Özel kameralara ağa bağlanmaları için altı ay süre
Kazakistan, mağazalarda, kafelerde ve halka açık diğer yerlerdeki kameraları 3 Ocak 2027'de yürürlüğe girmesi planlanan kurallar kapsamında Ulusal Video İzleme Sistemi'ne dahil etmeyi planlıyor. Bağlanmaları gerektiği bildirilen işletme sahipleri, teknik gereklilikleri yerine getirmek için altı aya kadar süreye sahip olacak; ardından ekipman kontrolü ve kayıt işlemi yapılacak.
İçindekiler
- Özel kameralara ağa bağlanmaları için altı ay süre
- Hangi kameraların ağa bağlanması gerekiyor?
- Bağlantı süreci nasıl işleyecek?
- İşletme sahiplerinin sorumlulukları ve belirsiz kalan maliyetler
- İki saklama süresi ve olay kayıtlarında önemli değişiklik
- Kayıtlara erişimi kim denetliyor?
- Otomatik kimlik tespiti insanlar açısından ne anlama geliyor?
- Mevcut kamera ağları görevin ölçeğini gösteriyor
- Mahremiyet tartışmaları son kurallardan önce başladı
- Uygulamayı belirleyen tarihler
- Öne Çıkanlar
Değişiklikler, Ulusal Güvenlik Komitesi başkanının 28 Ekim 2026 tarihli 132/ҚЕ sayılı Emri kapsamında yapılıyor. Düzenleme; bağlantı sürecini, otomatik video analizini, kayıtların saklanma sürelerini ve devlet kurumlarının görüntüleri almak için izlemesi gereken usulü kapsıyor. Ulusal güvenlik birimleri ağı koordine ediyor; kolluk kuvvetleri, Acil Durumlar Bakanlığı ve yerel yönetimler de sistemi kullanan kurumlar arasında yer alıyor.
İşletmeler açısından pratikteki değişiklik şu: kasayı, girişi veya yemek alanını izlemek için kurulan bir kamera ulusal güvenlik ağına dahil olabilir. Zorunlu bağlantı, kameranın devlete, bir şirkete ya da bir kişiye ait olmasına değil, bulunduğu yerin yasal kategorisine bağlı.
Ulusal Güvenlik Komitesi'nin resmî mevzuat kaydı, Ekim 2026'da kabul edilen yeni emri gösteriyor ve emrin ilk resmî yayımından 60 takvim günü sonra yürürlüğe gireceğini belirtiyor. Bu bildirimin altında yayımlanan mevcut metinde ise usuller ve saklama süreleri yer alıyor; bunlar, Ocak 2027 için açıklanan yeni düzenlemeden farklı.
Bu farklılıklar hem ekipman hazırlığı yapan işletme sahipleri hem de hareketleri kaydedilebilecek kişiler açısından önem taşıyor. Yeni düzenleme, olağan görüntülerin 30 gün, kamu düzeni ihlali belirtileri gösteren olaylara ilişkin bilgilerin ise 12 ay saklanmasını öngörüyor. Mevcut yayımlanmış kurallar, olağan görüntüler için 30 gün; ulusal güvenlik ve kamu düzeniyle bağlantılı olayların kayıtları için en az yedi yıl saklama süresi belirliyor.
Hangi kameraların ağa bağlanması gerekiyor?
Kazakistan'ın Siber Güvenlik Kanunu'nun 30-1(3). maddesi, zorunlu bağlantı kapsamındaki kategorileri belirliyor. Bunlar arasında merkezi ve yerel devlet kurumlarının işlettiği kameralar, terör saldırılarına karşı savunmasız tesislerdeki kameralar ile kamu güvenliği ve trafik güvenliği amacıyla kullanılan kameralar bulunuyor.
Zorunluluk, mülkiyet durumuna bakılmaksızın kamusal alanlardaki, çok sayıda kişinin toplandığı yerlerdeki ve halka açık tesislerdeki kameraları da kapsıyor. Mağazalar ve kafeler bu geniş tanıma giriyor. Bağlı gözetim sistemlerinin sahibi veya işletmecisi için kullanılan “abone” tanımı hem gerçek hem tüzel kişileri kapsıyor.
Akimat olarak bilinen yerel yönetimler, sistemi kullanan kurumlarla birlikte yıllık bağlantı takvimleri hazırlayacak. Bu takvimleri ilk çeyreğin sonuna kadar koordinatöre sunmaları, takvimlerin ise 1 Mayıs'a kadar onaylanması gerekiyor. Ardından işletme sahiplerine bağlantı kurmaları için bildirim gönderilecek.
Takvimde yer almayan bir tesis, değişiklik yapılarak takvime eklenebilir. Zorunlu kategoriler dışında kalan işletme sahipleri koordinatöre gönüllü bağlantı başvurusu yapabilir; bağlantının kabul edilip edilmeyeceğine koordinatör karar verir.
Bağlantı süreci nasıl işleyecek?
Bildirim alan işletme sahiplerinin teknik koşulları yerine getirmek için altı aya kadar süresi olacak. Hazır olduklarında, ulusal ST RK 4044 standardına göre denetim yapılması için işletmeciye başvurmaları gerekiyor. Denetim süresi 10 iş günü olarak belirtiliyor.
Denetimden geçen ekipmanın bağlanmasına izin verilecek. Denetçiler kusur tespit ederse, işletme sahiplerine bunları gidermeleri için yeniden kontrol öncesinde 60 takvim günü tanınacak. Bağlantıdan sonraki 10 iş günü içinde işletme sahibi ile işletmeci bir bağlantı tutanağı imzalayacak ve kameralar özel bir sicile kaydedilecek.
Resmî sicilde yayımlanan mevcut kurallar farklı bir süreç öngörüyor: İşletme sahibi, bildirimi aldıktan sonraki 15 iş günü içinde teknik koşullar için başvuruyor; teknik işletmeci bu koşulları sonraki 15 iş günü içinde sağlıyor ve koşullarda belirtilen bağlantı süresi 12 aya kadar uzayabiliyor. Dolayısıyla Ocak 2027 için açıklanan yeni düzenleme, işletme sahiplerine daha kısa bir azami hazırlık süresi tanıyor.
İşletme sahiplerinin sorumlulukları ve belirsiz kalan maliyetler
Ulusal ağa katıldıktan sonra da kamera sahipleri ekipmanlarının ve veri aktarım kanallarının bakımından sorumlu olacak. Arızaları, bağlantı kesintilerini ve planlı bakım çalışmalarını işletmeciye bildirmeleri gerekecek. Bağlantı, ilk görüntülerin sisteme ulaşmasıyla tamamlanan tek seferlik bir iş değil; devam eden bir teknik sorumluluk doğuruyor.
İşletmeci, tesis sahibinden ek ekipman kurmasını isteyebilir. Karar; kamera sayısına, iletişim bağlantısının kapasitesine ve gözetim sisteminin teknik özelliklerine bağlı olacak. Çok sayıda kamerası olan bir tesisin aktaracağı ve işleyeceği görüntü miktarı, birkaç cihazı bulunan küçük bir mağazanınkinden daha fazla.
Kurallar, bağlantı veya ek ekipman masraflarını kimin karşılayacağını belirtmiyor. Bu nedenle işletmeler, gereklilikleri yerine getirmek için hazırlık yaparken söz konusu maliyetlerin nasıl paylaşılacağına dair bir açıklamadan yoksun.
Mevcut resmî ekte asgari kamera teknik özellikleri açıkça belirtiliyor: 1920 x 1080 piksel çözünürlük, saniyede en az 2.000 kilobit bit hızı ve saniyede en az 25 kare. Çözünürlük görüntü ayrıntı düzeyini, bit hızı videonun kullandığı veri miktarını, kare hızı ise her saniyelik görüntüyü oluşturan tek tek kare sayısını ifade ediyor. Yeni düzenleme kapsamındaki kontroller ST RK 4044 standardına göre yapılacak.
İki saklama süresi ve olay kayıtlarında önemli değişiklik
Yeni düzenlemeye göre olağan görüntüler ve üst veriler 30 gün saklanacak. Üst veri, kayıt zamanı ve kameranın konumu gibi görüntülere eklenen bilgileri ifade ediyor. Kullanıcıların her saatlik videoyu izlemek zorunda kalmadan belirli bir olayı bulmasına yardımcı oluyor.
Kamu düzeni ihlali belirtileri gösteren olaylara ilişkin bilgiler 12 ay saklanacak. Bir olay sırasında kaydedilen kişi açısından bu, ilgili kaydın rutin görüntülerden çok daha uzun süre sistemde kalabileceği anlamına geliyor.
Mevcut resmî metin, ulusal güvenlik ve kamu düzeniyle bağlantılı olaylara ait görüntülerin en az yedi yıl saklanmasını şart koşuyor. Metnin kapsamı, yeni düzenlemedeki olay bilgisi tanımından daha geniş. Pratikteki önemli konu, olayın nasıl sınıflandırılacağı; çünkü bu sınıflandırma olağan 30 günlük sürenin mi yoksa daha uzun bir sürenin mi uygulanacağını belirliyor.
Kayıtlara erişimi kim denetliyor?
Sistemi ulusal güvenlik birimleri koordine ediyor. İşletmeci görevini bir devlet kurumu ya da çoğunluk hissesi devlete ait bir şirket üstlenebiliyor; Devlet Teknik Servisi ise yönetici olarak görev yapıyor. Ulusal ağın işletmesini Kazakhtelecom yürütüyor.
Özel devlet kurumları, kolluk kuvvetleri, Acil Durumlar Bakanlığı ve yerel yürütme organları belirlenmiş kullanıcılar arasında. Yönetici, erişim yetkilerini yönetiyor, altyapının bakımını yapıyor ve siber güvenlik gerekliliklerine uyulup uyulmadığını denetliyor. Kullanıcılar bilgi güvenliği kurallarına uymalı ve hesap bilgilerini başkalarıyla paylaşmamalı.
Veri talep eden devlet kurumlarının, Kazakistan yasalarının izin verdiği durumlarda koordinatöre başvuru yapması ve dijital depolama ortamı sunması gerekiyor. Koordinatör, yasal dayanağı 10 iş günü içinde kontrol ediyor. Onaylanan talep, verilerin teslim edilmesi için işletmeciye iletiliyor; reddedilen taleplere ise açıklama sunulması gerekiyor.
Koordinatör, talep ve yanıtların dijital ortamda iletilmesine izin verebilir. İşletmeci ayrıca sistemin kesintisiz çalışmasını sağlamalı, saklanan bilgileri korumalı, teknik bakım hizmeti sunmalı ve tespit edilen siber güvenlik olaylarını Ulusal Siber Güvenlik Koordinasyon Merkezi'ne gecikmeden bildirmeli.
Otomatik kimlik tespiti insanlar açısından ne anlama geliyor?
Video analitiği, yazılımların kamera görüntülerini otomatik olarak incelemesini sağlıyor. Yazılımın işlevleri arasında terk edilmiş bir nesneyi fark etmek, kalabalık oluşumunu tespit etmek veya bir kişinin görüntüsünü kimlik bilgileriyle eşleştirmek bulunabiliyor. Yüz tanıma, bu karşılaştırmayı yapmak için yüz özelliklerinden yararlanıyor.
Yeni düzenleme, kişilerin kimliklerinin yalnızca Ulusal Video İzleme Sistemi'nin teknolojik platformunda ve sadece ulusal güvenlik ile kamu düzeni amaçları doğrultusunda tespit edilmesine izin veriyor. Analiz yazılımları, sistemin veri merkezlerinde ve abonelerin tesislerine kurulan ek ekipmanlarda çalışabiliyor.
Haziran 2025'te Almatı Havalimanı'nda yaşanan bir olay, kimlik tespit sistemlerinin kullanımının neden sorgulandığını gösteriyor. Siyasi blog yazarı ve eski yetkili Sanzhar Boqaev, TargetEYE yüz tanıma sistemi kendisini işaretledikten sonra durduruldu. Bir görevlinin kendisine kişisel bilgilerinin yer aldığı ve sivil aktivist olduğunu belirten bir profil gösterdiğini söyledi. Kısa süreli gözaltının ardından serbest bırakıldı.
İçişleri Bakanlığı, Boqaev'in başka bir kişiye benzediği için yanlışlıkla sisteme eklendiğini söyledi. İçişleri Bakanı Yerzhan Sadenov, hükümetin aktivistlerden oluşan bir veri tabanı hazırladığı iddiasını reddederek şu açıklamayı yaptı:
Teknoloji de hata yapabilir.
TargetEYE'nin arkasındaki şirket Target AI, teknolojisinin nasıl kullanılacağına kolluk kuvvetlerinin karar verdiğini söyledi. Şirket, rolüne ilişkin açıklamasında şunları belirtti:
Çoğu durumda şirketimizin, platformun teknik işlevlerinin hangi amaçlarla ya da nasıl kullanıldığına dair bilgisi yoktur.
Mevcut kamera ağları görevin ölçeğini gösteriyor
Almatı Belediye Başkanlığı, kentteki kamera sayısının 2025'te en az 128.000 olduğunu açıkladı. TargetAI ticari direktörü Dmitry Panchenko, bu kameraların şirketin sistemine bağlı olduğunu söyledi. Target AI ayrıca platformunun sekiz bölgedeki polis ve denetim sistemlerine entegre edildiğini belirtti.
Yerel yetkililer, Atırau'da ağa bağlı 6.000 kamera, Pavlodar'da ise en az 5.000 kamera bulunduğunu açıkladı. Pavlodar'da üç yıl içinde 4.200 kamera daha kurulması planlanıyordu. Mevcut 5.000 kamera temel alındığında bu ekleme yüzde 84'lük artış anlamına geliyor.
Almatı'nın belediyeye ait Birleşik Video İzleme Sistemi'ne Aralık 2024'te kamuya açık ve özel tesislerde 45.200 kamera bağlıydı. Yazılım kavga, insan, araç, yangın ve duman tespiti yapabiliyordu. Savunma Bakanlığı da kendi denetimindeki devlet binalarına 14.000 kamera kurulduğunu ve kayıtların askerî birliklerin bünyesindeki sunucularda saklandığını açıkladı.
Ulusal sistemin, kavga, kalabalık ve terk edilmiş nesneleri tespit etmek için yapay zekâ kullanan 43.000'den fazla kamerayı da kapsadığı belirtiliyor. Bu rakamlar belediye ağlarını, ticari entegrasyonları, kurumların kurduğu sistemleri ve ulusal bağlantıları ifade ediyor. Ülke genelindeki toplam kamera sayısı yayımlanmadı.
İçişleri Bakanlığı, ulusal sistemin aranan kişilerin bulunmasına ve sahipsiz nesnelerin tespit edilmesine yardımcı olduğunu belirtti. Bakanlık, Mart 2026'da sistemin yaygınlaştırılmasını ve video analitiğini başlıca dijital projeleri arasına aldı.
Mahremiyet tartışmaları son kurallardan önce başladı
Kazakistan'da biyometrik kimlik tespiti tartışmaları, dijital teknolojilerin düzenlenmesine ilişkin ve 17 Ağustos 2019'da kamuoyu görüşüne açılan önerilere kadar uzanıyor. Öneriler, ulusal video sistemine zorunlu ve gönüllü bağlantı için yasal dayanak oluşturmayı amaçlıyordu. Almatı da kalabalıkların toplandığı yerlere 1.000 yüz tanıma kamerası kurmayı ve görüntüleri kent polisinin kontrol merkezine aktarmayı planladı.
O dönemde tartışılan yasal çerçevede 21 Mayıs 2013 tarihli Kişisel Veriler ve Korunması Kanunu ile 30 Aralık 2016 tarihli Parmak İzi ve Genetik Kayıt Kanunu bulunuyordu. Parmak izleri ve genetik kayıtlarla ilgili ikinci kanunun o sırada planlanan yürürlük tarihi 1 Ocak 2021'di. Mahremiyet kaygıları; biyometrik veri tabanları, rıza şartına getirilen istisnalar ve bağımsız denetim ihtiyeti üzerinde yoğunlaşıyordu.
Ulusal Güvenlik Komitesi'nin 29 Temmuz 2020'de yayımlanan 2020 tarihli taslak metni, ağın tasarımının ne kadar ayrıntılı hâle geldiğini gösteriyor. Taslak, arşiv talepleri ve yanıtlarının kopyalarının en az 24 ay saklanmasını ve 500'den fazla kamerası bulunan abonelerin tesislerine analiz ekipmanı kurulmasını öneriyordu.
Kazakistan'daki sivil özgürlükler gruplarıyla çalışan dijital haklar uzmanı Dana Malikova, kimlik tespitine yarayan bilgilerin kontrolünün kaybedilmesinin sonuçları konusunda uyarıda bulundu. Yüz tanımayla ilgili kaygısını şöyle dile getirdi:
Yüz tanımanın kullanılması nedeniyle buradaki risk çok daha yüksek,
Malikova, Çin yapımı ekipmanların ülkenin dijital altyapısına dahil olmasıyla Kazakistan'ın izlediği teknoloji kullanım modelini de sorguladı. Öte yandan Kazakistan'ın dijitalleşmeden sorumlu bakanlığı, ülkenin internet sansür sistemi için Çinli Geedge Networks şirketinin uluslararası müşterisi hâline geldiği yönündeki iddiaları reddetti. Kamera kullanıcıları ve kamuoyu açısından acil kaygılar; erişim denetimi, kişisel verilerin güvenliği ve kimlik tespiti kararlarına ilişkin hesap verebilirlik olmaya devam ediyor.
Uygulamayı belirleyen tarihler
Kazakistan'ın ulusal video sistemi 2020'den beri faaliyette; sonraki kurulumlar ve teknik değişiklikler sistemin kapsamını genişletti. Mevzuat sicili, Ekim 2026 tarihli yeni düzenlemeyi Nisan 2026'da yayımlanan ve bazı hükümleri 12 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren değişikliklerden ayrı tutuyor.
- 29 Temmuz 2020: İşletme kurallarının ilk taslaklarından biri kamuoyu görüşüne açıldı.
- 27 Ekim 2020: 69-қе sayılı Emir'le ulusal sistemin işletme kuralları onaylandı.
- Aralık 2024: Almatı'nın belediye ağına 45.200 kamera bağlıydı.
- 28 Ekim 2026: 132/ҚЕ sayılı Emir'le kuralların yeni sürümü onaylandı.
- 3 Ocak 2027: Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesi planlanıyor.
- Her yıl: Yerel yönetimlerin bağlantı takvimlerini ilk çeyreğin sonuna kadar sunması, takvimlerin ise 1 Mayıs'a kadar onaylanması gerekiyor.
İşletme sahiplerinin bireysel bağlantı süreleri bildirim aldıktan sonra başlayacak. Müşteriler, yayalar ve halka açık tesislere giren diğer kişiler açısından uygulama; özel işletmelerin kullandığı daha fazla kameranın, belirlenmiş devlet kurumlarının eriştiği ve otomatik analiz ile saklama kurallarına tabi bir sisteme görüntü aktarması anlamına geliyor.
Öne Çıkanlar
- Mülkiyet durumuna bakılmaksızın mağazalardaki, kafelerdeki ve halka açık diğer tesislerdeki kameralar zorunlu bağlantı kategorilerine giriyor.
- Bağlanmaları gerektiği bildirilen işletme sahiplerinin teknik koşulları yerine getirmek için altı aya kadar süresi olacak.
- Yeni düzenleme, olağan kayıtların 30 gün; kamu düzeni ihlali belirtileri gösteren olaylara ilişkin bilgilerin 12 ay saklanmasını öngörüyor.
- Mevcut resmî metin, ulusal güvenlik ve kamu düzeniyle bağlantılı belirli olay kayıtlarının en az yedi yıl saklanmasını şart koşuyor.
- Video analitiğiyle kimlik tespiti, ulusal platform ve ulusal güvenlik ile kamu düzeni amaçlarıyla sınırlandırılıyor.
- Ekipman ve iletişim altyapısının bakımından işletme sahipleri sorumlu; bağlantı ve ek ekipman masraflarının nasıl karşılanacağı belirtilmiyor.






