Malezya, 50 Milyon RM’lik Ödemenin Ardından Hukuki Soruları Gerekçe Göstererek Necip’in Ev Hapsini Erteledi

9 dakikalık okuma
Malaysia Defers Najib's House Arrest After RM50 Million Payment, Citing Legal Questions

Para cezası ödendi, mahkeme kararı çıkarıldı, nakil beklemeye alındı

Malezya Başsavcılık Makamı, partisinin 50 milyon RM para cezasını ödemesi ve Kuala Lumpur Yüksek Mahkemesinin Necip Razak’ın 23 Ağustos 2028’e kadar ev hapsinde tutulmak üzere salıverilmesini öngören bir karar çıkarmasının ardından, 6 Kasım 2026’da Necip’in ev hapsine naklinin geçici olarak ertelenmesini istedi.

İçindekiler
  1. Para cezası ödendi, mahkeme kararı çıkarıldı, nakil beklemeye alındı
  2. Af kararının ifadesi neden önemli?
  3. İkinci ceza, kararın sonuçlarını büyütüyor
  4. Avukatlar nakli erteleme yetkisine itiraz ediyor
  5. Konutu cezaevi ilan edildi
  6. UMNO, para cezası ödendikten sonra kaygıların neden gündeme geldiğini soruyor
  7. Necip’in ailesi gelişine hazırlanmıştı
  8. Loke, kabineden ayrılmasını ev hapsine bağlıyor
  9. Necip bu noktaya nasıl geldi?
  10. Öne Çıkanlar

Anlaşmazlığın odağında, para cezasının ödenmesinin eski başbakanın SRC International yolsuzluk davasındaki cezasının evde infaz edilmeye devam etmesi mi, yoksa hukuken tamamlanması mı anlamına geldiği sorusu yer alıyor. Yanıt, 1Malaysia Development Berhad davasındaki 15 yıllık ayrı hapis cezasının ne zaman başlayacağını da etkiliyor.

Necip’in avukatları daha sonra onun Kajang Cezaevi’nde kaldığını doğruladı. Oysa daha önceki bir görgü tanığı anlatımında, konvoy eşliğinde cezaevi yerleşkesinden çıkan gümüş renkli bir araçta olduğu belirtilmişti. Başsavcılık Makamı, hukuki sorular açıklığa kavuşturulana kadar mevcut tutukluluk yerinde kalması gerektiğini söyledi.

Nakil için çeşitli hazırlıklar önceden tamamlanmıştı. Birleşik Malay Ulusal Örgütü UMNO, para cezasını halktan toplanan bağışlarla ödediğini açıkladı. Necip’in Kuala Lumpur’daki konutu da cezaevi ilan edilmişti; bu karar, 4.559 metrekarelik bir mülkteki tüm binaları kapsıyordu.

Erteleme, ev hapsi koşullarının yerine getirildiğini söyleyen Necip’in avukatları ve UMNO liderlerinin hemen itirazına yol açtı. Ayrıca Ulaştırma Bakanı Anthony Loke’un kabineden istifasını tetikleyeceğini söylediği anı da erteledi.

73 yaşındaki Necip, 2009-2018 yılları arasında Malezya’yı yönetti ve herhangi bir yanlış yaptığını sürekli olarak reddetti. SRC International fonlarından 42 milyon RM’nin söz konusu olduğu mahkûmiyetinin ardından 23 Ağustos 2022’den bu yana cezaevinde.

Reklam

Af kararının ifadesi neden önemli?

Başsavcılık Makamı, Kral Sultan İbrahim’in 18 Eylül 2026’da verdiği Şartlı Af Kararı’nın iki olası yorumunu ortaya koydu. Karar, 50 milyon RM’lik para cezasının ödenmesi ve koşullara uyulması şartıyla Necip’in cezasının kalan kısmını 23 Ağustos 2028’e kadar ev hapsinde çekmesine izin veriyor.

İlk yoruma göre ödeme yalnızca para cezasını karşılıyor. Necip’in SRC International davasındaki hapis cezası 23 Ağustos 2028’e kadar devam ediyor ve bu cezanın infaz yeri konutu oluyor.

Başsavcılık Makamı, açıklamasında bu yorumu şöyle ifade etti:

Bu yoruma göre ev hapsi, hapis cezasının kalan kısmının infazı için alternatif bir yöntem veya yerdir; hapis cezasının sona ermesi anlamına gelmez.

İkinci yoruma göre ise para cezasının ödenmesi, affın tümüyle yürürlüğe girmesini ve hapis cezası da dahil olmak üzere SRC International davasındaki cezanın tamamının sona ermesini sağlıyor.

6 Kasım tarihli Yüksek Mahkeme’nin Para Cezasının Ödenmesi Üzerine Tahliye Kararı da bununla bağlantılı bir soru doğuruyor. Başsavcılık Makamına göre karar, derhal salıverilmeyi öngörürken Necip’in cezasının kalan kısmını 23 Ağustos 2028’e kadar ev hapsinde çekmesi gerektiğini de belirtiyor. Yetkililerin bu talimatların nasıl birlikte uygulanacağını belirlemesi gerekiyor.

Başsavcılık Makamı, geçici ertelemenin kraliyet kararının ve mahkeme emirlerinin doğru biçimde uygulanmasını güvence altına almayı amaçladığını söyledi. İnceleme ve açıklığa kavuşturma sürecinin ardından ek adımlar atılacağını belirtti; ancak sürecin ne zaman tamamlanacağına ya da duruşma tarihine ilişkin bir açıklama yapmadı.

İkinci ceza, kararın sonuçlarını büyütüyor

Necip’in 1MDB davasındaki ayrı cezasının, SRC International cezasını tamamlamasının ardından başlaması planlanıyor. Bu nedenle cezanın ne zaman tamamlanmış sayılacağı, mevcut tutukluluk düzenlemeleri açısından belirleyici önem taşıyor.

Bir mahkeme, Aralık 2025’te ayrı bir yolsuzluk ve kara para aklama davasında Necip’i 15 yıl daha hapis cezasına çarptırdı. Necip bu karara itiraz ediyor. Davada ayrıca 11,4 milyar RM para cezası verildi.

Başsavcılık Makamı, 1MDB cezasının SRC International cezasının ardından infaz edilmesini gerektiren mahkeme kararına atıfta bulundu. Ayrıca Yüksek Mahkemenin 14 Ekim 2026’da 1MDB cezasının infazını durdurma başvurusunu reddetmesine de dikkat çekti.

Reklam

SRC cezası Ağustos 2028’e kadar devam ederse sonraki ceza da bu takvimi izleyecek. Para cezasının ödenmesi SRC cezasını hukuken şimdi sona erdiriyorsa, yetkililerin bunun 1MDB cezasının başlangıcı açısından ne anlama geldiğini çözmesi gerekiyor. Anlaşmazlığın Necip’in nerede tutulacağının ötesine geçmesinin nedeni bu.

Necip’in hukuk ekibi farklı bir görüşte. Shafee & Co, 1MDB davasındaki ayrı yargı sürecinin, SRC International davasında kraliyet affını uygulama yükümlülüğünü değiştirmediğini söyledi. Firma, affın etkisine ilişkin soruların Yüksek Mahkeme tarafından karara bağlanması gerektiğini belirtti.

Avukatlar nakli erteleme yetkisine itiraz ediyor

Shafee & Co, cezaevi hizmetleri başkanından Necip’in nakil işlemini gecikmeden tamamlamasını istedi ve Başsavcılık Makamı’na açıklamasını geri çekme çağrısında bulundu. Firma, makamın kralın af yetkisini kullanmasını askıya alma yetkisi olmadığını savundu.

Necip’in avukatları açıklamalarında bu görüşü şöyle dile getirdi:

Başsavcının kraliyet affı yetkisinin kullanılmasını durdurma yetkisi yoktur.

Avukatlar, 50 milyon RM’nin Kuala Lumpur Yüksek Mahkemesine tam olarak ödendiğini ve mahkemenin ardından Kajang Cezaevi’nden sorumlu yetkililere mühürlü bir karar gönderdiğini söyledi. Avukat Farhan Shafee, para cezasının ödenmesinin ardından mahkemenin kararı çıkardığını doğruladı.

Shafee & Co zamanlamaya da itiraz etti. Firma, eylül ayındaki açıklamada ödemenin ev hapsi koşulu olarak sunulduğunu ve Başsavcılık Makamı’nın yorumuna ilişkin kaygılarını dile getirmesinden önce yedi hafta geçtiğini söyledi.

Avukatlar, başsavcının krala danışmanlık yapan Af Kurulu toplantısına katıldığını ve kaygılarını orada dile getirmesi gerektiğini belirtti. Geriye kalan anlaşmazlığın Necip’i Kajang Cezaevi’nde tutmak için kullanılmak yerine bir yargıcın önüne taşınması gerektiğini savundu.

Konutu cezaevi ilan edildi

İçişleri Bakanı Saifuddin Nasution Ismail, Necip’in Taman Duta’daki No. 11, Jalan Langgak Duta adresinde bulunan mülkünü 1995 Cezaevleri Yasası’nın 3. maddesi uyarınca cezaevi ilan etti. Karar 6 Kasım’da Federal Resmî Gazete’de yayımlandı.

İlan, tüm binaları ve 4.559 metrekarelik araziyi kapsıyor. Belirtilen amacı, hukuka uygun biçimde gözetim altında tutulan kişilerin hapsedilmesi veya gözaltında tutulması.

Necip’in avukatları, bunun önerilen naklin onu hukuken cezaevi olarak belirlenmiş iki yer arasında taşıyacağı anlamına geldiğini söyledi. Shafee & Co düzenlemeyi şöyle tarif etti:

Müvekkilimizi oraya götürmek onu hukuki gözetimden çıkarmıyor; yalnızca resmî gazetede ilan edilmiş bir cezaevinden diğerine naklediyor.

Reklam

Bu ilan, ev hapsi önerisine hukuki bir mekân kazandırıyor. Uygulamadaki kurallar ise tartışmanın bir başka boyutu. Planlanan düzenlemenin, Necip’in cezayı cezaevi idaresinin gözetiminde tek başına çekmesini ve aile ziyaretlerinin kısıtlanmasını gerektireceği belirtilmişti.

Eski başbakan ve içişleri bakanı, Bersatu Partisi Genel Başkanı Muhyiddin Yassin, hükümet ve İçişleri Bakanlığından düzenlemeleri ve usulleri açıklamalarını istedi. Kısıtlamaların sıradan bir cezaevindekilere benzer olup olmayacağını sordu.

Muhyiddin, ek yasal düzenlemelere ihtiyaç varsa bunun Mecliste ele alınması gerektiğini söyledi:

Ev hapsini düzenleyen bir yasa henüz yoksa mevcut düzenlemeler neler? Özel bir yasaya ihtiyaç varsa taslağı hazırlanıp Meclise sunulmalı.

UMNO, para cezası ödendikten sonra kaygıların neden gündeme geldiğini soruyor

UMNO, para cezasının ödeme işlemlerini 6 Kasım sabahı Kuala Lumpur Yüksek Mahkemesinde tamamladığını söyledi. Necip’in özel kalem müdürü Ahmad Lutfi Azhar, idari işlemleri tamamlamak için saat 11.30’da mahkemeye gitti.

Parti, yaklaşık 12,3 milyon ABD dolarına karşılık gelen 50 milyon RM’yi halka açık bir kampanyayla topladı. Ardından Necip Razak Dayanışma Fonu’na ait özel hesabın kapatıldığını duyurarak bu amaçla halktan başka bağış alınmasına gerek kalmadığını açıkladı.

UMNO’nun enformasyon şefi ve Malezya Hukuk ve Kurumsal Reform Bakanı Azalina Othman Said, Başsavcılık Makamı’nın kaygılarını ne zaman belirlediğini ve ödeme kayda geçirildikten, mahkeme kararı çıkarıldıktan sonra neden gündeme getirdiğini sordu.

Azalina, parti görevi kapsamında yaptığı açıklamada ertelemenin hukuki dayanağının açıklanmasını istedi:

UMNO, Başsavcılık Makamı’nın hükümetin başlıca hukuk danışmanı olarak konumuna saygı duyuyor. Parti, ev hapsinin uygulanmasının ertelenmesine ilişkin hukuki dayanağı AGC’nin derhal açıklamasını istiyor.

UMNO Genel Sekreteri Asyraf Wajdi Dusuki de karara itiraz etti. Kralın Federal Bölgeler Af Kurulu aracılığıyla koşulları belirlediğini ve bu koşulların yerine getirildiğini söyledi. Ona göre uygulamanın ertelenmesi kraliyet kararına saygısızlık anlamına geliyordu.

Başsavcılık Makamı, amacının kralın kararına itiraz etmek ya da kararı geçersiz kılmak değil, bu karar ve ilgili mahkeme emirlerini doğru biçimde uygulamak olduğunu savundu.

Necip’in ailesi gelişine hazırlanmıştı

Necip’in kızı Nooryana Najwa, ailenin 6 Kasım’da eve dönmesini beklediğini ve onu karşılamak için hazırlandığını söyledi. Para cezasının öğle saatlerinde ödenmesinin ardından ailenin ev hapsine ilişkin bir mahkeme kararı aldığını belirtti.

Reklam

Nooryana, kararın Kajang Cezaevi’ne götürüldüğünü ve ailenin cezaevi görevlilerinin Necip’i eve getireceğini düşündüğünü söyledi. Anlatımına göre beklenen varış saati önce 17.00’den 20.30’a alındı.

Aile, İçişleri Bakanlığının nakli ertelemek istediğine dair bilgiyi saat 14.00 civarında aldığını, ancak mahkeme kararının yeterli olduğuna inandığı için beklemeyi sürdürdüğünü söyledi. Başsavcılık Makamı daha sonra erteleme çağrısı yapan açıklamasını yayımladı.

Nooryana, dayanışma fonuna katkıda bulunanlara teşekkür etti ve para kabul edilmeden önce ek koşulların neden bildirilmediğini sorguladı. Hukuki tartışmaları Necip’in avukatlarına bırakacağını söyledi.

Aile açısından, Necip’in evde olacağı beklentisiyle başlayan gün, hukuk ekibinin onun Kajang Cezaevi’nde kaldığını doğrulamasıyla sona erdi.

Loke, kabineden ayrılmasını ev hapsine bağlıyor

Ulaştırma Bakanı Anthony Loke, Necip cezasını evde çekmeye başladığında istifa edeceğini söyledi. Loke, Başbakan Enver İbrahim’in iktidardaki Pakatan Harapan koalisyonunun bir parçası olan Demokratik Eylem Partisine liderlik ediyor.

Loke, şartlı affı protesto etmek amacıyla eylül ayında kabineden ayrılma niyetini ilk kez açıklamıştı. Daha sonra Enver’in kendisinden ev hapsi başlayana kadar geçici olarak görevde kalmasını istediğini söyledi.

Loke, 6 Kasım’da istifasını neyin tetikleyeceğini açıkladı:

Necip evine adım attığı an ben de istifa edeceğim.

Loke, bu tutumun parti kararı olduğunu söyledi. DAP’ın kralın anayasal yetkilerine saygı duyduğunu, ancak Malezya ekonomisine ve itibarına zarar veren bir skandala karışmış bir kişinin ev hapsine alınmasına karşı çıktığını belirtti.

Loke ayrıca idari konuları sonuçlandırmak ve devir teslim için hazırlık yapmak üzere kabine ve bakanlık yetkilileriyle görüştüğünü söyledi. Doğu Sahili Demiryolu Hattı ile Johor Bahru-Singapur Hızlı Transit Sistemi bağlantısının planlandığı gibi faaliyete başlayacağını ve milletvekili olarak katkı sunmayı sürdüreceğini belirtti.

Necip bu noktaya nasıl geldi?

Necip’in mevcut tutukluluk süreci, 42 milyon RM’nin söz konusu olduğu SRC International davasıyla başladı. Bu davada yetkiyi kötüye kullanma, güveni kötüye kullanma ve kara para aklama suçlarından mahkûm edildi. İlk cezası 12 yıl hapis ve 210 milyon RM para cezasıydı.

Öne çıkan tarihler, cezanın mevcut anlaşmazlığa nasıl dönüştüğünü gösteriyor:

  • Temmuz 2020: Necip, SRC International davasında ilk kez 12 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
  • 23 Ağustos 2022: Federal Mahkemenin mahkûmiyet kararını onaması üzerine cezasını çekmeye başladı.
  • Ocak 2024: Kraliyet affıyla hapis cezası altı yıla, para cezası 50 milyon RM’ye indirildi.
  • Aralık 2025: İtiraz ettiği 1MDB davasında ayrı bir 15 yıl hapis cezası aldı.
  • 18 Eylül 2026: Kral Sultan İbrahim, 23 Ağustos 2028’e kadar ev hapsine izin veren şartlı affı verdi.
  • 14 Ekim 2026: Yüksek Mahkeme, 1MDB cezasının infazını durdurma başvurusunu reddetti.
  • 6 Kasım 2026: UMNO para cezasını ödedi, Yüksek Mahkeme tahliye kararını çıkardı ve Başsavcılık Makamı ev hapsinin ertelenmesini istedi.
Reklam

Ocak 2024’teki af, hapis cezasını yarıya indirdi. Para cezasını da 160 milyon RM azaltarak 210 milyon RM’den 50 milyon RM’ye düşürdü. Eylül 2026’daki karar ise koşullara bağlı olarak SRC cezasının kalan kısmının evde çekilmesini öngördü.

Daha geniş kapsamlı 1MDB skandalı, 2009’da Necip döneminde altyapı ve kentsel kalkınmayı desteklemek amacıyla kurulan bir yatırım fonuyla ilgiliydi. ABD’li soruşturmacılar, 4,5 milyar ABD dolarına kadar paranın başka yerlere aktarıldığını ve 1 milyar ABD dolarından fazlasının Necip’le bağlantılı hesaplara ulaşmış olabileceğini tahmin etti.

Savcılar, paranın paravan şirketler ve karmaşık işlemler aracılığıyla aktarıldığını; elde edilen gelirlerin lüks mülkler, bir yat ve değerli sanat eserleri almak için kullanıldığını anlattı. Düzeni organize etmekle suçlanan finansör Jho Low firari durumda. Necip, daha geniş kapsamlı operasyon için günah keçisi ilan edildiğini söylüyor.

Öne Çıkanlar

  • Başsavcılık Makamı, UMNO’nun Necip’in 50 milyon RM’lik para cezasını ödemesinin ardından ev hapsinin ertelenmesini istedi.
  • Temel soru, ödemenin SRC International cezasını tamamlayıp tamamlamadığı ya da cezanın 23 Ağustos 2028’e kadar evde çekilmeye devam edip etmeyeceği.
  • Yanıt, 1MDB davasındaki 15 yıllık ayrı hapis cezasının ne zaman başlayacağını etkiliyor.
  • Necip’in avukatları, Başsavcılık Makamı’nın affı erteleyemeyeceğini ve sorularını Yüksek Mahkemeye taşıması gerektiğini söylüyor.
  • Necip’in Taman Duta’daki konutu, 1995 Cezaevleri Yasası uyarınca cezaevi ilan edildi.
  • Ulaştırma Bakanı Anthony Loke, Necip ev hapsine başladığında istifa edeceğini söylüyor.
  • Necip’in hukuk ekibi, ertelemenin ardından onun Kajang Cezaevi’nde kaldığını doğruladı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir