Onaylanan her satışta yeni 99 yıllık kira süresi
Altyapı Bakanı Dr. Abdulla Muththalib, eylül ayının sonlarında din âlimleriyle yaptığı ve kayda alınarak sızdırılan bir toplantıda, Rasmalé’deki mülklerin kira sürelerinin onaylı bir alıcı mülkü her satın aldığında 99 yıl olarak yeniden başlayacağını söyledi. Açıklaması, Eagle Hills ile yürütülen Maldives Waterfront and Marina projesi konusundaki anlaşmazlığın merkezine hükümetin her satıştaki rolünü yerleştiriyor.
İçindekiler
- Onaylanan her satışta yeni 99 yıllık kira süresi
- Kira süresinin yeniden başlaması nasıl işleyecek?
- Dini itirazlar sözleşme tartışmasına girdi
- Borç baskısı hükümetin savunmasını şekillendiriyor
- Kundaklama iddiaları yeni bir tutuklama kararına yol açtı
- Hamaklı protesto ağaç kesimini durdurdu
- 48 küçük araziyi kimler satın alabilir?
- Arazi kararlarının önemli tarihleri
- Döviz büroları çevrimiçi bildirim sistemine geçiyor
- Sağlık hizmetleri, cesaret ödülü ve tatil
- Öne Çıkanlar
Anlattığı düzenlemeye göre hükümet mevcut kira sözleşmesini iptal edecek, bir ücret tahsil edecek ve 99 yıl süreli yeni bir kira sözleşmesi düzenleyecek. Her devir için hükümetin onayı gerekecek. Böylece alıcı, satıcının kira sözleşmesinde kalan süreyi devralmak yerine yeni bir 99 yıllık süre elde edecek.
Muththalib, kayıtta düzenlemenin amacını şöyle açıkladı:
değer kaybetmeyen bir mekanizma
Bakan, yatırımcıların bir mülkün zaman geçtikçe değerini koruyacağına güven duyması gerektiğini söyledi. Bu açıklama, daha önce yaptığı kamuya açık açıklamalarla birlikte değerlendiriliyor: Muththalib hiç kimsenin kira sözleşmesini yenileyemeyeceğini veya bir mülke sonsuza kadar sahip olamayacağını söylemiş, Cumhurbaşkanı Mohamed Muizzu ise kira sözleşmelerinin otomatik olarak yenilenmeyeceğini belirtmişti.
Tartışma, Büyük Malé’nin başka bölgelerindeki arazi kararlarının bölge sakinleri için doğrudan sonuçlar doğurduğu bir dönemde yaşanıyor. Bir aktivist Villimalé’deki bir banyan ağacına tırmanarak kesim çalışmalarını durdururken, konut bakanlığı uygun komşu mülk sahipleri ve ortak sahiplerine 48 küçük devlet arazisi satmaya hazırlanıyor.
Kira süresinin yeniden başlaması nasıl işleyecek?
Kira sözleşmesi, bir kişiye belirli bir süre boyunca bir mülkü kullanma hakkı verir. Normalde kalan süre her yıl kısalır. Muththalib’in önerdiği mekanizmaya göre hükümetin onayladığı bir satışla bu süre yeniden başlayacak ve yeni alıcıya 99 yıl verilecek.
Yatırımcılar açısından avantajı açık: Daha sonraki bir alıcı, ilk alıcıyla aynı uzunlukta kullanım süresi elde edebilir. Hükümet açısından ise onay şartı, mülkü kimin edinebileceğine dair karar yetkisini korurken devir ücreti her satışı devletin taraf olduğu bir işlem hâline getirecek.
Muththalib, kira süresi sona erdiğinde neler olabileceğini de ele aldı. Turizm sektöründeki düzenlemelerden örnek vererek, hükümetin mülkü geri alıp üzerindeki varlıklar için tazminat ödemesi ya da başka bir işletmecinin tazminat ödeyerek yeni bir kira sözleşmesi alacağı bir ihale süreci düzenlemesi seçeneklerini anlattı.
Önerilen yenilemenin hayata geçirilmesini sağlayacak yasal düzenlemenin içeriği, devir ücretinin miktarı ve alıcıların onaylanmasında kullanılacak ölçütler toplantı hakkındaki açıklamada belirtilmedi. Bu ayrıntılar hem ileride satış yapmayı planlayan alıcılar hem de devletin kontrol yetkisini nasıl kullanacağını anlamak isteyen vatandaşlar açısından önem taşıyor.
Dini itirazlar sözleşme tartışmasına girdi
Muththalib, ana geliştirici sözleşmesinde Rasmalé’de Noel dâhil başka dinlere ait bayramların kutlanmasının açıkça yasaklanacağını söyledi. Ana geliştirici sözleşmesi, bir projeyi yöneten şirketin temel sorumluluklarını ve koşullarını belirler.
Bakan ayrıca Eagle Hills Yönetim Kurulu Başkanı Mohamed Alabbar’ı Siyonistlerle bağlantıları olduğu yönündeki iddialara karşı savundu. İddia edilen bağlantıların geçmişte kaldığını söyledi. Muththalib, yolsuzluğu ve aracılara yer verilmesini önlemek amacıyla müzakerelerin gizli ve doğrudan Alabbar’la yürütüldüğünü belirtti.
Muhalefetteki Maldiv Demokratik Partisi’nin Ulusal Konsey üyesi Abdullah Rasheed Hassan, projenin durdurulması çağrısında bulundu. Yabancı çıkarların ülkenin İslami kimliğini ve birliğini zayıflatmayı amaçladığını öne sürdü; 900 yılı aşkın geçmişe sahip olduğunu söylediği bir İslam devletini değiştirmek için yabancı Siyonist hükümetlerin çalıştığını iddia etti.
Rasheed ayrıca milyarderlerin küçük bir ülkeye neden milyonlarca ya da milyarlarca rufiyaa yatıracağını sorgulayarak gizli amaçlar bulunduğunu ileri sürdü. İtirazlarında din ve ulusal denetimi projeye karşı yürüttüğü kampanyanın merkezine koydu. Muththalib’in yanıtı ise sözleşmede önerilen kısıtlamalara, devirler için hükümet onayına ve kira düzenlemesinin ticari gerekçelerine odaklandı.
Borç baskısı hükümetin savunmasını şekillendiriyor
Konut Devlet Bakanı Ahmed Nazim Mohamed, sızdırılan görüşmelerde Rasmalé için farklı bir savunma sundu. Anlaşmaya karşı çıkanların Hindistan hükümeti ile Maldivler’in turizm sektörüne bağımlılığının azalmasından çekinen turizm işletmeleri olduğunu öne sürdü.
Nazim, Hindistan’ın Maldivler’in 50 milyon ABD dolarlık borç ödemesini erteleme talebine son güne kadar yanıt vermediğini ve bunun ülkeyi temerrüde düşmenin eşiğine getirdiğini söyledi. Borcun ertelenmesi, borçlunun tutarın tamamını ilk vade tarihinde ödemek zorunda kalmaması için yükümlülüğün uzatılması veya yeniden düzenlenmesi anlamına gelir.
Devlet bakanı, yardım sağlamak için gösterilen çabaları şöyle anlattı:
Biz devletin yöneticileriyiz; buradaki Hindistan büyükelçisine yalvarıyoruz, buradaki küçük bir bankanın çalışanına yalvarıyoruz,
Nazim, Rasmalé projesinin başarılı olması hâlinde Maldivler’in Hindistan’a olan borçlarından kurtulabileceğini savundu. Bu görüşü, mülk projesini daha geniş bir hükümet hedefiyle ilişkilendiriyor: Mevcut alacaklılara ve turizme bağımlılığı azaltabilecek yatırımları çekmek.
Eagle Hills projenin ekonomik ölçeğini öne çıkardı. Rasmalé’yle ilgili önceki anlaşmazlıkta, eski Cumhurbaşkanı Abdulla Yameen Abdul Gayoom 500 hektarlık projeye ilişkin güvencelere itiraz ederken Alabbar, 20 milyar ABD dolarlık yatırım, 15 bin inşaat işçisi ve en az 1.500 mağaza öngörülerini dile getirmişti. Bu öngörüler tanıtılan projenin ölçeğini ortaya koyuyor; kira önerisi ise proje içindeki mülk işlemlerinin nasıl yürüyebileceğini açıklıyor.
Kundaklama iddiaları yeni bir tutuklama kararına yol açtı
Ceza Mahkemesi, sosyal medya paylaşımlarıyla bağlantılı terör suçlamaları kapsamında gözaltına alınan Haa Alifu Baarahlı 25 yaşındaki Ali Jumaan’ın tutukluluk süresini 15 gün uzattı. Polis, paylaşımların insanları binaları ve tekneleri yakmaya ve tanınmış bir dükkânı yağmalamaya teşvik ettiğini öne sürdü.
Polis, paylaşımlarda Eagle Hills Rasmalé anlaşmasına karşı sokak protestoları ve kundaklama çağrıları yapıldığını söyledi. Mahkemeye sunulan materyaller arasında bir polis istihbarat raporu, X’teki bir paylaşım hakkında hazırlanmış rapor ve Jumaan’ın tutukluluğunun sürmesini isteyen ilgili tarafların mektupları yer aldı.
Mahkeme, Jumaan’ın serbest bırakılmasının kamu güvenliğini tehlikeye atabileceğini belirtti. Dava sürerken tutukluluk kararı kapsamında gözaltında kalmaya devam ediyor.
Eski bakan yardımcısı Hassan Zihan da Yüksek Mahkeme, Cumhurbaşkanlığı Ofisi ve parlamentoya kundaklama saldırıları düzenlenmesini isteyen Facebook paylaşımları nedeniyle gözaltında. İddialar, bina ve kurumlara yönelik şiddet çağrılarını kapsıyor ve projenin çevresindeki siyasi anlaşmazlığa ceza hukuku boyutu ekliyor.
Hamaklı protesto ağaç kesimini durdurdu
Villimalé’de çevre aktivisti Ahmed Niyaz, büyük bir banyan ağacına yaklaşık 25 fit (7,6 metre) tırmanıp hamakta yatarak ağacın kesilmesini durdurdu. Polisle uzun süren görüşmenin ardından kendi isteğiyle aşağı indi ve polisler onu götürdü.
Ağaç, Muizzu’nun Kasım 2025’te Villimalé sakinleriyle yaptığı toplantıda kaldırılmaları için oylama düzenlemesinin ardından kesilmesine karar verilen iki banyandan biri. Bazı sakinler, köklerin evlere zarar verdiğini söyleyerek ağaçların kaldırılmasını istemişti.
Karşı çıkanlar, ağaçları kesmeden de evlerin korunabileceğini savundu. Anlaşmazlık mahalle için somut bir tercihle ilgili: Hasarı gidermek için olgun ağaçları kaldırmak ya da ağaçları korurken yakındaki binaları güvenceye almanın bir yolunu bulmak.
Niyaz’ın eylemi o sırada kesim çalışmalarını durdurdu. Haberde ağaçlarla ilgili daha sonra alınan bir karara ya da Niyaz hakkında suçlama yöneltilip yöneltilmediğine ilişkin bilgi bulunmuyor.
48 küçük araziyi kimler satın alabilir?
Konut bakanlığı, Veshi Fahi Malé programı kapsamında devletin edindiği 48 küçük araziyi pazar günü satışa çıkarmayı planlıyor. Başvurular 8 Aralık saat 14.00’e kadar yapılabilecek. Başvuru hakkı, arazinin bulunduğu mülkün ortak sahipleri ve bitişik arazilerin sahipleriyle sınırlı.
Metrekare fiyatı 2.000 Maldiv rufiyaa’sı (MVR), yaklaşık 130 ABD doları. Arazilerin büyüklüğü 28 ile 180 fit kare arasında değişiyor. Belirtilen fiyatla en küçük arazinin bedeli 56.000 MVR, en büyüğünün bedeli ise 360.000 MVR oluyor.
Maafannu’da 21, Machchangolhi’de 10, Henveiru’da dokuz, Galolhu’da yedi ve Villimalé’de bir arazi bulunuyor. Böylece 48 arazinin 21’i, yani toplamın yaklaşık yüzde 44’ü Maafannu’da yer alıyor. En küçük parçalar ayrı yapı alanı sağlamaktan çok mevcut mülklere eklenmeye uygun; bu da uygun alıcı havuzunun neden kısıtlı olduğunu açıklıyor.
Veshi Fahi Malé programını eski Cumhurbaşkanı Mohamed Nasheed 2011’de başlattı. Malé’deki küçük arazi sahipleri, ilk arazilerini devlete vermeleri karşılığında Hulhumalé’de arazi veya daire aldı. Önerilen satışlarla, devlete ait bu küçük arazilerin bir kısmı artık uygun komşu mülk sahiplerine devredilecek.
Arazi kararlarının önemli tarihleri
Son açıklamalar, birkaç yıla yayılan politika ve anlaşmazlıkları bir araya getiriyor. Küçük arazi satışları 2011’de başlatılan takas programına dayanırken banyan protestosu, Kasım 2025’te alınan cumhurbaşkanlığı kararının ardından yaşandı.
- 2011: Nasheed döneminde Veshi Fahi Malé başlıyor; Malé’deki küçük mülkler Hulhumalé’de arazi veya dairelerle takas ediliyor.
- Kasım 2025: Muizzu, bölge sakinleriyle yaptığı toplantıda Villimalé’deki iki banyan ağacının kaldırılmasını oylamaya sunuyor ve ağaçların kesilmesine karar veriyor.
- Eylül sonu: Muththalib, sızdırılan kayda alınan toplantıda din âlimleriyle önerilen Rasmalé kira süresi yenileme düzenlemesini görüşüyor.
- 12 Ekim 2026: Yameen’in itirazları ile Alabbar’ın yatırım ve istihdam öngörüleri, Rasmalé hakkındaki önceki kamuoyu tartışmasında gündeme geliyor.
- 8 Aralık, saat 14.00: Devlete ait 48 küçük arazi için başvurular sona eriyor.
Arazi almak isteyenler için en yakın pratik tarih başvuru son günü. Villimalé sakinleri açısından çözüme kavuşmamış mesele ise protestonun çalışmaları kesintiye uğratmasının ardından daha önce alınan ağaçları kaldırma kararının nasıl uygulanacağı.
Döviz büroları çevrimiçi bildirim sistemine geçiyor
Maldivler Para Otoritesi, lisanslı döviz bürolarının mevzuata ilişkin bilgileri ile döviz işlemlerini bildirebilecekleri çevrimiçi bir sistem başlattı. Otorite, idari işlemlerin dijitalleştirilmesinin sektörü denetlemeyi kolaylaştıracağını ve finans sistemini güçlendireceğini belirtti.
Döviz büroları bir para birimini başka bir para birimiyle değiştirir. İşlem bildirimleri düzenleyici kuruma bu piyasadaki faaliyetlere ilişkin bilgi sağlar. Yeni sistem, lisanslı işletmelerin bu kayıtları gönderme yöntemini değiştirerek bildirim sürecini çevrimiçi hâle getiriyor.
Açıklama, döviz yükümlülüklerinin Rasmalé konusundaki siyasi tartışmanın bir parçası hâline geldiği bir dönemde yapıldı. Nazim’in anlattıkları hükümetin dış borç ödemesini karşılama imkânıyla ilgiliyken para otoritesinin sistemi döviz işlemi yapan işletmelerin denetimini kapsıyor.
Sağlık hizmetleri, cesaret ödülü ve tatil
Muizzu, Hulhumalé Central Park’ta Sağlık ve Aile Fuarı’nın açılışını yaptı. Büyük Malé ve atollerdeki hastaneler dâhil 60’tan fazla sağlık kuruluşu, cumartesiye kadar üç gün sürecek etkinlikte hizmetlerini tanıtıyor.
İtalya ayrıca, Vaavu Atolü’ndeki bir mağarada kaybolan beş İtalyan dalgıcı ararken mayıs ayında hayatını kaybeden Maldivler Ulusal Savunma Kuvvetleri (MNDF) Kıdemli Başçavuşu Mohamed Mahudhee’yi onurlandırdı. Büyükelçi Damiano Francovigh, İtalya ile Maldivler arasındaki diplomatik ilişkilerin 60. yıl dönümü vesilesiyle çarşamba günü Malé’de düzenlenen törende Sivil Cesaret Altın Madalyası’nı Mahudhee’nin ailesine takdim etti.
Ölümünden sonra verilen bu ödül, İtalya Cumhuriyeti’nin sivillere yönelik en yüksek cesaret nişanı. Maldivler’den de sorumlu olan İtalya’nın Kolombo Büyükelçiliği, Mahudhee’nin ailesi için 31 Aralık’a kadar bağış kampanyası başlattı.
Muizzu ayrıca 12 Kasım Perşembe gününü resmî tatil ilan etti. Cumhuriyet Bayramı’nın çarşamba gününe ve hafta sonunun da hemen ardına denk gelmesiyle karar, kamu çalışanlarına dört günlük tatil imkânı sağlıyor.
Öne Çıkanlar
- Muththalib, hükümetin bir mülk satışını onaylaması hâlinde yeni alıcıya 99 yıllık kira süresi verilecek bir Rasmalé düzenlemesini anlattı.
- Önerilen devir mekanizması, eski kira sözleşmesinin iptalini ve ücret ödenmesini içeriyor.
- Hükümet bakanları projeyi yatırım, borç ve din gerekçeleriyle savunurken muhalefet temsilcileri güvencelerine ve amacına itiraz etti.
- Ceza Mahkemesi, sosyal medyada kundaklama ve yağma çağrıları yaptığı iddiasıyla Ali Jumaan’ın tutukluluk süresini 15 gün uzattı.
- Ahmed Niyaz’ın protestosu, Villimalé’deki bir banyan ağacının kesilmesi için yürütülen çalışmaları geçici olarak durdurdu.
- Konut bakanlığı, metrekare başına 2.000 MVR fiyatla 48 küçük arazi satmayı planlıyor; başvurular 8 Aralık saat 14.00’te sona erecek.
- Para otoritesi lisanslı döviz büroları için çevrimiçi bildirim sistemini başlattı; İtalya ise başarısızlıkla sonuçlanan kurtarma görevi sırasında hayatını kaybeden Mahudhee’yi onurlandırdı.






