Özbekistan, kamu hastaneleri 2027 kurallarına hazırlanırken sağlık hizmetlerinde yüzde 30 dış kaynak kullanımını hedefliyor

9 dakikalık okuma
Uzbekistan Sets 30% Medical Outsourcing Target as Public Hospitals Prepare for 2027 Rules

Özel sağlayıcılar kamu hastanelerinde daha büyük rol üstlenecek

Özbekistan, tıp kurumlarının dış kaynak kullanımı yoluyla satın aldığı klinik ve destek hizmetlerinin payını 2030'a kadar yüzde 30'a çıkarmayı planlıyor. Reform; daha uzun süreli sözleşmeleri, ekipmanlara özel sektör yatırımlarını ve hizmetlerle ödemelerin elektronik ortamda izlenmesini bir araya getiriyor.

İçindekiler
  1. Özel sağlayıcılar kamu hastanelerinde daha büyük rol üstlenecek
  2. Yeni hizmet sözleşmeleri nasıl işleyecek?
  3. Kamuya ait alanlar fiyatlandırma koşullarına tabi olacak
  4. Dijital sicil, hizmet sunumunu ve ödemeleri izleyecek
  5. Yabancı yöneticiler yıllık değerlendirmeye tabi olacak
  6. Hastane planları yerel ihtiyaçlarla başlayacak
  7. Semerkant, yatakların konumunun neden önemli olduğunu gösteriyor
  8. 3,7 milyar dolarlık proje havuzu hastaneleri ve eğitimi kapsıyor
  9. Uygulama takvimini belirleyecek tarihler
  10. Öne çıkanlar

Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, 4 Kasım 2026'da PP-392 sayılı Karar'ı imzaladı. Karar aynı gün yürürlüğe girdi; yeni satın alma usullerinin 1 Ocak 2027'de başlaması öngörülüyor. Kamuya ait sağlık kuruluşları, özel sağlayıcılarla genel olarak beş yıla kadar sözleşme imzalayabilecek. Yatırım gereksinimlerinin daha uzun süreyi haklı kıldığı ve Sağlık Bakanlığının değerlendirme yaptığı istisnai anlaşmalar 10 yıla kadar sürebilecek.

Karar ayrıca 2030'a kadar en az beş büyük sağlık kuruluşuna yabancı profesyonel yönetim şirketleri veya ekiplerinin getirilmesini öngörüyor. Devletin güvence altına aldığı sağlık hizmetlerini sunmak için gerekli hastaneler kamu mülkiyetinde kalacak.

Değişiklikler üç faaliyeti birbirine bağlıyor: mevcut kamu hastaneleri için hizmet satın alınması, yeni tesislere yatırım çekilmesi ve belirli kuruluşların yönetim biçiminin değiştirilmesi. Hastalar açısından somut sonuçlar, hizmetlerin nerelerde sunulacağına, ekipmanların çalışır durumda tutulup tutulmayacağına ve yetkililerin sözleşmelerde yer alan kalite şartlarını nasıl uygulayacağına bağlı olacak.

Yeni hizmet sözleşmeleri nasıl işleyecek?

Kamu hastaneleri, Kamu İhale Kanunu ve Bakanlar Kurulunun belirlediği usuller kapsamında, özel kuruluşlardan tanımlanmış hizmetler satın alacak. Sağlık Bakanlığı ile Ekonomi ve Maliye Bakanlığı, dış kaynak kullanımına ilişkin yönetmelik taslaklarını ve uygun hizmetler listesini kararın yürürlüğe girmesinden itibaren bir ay içinde hükümete sunmak zorunda.

Değerlendirilen hizmetler arasında hemodiyaliz, laboratuvar testleri, ekipman bakımı, sterilizasyon, tıbbi rehabilitasyon ve fizyoterapi bulunuyor. Hemodiyaliz, kişinin böbrekleri kanı yeterince temizleyemediğinde kandaki atık maddeleri süzen bir yöntemdir.

Özel ortak, gerekli ekipmanı kendi kaynaklarıyla satın alacak, işletecek ve yenilenmesini ya da değiştirilmesini sağlayacak. Kamu kurumu ise bu yolla sunulan hizmeti satın alacak. Böylece yüklenici, yalnızca bir makine teslim etmek yerine sözleşme süresince ekipmanın kullanılabilir durumda tutulmasından sorumlu olacak.

Reklam

Sözleşme süresi, hizmetin türüne ve yatırımın büyüklüğüne bağlı olacak. Daha uzun süreli düzenlemeler, yıllık sözleşmelerden uzaklaşılması yönündeki önerilerin ardından geldi. Bu sayede işletmelere ekipman maliyetlerini hizmet ödemeleri üzerinden karşılamaları için daha fazla zaman tanınacak. 10 yıla kadar sürecek sözleşmeler için, yatırımın geri dönüş süresini dikkate alan Sağlık Bakanlığı değerlendirmesi gerekecek.

Mevcut dış kaynak projelerinden sözleşme süresi yeni usuller başlamadan önce dolanlar, 2027 sonuna kadar devam edebilecek. Bu düzenleme, kurumların yeni satın alma yöntemlerini hazırladığı geçiş döneminde hizmetlerin sürmesini sağlayacak.

Kamuya ait alanlar fiyatlandırma koşullarına tabi olacak

Kamuya ait sağlık kuruluşları, dış kaynak sözleşmeleri kapsamında özel yüklenicilerin bina, yapı veya münferit odaları kira ödemeden kullanmasına izin verebilecek. Bu düzenlemenin ekonomik gerekçesi bulunmalı ve ücretsiz kullanımın sağladığı avantaj, hizmet fiyatına yansıtılmalı.

Örneğin laboratuvar testleri satın alan bir hastanede, yüklenicinin maliyetleri başka bir yerde kira ödemesinin gerekip gerekmediğine ya da hastane bünyesinde ücretsiz çalışıp çalışamayacağına göre değişecek. Karar, bu farkın hizmet fiyatı hesaplamasına dahil edilmesini şart koşuyor.

Mülkiyet düzenlemeleri daha kapsamlı bir incelemeye de tabi tutulacak. Başsavcılık, Sağlık Bakanlığı ve Devlet Varlık Yönetimi Ajansı, kamuya ait sağlık kuruluşlarının bina, oda, yapı ve arazilerini kapsayan mevcut kira sözleşmelerini 1 Nisan 2027'ye kadar incelemek zorunda.

İncelemenin ardından yetkililer; kanunu ihlal eden, devletin çıkarlarına zarar veren veya mülkün izin verilenden farklı amaçlarla kullanılmasını içeren sözleşmeler hakkında Bakanlar Kuruluna öneriler sunacak. Kararın uygulanmasına yönelik harcamalar, sağlık için ayrılan devlet bütçesi ödeneklerinden ve izin verilen diğer kaynaklardan karşılanacak.

Dijital sicil, hizmet sunumunu ve ödemeleri izleyecek

Sağlık Bakanlığına, 1 Nisan 2027'ye kadar Medical Outsourcing adlı bir elektronik sistem kurma görevi verildi. Sistem; dış kaynakla sunulan hizmetleri, projeleri, sağlayıcıları ve sözleşmeleri kaydederek sağlık kuruluşlarındaki düzenlemeler için ortak bir kayıt oluşturacak.

Platform; hizmet hacimlerini ve kalitesini, sözleşme yükümlülüklerine uyumu, performans göstergelerini, tamamlanan hizmetlerin kabulünü ve ödemeleri izleyecek. Kabul, kurumun bir hizmetin anlaşmaya uygun biçimde sunulduğunu teyit ettiği aşamadır.

Reklam

Sistemin 1 Mayıs 2027'ye kadar elektronik kamu ihale platformlarına ve diğer devlet bilgi sistemlerine bağlanması planlanıyor. Satın alma usulleri, sözleşme fiyatları ve sözleşme sürelerine ilişkin bilgilerin otomatik olarak aktarılması bekleniyor.

Toplanan bilgiler, projelerin ekonomik performansı ve kamu kaynaklarının kullanımı hakkında raporlar hazırlamakta kullanılacak. Takvimde yeni satın alma kuralları, özel izleme platformundan önce geliyor: satın alma değişiklikleri ocakta başlayacak, sicilin nisana kadar oluşturulması, sistem entegrasyonunun ise mayısta tamamlanması öngörülüyor.

Yabancı yöneticiler yıllık değerlendirmeye tabi olacak

2030'a kadar en az beş büyük sağlık kuruluşunda yabancı profesyonel yönetim şirketleri veya ekiplerinin görev alması planlanıyor. Yönetici getirilmesi kararı, her kurumun klinik sonuçları, mali durumu, yönetim performansı ve gelişim hedeflerinin değerlendirilmesinin ardından verilecek.

Yöneticiler genel olarak açık yarışmalarla seçilecek. Seçim ölçütleri arasında sağlık alanındaki deneyim, mali istikrar ve yönetim kapasitesi bulunacak. Sözleşmelerde, üzerinde mutabık kalınan ölçütlerle yöneticilerin çalışmalarını değerlendirmeye yarayan temel performans göstergeleri (KPI) yer alacak.

Bu göstergelere dayalı yıllık değerlendirmeler, yönetim sözleşmelerinin sürdürülmesi, değiştirilmesi veya feshedilmesi kararlarına yön verecek. Böylece reform, yöneticilerin görev süresini düzenli performans değerlendirmelerine bağlıyor.

Kararda, yabancı yöneticilerin görev alacağı kurumlar belirtilmiyor. Dış kaynakla hizmet sunumu ile yönetim programı farklı düzeylerde işleyecek: özel bir şirket belirli bir hastane hizmetini sağlayabilirken bir yönetim ekibi kurumun işletilmesinden sorumlu olabilecek.

Hastane planları yerel ihtiyaçlarla başlayacak

2027'den itibaren sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi, hizmet talebini ve kamu ile özel tesislerdeki mevcut kapasiteyi dikkate alan kısa ve uzun vadeli master planlar üzerinden yürütülecek. Planların, yatırımın nerelerde gerekli olduğuna ve özel sektörün hangi katılım biçiminin kullanılacağına ilişkin kararlara yön vermesi amaçlanıyor.

Yüksek tutarlı inşaat harcamaları gerektiren yeni tesisler genel olarak kamu-özel ortaklıkları yoluyla geliştirilecek. Bu düzenlemelerde kamu kurumları ile özel ortaklar, altyapı veya hizmetlerin nasıl sağlanacağı ve mali sorumluluklarla risklerin nasıl paylaşılacağı konusunda anlaşacak.

Sağlık Bakanlığı projeleri belirleyecek, belgeleri hazırlayacak, ortak seçimini düzenleyecek ve anlaşmaların yapılmasını sağlayacak. Daha az sermaye harcaması gerektiren ve yeterli sayıda sağlayıcının rekabet ettiği hizmetler ise dış kaynak kullanımı yoluyla satın alınacak. Kararlarda yatırım gereksinimleri, devletin mali yükümlülükleri, riskler ve ekonomik verimlilik dikkate alınacak.

Reklam

2027'den başlayarak bakanlık, öncelikli sağlık yatırımı projelerinin listesini her yıl 1 Kasım'a kadar internet sitesinde yayımlamak zorunda. Listede özel yatırımları ve kamu-özel ortaklıklarını içeren projeler yer alacak.

Bakanlık bünyesinde, ayrı bir tüzel kişiliği olmadan faaliyet gösterecek bir proje ofisi, hastane tasarımı ve inşaatına ilişkin kuralları gözden geçirecek. Ofisin çalışmaları; bina gerekliliklerini, sağlık kurallarını ve hijyen standartlarını kapsayacak, bunların hem kendi aralarında hem de uluslararası ölçütlerle uyumlu hale getirilmesini sağlayacak.

Semerkant, yatakların konumunun neden önemli olduğunu gösteriyor

10 bölgede yapılan envanter çalışmasında 3.499 sağlık tesisi tespit edildi; bu sayı Kadastro Ajansı kayıtlarındakinden 494 fazla. Bulgularla birlikte ülke çapında envanterin tamamlanması, her tesis için elektronik kayıt oluşturulması ve birleşik bir dijital sicil kurulması önerileri sunuldu.

Karardan önce sunulan altyapı önerileri, 2026-2036 dönemine yönelik master planları kapsıyordu. Bu planlarda nüfustaki değişimler, talep, mevcut kapasite ve hastaların sağlık hizmetlerine ulaşmak için katetmesi gereken süre dikkate alınacak. Planlar; tesislerin korunması, birleştirilmesi, yenilenmesi veya inşa edilmesinin yanı sıra ekipman ve personel gereksinimlerine ilişkin kararlara yön verecek.

Semerkant Bölgesi, hizmetlerin eşit dağılmadığını gösteriyor. Bölge nüfusunun yüzde 80'i ilçelerde yaşarken hastane yataklarının yalnızca yüzde 41,7'si ilçelerde bulunuyor. Önerilen plan, ilçelerdeki yatak payını 25,3 puanlık artışla yüzde 67'ye çıkarmayı öngörüyor.

Planlarda 2030'a kadar Urgut, Katta-Kurgan ve Pastdargom'a 1.500 yatak eklenmesi yer alıyor. Semerkant, İştihan ve Payarık'ta da inşaat ve yenileme projeleri değerlendiriliyor. Öneriler arasında bölge merkezindeki uzmanlaşmış kurumların çok branşlı hastaneler çevresinde bir araya getirilmesi; merkezî laboratuvar, sterilizasyon ve tanı hizmetlerinin geliştirilmesi bulunuyor.

Planlama yaklaşımı, temel ve acil sağlık hizmetlerini ilçelerde erişilebilir tutarken karmaşık tedavileri belirlenmiş sevk merkezlerinde yoğunlaştırmayı öngörüyor. Tasarım öncelikleri arasında enfeksiyon kontrolü, engelli bireyler için erişilebilir mekânlar ve binalarda kolay dolaşım yer alıyor.

3,7 milyar dolarlık proje havuzu hastaneleri ve eğitimi kapsıyor

Yetkililer, 28 Ekim'de Mirziyoyev'e yaptıkları sunumda 2,7 milyar dolar değerindeki 35 sağlık yatırımı projesi ile 1 milyar dolar değerindeki dokuz ilave proje önerisinden oluşan bir portföyü anlattı. İki grup birlikte, açıklanan toplam değeri 3,7 milyar dolar olan 44 projeye karşılık geliyor. Dokuz ilave proje ise henüz öneri aşamasında.

Reklam

Portföyde Ulusal Onkoloji Merkezi, Cumhuriyet Nöroloji ve İnme Merkezi, Taşkent Bölgesi'nde yetişkinlere yönelik çok branşlı bir tıp merkezi, Kaşkaderya Bölgesi'nde hastaneler ve Nukus'ta anne ve çocuk sağlığı merkezi bulunuyor. Termez'de tıp eğitimi programları planlanıyor.

Ortaklık planları, Semerkant'ta 800 yataklı bir hastane ile Buhara Bölgesi'nde çok branşlı bir tesis kurulmasını içeriyor. İleriye dönük dokuz proje; nörolojik bakım, psikolojik sağlık ve bağımlılık tedavisi, çocukluk çağı kanseri ve kan hastalıkları, acil tıp, ambulansların yenilenmesi ve mesleki eğitimi kapsıyor.

Yetkililer ayrıca 2040'a kadar uzanan bir sağlık altyapısı ve yatırım stratejisi önerdi. İlk aşamada mevcut projeler güncellik ve uygulanabilirlik açısından incelenecek; ardından bölgesel ihtiyaçlara göre yatırımlar seçilerek birleşik bir portföy oluşturulacak. Mirziyoyev, yetkililere master planı kullanarak strateji ve projeleri geliştirmeleri ve devam eden girişimleri hızlandırmaları talimatını verdi.

Yatırım hamlesi, büyüyen özel sağlık sektöründen güç alıyor. Reform görüşmelerinde paylaşılan verilere göre özel kliniklerin sayısı 2017'deki 3.500'den 2026'da 9.000'in üzerine çıktı; bu, önceki rakamın iki buçuk katından fazla. Özel sağlayıcıların diş hekimliği hizmetlerinin yüzde 90'ını, tanı hizmetlerinin yüzde 70'ini ve kulak burun boğaz, üroloji ile göz hastalıkları hizmetlerinin yüzde 60'ını sunduğu belirtildi. Bölgesel yetkililere ayrıca sağlık yatırımları ve hibeler için her biri 150 milyon dolar çekme talimatı verildi.

Uygulama takvimini belirleyecek tarihler

Reform, kasım ayında kararın imzalanmasından önce ekim ayındaki altyapı ve yatırım sunumlarıyla şekillendi. Son tarihler, 2027'de yeni satın alma sisteminin başlamasından 2030'daki dış kaynak kullanımı ve yönetim hedeflerine kadar uzanıyor.

  • 26 Ekim 2026: Mirziyoyev, birleşik sağlık altyapısı planı ve daha uzun süreli hizmet sözleşmelerine ilişkin önerileri değerlendirdi.
  • 28 Ekim 2026: Yatırım sunumunda yüzde 30 dış kaynak kullanımı hedefi ve sağlık projeleri portföyü açıklandı.
  • 4 Kasım 2026: PP-392 sayılı Karar imzalandı ve yürürlüğe girdi.
  • 1 Ocak 2027: Yeni dış kaynak satın alma usulleri ve planlama mekanizmalarının başlaması öngörülüyor.
  • 1 Nisan 2027: Medical Outsourcing sisteminin kurulması ve sağlık mülklerine ilişkin kira sözleşmelerinin incelenmesi için son tarih.
  • 1 Mayıs 2027: İzleme platformunun ihale ve diğer devlet sistemleriyle entegrasyonu için son tarih.
  • 2027'den başlayarak her yıl 1 Kasım: Öncelikli sağlık yatırımı projelerinin yayımlanması için son tarih.
  • 2027 sonu: Şartları karşılayan mevcut dış kaynak projelerinin devam etmesine izin verilen süre sona eriyor.
  • 2030'a kadar: İlgili hizmetlerin satın alınmasında dış kaynak kullanımının yüzde 30'a ulaşması; en az beş büyük sağlık kuruluşunda yabancı profesyonel yöneticilerin görev alması hedefleniyor.

Kamu kurumları ile özel yüklenicilerin bu tarihleri; hizmet miktarını ve kalitesini, yatırım sorumluluklarını ve ödeme koşullarını belirleyen anlaşmalara dönüştürmesi gerekecek. Reformda belirlenen başlıca izleme araçları elektronik sicil ve yıllık yönetim değerlendirmeleri.

Reklam

Öne çıkanlar

  • Özbekistan, kamu hastanelerinde yeni dış kaynak satın alma usullerini 1 Ocak 2027'de uygulamaya koyacak.
  • Sözleşmeler genel olarak beş yıla kadar sürecek; Sağlık Bakanlığı değerlendirmesine tabi istisnai anlaşmalar 10 yıla kadar uzayabilecek.
  • Hükümet, klinik ve destek hizmetlerinin satın alınmasında dış kaynak kullanımının payını 2030'a kadar yüzde 30'a çıkarmayı hedefliyor.
  • Medical Outsourcing sisteminin 1 Nisan 2027'ye kadar kurulması, sistem entegrasyonunun ise 1 Mayıs'a kadar tamamlanması planlanıyor.
  • 2030'a kadar en az beş büyük sağlık kuruluşunda yabancı profesyonel yöneticilerin görev alması ve performanslarının her yıl değerlendirilmesi planlanıyor.
  • Devletin güvence altına aldığı sağlık hizmetleri için gerekli tesisler kamu mülkiyetinde kalacak.
  • Yatırım havuzunda 2,7 milyar dolar değerinde 35 proje ve 1 milyar dolar değerinde dokuz ilave öneri bulunuyor.
  • Bölgesel planlama yatırımlara yön verecek. Öneriler arasında Semerkant ilçelerindeki hastane yatağı payının yüzde 41,7'den yüzde 67'ye çıkarılması yer alıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir