Boş ofisler, onaylı çip alıcılarını mercek altına aldı
ABD Ticaret Bakanlığı, mülkiyet veya ticari bağlantıları Amerikan ulusal güvenlik kısıtlamaları kapsamındaki şirketlere uzanan firmaların da aralarında bulunduğu yaklaşık 24 Çinli şirketin Nvidia H200 yapay zekâ işlemcilerini satın almasına veya bu işlemcileri kullanıma sunmasına onay verdi. 7 Kasım 2026'da yayımlanan bir araştırmaya göre, onay alan New Matrix ve Maginfra şirketlerinin kayıtlı ofisleri görünüşe göre boştu.
İçindekiler
- Boş ofisler, onaylı çip alıcılarını mercek altına aldı
- Washington'ın lisans kuralları neleri şart koşuyor?
- New Matrix ve Maginfra neden dikkat çekiyor?
- Diğer şirket bağlantıları da incelemeyi genişletiyor
- İhracatın önünü açan süreç nasıl gelişti?
- Yüzde 25'lik vergi ve ABD'de test süreci
- Onaylar sınırlı teslimatla sonuçlandı
- Nvidia ve Ticaret Bakanlığı kontrollerini savunuyor
- Ayrı bir istihbarat kaygısı Kongrenin gündeminde
- Öne Çıkanlar
Yaklaşık 17 ay önce kurulan New Matrix, Pekin dışındaki bir sanayi parkında adres gösteriyordu. Ofisi boştu, şirketin adı bina rehberinde yer almıyordu ve yakındaki emlak yönetim şirketinin resepsiyon görevlisiyle yöneticisi, şirketin kaydının kendilerinde bulunmadığını söyledi. Şirket kayıtları, sahiplerini 2024'te Ticaret Bakanlığının ticaret kara listesine alınan Çinli özel sermaye şirketi Wise Road'a bağladı.
Bulgular, Washington'ın gelişmiş çiplerin Çin'e ihracatı için denetimli bir kanalı yeniden açma kararının arkasındaki kontrolleri gündeme taşıyor. Hükümetin Ocak 2026'da yürürlüğe giren kuralları, Çinli alıcıların müşterilerini taramasını ve ihracat kısıtlamalarına uymak için prosedürler benimsemesini şart koşuyor. Bu güvenlik önlemleri, donanımı hangi şirketlerin alacağını ve nasıl kullanacağını bilmeyi gerektiriyor.
H200 işlemciler, sohbet robotlarının arkasındaki modellerin eğitimi de dahil olmak üzere yoğun yapay zekâ çalışmalarına yönelik hesaplama gücü sağlıyor. Washington, bu teknolojinin Çin ordusuna ulaşmasını engellemeye çalışırken aynı hesaplama kapasitesi, gelişmiş çipleri ulusal güvenlik meselesi hâline getirdi.
Trump'ın ilk ve Biden yönetimleri döneminde Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyinde Çin direktörü olarak görev yapan Liza Tobin, hem hükümetin hem de Nvidia'nın yürüttüğü kontrolleri sorguladı.
"Ne Ticaret Bakanlığının ne de Nvidia'nın lisans koşullarına uyulduğundan emin olmak için gereken özeni gösterdiğine dair ciddi kaygılarım var," dedi.
Washington'ın lisans kuralları neleri şart koşuyor?
BIS olarak bilinen Sanayi ve Güvenlik Bürosu, gözden geçirilmiş lisans politikasını 13 Ocak 2026'da duyurdu. Kurallar, belirli güvenlik koşullarının karşılanması hâlinde Nvidia H200, AMD MI325X ve benzer işlemcileri içeren başvuruların tek tek incelenmesine izin veriyor.
BIS, başvuru sahiplerinin Çin'e yapılacak ihracatın, ABD'li müşterilerin şu anda erişebildiği küresel yarı iletken üretim kapasitesini azaltmayacağını göstermesi gerektiğini bildirdi. Çinli alıcıların, müşteri taraması da dahil olmak üzere ihracat mevzuatına uyum prosedürleri bulunmalı. Ayrıca çiplerin performansını ve güvenliğini doğrulamak için ABD'de bağımsız testlerden geçirilmesi gerekiyor.
Müşteri taraması, ürünü kimin satın aldığını ve bu alıcıya ya da ürünün kullanım amacına yönelik kısıtlamalar olup olmadığını kontrol etmek anlamına geliyor. Çipleri daha büyük yapay zekâ sistemlerinde bir araya getiren şirketler için bu kontroller, ilk alıcının ötesine geçerek tedarik zincirinin daha ilerideki müşterilerini de kapsayabiliyor.
Ticaret Bakan Yardımcısı ve Sanayi ve Güvenlik Müsteşarı Jeffrey Kessler, politikayı denetimleri korurken Amerikan teknolojisini desteklemenin bir yolu olarak sundu.
İhracat kontrolleri, ulusal güvenliği korurken teknolojideki değişimlere ayak uydurmalı. H200'ün Çin'e kontrollü koşullarda satışına izin vermek, Amerikan teknoloji ekosistemini güçlendirecek.
Politika, Başkan Donald Trump'ın 8 Aralık 2025'te onaylı Çinli müşterilere satışa izin verileceğini duyurmasının ardından geldi. Federal Register'da yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdi. Başvuru sahiplerinin ayrıca işlemcilerin Çin ordusu için kullanılmayacağını veya nihayetinde Çin ordusuna ulaşmayacağını teyit etmesi gerekiyor.
New Matrix ve Maginfra neden dikkat çekiyor?
New Matrix'in mülkiyet bağlantıları, ABD'nin Pekin'in stratejik açıdan hassas yarı iletken şirketlerini satın almasına yardım ettiği iddiasıyla 2024'te kara listeye aldığı Wise Road'a uzanıyor. Şirketin kamuya açık bilgilerinin sınırlı olması ve kayıtlı ofisinin boş bulunması, çipleri teslim alacak işletmenin kimliğini temel bir kaygı hâline getiriyor.
Onay alan bir diğer görece yeni şirket Maginfra'nın kayıtlı ofisi de görünüşe göre terk edilmişti. Şirket kayıtlarında, Çin ordusuyla bağlantısı nedeniyle ABD Varlık Listesi'ne alınan Çinli sunucu üreticisi Inspur ile ortak personel ve patentler bulunduğu görüldü. Her iki şirketin de devlet ortaklığı vardı.
Varlık Listesi, Ticaret Bakanlığının listelenen kuruluşlarla kontrollü Amerikan teknolojisini içeren ticari faaliyetlere lisans kısıtlamaları getiren bir aracı. Mülkiyetin, çalışanların ve ticari ilişkilerin incelenmesi, düzenleyicilerin ürünlerin ilk satışın ardından nereye gidebileceğini değerlendirmesine yardımcı oluyor.
Ne Ticaret Bakanlığı ne de Nvidia, lisans sürecinde New Matrix ve Maginfra'nın söz konusu bağlantılarının nasıl değerlendirildiğini kamuoyuna açıkladı. Temel mesele, onaylanan firmaların donanımın satın alınmasından kurulup kullanılmasına kadar tüm sürecini takip edip edemeyeceği.
Diğer şirket bağlantıları da incelemeyi genişletiyor
Onaylanan şirketlerden Zhejiang Yindun Cloud Technology'nin, askeri yüklenicilere hizmet sağladığı bilinen büyük bir Çinli bulut bilişim sağlayıcısı Range Intelligent Computing Technology Group ile bağlantıları vardı.
Range, Hebei eyaletinin savunma bürosunun yürüttüğü bir uydu programına bulut hizmetleri sağlıyor. Şirket, bu programı Çin'in ulusal savunma gelişimini destekleyen bir çalışma olarak tanımladı. Bulut hizmetleri, müşterilerin tüm donanıma sahip olmak yerine başka bir şirketin işlettiği hesaplama kaynaklarını kullanmasını sağlıyor.
Onaylanan firmalar arasında gösterilen Shanghai Jiatang da Çin ordusuna teknoloji sağlayan, devlete ait Datang Telecom'dan doğdu. Datang, askeri şifreleme teknolojileri geliştiren China Academy of Telecommunications Technology tarafından kontrol ediliyor. Askeri şifreleme, iletişim ve bilgileri korumak için kullanılan teknoloji.
Onaylanan grup, önde gelen ticari işletmeleri de kapsıyor. Baidu, BYD ve Tesla Shanghai'nin yanı sıra Alibaba, Tencent, ByteDance ve ZTE Kangxun Telecom da izin verilen şirketler arasında gösterildi. Bazı firmalara on binlerce H200 işlemcisi satın alma izni verildi ancak alımlar bu sınırlara ulaşmadı.
Büyük internet şirketleri, sistemleri bir araya getiren işletmeler ve küçük aracılar farklı roller üstleniyor. Bu nedenle düzenleyicilerin hem doğrudan alıcıyı hem de ortaya çıkan hesaplama sistemlerini sonunda çalıştırabilecek veya kullanabilecek kuruluşları değerlendirmesi gerekiyor.
İhracatın önünü açan süreç nasıl gelişti?
Washington'ın H200 politikası, Biden yönetimi döneminde başlatılan ve yıllarca süren kısıtlamaların ardından şekillendi. Nvidia Üst Yöneticisi Jensen Huang, Çin pazarına daha geniş erişim için kampanya yürütürken Trump yönetimi, satışları güvenlik koşulları ve hükümet gelirleriyle birleştiren bir çerçeve oluşturmaya çalıştı.
Başlıca gelişmeler birkaç tarihte yoğunlaşıyor:
- 2024: Ticaret Bakanlığı, Wise Road'u ticaret kara listesine aldı.
- 8 Aralık 2025: Trump, onaylı Çinli müşterilerin H200 işlemcileri ve benzer ürünleri satın alabileceğini duyurdu.
- Aralık 2025: İki partiden senatörlerden oluşan bir grup, gelişmiş yapay zekâ çipi ihracat kısıtlamalarının daha da gevşetilmesinin iki buçuk yıl süreyle engellenmesini önerdi.
- 13 Ocak 2026: BIS, gözden geçirilmiş lisans politikasını ve test koşullarını duyurdu.
- 14 Temmuz 2026: Kessler, Temsilciler Meclisindeki bir oturumda onaylı işlemcilerden çok küçük miktarların Çin'e ulaştığını söyledi.
- 7 Kasım 2026: Boş ofisler ve şirket bağlantılarına ilişkin bulgular, onaylı alıcılara yönelik incelemeyi yeniden gündeme taşıdı.
- 18 Kasım 2026: Temsilciler Meclisindeki üç komitenin Cumhuriyetçi başkanları, ayrı bir istihbarat kaygısı hakkında Huang'la bilgilendirme toplantısı talep etti.
Yüzde 25'lik vergi ve ABD'de test süreci
H200 satışlarına ilişkin düzenleme kapsamında Tayvan'da üretilen çiplerin Çin'e ulaşmadan önce ABD'den geçmesi gerekiyor. Bu güzergâh, bağımsız Amerikan testlerinin yapılmasına ve değer üzerinden yüzde 25 gümrük vergisi alınmasına olanak tanıyor.
Daha önce yayımlanan bir haberde, kısıtlamaların gevşetilmesinin parçası olarak Nvidia'nın ilgili Çin satışlarının yüzde 15'ini ABD hükümetine vermeyi kabul ettiği aktarılmıştı. H200'e ilişkin sonraki düzenlemede ise çiplerin ABD'den geçişine bağlı yüzde 25'lik bir gümrük vergisi belirtiliyor.
Test şartı doğrudan işlemcileri kapsıyor. Kessler, 14 Temmuz'daki Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi oturumunda, başvuru sahiplerinin gerçek çip performansının beklenen düzeyle eşleştiğinin, bu düzeyi aşmadığının doğrulanması da dahil olmak üzere sıkı ulusal güvenlik koşullarını karşılaması gerektiğini söyledi.
Alıcı taraması ise işlemin başka bir yönünü ele alıyor: Test edilen donanımı kimin teslim aldığı ve sonrasında donanıma ne olduğu. Bir işlemci gerekli teknik özellikleri karşılayabilir; yine de müşteri, müşterinin iş ortakları ve kullanım amacı dikkatle incelenmelidir.
Onaylar sınırlı teslimatla sonuçlandı
Kessler, 14 Temmuz'da milletvekillerine lisanslar kapsamında Çin'e yalnızca çok az miktarda Nvidia işlemcisi gönderildiğini söyledi. Alıcıların kimliğini açıklamayı veya sevkiyat miktarını vermeyi reddetti.
Nvidia daha sonra, Çin merkezli müşterilere yapılan H200 sevkiyatlarının temmuzda sona eren çeyrekte veri merkezi gelirinin yüzde 1'inden azını oluşturduğunu bildirdi. Şirket ağustosta, cari çeyreğe ilişkin gelir tahmininin Çin'e veri merkezi satışının olmayacağı varsayımına dayandığını söyledi.
Pekin'in kendi ithalat kontrolleri, akışın neden sınırlı kaldığını açıklamaya yardımcı oluyor. Çinli düzenleyiciler, kısmen yerli yarı iletken üreticilerini desteklemek amacıyla onay süreçlerini sıkılaştırdı. ABD'nin ihracat izni ile Çin'in ithalat izni birbirinden ayrı kararlar; bu nedenle alıcılar her iki hükümetin kararına da bağlı.
Darboğazın boyutu, 6 Kasım'da yayımlanan Hong Kong'daki çip stokuna ilişkin haberde anlatıldı: Orada yaklaşık 600 bin H200 işlemcisi beklerken, bazı büyük Çinli internet şirketlerinin her birine yaklaşık 10 bin çip ulaştığı bildirildi. Bekleyen stok, bu büyüklükteki tek bir tahsisin yaklaşık 60 katıydı.
Dolayısıyla Çinli yapay zekâ geliştiricileri için lisans, anında hesaplama gücü sağlamak yerine donanıma ulaşmanın olası bir yolunu sunuyor. Müşterilerin çipleri kullanabilmesi için ürünlerin ithalat onaylarından geçmesi, bir tesise ulaşması ve kurulması gerekiyor.
Nvidia ve Ticaret Bakanlığı kontrollerini savunuyor
BIS, ulusal güvenlik risklerine karşı lisans başvurularını dikkatle incelediğini bildirdi. Kurum, denetim faaliyetlerinin göstergesi olarak 2025'te ihracat ihlalleri nedeniyle kesilen 324 milyon dolarlık cezaya ve 2026'da 90'dan fazla denetim görevlisinin işe alınmasına işaret etti.
Nvidia, Çin'deki faaliyetlerini savundu ve Çin ordusunun Amerikan işlemcilerine dayanmak için pek az nedeni olduğunu ileri sürdü. Şirket sözcüsü John Rizzo, şirketin önceliklerini ve askeri talebe ilişkin değerlendirmesini anlattı.
Çin ordusunun Amerikan teknolojisine bel bağlaması hiç mantıklı değil," dedi Rizzo. Nvidia, "teknolojimizin ilkini, en iyisini ve en büyük bölümünü Amerika'da satıyor.
Şirket ayrıca Pekin'in H200 ithalatına getirdiği kısıtlamaların Çinli çip üreticilerini desteklemeyi amaçladığını, Nvidia'nın sınırlı ihracatının ise Amerikan istihdamını ve üretimini desteklediğini söyledi.
Milletvekilleri kısıtlamaların sıkılaştırılması için baskıyı sürdürüyor. Temmuzdaki oturumda Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Brian Mast, Ticaret Bakanlığından Çin'in Nvidia'nın daha güçlü Blackwell çiplerini edinmesini engellemesini istedi. Ayrıca ChangXin Memory Technologies, Yangtze Memory Technologies, Tencent ve Alibaba'nın daha fazla kısıtlamaya tabi tutulup tutulmaması gerektiğini sordu. Kessler, bu tür şirketlere ihracat izni verilirken Ticaret Bakanlığının büyük bir dikkatle hareket etmesi gerektiğini söyledi.
Ayrı bir istihbarat kaygısı Kongrenin gündeminde
Temsilciler Meclisindeki üç komitenin Cumhuriyetçi başkanları, ABD istihbarat kurumlarının Çin istihbaratının bir unsuru olarak değerlendirdiği bildirilen bir kadınla bağlantıları konusunda Huang'la 18 Kasım'da bilgilendirme toplantısı yapılmasını istedi.
Bu kadın, Çinli müşterilere hizmet veren Güneydoğu Asya'daki veri merkezlerini işleten ve çip kaçakçılığı şüphesiyle soruşturulan Megaspeed'de çalışıyordu. Nvidia, Çinli kuruluşlarla ilişkilerinin olağan ticari faaliyetler olduğunu ve hassas bilgi alışverişi içermediğini söyledi.
Denizaşırı veri merkezlerine erişim, Amerikan yetkililer için bir başka kaygı hâline geldi. Çinli yapay zekâ şirketleri, Çin ana karası dışındaki bilişim hizmetlerinden yararlanabiliyor. Bu nedenle bir çipin bulunduğu yer, teknolojinin kapasitesini nihayetinde kimin kullandığını değerlendirmenin yalnızca bir parçası.
Talep edilen bilgilendirme toplantısı, yönetimin lisans sistemini savunduğu bir dönemde Kongrenin baskısını artırıyor. Kısıtlamaların daha da gevşetilmesini önlemeye yönelik Senato önerisi, Temsilciler Meclisinin yeni nesil işlemcilere yönelik incelemesi ve onaylı H200 alıcıları hakkındaki sorular, Washington'ın ne ölçüde erişime izin vermesi ve bu erişimi nasıl denetleyebilmesi gerektiği konusuna odaklanıyor.
Öne Çıkanlar
- Yaklaşık 24 Çinli şirket, kısıtlamalara tabi firmalarla veya askeri tedarikçilerle bağlantılı şirketler de dahil olmak üzere Nvidia H200 işlemcilerini satın alma ya da kullanıma sunma izni aldı.
- New Matrix ve Maginfra'nın kayıtlı ofisleri görünüşe göre boştu. Şirket kayıtları, sahiplerini veya faaliyetlerini Wise Road ve Inspur'a bağladı.
- BIS kuralları, müşteri taramasını, ABD'li alıcıların erişebildiği üretim kapasitesinin korunmasını ve çiplerin ABD'de bağımsız olarak test edilmesini şart koşuyor.
- H200 düzenlemesi yüzde 25'lik bir gümrük vergisi içerirken Çin'in ithalat kısıtlamaları teslimatları sınırlamayı sürdürüyor.
- BIS, denetimlerini savunurken 2025'te ihracat ihlallerinden 324 milyon dolar ceza kesildiğini ve 2026'da 90'dan fazla denetim görevlisinin işe alındığını belirtti.
- Temsilciler Meclisi komite başkanları, ayrı bir istihbarat bağlantısı iddiası nedeniyle Jensen Huang'la 18 Kasım'da bilgilendirme toplantısı yapılmasını istedi. Nvidia, hassas bilgi alışverişi olmadığını söyledi.






