Tayvan, Güvenlik ve Maliyet Tartışmaları Büyürken 2050'ye Kadar Yılda 40,2 Milyon Ton Karbon Depolamayı Planlıyor

10 dakikalık okuma
Taiwan Plans 40.2 Million Tonnes of Annual Carbon Storage by 2050 as Safety and Cost Questions Grow

Tayvan'ın batı sularının altında geniş çaplı depolama planı

Tayvan, batı kıyısı açıklarında deniz tabanının altında yakalanan karbondioksiti depolayacak bir ağ kurmayı planlıyor. 2050'ye kadar yıllık depolama talebinin 40,2 milyon tona ulaşması öngörülüyor. İklim Değişikliği İdaresi, sanayi kaynaklarını, taşıma altyapısını ve yer altı depolama sahalarını birbirine bağlayacak kuzey, merkez ve güney merkezleri öneriyor.

İçindekiler
  1. Tayvan'ın batı sularının altında geniş çaplı depolama planı
  2. Karbon yer altındaki rezervuarlara nasıl taşınacak?
  3. Hedefler ve takvim ne anlama geliyor?
  4. İki ayrı inceleme düzeyi, farklı görevler
  5. Sızıntılar, yer altı suyu ve erken uyarı ihtiyacı
  6. Kıyı toplulukları karar süreçlerinde daha fazla söz sahibi olmak istiyor
  7. Depolama yeterli yatırım çekebilir mi?
  8. Onay süreleri inşaat takvimini sıkıştırabilir
  9. Japonya'dan yakın bir örnek ve izleme araştırmaları
  10. Önemli noktalar

Hükümetin mevcut hedefleri, karbon yakalama, kullanma ve depolama (CCUS) yoluyla emisyonları 2030'da 1,76 milyon ton, 2032'de 4 milyon ton ve 2035'te 6 milyon ton azaltmak. 2050 için öngörülen yıllık talep, 2035 hedefinin 6,7 katı. Bu da tesislerin ve taşıma ağlarının önemli ölçüde genişletilmesini gerektiriyor.

İdare, olası depolama alanlarını 2027 ortasına kadar açıklamayı bekliyor. Öncesinde, politika çevresel değerlendirmesinin Ocak 2027'de Çevresel Etki Değerlendirme Komitesine sunulması öngörülüyor. Uzman danışma paneli; jeolojik güvenlik, su takibi, acil durum planlaması ve bilgiye kamunun erişimi konularında değişiklikler önerdi.

Çelik, çimento ve petrokimya şirketleri için önerilen ağ, tesislerinde yakaladıkları karbondioksiti gönderebilecekleri bir yer sağlayabilir. Kıyı toplulukları ve balıkçılık işletmeleri açısından ise kuyuların ve taşıma güzergâhlarının nerede olacağı, sızıntıların nasıl tespit edileceği ve bir sorun çıkması hâlinde kimin müdahale edeceği gibi acil soruları gündeme getiriyor.

Hükümet önce geniş alanları değerlendiriyor. Her geliştiricinin, depolama projesine geçmeden önce seçtiği yeri incelemesi ve ayrı bir çevresel etki değerlendirmesinden onay alması gerekecek.

Karbon yer altındaki rezervuarlara nasıl taşınacak?

Karbon yakalama ve depolama (CCS), bir sanayi sürecinde açığa çıkan karbondioksitin yakalanması, taşınması ve yerin derinliklerindeki uygun kaya oluşumlarına enjekte edilmesi anlamına geliyor. CCUS, yakalanan karbondioksitin ürünlerde veya sanayi süreçlerinde kullanılmasını da kapsıyor. Tayvan'ın önerdiği depolama planı, yer altındaki depolama alanına odaklanıyor.

Reklam

Derin tuzlu su oluşumları başlıca seçeneklerden biri. Bunlar, tuzlu su içeren gözenekli kaya katmanları. Karbondioksit kaya içindeki boşluklara girebilir; üzerindeki ve örtü kaya adı verilen katmansa gazın yukarı hareketini sınırlayan bir örtü görevi görür.

Ulusal Tayvan Üniversitesi'nin bir değerlendirmesinde dört jeolojik ortam belirlendi: tükenmiş petrol ve gaz sahaları dâhil karadaki kapalı oluşumlar; kıyı yakınındaki açık tuzlu su oluşumları; açık denizlerdeki açık tuzlu su oluşumları ve deniz tabanının altındaki kapalı oluşumlar. Araştırma ekibi, tahmini kapasiteleri, büyük emisyon kaynaklarına yakınlıkları ve elverişli olabilecek jeolojik koşullar nedeniyle kıyıdaki tuzlu su oluşumlarının öncelikle değerlendirilmesi gereken bir seçenek olduğunu belirledi.

Açık denizlerdeki oluşumlar da önemli miktarda karbondioksit tutabilir; ancak bunların geliştirilmesi teknik ve yönetsel zorlukları beraberinde getirir. Bir şirketin proje için çevresel inceleme başvurusu yapmadan önce rezervuarı, örtü kayayı ve yakındaki fayları araştırması gerekir.

Önerilen bölgesel merkezler, birden fazla emisyon kaynağını ortak taşıma ve depolama altyapısıyla birbirine bağlayacak. Bu merkezlerin işlevselliği; fabrikaların yakalayabileceği karbondioksit miktarının, rezervuarın güvenle kabul edebileceği miktarla eşleştirilmesine ve bunun şirketlerin ödemeye razı olacağı bir maliyetle yapılmasına bağlı.

Hedefler ve takvim ne anlama geliyor?

En son politika değerlendirmesinde, 2035 yılı için emisyon azaltım hedefi 6 milyon ton olarak belirleniyor. Taslak yönetim görüşmelerine ilişkin daha önceki bir haberde 2030 için 1,74 milyon ton, 2035 içinse 4 milyon tonluk hedeflerden söz edilmişti. Güncel takvimde 4 milyon tonluk hedef 2032'ye alınıyor, 2035 hedefiyse 6 milyon tona çıkarılıyor.

2050 için öngörülen 40,2 milyon ton, yıllık depolama ihtiyacını ifade ediyor. Buna karşılık rezervuarın toplam kapasitesi, işletme ömrü boyunca tutabileceği miktarı tanımlıyor. Geliştiricilerin hem yer altında yeterli alana hem de her yıl gereken miktarı kabul edebilecek kuyulara ihtiyacı var.

Başlıca politika aşamaları şöyle:

  • 15 Şubat 2023: Tayvan'ın iklim mevzuatı yürürlüğe girdi ve CCS, iklim düzenlemeleri kapsamına alındı.
  • Aralık 2025: Çevre Bakanlığı, yakalanan karbondioksitin depolanmasını düzenleyen taslak kuralları yayımladı.
  • Ocak 2027: Politika çevresel değerlendirmesinin Çevresel Etki Değerlendirme Komitesinde görüşülmesi bekleniyor.
  • 2027 ortası: İklim Değişikliği İdaresi olası depolama alanlarını yayımlamayı bekliyor.
  • 2030, 2032 ve 2035: Mevcut CCUS emisyon azaltım hedefleri 1,76 milyon tondan 4 milyon tona, ardından 6 milyon tona yükseliyor.
  • 2050: Öngörülen yıllık depolama talebi 40,2 milyon tona ulaşıyor.

Önerilen merkez ağı kapsamında ticari enjeksiyonun ne zaman başlayacağı açıklanmadı. Olası alanların yayımlanması şirketlerin araştırmalarına yön verecek; ardından saha incelemeleri, proje değerlendirmeleri ve izin başvuruları gelecek.

Reklam

İki ayrı inceleme düzeyi, farklı görevler

Çevre Bakanlığı, olası depolama alanlarını değerlendirmesi için Ulusal Tayvan Üniversitesi Çevre Mühendisliği Enstitüsünü görevlendirdi. İklim Değişikliği İdaresi Genel Müdürü Tsai Ling-yi, bakanlığın bu politika incelemesini yapması yasal olarak zorunlu olmadığı hâlde, Stratejik Çevresel Değerlendirmeleri Düzenleyen Yönetmeliğin 4. maddesi uyarınca stratejik çevresel değerlendirmeyi gönüllü olarak yürüttüğünü söyledi.

Stratejik çevresel değerlendirme, geniş kapsamlı bir hükümet politikasını ele alır; kalkınmanın nerelerde uygun olabileceğini ve farklı arazi veya deniz kullanım biçimlerinin nerelerde çatışabileceğini inceler. Proje çevresel etki değerlendirmesi ise belirli bir geliştirme projesini, konumunu, tasarımını ve olası etkilerini değerlendirir.

Önerilen politika; koruma altındaki alanları, çevresel açıdan hassas bölgeleri ve yasal olarak geliştirme kısıtlaması bulunan yerleri kapsam dışında bırakacak. Tsai, politikanın fay bilgilerini bir araya getireceğini, ortak değerlendirme koşulları belirleyeceğini ve güvenlik yönetimiyle kamunun katılımını güçlendireceğini de söyledi.

Uzman paneli, toplam 26 maddeden oluşan sekiz öneri grubu hazırladı. Değerlendirmenin tam komiteye sunulmasından önce idarenin metni gözden geçirmesi gerekiyor. Onaylandıktan sonra politika kamu kurumlarına yol gösterecek; münferit projelerse kendi çevresel incelemelerine tabi olmaya devam edecek.

Tsai, bakanlığın daha kapsamlı bir değerlendirme yapmasının gerekçesini açıklarken çevresel riskleri kabul etti.

"CCS faaliyetlerinin olumsuz çevresel etkilere yol açabileceğinin farkındayız," dedi Tsai.

Sızıntılar, yer altı suyu ve erken uyarı ihtiyacı

Çevre incelemesini yapanlar, enjekte edilen karbondioksitin kaya içinde nasıl hareket edebileceğine ve sızması durumunda neler yaşanacağına odaklandı. Fayların ve örtü katmanındaki zayıflıkların araştırılması gerekiyor; çünkü bunlar yer altındaki sıvıların izleyebileceği yolları etkileyebilir.

Karbondioksitin suda çözünmesi suyu daha asidik hâle getirebilir. İncelemeyi yapanlar, yer altı suyu kalitesi, deniz suyunun asitlenmesi, tarım toprakları, ekosistemler ve balıkçılığa ilişkin endişelerini dile getirdi. Havada biriken karbondioksit oksijenin yerini alarak solunum güçlüğüne de neden olabilir; bu da çalışanlar ve yakındaki diğer kişiler açısından güvenlik riski oluşturur.

İncelemeyi yapanlar, enjeksiyon başlamadan önce gözlem kuyuları açılmasını ve yer altı suyu koşullarının ölçülmesini önerdi. Bu ilk ölçümler bir referans noktası oluşturur: İşletmeciler sonraki numuneleri önceki su koşullarıyla karşılaştırarak değişiklikleri tespit edebilir.

Öneriler ayrıca daha kapsamlı jeolojik güvenlik değerlendirmeleri, su kalitesindeki değişiklikleri tespit etme yöntemleri, acil durum müdahale planları ve saha değerlendirmeleri, risk analizleri ile izleme sonuçlarına kamunun erişimini öngörüyor.

Reklam

İklim Değişikliği İdaresi, enjeksiyon sahalarının izleneceğini ve olağandışı karbondioksit seviyeleri tespit edilmesi hâlinde faaliyetlerin durdurulacağını açıkladı. Önerilen proje süreci, depolama faaliyetleri sona erdikten sonra 20 yıl boyunca izlemeyi de kapsıyor. Bu, yer altı koşullarını takip etme sorumluluğunun şirketlerin gaz enjekte ettiği dönemden çok daha uzun süreceği anlamına geliyor.

Kıyı toplulukları karar süreçlerinde daha fazla söz sahibi olmak istiyor

Yunlin İlçesi yetkilileri, kıyı boyunca arazi çökmesi ve yer altı suyu kullanımıyla ilgili kaygılarını dile getirerek, depolama çalışmalarının zarar ve maliyetleri hükümete ya da bölge sakinlerine yüklemekten kaçınmasını istedi. Balıkçılık Ajansı ise açık denizlerdeki projelerden etkilenebilecek çalışma alanları nedeniyle balıkçılık gruplarıyla iletişim kurulması çağrısında bulundu.

Taipower, depolama sahalarıyla etkin faylar arasında ne kadar mesafe bulunması gerektiğini sordu. Ortak bir mesafe kuralı, geliştiricilere ilk eleme aşamasında kullanılacak bir araç sağlayabilir; ayrıntılı jeolojik incelemelerse önerilen her sahanın koşullarını ele alabilir.

Miaoli İlçesi Çevre Koruma Derneği Başkanı olarak tanıtılan Chen Chi-chung, Miaoli'deki gösterim sahasının teknik yöntemlerinin ve uygulama durumunun daha kapsamlı biçimde açıklanmasını istedi. Ayrıca olası depolama bölgelerinin sınırlarının netleştirilmesini ve projelerin erken aşamada duyurulmasını, itirazların da karar vericilere iletilmesini sağlayacak bir mekanizma kurulmasını talep etti.

Chen'in kaygıları, yasayla koruma altına alınmış yerlerin ötesine uzanıyor. Tayvan'daki yoğun yerleşim ve sınırlı alan nedeniyle yasal koruma sınırlarının dışında kalan bir bölgede de sakinlerin dikkate alınmasını istediği yaşam alanları veya geçim kaynakları bulunabilir.

Saha incelemelerinin ve izleme sonuçlarının yayımlanması, topluluklara proje ömrü boyunca kullanabilecekleri bilgiler sağlayabilir. Erken bildirim de geliştiriciler konum ve tasarımları değerlendirmeyi sürdürürken bölge sakinleriyle balıkçılık işletmelerinin kaygılarını dile getirmelerine imkân tanır.

Depolama yeterli yatırım çekebilir mi?

Aralık 2025'te yayımlanan taslak depolama kuralları, en fazla 10 yıl süreyle izin verilmesini ve tek bir uzatmayla toplam sürenin 20 yıla çıkarılmasını önerdi. Şirketler ve araştırma uzmanları, pahalı kuyular ve uzun hazırlık süreci gerektiren, ayrıca uzun vadeli müşteri sözleşmelerine dayanan projeler için bu sürenin yetersiz kalabileceği uyarısında bulundu.

Endüstriyel Teknoloji Araştırma Enstitüsünün yeşil enerji araştırma bölümünde çevre teknolojileri direktörü olan Tsai Chen-chiu, her bir kuyunun maliyetinin birkaç milyar Yeni Tayvan dolarına ulaşabileceğini belirtti. ExxonMobil temsilcisi ise izin çıktıktan sonraki tasarım ve inşaat çalışmalarının, ilk izin süresinde fiilî enjeksiyon için yalnızca dört ila beş yıl bırakabileceğini söyledi.

Bakanlık, önerilen süre sınırının şirketlerin izin alıp sahaları geliştirmeden bırakmasını önlemeyi amaçladığını belirtti. Yetkililer, yatırım kaygılarına karşılık uzatma sayısına ilişkin kısıtlamayı kaldırabileceklerini söyledi.

Reklam

Taslak ayrıca yalnızca Tayvan'da kaynaklanan karbondioksitin depolanmasına izin veriyor. İş dünyası temsilcileri, yurt dışından gelen karbonun da kabul edilmesinin daha fazla müşteri çekebileceğini ve altyapı maliyetlerini daha büyük hacimlere yayabileceğini savundu. Tsai, yurt içi depolamanın öncelikle Tayvan'ın emisyon azaltım ihtiyacını karşılaması gerektiğini, ilk yerel sahalar faaliyete geçtikten sonra yurt dışı kaynaklı karbonun görüşülebileceğini söyledi.

Yetkililer, bakanlığa sahalardan belirli bir oranda yurt içi karbondioksiti kabul etme zorunluluğu getirme yetkisi veren bir hükmü de değiştirme sözü verdi. Tsai'nin açıkladığı önerilen değişiklik uyarınca zorunlu tahsis, devlet sübvansiyonu alan tesislere uygulanacak.

Bakanlık, ilk maliyetleri düşürmek için yeşil finansman ve sübvansiyonları değerlendiriyor. Tsai, çelik, petrokimya ve çimento şirketlerinin yakaladıkları karbondioksiti gönderecek yer bulamamaktan endişe ettiğini söyledi. Projelerin karbon kredisi alabilmesi için Tayvan'ın yakalama, taşıma ve depolama aşamalarının tamamında gerçek emisyon tasarrufunu hesaplayacak bir yönteme hâlâ ihtiyacı olduğunu da belirtti.

Onay süreleri inşaat takvimini sıkıştırabilir

Taipower temsilcileri, iklim mevzuatı ve çevresel değerlendirme kurallarındaki örtüşen denetimlerin idari işleri beş ila altı yıl uzatabileceği, ardından tedarik için iki ila üç yıl daha gerekebileceği uyarısında bulundu. Bu tahmine göre söz konusu aşamalar toplam yedi ila dokuz yıl sürecek ve 2032 ile 2035 hedefleri üzerindeki baskıyı artıracak.

Taipower, CCS için çevresel değerlendirmeyi desteklemekle birlikte incelemelerin birleştirilmesini istedi. Deneysel depolama projelerinin muaf tutulmasını da önerdi. Tayvan Karbon Yakalama, Depolama ve Kullanım Derneği Genel Sekreteri Lu Ching-hui, projelerin türüne göre özel incelemeler yapılmasını veya farklı yönetim koşulları uygulanmasını önerdi.

Çevre Bakanlığının, hangi projelerin çevresel değerlendirme gerektirdiğini belirleyen kurallarda önerdiği değişiklikler, 42. maddeye 7. fıkra kapsamında yakalanan karbondioksit için depolama sahalarını da ekleyecek. Değişiklikler, 2025'in sonlarında diğer kalkınma projelerine ilişkin değerlendirme hükümlerinde önerilen düzenlemelerle birlikte sunuldu.

Tsai, temel görevlerin uygun sahaları bulmak, halkın kaygılarını gidermek ve yakalanan karbondioksitin kaynaklarını doğrulamak olduğunu söyledi. Deneysel projelerin ticari olarak işletilmeyeceğini savunan Tsai, muafiyet tartışmalarının daha kapsamlı kuralları geciktirmemesi gerektiğini belirtti.

Uygulamadaki zorluk; saha araştırmalarının, çevresel incelemelerin, izinlerin ve altyapı sözleşmelerinin eşgüdüm içinde yürütülmesi. Bir fabrikanın yakalama ekipmanına yatırım yapmadan önce depolama hizmetinin mevcut olacağına güvenmesi gerekiyor. Depolama geliştiricisinin de maliyetli kuyulara yatırım yapmadan önce müşterilere ihtiyacı var.

Japonya'dan yakın bir örnek ve izleme araştırmaları

Japonya'nın CCS yol haritası, 2030'a kadar yıllık depolama kapasitesinin 6 milyon ila 12 milyon tona ulaşmasını hedefliyor. Ülke, depolama işletmeleri için lisanslama ve karbondioksit boru hattı taşımacılığı şirketleri için bildirim yükümlülükleri oluşturan CCS İş Yasası'nı Mayıs 2024'te yürürlüğe koydu ve yakalama, taşıma ve depolamayı kapsayan dokuz ileri projeyi seçti.

Reklam

Çevre Bakan Yardımcısı Hsieh Yein-rui, uluslararası bir CCS konferansında iki yer arasındaki jeolojik benzerliklere dikkat çekerek Japonya'nın deneyimini örnek gösterdi.

"Japonya da Tayvan gibi bir deprem kuşağında bulunduğundan, yasal altyapısı, teknolojik gelişimi ve halkla iletişimi bizim için örnek niteliğinde," dedi Hsieh.

Japonya'daki Tomakomai projesinde 2019'a kadar 300 bin ton karbondioksit depolanmıştı. Tayvan'ın 2035 yılı için yıllık 6 milyon tonluk hedefi, bu gösterim projesinde biriken miktarın 20 katı. Bu karşılaştırma, bir gösterim projesinden ulusal bir ağa geçerken gereken altyapının ölçeğini ortaya koyuyor.

Ulusal Merkez Üniversitesi Karbon Depolama ve Jeotermal Araştırma Merkezi Direktörü Lin Tien-shun, Tayvan'ın batısındaki jeolojik depolama potansiyelini 40 milyar tonun üzerinde olarak tahmin etti. Pilot sahalar arasında Tiezhenshan ve Mailiao'yu gösterdi. Tahmin edilen bu kaynağın işletilebilir kapasiteye dönüştürülmesi, her bir rezervuarın ayrıntılı biçimde incelenmesini gerektiriyor.

Tokyo Üniversitesi ve Ulusal Tayvan Üniversitesi, yaklaşık bir kilometre derinlikteki rezervuarları izlemek için sismik sinyaller üreten taşınabilir bir cihaz da geliştiriyor. Tokyo Üniversitesi profesörü Takeshi Tsuji, Tayvan daha büyük depolama projelerine yönelirken temel bir gereklilik olan sürekli izlemeyi destekleyecek bir çalışma yürüttüklerini belirtti.

Önemli noktalar

  • Tayvan, ağırlıklı olarak batı kıyısı açıklarındaki olası oluşumlarda, 2050'ye kadar yıllık 40,2 milyon ton karbon depolama talebi öngörüyor.
  • Mevcut CCUS emisyon azaltım hedefleri 2030'da 1,76 milyon ton, 2032'de 4 milyon ton ve 2035'te 6 milyon ton.
  • Politika değerlendirmesinin Ocak 2027'de Çevresel Etki Değerlendirme Komitesine sunulması, olası depolama alanlarınınsa 2027 ortasına kadar açıklanması bekleniyor.
  • Münferit projeler için saha araştırması, çevresel inceleme ve sızıntılarla su kalitesindeki değişiklikleri kapsayan izleme gerekecek.
  • İzin süreleri, yatırım maliyetleri, yurt içi karbon arzı ve onay takvimleri taslak kurallardaki başlıca tartışma konuları olmayı sürdürüyor.
  • Kıyı yetkilileri ve çevre grupları, erken istişare, jeolojik bilgilerin paylaşılması ve güvenlik değerlendirmeleriyle izleme sonuçlarının kamuya açılması çağrısında bulunuyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir