz bir kredi, alıcının daha fazla harcama yapmasını sağlar ancak hemen yeni bir daire yaratmaz. İnşaatın talebe yetişemediği yerlerde, borçlulara destek olmak amacıyla sunulan avantajların bir kısmı konut fiyatlarının yükselmesine yol açabilir.
Kazakistan bugün birbiriyle bağlantılı iki baskıyla karşı karşıya. Ticari konut kredileri birçok aile için karşılanamaz hâle gelirken sübvansiyonlu alternatiflere talep artıyor. Bu alternatifler alımları sürdürse de uygun konutlara erişimin eşit olmadığı bir piyasada fiyatları da destekliyor.
Piyasanın ne kadarı desteğe bağlı?
Kazakistan Finansörler Birliği’nin yıllık konut kredisi değerlendirmesine göre Otbasy Bank programları ile 7-20-25 programı, 2025’te yeni kredilerin yüzde 74’ünü oluşturdu. Bu oran 2024’te yüzde 69’du. Ticari bankaların ürünlerinin payı ise yüzde 31’den yüzde 26’ya düştü.
Halyk Finance’ın Ulusal Banka’nın finansal istikrar bulgularına ilişkin analizi farklı bir dağılım ortaya koyuyor: Avantajlı konut kredileri 2025’te yeni kullandırımların yaklaşık yüzde 71’ini, 2026 başında ise mevcut konut kredisi bakiyelerinin yüzde 73’ünü oluşturdu. Analiz, avantajlı kredi kullandırımlarının yüzde 26,2 arttığını, piyasa koşullarındaki kredilerin ise yüzde 1,4 gerilediğini belirtiyor. İki değerlendirmede avantajlı krediler farklı biçimlerde sınıflandırılıyor.
Birliğe göre yeni konut kredilerindeki artışın tamamını Otbasy Bank sağladı. Bankanın kullandırımları yüzde 27,5 artarak yaklaşık 1,3 trilyon tengeden 1,6 trilyon tengeye çıktı. Konut tasarrufu sistemindeki müşteri sayısı da 420 bin yeni mevduat sahibi ve sözleşmeyle arttı.
Daha önceki veriler de aynı eğilimi gösteriyor. 2025’in ilk dokuz ayında kullandırılan kredilerin yüzde 67’si avantajlı programlar kapsamındaydı; 2024’ün aynı döneminde bu oran yüzde 61’di. Bankalar ocak-kasım döneminde 2,1 trilyon tenge kredi kullandırdı; yıllık toplam daha sonra 2,36 trilyon tengeye ulaştı.
Politika faizi yükselirken konut kredisi faizleri neden düştü?
Ulusal Banka, Aralık 2024 ile Ekim 2025 arasında politika faizini toplam 3,75 puan artırarak yüzde 18’e çıkardı. Politika faizi, ekonomi genelinde paranın maliyetini etkilemeye yardımcı olur. Faizin yükseltilmesi genellikle borçlanmayı pahalılaştırır ve enflasyonu düşürmek amacıyla harcamaları sınırlar.
Sübvansiyonlu konut kredileri farklı bir mekanizmayla işliyor. Devlet programları ve konut tasarrufu sistemleri, şartları karşılayan borçluların güncel ticari finansman maliyetlerine daha az bağlı faizlerle kredi almasını sağlıyor. Bu ürünlerin kredi kullandırımlarındaki payı arttıkça, normal koşullarda borçlanma pahalılaşsa bile piyasa genelindeki ortalama konut kredisi faizi düşebiliyor.
Sürdürülebilirlik Fonu ile Finansörler Birliği, 2025’te kullandırılan konut kredilerinin ortalama faizini yüzde 9,8 olarak veriyor; bu oran 2024’te yüzde 10,9’du. Halyk Finance ise yıl sonu ağırlıklı ortalama konut kredisi faizini yüzde 10,5 olarak hesaplıyor. Bu rakamlar farklı ölçüt ve dönemleri kapsıyor; yeni kredilerde yıllık ortalama faiz, yüzde 18’lik politika faizinin 8,2 puan altında kaldı.
Enflasyon 2025’te yüzde 12,3’e ulaştı. Birlik, piyasayı zıt yönlere çeken iki etkeni vurguluyor: sıkı para politikası ticari kredileri sınırlarken avantajlı finansman konut alımlarını desteklemeyi sürdürdü.
Ticari kredi verenlerin finansman maliyeti yüksek
Ticari bankalar para temin etmenin ve faaliyetlerini sürdürmenin maliyetini karşılamak, ayrıca bazı borçluların kredilerini geri ödememe riskini üstlenmek zorunda. Sürdürülebilirlik Fonu, 2025 sonunda ticari konut kredisi piyasasında finansmanın pahalılaşması nedeniyle likidite krizi yaşandığını belirtiyor.
Kredi kararlarını düzenleyici bir üst sınır da etkiledi. Finans piyasası düzenleyicisi ile Ulusal Banka’nın Ağustos 2024’te kabul ettiği ortak kararlarda, konut kredilerinde azami efektif yıllık faiz oranının yüzde 25’ten yüzde 20’ye düşürülmesi öngörülüyordu. Daha düşük üst sınırın uygulanması 1 Temmuz 2026’ya ertelendi.
Efektif yıllık faiz oranı, ilan edilen faiz oranının ötesindeki borçlanma maliyetlerini de kapsadığı için kredileri karşılaştırmaya yarıyor. Bu üst sınırın bankaların finansman maliyetlerine yakın tutulması, giderleri ve riskleri karşılamak için kullanılabilecek payı daraltabiliyor. Bazı kredi kuruluşları mevcut konutlara yönelik kredileri durdurdu, şartları değiştirdi ya da yeni konutlar için devlet destekli finansmana yöneldi.
Politikadaki gelişmelerin sıralaması bu değişimi açıklamaya yardımcı oluyor:
- Ağustos 2024: Düzenleyici kurumlar, konut kredilerinde yüzde 20 olarak planlanan üst sınır dâhil, efektif yıllık faiz oranlarına sınırlamalar getiren ortak kararları kabul etti.
- Ekim 2025: Politika faizi yüzde 18’e ulaştı ve ticari konut kredisi finansmanı üzerindeki baskı arttı.
- Kasım 2025–1 Temmuz 2026: Konut kredisi faiz üst sınırındaki indirim ertelendi; askıya alma süresince yüzde 25’lik sınır yürürlükte kaldı.
- Ocak 2026: Ulusal Banka politika faizini yüzde 18’de tuttu.
Ulusal Banka, ocak ayındaki açıklamasında temkinli yaklaşımın nedenlerini ortaya koydu. Açıklamada vergi değişikliklerine ilişkin belirsizliğe ve kamu hizmeti tarifeleriyle yakıt fiyatlarındaki artışların yeniden başlamasına dikkat çekilerek şöyle denildi:
Buna göre politika faizinin 2026’nın ilk yarısının sonuna kadar mevcut seviyesinde tutulma olasılığı oldukça yüksektir
Destek konut fiyatlarını neden artırabilir?
Halyk Finance, avantajlı kredi kullandırımlarının konut fiyatlarına doğrudan etki ettiğini belirtiyor. Faiz maliyetlerinin düşmesi, potansiyel alıcı sayısını ve borçlanabilecekleri tutarı artırıyor. İnşaat şirketlerinin yeni konutları tamamlaması zaman aldığından talep, arzdan daha hızlı artabiliyor.
Finansörler Birliği, büyük şehirlerde konut arzının sınırlı olmasının yanı sıra enflasyondan korunma amacıyla yapılan alımların ve diğer finansman kaynaklarının da 2025’te fiyatları desteklediğini ekliyor. Reel gelirler, yani enflasyona göre düzeltilmiş gelirler, düşerken konut değerleri çift haneli oranlarda arttı.
Emeklilik birikimleri de önemli bir satın alma gücü kaynağı oldu. Birleşik Birikimli Emeklilik Fonu’ndan konut amacıyla yapılan transferler yüzde 106 artarak 839 milyar tengeye ulaştı. Bu tutar, yıl içinde kullandırılan 2,36 trilyon tengelik yeni konut kredilerinin yaklaşık yüzde 36’sına denk geliyor ve yeni banka kredileri dışından konut piyasasına giren paranın büyüklüğünü gösteriyor.
Birliğin verilerine göre 2025’te 448.600 gayrimenkul işlemi gerçekleşti. Sübvansiyonlu konut kredileri ve emeklilik birikimlerinin çekilmesi piyasadaki hareketliliği destekledi; ancak gelirleri fiyat artışının gerisinde kalan hanelerin karşı karşıya olduğu konut fiyatı ile ödeme güçleri arasındaki fark büyüdü.
Kimler konut kredisi alabilecek durumda?
Sürdürülebilirlik Fonu, nüfusu desil adı verilen on eşit gelir grubuna ayırarak konut kredilerinin karşılanabilirliğini değerlendirdi. Analizde kullanılan Konut Karşılanabilirlik Endeksi’nde (HAI) 100’ün üzerindeki puan, gelirin araştırmanın konut kredisi için belirlediği karşılanabilirlik eşiğini karşıladığı anlamına geliyor.
7-20-25 programı, ülke genelindeki ortalama gelir temel alındığında 120 puan aldı. Gelir gruplarına göre dağılım ise çok daha kaygı vericiydi: Eşiği yalnızca nüfusun en yüksek gelirli onda birlik kesimi aştı ve bu grup 143,8 puan aldı. En düşük gelirli onda birlik kesimin puanı ise yalnızca 24 oldu.
Ticari konut kredisi ürünlerine erişim daha da zordu. İncelenen ürünlerin hiçbirinde ülke genelindeki ortalama puan 100’ü aşmadı. En yüksek puanı alan Bank RBK’nın skoru 46,2 oldu. Bu hesaplamalar, ortalama gelir kullanıldığında bir programın karşılanabilir görünebileceğini ancak gelir gruplarının çoğunluğu için erişilemez kalabileceğini gösteriyor.
Banka kararları da aynı tabloya işaret ediyor. Ortalama konut kredisi tutarı 11,2 milyon tengeden 12,1 milyon tengeye, yaklaşık yüzde 8 arttı. Aynı dönemde başvuruların onaylanma oranı 14 puan düşerek yüzde 25,2’ye indi; bu, yaklaşık her dört başvurudan birinin onaylandığı anlamına geliyor.
Birliğin yıllık değerlendirmesine göre alıcıların kendi kaynaklarıyla yaptıkları alımlar, işlemlerin yüzde 41’ine ulaştı; bir yıl önce bu oran yüzde 19’du. Daha önce yayımlanan bir piyasa verisinde, karşılaştırma döneminde yüzde 91 olan konut kredisiyle finanse edilen alımların payı yüzde 62 olarak verilmişti. Her iki ölçüm de önemli miktarda birikimi olan alıcıların piyasadaki etkisinin giderek arttığını gösteriyor.
Ticari konut kredisine ilişkin bir örnek, bu baskının haneler üzerindeki boyutunu ortaya koyuyor: 30 milyon tengelik bir daireyi yüzde 20 peşinatla satın alabilmek için belgelenmiş aylık gelirin en az 722.000 tenge olması gerekiyordu. Peşinat tek başına 6 milyon tenge tutarken geriye kalan 24 milyon tenge için finansman sağlanması gerekiyordu.
Avantajlı programlar alıcılara ne sunuyor?
Otbasy Bank, Nauryz ve Nauryz Zhumysker programları için başvuruları 3 Kasım–1 Aralık 2025 tarihleri arasında kabul etti. Sürdürülebilirlik Fonu’nun belirttiği asgari peşinat, iç dekorasyonu tamamlanmış yeni konutlarda yüzde 10; inşaatı tamamlanmamış konutlarda veya ikincil piyasadan yapılan alımlarda yüzde 20.
Yıllık faiz oranları, konut bekleme listesinde yer alan ve sosyal açıdan korunmaya muhtaç başvuru sahipleri için yüzde 7; diğer uygun borçlular için yüzde 9 olarak belirlendi. Efektif yıllık faiz oranları sırasıyla yüzde 7,1–9,6 ve yüzde 9,4–13 aralığındaydı.
Kredilerin vadesi 19 yıla kadar uzayabiliyor; azami kredi tutarı Astana ve Almatı’da 36 milyon tenge, diğer bölgelerde 30 milyon tenge. Kredinin yüzde 20’sine kadarı satın alınan konutun yenilenmesinde kullanılabiliyor.
Nauryz Zhumysker, 1.000’den fazla ekonomik faaliyet türünü ve 8.000’den fazla çalışan mesleğini kapsıyordu. Ana programdan farklı olarak bu programda rekabetçi seçim yapılmıyordu; başvuru sahiplerinin meslek ve faaliyet alanlarını gösteren çalışma belgelerini sunmaları gerekiyordu. Bu şartlar, daha ucuz krediye erişimde mesleği, uygunluk koşullarını ve peşinat tutarını önemli belirleyiciler hâline getirdi.
Konut finansmanı az sayıda bölge ve bankada yoğunlaşıyor
Sürdürülebilirlik Fonu’na göre mevcut konut kredilerinin yaklaşık yüzde 55’i Astana ve Almatı’da bulunuyor. 7-20-25 programında da belirgin bir yoğunlaşma vardı: Astana’da toplam 42,4 milyar tenge tutarında 2.293 kredi, Almatı’da ise 30,7 milyar tenge tutarında 1.651 kredi verildi.
Program kapsamında 2025’te ülke genelinde toplam 99,9 milyar tenge tutarında yaklaşık 5.500 kredi kullandırıldı. Şımkent’te 12,6 milyar tenge tutarında 698, Karagandı bölgesinde ise 6,7 milyar tenge tutarında 437 kredi verildi. Jetisu bölgesinde yalnızca üç, Ulıtau’da ise beş kredi kullandırıldı.
Program kapsamındaki işlemlerin çoğunu üç kredi kuruluşu gerçekleştirdi. Bank CenterCredit 36,2 milyar tenge, Freedom Bank Kazakhstan 34,7 milyar tenge ve Halyk Bank 17,6 milyar tenge kredi kullandırdı. Bu üç banka, program kapsamındaki kredi tutarının yaklaşık yüzde 89’unu sağladı.
Devlet desteği, geçmişte konut kredisi sorunları yaşamış borçlulara da uzandı. 1 Ocak 2026 itibarıyla yeniden finansman programının ilk bileşeni kapsamında 33.200 kredi, toplam 211,3 milyar tenge tutarında yeniden finanse edilmişti. Başka bir bileşen kapsamında 114,3 milyar tenge tutarındaki 16.000 döviz kredisi çevrildi veya yeniden finanse edildi; ayrıca 10.600 kırılgan durumdaki borçluya destek sağlandı.
İnşaat sektöründen gelen uyarılar görünümü karmaşıklaştırıyor
2026’nın ilk yarısına ilişkin veriler, yeni konut kredilerinde ortalama faizin yüzde 10’a yakın olduğunu, politika faizinin ise dönemin büyük bölümünde yüzde 18’de kaldığını gösteriyor. Daha sonraki analizde aktarılan Finansörler Birliği verilerine göre ticari ürünlerin yeni banka kredileri içindeki payı yüzde 26,2’den yüzde 14,3’e geriledi.
Daha sonraki göstergeler, gelecekteki arzla ilgili kaygıların yanı sıra satışların zayıfladığına da işaret etti. Eylül ayında konut işlemleri 35.406’ya gerileyerek bir yıl öncesine göre yüzde 14,3 azaldı; yeni konut satışlarının ise yaklaşık yüzde 40 düştüğü tahmin edildi. Geliştiriciler yüzde 30’a varan indirimler sundu.
Kazakistan İnşaatçılar Birliği başkan yardımcısı Vyacheslav Lazarev, yeni inşaat projelerine ilişkin bildirimlerin 2026’da neredeyse yarıya indiğini, geliştiricilerin ağırlıklı olarak 2024 ve 2025’te başlatılan projeleri tamamladığını söyledi. Daha az sayıda yeni konutun piyasaya çıkmasıyla 2027’nin ikinci çeyreğinde fiyatların en az yüzde 15 artacağını öngördü. Bu oran onun tahminidir; gerçekleşecek artışın boyutu bilinmiyor.
Gayrimenkul ajansı yöneticisi Galym Iskakov, geliştiriciler üzerindeki baskının malzeme ve iç dekorasyon kalitesinde tasarrufa yol açabileceği uyarısında bulundu. Gayrimenkul uzmanı Marzhan Bakhyt ise ticari konut kredisi faizlerinin yüzde 21,7’ye kadar çıktığını belirterek 20 milyon tengelik bir daire için 4 milyon tenge peşinat ve 15 yıl boyunca aylık yaklaşık 300.000 tenge taksit örneğini verdi.
Avantajlı konut kredilerini genişletme çağrıları bu nedenle zor bir denge sorunuyla karşı karşıya. Devlete ait konutlardan yararlanmak için bekleyenlerin sayısının 846.000’i aştığı bildiriliyor ve bu durum desteğe yönelik güçlü bir talep yaratıyor. Ancak yeterli sayıda yeni konut olmadan alım gücünü artırmak, fiyatlar üzerindeki yukarı yönlü baskıyı da sürdürebilir.
Ulusal Banka, 2021 ve 2024 yıllarına ait finansal istikrar değerlendirmelerinde devlet programlarının talebi teşvik edebileceği, konut kredisi fiyatlandırmasını değiştirebileceği ve ticari kredilerin yerini alabileceği yönündeki benzer kaygılarını dile getirdi. 2006’dan bu yana belirli aralıklarla yayımlanan finansal istikrar raporları dizisi, finans sistemindeki risk ve kırılganlıkları inceliyor. Temel mesele, hanelerin ev sahibi olmasına yardımcı olurken konut fiyatlarını ve geri ödeme yükünü ulaşılabilir düzeyde tutmak.
Öne Çıkanlar
- Kazakistan’da 2025’te 2,36 trilyon tenge tutarında konut kredisi kullandırıldı; bu, 2024’e göre yüzde 16,7 artış demek.
- Finansörler Birliği’ne göre yeni kredilerin yüzde 74’ü avantajlı programlar kapsamında kullandırıldı; Otbasy Bank yıllık artışın tamamını sağladı.
- Yeni konut kredilerinde ortalama faiz yüzde 9,8’e gerilerken politika faizi yüzde 18’e ulaştı.
- Kredi başvurularının onaylanma oranı yüzde 25,2’ye düştü, ortalama kredi tutarı ise 12,1 milyon tengeye yükseldi.
- Sürdürülebilirlik Fonu’nun gelir analizine göre 7-20-25 programı yalnızca hanelerin en yüksek gelirli onda birlik kesimi için karşılanabilir durumda.
- Sübvansiyonlu krediler ve emeklilik birikimlerinin çekilmesi, konut fiyatları gelirlerden daha hızlı yükselirken talebi destekledi.
- İnşaat sektörünün uyarıları yeni projelerin azalacağına işaret ediyor. Lazarev, 2027’nin ikinci çeyreğinde fiyatların en az yüzde 15 artacağını öngörüyor.






