Yeni rehabilitasyon çalışması klinik aşamaya geçiyor
Tianjin'de yürütülecek bir klinik çalışma, felç geçiren bir hastanın hareket etme niyetini algılamanın, omurilik sinir devrelerini uyarmanın ve adımlarını robotik bir dış iskeletle desteklemenin güvenli biçimde birlikte uygulanıp uygulanamayacağını değerlendirecek. Proje, 5 Kasım'da Çin Ulusal Sağlık Komisyonu'na kaydedildi ve Mayıs 2026'da yürürlüğe giren biyomedikal teknoloji düzenlemeleri kapsamında kayda alınan ilk invaziv olmayan beyin arayüzü çalışması oldu.
İçindekiler
- Yeni rehabilitasyon çalışması klinik aşamaya geçiyor
- Uygulamanın yardımcı olması hedeflenen kişiler
- Beyin, omurilik ve bacaklar arasındaki bağlantı
- Zamanlama ve etkin katılım neden önemli?
- Kayda alınması neyi değiştiriyor?
- Hasta değerlendirmesi önemini koruyor
- Diğer hastaların deneyimleri ne gösteriyor?
- Maliyet ve erişim yalnızca cihazla sınırlı değil
- Tianjin'deki araştırmanın yanıtlaması gereken sorular
- Öne Çıkanlar
Çalışma, felçten uzun süre sonra bacak hareketleri kısıtlı kalmaya devam eden ve geleneksel rehabilitasyonla ilerlemesi yavaşlayan kişileri hedefliyor. İlk aşamada bu teknolojilerin gözetimli bir klinik ortamda bir arada kullanılmasının güvenliği ve uygulanabilirliği incelenecek.
Tianjin Üniversitesi Haihe Beyin-Bilgisayar Etkileşimi ve İnsan-Makine Entegrasyonu Laboratuvarı'ndaki araştırmacılar, Shengong-Shenchi adı verilen temel sistemi geliştirdi. Klinik araştırmayı Tianjin Huanhu Hastanesi yürütecek; cihazlar Suishi (Tianjin) Intelligent Technology ile Beijing PINS Medical tarafından ortaklaşa hazırlandı.
Çalışmanın başlığı kapsamını tanımlıyor: kronik felç sonrasında alt ekstremite hareket güçlüklerine yönelik, omurilik uyarımını invaziv olmayan, beyin kontrollü hibrit bir dış iskeletle birleştiren keşif niteliğinde bir araştırma. Omurilik uyarımı genellikle SCS kısaltmasıyla anılıyor.
Hastalar ve aileleri açısından temel hedef somut: rehabilitasyonun kişinin kendi hareket etme girişimine yanıt vermesini sağlamak ve omurilik, bacak kasları ve yürüme ekipmanı üzerinden verilen desteği eşgüdüm içinde sunmak. Bu özel bileşimin yürümede kalıcı iyileşmeler sağlayıp sağlayamayacağı ise klinik araştırmanın yanıt arayacağı bir soru.
Uygulamanın yardımcı olması hedeflenen kişiler
Felç, beyni besleyen bir kan damarının tıkanması veya yırtılması sonucu beyin dokusunun hasar görmesiyle meydana gelir. Hasarın bulunduğu bölgeye bağlı olarak kişi kolunu veya bacağını hareket ettirmekte, konuşmakta ya da günlük işlerini yapmakta güçlük çekebilir.
2025'te yayımlanan Çin Ulusal Nörolojik Hastalıklar Merkezi'nin 2024 Çin Nörolojik Hastalıklar Raporu, felcin Çin'de yetişkinlerde ölüme ve engelliliğe yol açan başlıca neden olduğunu belirtiyor. Rapora göre hastaların yüzde 70 ila 80'inde bir dereceye kadar engellilik görülüyor. Basitçe ifade etmek gerekirse, felç geçiren her 10 kişiden yaklaşık yedi veya sekizi bu durumdan etkileniyor.
Tianjin projesi daha dar bir gruba odaklanıyor: kronik felç geçirmiş, bacaklarını hareket ettirmekte kalıcı güçlük çeken ve rehabilitasyonda ilerlemesi duraklamış kişiler. Duraklama, tedavi sürmesine rağmen iyileşmenin yavaşlaması veya aynı düzeyde kalması anlamına geliyor.
Bu hastaların bazılarında hemipleji, yani vücudun bir tarafını etkileyen felç bulunuyor. Bir bacağı kontrol etmekteki güçlük; ayakta durmayı, dengeyi korumayı ve yürümeyi çok daha zorlaştırarak başka bir kişiye veya hareket yardımcısına bağımlılığı artırabiliyor.
Araştırmacılar, mevcut rehabilitasyondan sınırlı ölçüde ilerleme sağlayabilen hastalara çeşitli destek biçimlerini eşgüdüm içinde sunmanın yardımcı olmasını umuyor. Planlanan yaklaşımda, destekli her hareket hastanın hareket etme niyetiyle başlayacak.
Beyin, omurilik ve bacaklar arasındaki bağlantı
Shengong-Shenchi; invaziv olmayan bir beyin arayüzünü, omurilik uyarımını, hibrit bir dış iskeleti ve bacak kasına uygulanan fonksiyonel elektriksel uyarımı bir araya getiriyor. Her bileşenin aynı rehabilitasyon dizisi içinde ayrı bir görevi bulunuyor.
Beyin arayüzü, hareketi hayal etmeyle ilişkili sinyalleri çözümlüyor. Bu tür rehabilitasyonda hastanın makinenin uzvunu hareket ettirmesini beklemesi yerine hareketi etkin biçimde hayal etmesi gerekiyor. İnvaziv olmayan beyin arayüzü, beyne elektrot yerleştirmeden beyin etkinliğini kaydediyor.
Ardından omurilik uyarımı, omurilikteki sinir devrelerinin sinyallere ne ölçüde yanıt verebildiğini değiştiriyor. Giyilebilir mekanik bir çerçeve olan dış iskelet, adım atma hareketinin gerçekleştirilmesine yardımcı oluyor. Fonksiyonel elektriksel uyarım da yürürken ayağı kaldırmaya yardımcı olan, alt bacağın ön kısmındaki tibialis anterior kasını harekete geçiriyor.
Ekip bu düzeni, beyin kaynaklı niyeti, omurilikteki iletimi ve uzuvların hareketini birbirine bağlayan bir zincir olarak tanımlıyor. Mühendislik açısından zorluk, niyetin çözümlenmesini, omurilik uyarımını ve destekli adım atmayı milisaniyelerle ölçülen bir zamanlamayla eşgüdüm içinde yürütmek.
“İnvaziv olmayan” tanımı yalnızca beyin arayüzü için geçerli. Proje duyurusunda omurilik uyarım ekipmanının nasıl yerleştirileceği belirtilmediğinden, hastaların uygulamanın tamamında yer alan işlemleri klinik ekipten öğrenmesi gerekecek.
Zamanlama ve etkin katılım neden önemli?
Yürüme hareketi, her iki yönde de iletilen mesajları içeriyor. Sinir sistemi kaslara doğru talimatlar gönderirken uzuvların konumu ve hareketiyle ilgili bilgiler beyne geri iletiliyor. Geri dönen bu bilgilere propriosepsiyon deniyor; bu duyu, kişinin bacağına bakmadan onun nerede olduğunu anlamasına yardımcı oluyor.
Tianjin ekibi, beyne giden ve beyinden dönen sinyalleri yakından eşgüdüm içine almayı hedefliyor. Hasta bir adım attığını hayal edip eşzamanlı hareket desteği ve duyusal geri bildirim aldığında, araştırmacılar tekrarlanan uygulamaların sinir sisteminin bağlantılarını ve etkinliğini değiştirme kapasitesi olan nöroplastisiteyi teşvik etmesini umuyor.
Zhejiang Eyalet Halk Hastanesi rehabilitasyon tıbbı bölümünün yöneticisi Ye Xiangming, invaziv olmayan beyin arayüzü rehabilitasyonunda etkin katılımın rolünü şöyle anlattı:
Beyin-bilgisayar arayüzleri rehabilitasyon ilkelerini tamamen değiştirdi; pasif eğitimi gerçekten etkin bir eğitime dönüştürdü.
Ye, bu cihazların bir hareket oluşturulmadan önce hastanın hareketi hayal etmesini gerektirdiğini açıkladı. Bu gereklilik, hastanın seans sırasındaki rolünü değiştiriyor: dikkatini vermek ve hareket etmeye çalışmak, sistemi çalıştırmanın bir parçası hâline geliyor.
Tianjin'deki araştırmacılar bu yaklaşıma eşgüdümlü omurilik uyarımını da ekliyor. Önerilen fayda, hastanın niyeti, omurilik devrelerinin yanıt verebilirliği ve bunun ardından gerçekleşen destekli hareket arasında daha güçlü bir bağlantı kurulması.
Kayda alınması neyi değiştiriyor?
Proje, Devlet Konseyi'nin 818 sayılı Kararnamesi kapsamında yayımlanan Yeni Biyomedikal Teknolojilerin Klinik Araştırmaları ve Klinik Uygulamaya Aktarılmasının Yönetimine İlişkin Yönetmelik uyarınca kayda alındı. Yönetmelik Mayıs 2026'da yürürlüğe girdi.
Ekip, kayıt öncesinde bilimsel incelemeyi, teknik yaklaşımın uygulanabilirlik değerlendirmesini ve etik risklere ilişkin bir ön değerlendirmeyi tamamladı. Hazırlık sürecinde beyin sinyallerinin toplanması, nöroplastisiteyi etkilemeye yönelik müdahaleler ve katılımcıların psikolojik güvenliği ele alındı.
Tianjin Sağlık Komisyonu kayıt işlemlerini yürüttü. Belediye tıbbi ürünler idaresi de beyin arayüzleri için özel bir hizmet ekibi kurarak erken aşamada rehberlik, şirketlerin ihtiyaçlarına göre destek ve araştırma ile düzenleyici inceleme arasında koordinasyon sağladı.
5 Kasım'daki başvuru, klinik uygulamalar ve ödeme düzenlemelerinin daha geniş kapsamlı gelişimi içinde şu aşamalara karşılık geliyor:
- Mart 2025: Çin Ulusal Sağlık Güvenliği İdaresi, beyin arayüzleriyle ilgili ayrı tıbbi hizmet fiyatlandırma kalemleri oluşturdu.
- Ağustos 2025: Zhejiang, invaziv olmayan beyin arayüzü uyarlama ücretini sağlık sigortası kapsamına aldı.
- Şubat 2026: Bir uzman uzlaşı metni, felç sonrasında hareket bozukluğu için motor imgeleme temelli EEG beyin arayüzü kapalı döngü eğitiminin değerlendirilmesini önerdi.
- Mayıs 2026: Yeni ulusal biyomedikal teknoloji düzenlemeleri yürürlüğe girdi.
- 5 Kasım: Tianjin'deki kombine rehabilitasyon çalışması bu düzenlemeler kapsamında kayda alındı.
Bir sonraki adım, kayıtlı plana göre Tianjin Huanhu Hastanesi'nde klinik araştırmanın yürütülmesi. Ekip, güvenliği ve uygulanabilirliği değerlendirmeyi sürdürürken rehabilitasyon düzenlemelerini hastaların bireysel ihtiyaçlarına göre geliştirmeyi amaçlıyor.
Hasta değerlendirmesi önemini koruyor
Beyin arayüzü rehabilitasyonu için hastanın başına kayıt başlığı yerleştirmek yeterli değil. Kişinin talimatları anlayabilmesi, bir hareketi hayal edebilmesi ve sistemin işe yarar sinyalleri saptaması için yeterince dikkatini sürdürebilmesi gerekiyor.
Zhejiang Hastanesi rehabilitasyon tıbbı bölümünde başhekim olan Li Lin, ağır bilişsel bozuklukların hastanın eğitim için gereken hareket imgelemesini oluşturmasını engelleyebileceğini söyledi. Kalp ve akciğer işlevlerinin yetersiz olması, yaşamsal bulguların istikrarsızlığı ve kontrol altına alınmamış epilepsi de hastayı uygulama için uygun olmaktan çıkarabilir.
Li, hasta seçiminin gerekliliğini şöyle ifade etti:
Beyin-bilgisayar arayüzlerinin de kullanım endikasyonları var; herkese uygun değiller.
Zhejiang'daki klinik deneyimler, yaralanmanın yeri ve süresinin de önemli olduğuna işaret ediyor. Doktorlar, ilgili sinir yollarının yanıt verebilecek kapasiteyi koruyup korumadığını ve hastanın tekrarlanan eğitim seanslarının gerekliliklerini karşılayıp karşılayamayacağını değerlendiriyor.
Şubat 2026'da yayımlanan uzman uzlaşı metni, felç sonrasında rehabilitasyonda motor imgeleme temelli EEG beyin arayüzü kapalı döngü sistemlerinin kullanımını destekliyor. EEG beyindeki elektriksel etkinliği kaydederken kapalı döngü, sistemin eğitim sırasında saptanan etkinliği bir yanıt ve geri bildirimle ilişkilendirmesi anlamına geliyor. Tianjin'deki çalışma bu döngüye omurilik uyarımını ve destekli yürümeyi ekliyor.
Diğer hastaların deneyimleri ne gösteriyor?
Lao Zhou olarak tanıtılan 53 yaşındaki bir felç hastası, 2023 sonbaharında geçirdiği felç sol kolunu neredeyse tamamen güçsüz bıraktıktan sonra beyin arayüzü eğitimine başladı. EEG başlığı takarak hareket etme niyetini ekranda gösterilen geri bildirimle ilişkilendirme alıştırması yaptı.
İlk seansları zorluydu. İlk seans 20 dakika sürdü ve onu ter içinde bıraktı; ilk iki hafta boyunca geri bildirim tutarsızdı. İki ay sonra sol işaret parmağı hafifçe hareket etmeye başladı. Daha sonra bu eliyle bazı günlük işlerini yapabilecek kadar hareket kabiliyeti kazandı, ancak elini kontrolü hâlâ istikrarsızdı.
Bir başka rehabilitasyon deneyimi, 2024'te omurilik yaralanması geçiren ve Ağustos 2025'te Zhejiang Üniversitesi Tıp Fakültesi İkinci Bağlı Hastanesi'nde kapalı döngü omurilik sinir arayüzü uygulanan Xiaolu'ya ait. Yaklaşık bir yıllık rehabilitasyonun ardından yürüme yardımcısıyla yürüyebilir hâle geldi; günlük yaşamında yaklaşık 100 ila 200 metre, eğitim sırasında ise yaklaşık 300 metre yürüyebiliyordu.
Hastanede baş beyin cerrahı olan Zhu Junming, cihazın destek sağladığını ve kişinin kendi işlevlerini yeniden kazanmasının uzun süreli rehabilitasyon gerektirdiğini açıkladı. Uyarım kapatıldığında yürüme becerisi geriliyor.
Bu deneyimler rehabilitasyondaki pratik çalışmaları gösteriyor: tekrarlanan seanslar, değişken ilerleme ve desteğe duyulan ihtiyacın sürmesi. Tianjin'deki çalışma kapsamında araştırmacıların hem hastaların destekli eğitim sırasındaki performansını hem de hareketlerinin zaman içindeki değişimini değerlendirmesi gerekecek.
Maliyet ve erişim yalnızca cihazla sınırlı değil
İnvaziv olmayan sistemler Çin'deki beyin arayüzü pazarının yüzde 86'sını oluşturuyor; rehabilitasyon bölümleri başlıca klinik kullanım alanı olarak tanımlanıyor. Zhejiang'da beyin arayüzleriyle ilgili 1.058 geçerli buluş patenti bulunuyor ve bunların yüzde 90'ından fazlası büyük bir tıp ve teknoloji merkezi olan Hangzhou'da yer alıyor. Bu durum, geliştirme çalışmalarının belirli merkezlerde yoğunlaştığını gösteriyor.
Ödeme düzenlemeleri de gelişmeye başladı. Mart 2025'te yürürlüğe giren ulusal tıbbi hizmet fiyatlandırma çerçevesinde invaziv implantasyon hizmet bedeli yaklaşık 6.000 ila 6.600 yuan, invaziv olmayan uyarlama ücreti ise yaklaşık 960 yuan olarak belirlendi.
Zhejiang, Ağustos 2025'te invaziv olmayan uyarlama ücretini sağlık sigortası ödemelerine dâhil etti; başlangıçta hastaların yüzde 10 katkı payı ödemesi öngörüldü. İlgili invaziv cerrahi ücretleri Haziran 2026'da kapsam içine alındı. Bu hizmet kalemleri bakımın belirli bölümlerini karşılıyor; hastaların masrafları cihazlara, rehabilitasyona ve geçerli sigorta düzenlemelerine göre değişiyor.
Xiaolu'nun ailesi rehabilitasyonu en büyük masrafları olarak tanımladı. Denemeye erken katılanlardan biri olduğu için cihazdan ücret alınmadı; ancak annesi, rehabilitasyon dönemi için sigorta kapsamı sona erdikten sonra masrafların tamamının kendilerine kaldığını söyledi.
Ulaşım ve zaman da ek yük oluşturabiliyor. Zhejiang'da beyin arayüzü rehabilitasyonu hizmetleri önde gelen hastanelerde yoğunlaşıyor ve tedavi, art arda gelen haftalar boyunca sık sık hastaneye gitmeyi gerektirebiliyor. Yürüme güçlüğü çeken bir kişinin seanslara ulaşması bile aile desteği gerektirebilir.
Tianjin'deki araştırmanın yanıtlaması gereken sorular
Tianjin Huanhu Hastanesi'nde yürütülecek çalışma, kronik felç geçirmiş ve bacak hareketleri kısıtlı kişiler için kombine müdahalenin güvenli ve uygulanabilir olup olmadığını inceleyecek. Duyuruda katılımcı sayısı, hasta alım takvimi, tedavi programı veya sonuçların açıklanacağı tarih belirtilmedi. Bu özel bileşim için ücret veya sigorta düzenlemesine ilişkin bilgi de verilmedi.
Araştırma ekibinin önerdiği yenilik, birkaç uygulamanın tek bir hareket etme niyeti etrafında eşgüdüm içinde yürütülmesi. Beyin sinyallerinin çözümlenmesi; omurilik uyarımı, kasların etkinleştirilmesi ve dış iskelet desteğiyle hastaların tolere edebileceği ve klinisyenlerin tutarlı biçimde uygulayabileceği şekilde eşzamanlı çalışmalı.
Hasta açısından yararlı bir sonuç, günlük yaşamda daha kolay hareket edebilmek; örneğin daha güvenli biçimde ayakta durmak veya yürümek için daha az yardıma ihtiyaç duymak olur. Sistemin ne ölçüde iyileşme sağlayabileceğini, kazanımların ne kadar süreceğini ve hangi hastaların bundan fayda göreceğini belirlemek için zaman içinde klinik ölçümler yapılması gerekecek.
Çalışmanın kayda alınması, ekibe bu araştırmayı yürütmek için belirlenmiş bir çerçeve sağlıyor. Rehabilitasyonda ilerlemesi duraklamış hastalar hedef grubu oluşturuyor; ilk öncelikler ise güvenlik ve uygulanabilirlik.
Öne Çıkanlar
- Tianjin'deki çalışma, Mayıs 2026'da yürürlüğe giren biyomedikal teknoloji düzenlemeleri kapsamında 5 Kasım'da ulusal düzeyde kayda alındı.
- Shengong-Shenchi; invaziv olmayan beyin arayüzünü, omurilik uyarımını, dış iskeleti ve kas uyarımını bir araya getiriyor.
- Çalışma, kronik felç sonrasında devam eden bacak hareketi güçlüklerini, özellikle de rehabilitasyondaki ilerlemenin yavaşladığı durumları hedefliyor.
- Tianjin Huanhu Hastanesi, kombine yaklaşımın güvenliğini ve uygulanabilirliğini değerlendirecek.
- Hasta seçimi, tekrarlanan eğitim, maliyetler ve erişim pratik sorunlar olmayı sürdürüyor.
- Katılımcı sayısı, hasta alım tarihleri ve sonuç takvimi henüz açıklanmadı.






