Her 10 öğrenciden 6’sı 10. sınıf matematiğinde yetersiz kalıyor
Nepal, 2082/83 mali yılı (2025/26) için Eğitim, Bilim ve Teknoloji Bakanlığına 211,17 milyar rupi ayırdı. Ancak ulusal bir değerlendirme, 10. sınıf öğrencilerinin yaklaşık yüzde 60’ının müfredatın öngördüğü asgari matematik standartlarını karşılayamadığını gösteriyor. 4,6 milyondan fazla çocuğa eğitim veren yaklaşık 28 bin devlet okulunda asıl zorluk, sınıflara erişimi sınıflarda öğrenmeye dönüştürmek.
İçindekiler
- Her 10 öğrenciden 6’sı 10. sınıf matematiğinde yetersiz kalıyor
- Zayıf temeller çocukları üst sınıflarda da izliyor
- Yerel sınavlar sınıflardaki sonuçları gözler önüne seriyor
- Bütçe neleri karşılıyor, kaynaklar nerelerde zorlanıyor?
- Okul yönetimi, yatırımın eksik kalan bir parçası
- Öğretmen yönetimi destek ve hesap verebilirlik gerektiriyor
- Değerlendirme, geri bildirim, zaman ve güvenliğe işaret ediyor
- Coğrafya ve dil, geride kalanları belirliyor
- Okulda kalmayı sağlamak da henüz tamamlanmamış bir görev
- Başarılı devlet okulları pratik dersler sunuyor
- Öne Çıkanlar
Eğitim İnceleme Ofisinin 2023’ü kapsayan 10. sınıf değerlendirme raporu, 76 ilçedeki 1.800 okuldan 43.219 öğrencinin verilerine dayanıyor. Raporda matematik, fen bilimleri, İngilizce ve Nepalce incelenerek öğrencilerin ortaöğretimin sonlarına doğru neleri bildiğine dair ayrıntılı bir tablo sunuluyor.
Matematikte öğrencilerin yüzde 20,4’ü en düşük iki yeterlilik düzeyinde kalırken yüzde 39,6’sı yalnızca bir üst düzeye, Proficient 1 olarak adlandırılan kategoriye ulaştı. Bu gruplar birlikte, müfredatın asgari beklentilerini karşılayamayan yüzde 60’lık kesimi oluşturuyor. Öğrencilerin yaklaşık yüzde 40’ı gerekli standarda ulaştı, yalnızca yüzde 12,9’u en yüksek iki kategoriye girebildi.
Nepal’de temel eğitimde net okullaşma oranı yüzde 97,7’ye ulaştı; yani uygun yaştaki çocukların neredeyse tamamı 1. ila 8. sınıflara kayıtlı. Ülkedeki öğrencilerin yaklaşık üçte ikisi devlet okullarında eğitim görüyor. Özel eğitim masraflarını karşılayamayan aileler için bu okulların performansı, çocukların eğitimlerini sürdürme ve işe yarar beceriler edinme fırsatlarını belirliyor.
Veriler birbiriyle bağlantılı çeşitli sorunlara işaret ediyor: okuma ve aritmetikte zayıf temeller, öğretmenlerin dengesiz dağılımı, okul yöneticilerinin hazırlığının sınırlı olması ve binalar ile personel kararlarına öğretimden daha fazla öncelik verebilen bir yönetim anlayışı.
Zayıf temeller çocukları üst sınıflarda da izliyor
Bu güçlükler 10. sınıftan çok önce başlıyor. 2020’de yapılan ulusal okuma ve matematik değerlendirmesinde 3. sınıf öğrencilerinin yüzde 10,2’sinin tek bir kelimeyi bile doğru okuyamadığı görüldü. Beklenen okuma düzeyine yalnızca yüzde 43,5’i, beklenen matematik düzeyine ise yüzde 37,2’si ulaştı.
2020’de değerlendirilen 8. sınıf öğrencilerinin yüzde 32,1’i matematikte temel yeterliliği elde etti. Fen bilimlerinde bu oran yüzde 37,7, Nepalcede yüzde 58,8 ve İngilizcede yüzde 51,1 oldu. Matematik başarısı, 2017’ye kıyasla 17 değerlendirme puanı geriledi.
10. sınıf bulguları zaman içinde daha karmaşık bir tablo ortaya koyuyor. Eğitim İnceleme Ofisi, 2019’a kıyasla fen bilimlerinde 4,83 puan, İngilizcede yaklaşık 15 puan artış; Nepalcede ise 1,28 puan düşüş kaydetti. Değişimi güvenilir biçimde ölçmeye yetecek kadar uygun soru iki sınavda ortak olmadığı için matematik yeni bir ölçekle değerlendirildi.
Her değerlendirme, ilgili sınıf ve derse uygun standartlar kullanıyor. 3. sınıfta okumakta zorlanan bir çocukla 10. sınıf matematiğinde zorlanan bir genç farklı öğretim desteğine ihtiyaç duyar. Ancak her ikisinin de daha zor konulara geçmeden önce eksik becerilerinin öğretmenler tarafından belirlenmesine ihtiyacı vardır.
Yerel sınavlar sınıflardaki sonuçları gözler önüne seriyor
Nuwakot’un Panchakanya kırsal belediyesinde 2082 BS’de 20 devlet okulundan sınava giren 170 öğrencinin yalnızca 52’si 5. sınıf yıl sonu sınavını geçti. Başarı oranı yüzde 30,6 oldu ve beş okuldan hiç öğrenci geçemedi.
Arghakhanchi’deki Bhumikasthan Belediyesinde 21 devlet okulundan sınava giren 458 öğrencinin 94’ü 8. sınıf sınavını geçti; başarı oranı yüzde 20,52 oldu. Lamchi Temel Okulundaki 12 öğrencinin tamamı başarısız oldu.
Kathmandu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dekanı Bal Chandra Luitel, bu sonuçları okulların çocukların ne kadar öğrendiğini ancak yıl sonu sınavında fark etmesiyle ilişkilendiriyor. Değerlendirme ve desteğin olağan öğretim sürecinin parçası olması gerektiğini savunuyor.
Öğrencilere ders vermek, öğrenmelerini değerlendirmek ve gelişmeleri için geri bildirim sağlamak günlük bir etkinlik olmalı. Ancak biz hâlâ yalnızca dönem sonunda sınav yapma alışkanlığını sürdürüyoruz; sonuçların gerilemesinin nedeni de bu.
Sürekli değerlendirme, ders sırasında öğrencilerin konuyu anlayıp anlamadığını kontrol etmek, hataları belirlemek ve çocukların bunları düzeltmesine yardımcı olmak demektir. Öğrencilerin bir sonraki sınıfa geçmesine izin vermekten fazlasını gerektirir. Okuma ya da aritmetiği öğrenmeden ilerleyen bir çocuk, aynı eksiklerle giderek zorlaşan derslerle karşılaşır.
Bütçe neleri karşılıyor, kaynaklar nerelerde zorlanıyor?
211,17 milyar rupilik eğitim ödeneği, yükseköğretim, idare ve diğer programlar dahil devlet okullarından çok daha geniş bir sistemi kapsıyor. Bu nedenle okul harcamalarını, sınıflara fiilen ulaşan para ve destek üzerinden değerlendirmek gerekiyor.
Ulusal tartışmada aktarılan bütçe dağılımına göre eğitim harcamalarının yaklaşık yüzde 61,3’ü öğretmen maaşlarına ayrılıyor. Maaşlar öğretmen kadrosunun devamlılığını sağlarken okuma materyalleri, mesleki gelişim, sınıf içi değerlendirme ve zorlanan çocuklara ek destek de finansman gerektiriyor.
Okulların dağılımı da baskıyı artırıyor. Eğitim Bakanlığının 2080 BS’ye ait istatistiklerinde 27.990 devlet okulu yer alıyor; bunların 15.965’inde 100’den az öğrenci bulunuyor. Bu, okulların yaklaşık yüzde 57’si, yani neredeyse beşte üçü demek. Her okulun yine de asgari düzeyde personel, idare ve bina bakımına ihtiyacı var.
Khotang’daki bir okulda eğitim almamış iki öğretmenin dokuz öğrenciye ders verdiği bildirildi. Bu örnek, düşük öğrenci sayısının zayıf öğretim desteğiyle bir arada bulunabildiğini gösteriyor. Başka yerlerde ise belirli dersler için öğretmen açığı yaşanıyor. Ülke genelindeki öğrenci-öğretmen ortalaması bu iki durumu da gizleyebilir.
Küçük okulları birleştirmek, daha uzağa gitmek zorunda kalacak çocuklar için uygulanabilir düzenlemeler gerektiriyor. Özellikle uzak bölgelerde ulaşım, gerektiğinde konaklama ve güvenli erişim önem taşıyor. Sağlanacak tasarruf, daha uzun yolculukların çocukları okuldan uzaklaştırma riskiyle birlikte değerlendirilmelidir.
Okul yönetimi, yatırımın eksik kalan bir parçası
Eğitim Bakanlığının Flash Report 2082 raporuna atfedilen verilere göre devlet okullarının yüzde 40’ından fazlasında tam zamanlı görev yapan bir müdür bulunmuyor. Kıdemli öğretmenler, bazen idare, çocuk gelişimi ya da ailelerle çalışma konusunda hazırlık almadan, öğretmenlik görevlerini sürdürürken okul yönetimini de üstlenebiliyor.
Müdürlerin sorumlulukları evrak işleriyle sınırlı değil. Ders programlarını düzenlemek, derslerin yapılmasını sağlamak, öğretmenlerin gelişimine destek olmak, devamsızlığı izlemek ve geri kalan öğrencilere müdahale etmek de bu görevler arasında. Yönetimin geçici olduğu ya da yetkilerin belirsiz kaldığı durumlarda bu işler daha da zorlaşıyor.
Chitwan’da Eğitim Geliştirme ve Koordinasyon Biriminin yaptığı izlemelerde, bazı okul yönetim komitelerinin eğitim kalitesi yerine inşaat ve personelin atanması, nakli ile terfilerine odaklandığı görüldü. İlçede 325 devlet okulu, 165 özel okul ve yedi dini okul bulunuyor.
Birim başkanı Krishna Chandra Pokharel, Bhadra ayının 21’inde göreve başladıktan sonra izleme çalışmalarını başlattı. Öğretmenler ve müdürler sınıf gözlemi ve teknik destek talep etti. Birim, uzmanların da yer alacağı bir ekip hazırlıyor, yerel yönetimlerle koordinasyon kuruyor ve bulguları ilgili makamlara iletiyordu. Ekibin ne zaman tamamlanacağına ilişkin bir tarih verilmedi.
Pokharel, izleme sırasında siyasi müdahaleyle karşılaşmadığını da söyledi. Anlattıkları, öğretmenlerin sınıf içindeki sorunlara yönelik pratik destek talep ettiğini ve yönetim komitelerinin sorumluluklarının netleştirilmesi gerektiğini gösteriyor.
Öğretmen yönetimi destek ve hesap verebilirlik gerektiriyor
Devlet okullarında kalıcı kadrolar, geçici sözleşmeler, Rahat olarak bilinen geçici destek kadroları ve okulların kendi kaynaklarıyla finanse ettiği pozisyonlar dahil çeşitli statülerde öğretmenler görev yapıyor. Bu düzenlemeler, sınıfta benzer işleri yapan kişilere farklı ücret güvenceleri ve kariyer olanakları sunabiliyor.
Bakanlık raporuna atfedilen verilere göre toplam 180.103 öğretmen bulunuyor; bunların 89.214’ü kadrolu, 90.889’u ise diğer statülerde çalışıyor. Bu hesaba göre öğretmenlerin yarıdan biraz fazlası kadrolu pozisyonların dışında görev yapıyor.
Öğretmen yönetimine ilişkin değerlendirmelerde, kadro dağılımının yaklaşık 1990/91’e denk gelen 2047/48 BS’deki öğrenci sayılarına dayandığına da dikkat çekiliyor. Göç ve değişen yerleşim düzenleri, o tarihten bu yana çocukların hangi okullara gittiğini değiştirdi. Sonuçta bazı bölgelerde öğrenci sayısına kıyasla fazla personel bulunurken bazı bölgelerde öğretmen açığı yaşanıyor.
Atamalar, nakiller, yönetim komiteleri ve müdür seçimi üzerindeki siyasi etki sık dile getirilen şikâyetlerden biri. Bunun ülke genelindeki boyutu, doğrulanmış ulusal bir araştırmayla ölçülmedi. Somut yönetim sorunları arasında idare hazırlığı aranmadan kıdeme göre seçim yapılması, müdürlerin yetkilerinin sınırlı olması ve sınıf içi görevlerin denetiminin dengesiz yürütülmesi bulunuyor.
Kadrolu öğretmenler arasında Öğretmen Hizmet Komisyonunun seçme sınavını geçen ve mesleki eğitimini tamamlayan personel de var. Bu nedenle sonuçları iyileştirmek, işe alımın yanı sıra öğretmenlerin dağılımına, çalışma koşullarına, öğretim uygulamalarına ve adil performans değerlendirmesine de odaklanmayı gerektiriyor. Zorlanan öğretmenlere faydalı eğitim ve gelişme fırsatı sunulmalı; süregelen başarısızlık durumlarında ise hukuka uygun süreçlerle harekete geçilmeli.
Değerlendirme, geri bildirim, zaman ve güvenliğe işaret ediyor
Eğitim İnceleme Ofisinin matematik bulguları, okullarda daha yakından incelenmesi gereken alanları belirlemeye yardımcı oluyor. Sınıf zamanını etkili yöneten öğretmenlerin öğrencilerinin ortalama puanı 501,15 olurken zamanın kötü yönetildiği sınıflarda bu ortalama 472,27’de kaldı. Aradaki fark 28,88 değerlendirme puanı.
Öğretmenleri düzenli olarak derse giren öğrencilerin ortalama puanı 500,47; öğretmenlerin düzensiz olduğu yerlerde ise 484,36 oldu. Ödevlere sık geri bildirim verilmesi de daha yüksek puanlarla ilişkiliydi. Ödevin daha sık verilmesi tek başına neredeyse hiçbir fark yaratmadı: sık ödev verilenlerde ortalama 500,29, ödev verilmeyenlerde 500,13 oldu.
Buradan çıkarılacak pratik sonuç, öğretmenlerin ders zamanını nasıl kullandığını ve hatalara nasıl karşılık verdiğini incelemektir. Daha fazla ödev vermek, çocuğun bir yanıtın neden yanlış olduğunu ve sonraki problemi nasıl çözeceğini anlamasına yardımcı olmaktan farklıdır.
Güvenlik de bu tartışmanın bir parçası. Raporun akran zorbalığı analizinde yer alan öğrencilerin yüzde 58,8’i en az bir tür zorbalığa maruz kaldı. Bu öğrencilerin matematik puanı ortalama 492,96 iken zorbalığa maruz kalmadığını bildirenlerin puanı 505,48 oldu. Ev işleri ve ücretli çalışma da daha düşük matematik başarısıyla ilişkiliydi.
Coğrafya ve dil, geride kalanları belirliyor
10. sınıf değerlendirmesinde matematik ortalaması en düşük eyalet, 472,28 puanla Karnali oldu. Bagmati’de ortalama 517,17 olarak kaydedildi. Kırsal belediyelerdeki öğrencilerin ortalaması 479,57, belediyelerdeki öğrencilerin ortalaması ise 507,76 oldu.
Madhesh farklı bir sorun bileşimiyle karşı karşıya. Okul dışında kalan çocukların en yoğun olduğu bölge olmasına rağmen, değerlendirilen 10. sınıf öğrencilerinin matematik ortalaması 505 ile ulusal ortalama olan 500’ün üzerindeydi. Okula devam etmeyen çocuklara ulaşmak ve kayıtlı öğrencilerin öğrenmesini geliştirmek farklı gruplara odaklanmayı gerektiriyor.
Dhanusha, Mahottari, Sarlahi, Rautahat, Bara ve Parsa’da Nepal Müdürler Derneğinin düzenlediği toplantılarda müdürler, öğretmenler, öğrenciler, seçilmiş temsilciler ve belediyelerin eğitim personeli bir araya geldi. Toplantılarda okul koşulları ve yönetim sorunları ele alınarak iyileştirme çalışmalarında sınıf içi öğretimin yanı sıra yerel idareye de yer verildi.
Dil de bir başka sorun. Bazı devlet okulları, öğretmenlerin dile yeterince hâkim olmadığı durumlarda bile velilerin talebi üzerine İngilizce eğitime geçti. Matematik ve fen bilimlerinde çocuklar hem konuyu hem de konuyu açıklamak için kullanılan sözcükleri anlamakta zorlanabiliyor.
Çocukların anladığı bir dilde, konuyu doğru biçimde açıklayabilen öğretmenlerle ders yapmak öğrenmenin temel koşuludur. Okulun adında İngilizce ifadesinin bulunması bu çalışmaların yerini tutamaz.
Okulda kalmayı sağlamak da henüz tamamlanmamış bir görev
2073 BS’de 1. sınıfa kayıtlı 1.053.824 çocuğun 621.848’i, 2080 BS’de 8. sınıfta kayıtlı olarak kayda geçti. Bu, beklenen süre içinde 8. sınıfa ilerleyenlerin yaklaşık yüzde 59’una karşılık geliyor. Sınıf tekrarı, çocukların okuldan ayrılmasıyla birlikte bu tablonun bir parçasını oluşturuyor.
Ayrı devamlılık verilerine göre 8. sınıfa kadar okulda kalanların oranı yüzde 86,5; 10. sınıfa kadar kalanların oranı yüzde 66,9; 12. sınıfa kadar kalanların oranı ise yüzde 39,3. Ev içi iş yükü, erken yaşta evlilik ve maddi sıkıntılar özellikle yoksul aileler, Dalit çocuklar ve ötekileştirilmiş topluluklar üzerinde baskı oluşturuyor.
Değerlendirmeler ve okul kayıtları, sorunun yıllar içindeki seyrini gösteriyor:
- 2017-2020: 8. sınıf matematik başarısı 17 değerlendirme puanı geriledi.
- 2020: 3. sınıf sınavında öğrencilerin yüzde 10,2’sinin tek bir kelimeyi doğru okuyamadığı görüldü.
- 2023: 10. sınıf sınavında öğrencilerin yaklaşık yüzde 60’ının matematikte müfredatın asgari beklentilerini karşılayamadığı belirlendi.
- 2082 BS: Panchakanya ve Bhumikasthan’daki yerel sınavlarda başarı oranları sırasıyla yüzde 30,6 ve yüzde 20,52 oldu.
- 2025/26: Eğitim Bakanlığına 211,17 milyar rupilik ödenek ayrıldı.
Yerel yönetimler için çocukları okulda tutmak, ailelerle birlikte çalışmayı da gerektiriyor. Burslar, devamlılık desteği ve ağır ev içi sorumluluklar taşıyan çocuklara yardım, yalnızca sınıf içi derslerle çözülemeyecek baskıları hafifletebilir.
Başarılı devlet okulları pratik dersler sunuyor
Sonuçlar aynı belediye içinde bile büyük farklılıklar gösteriyor. Ghorahi’deki Jajuragaun Ortaokulunun SEE sınavındaki başarı oranı yüzde 84,3 olurken devlet okullarının ortalaması yüzde 39,34’te kaldı. Aynı belediyedeki başka bir okulda 66 öğrenciden yalnızca sekizi not alabildi.
Doti’de Sitaram Ortaokulu 45 öğrenciden 41’ini geçirirken beş devlet okulundan hiç öğrenci geçemedi. Bu farklar, okulların öğretimi nasıl düzenlediğine ve öğrencilere nasıl destek verdiğine odaklanmayı sağlıyor.
Kathmandu Üniversitesinin Chitwan’daki başarılı devlet okulları üzerine yaptığı bir araştırmada müdürlerin akademik liderliği, öğretmenlerin açıkça belirlenmiş sorumlulukları, veli katılımı, öğrencilerin etkin rol alması ve düzenli değerlendirme başarıdaki başlıca etkenler olarak belirlendi. Diğer okullar da bu uygulamaları inceleyip uyarlayabilir.
Dhangadhi’de devlet okullarının 8. sınıf başarı oranı 2079 BS’de yüzde 9,47’den 2082 BS’de yüzde 50,06’ya yükseldi. Bu artışta öğretmen eğitimi, teknoloji, altyapı ve belediyenin etkin katılımı etkili nedenler olarak gösterildi. Bağımsız öğrenme değerlendirmeleri, belediyeye bu sınav sonuçlarının ardındaki becerileri düzenli biçimde ölçme olanağı sağlayabilir.
Gündemdeki reform önerileri pratik bir sıra izliyor: üç ila altı ay içinde temel okuma, yazma ve aritmetik becerilerini değerlendirmek; bir ila iki yıl içinde öğretmen alımını ve müdür seçimini iyileştirmek; iki ila beş yıl boyunca temel öğrenme desteğini sürdürmek. Bunlar açıklanmış resmî hükümet takvimleri değil, önerilen sürelerdir. Hepsinin ortak amacı, her okulun öğrenme açıklarına verdiği yanıtı görünür ve ölçülebilir kılmaktır.
Öne Çıkanlar
- Nepal, 2025/26 için Eğitim Bakanlığına 211,17 milyar rupi ayırdı.
- 2023’te yapılan ulusal değerlendirmede 10. sınıf öğrencilerinin yaklaşık yüzde 60’ının matematikte asgari beklentileri karşılayamadığı görüldü.
- Bakanlığın 2080 BS istatistiklerine göre devlet okullarının yaklaşık yüzde 57’sinde 100’den az öğrenci vardı.
- Değerlendirme bulguları daha iyi sonuçları öğretmen devamlılığı, ders zamanının etkili kullanımı, geri bildirim ve zorbalıktan uzak olmakla ilişkilendiriyor.
- Yerel başarı örnekleri okul liderliğinin, açıkça belirlenmiş sorumlulukların, aile katılımının ve düzenli değerlendirmenin önemini ortaya koyuyor.
- Reform önerileri erken öğrenme değerlendirmelerini, personel ve yönetimin iyileştirilmesini, zorlanan çocuklara uzun vadeli desteği kapsıyor.






