Güçlü rezervler, zorlu bir yılın ardından notu istikrarlı tutuyor
Nepal, Fitch Ratings’in 12 Kasım 2026’da görünümü Durağan olarak teyit etmesiyle üst üste üçüncü yıllık değerlendirmede BB- ülke kredi notunu korudu. Sel hasarının büyümeyi yavaşlatmasına ve bankaların artan sorunlu kredilerle karşı karşıya kalmasına rağmen, 16,4 aylık dış ödemeleri karşılaması beklenen döviz rezervleri ve görece düşük maliyetli kalkınma kredilerine erişim bu kararı destekledi.
İçindekiler
- Güçlü rezervler, zorlu bir yılın ardından notu istikrarlı tutuyor
- BB- ve Durağan Görünüm ne anlama geliyor?
- Sel hasarı büyümeyi yavaşlatıyor, ardından toparlanma bekleniyor
- İşçi dövizleri, dış finansmana olağanüstü büyüklükte bir tampon sağlıyor
- Yeniden inşa daha fazla döviz gerektirecek
- Yeniden inşa ve gelirlerdeki düşüş borcu artırıyor
- Sorunlu krediler bankaları baskı altına alıyor
- Rezervlerin ötesinde yönetişim de belirleyici
- Parlamentodaki çoğunluk reform fırsatı yaratıyor
- Öne Çıkanlar
Fitch, Nepal’in kurulu elektrik üretim kapasitesinin yüzde 10’undan fazlasını etkileyen sellerin ardından, temmuz ortasında sona eren 2027 mali yılında ekonomik büyümenin yüzde 3,4’e gerilemesini bekliyor. Hidroelektrik santrallerin ve iletim hatlarının yeniden inşası ile onarımı sonrasında, izleyen mali yılda büyümenin yüzde 5,2’ye çıkacağı öngörülüyor.
Kuruluşun kasım ayındaki not kararı, Nepal’in yabancı ve yerel para cinsinden uzun vadeli kredi notlarının BB- olarak kaldığını ve ülke tavanının da değişmeyerek BB- seviyesinde olduğunu teyit ediyor. Kısa vadeli notlar B düzeyinde. Nepal değerlendirme sürecine katıldı; notlar Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık tarafından da tanındı.
Nepal’in finansal güçlü yönlerinin yanında önemli zayıflıkları da bulunuyor. Fitch; kişi başına düşen gelirin düşük olmasını, yönetişimdeki zayıflıkları, sınırlı kurumsal kapasiteyi ve afetlere açıklığı kısıtlayıcı unsurlar olarak sıralıyor. Hükümet, iş ortamını iyileştirmeye çalışırken yeniden inşanın kısa vadeli maliyetleriyle de karşı karşıya.
Haneler ve işletmeler açısından temel mesele, bu finansal tamponun toparlanmayı ne kadar hızlı destekleyebileceği: elektriğin yeniden sağlanması, ulaşım bağlantılarının onarılması, krediye erişimin sürdürülmesi ve borcun çok hızlı artmasına izin vermeden kamu gelirlerinin yeniden oluşturulması.
BB- ve Durağan Görünüm ne anlama geliyor?
Ülke kredi notu, bir hükümetin borçlarını geri ödeme kapasitesini ve isteğini değerlendirir. Nepal’in yabancı para notu, Nepal rupisi dışındaki para birimleriyle ödenmesi gereken yükümlülükleri, özel alacaklılara ve devlet tahvili sahiplerine yapılacak ödemeler dahil, kapsıyor.
BB-, yatırım yapılabilir seviyenin altında, spekülatif kategoride bir nottur. Mevcut yükümlülükleri yerine getirme kapasitesi bulunsa da olumsuz ekonomik veya finansal koşullara karşı kayda değer kırılganlığa işaret eder. Durağan Görünüm, Fitch’in görünüm dönemi boyunca risk dengesinin mevcut notu desteklemesini beklediği anlamına gelir.
Ülke tavanı, dövize erişim veya yurt dışına para transferi üzerindeki kısıtlamaların Nepal’deki borçluları etkileyebilmesi riskini değerlendirir. Tavanın BB- seviyesinde tutulması, bu değerlendirmenin de değişmediğini gösteriyor.
Fitch Ratings, kararını destekleyen finansal temelleri şöyle açıkladı:
Notlar, Nepal’in kamu ve dış borcunun düşük olmasını, borçların çoğunun son derece imtiyazlı koşullarda alınmasını ve çok taraflı finansmana güçlü erişimle desteklenen sağlam dış likiditeyi yansıtıyor.
İmtiyazlı krediler, daha düşük faiz oranları veya daha uzun geri ödeme süreleri gibi, olağan ticari borçlanmaya kıyasla daha elverişli koşullar sunar. Nepal’in Dünya Bankası ve Asya Kalkınma Bankası gibi kuruluşlara erişimi, kamu maliyesi baskı altına girdiğinde borç servisi maliyetlerinin sınırlandırılmasına yardımcı oluyor.
Sel hasarı büyümeyi yavaşlatıyor, ardından toparlanma bekleniyor
26 Ağustos’taki sel; elektrik üretimini, iletim şebekelerini, yolları, turizmi ve sanayi faaliyetlerini aksattı. Kurulu üretim kapasitesinin onda birinden fazlasını etkileyen hasar, Fitch’in Nepal’in uzun vadeli büyümesi açısından da merkezi gördüğü bir sektörü vurdu.
Fitch’in tahminine göre büyüme, 2025/26 mali yılındaki yüzde 3,9’dan 2026/27 mali yılında yüzde 3,4’e gerileyecek. 2027/28 mali yılında yüzde 5,2’ye çıkması beklenen toparlanma, yeniden inşanın hızlanmasına ve enerji altyapısının yeniden işler hâle gelmesine bağlı. Bu oranlar, fiyat değişimlerine göre düzeltilmiş ekonomik üretimi, yani reel gayrisafi yurt içi hasıladaki değişimi ifade ediyor.
Öne çıkan gelişmeler birkaç yıla yayılıyor:
- Kasım 2024: Nepal ilk BB- ülke notunu aldı.
- Eylül 2025: Gençlerin öncülük ettiği protestolar iş ortamını aksattı.
- Kasım 2025: Fitch, BB- notunu korudu.
- Mart 2026: Rastriya Swatantra Partisi parlamentoda çoğunluğu elde etti.
- Haziran 2026: Nepal, Uluslararası Para Fonu programını tamamladı.
- Ağustos 2026: Seller enerji ve ulaşım altyapısına zarar verdi.
- 12 Kasım 2026: Fitch, BB- notunu Durağan Görünüm ile yeniden teyit etti.
Fitch, yakın vadeli toparlanmanın ötesinde, hidroelektrik ve iletim yatırımları, kamu yatırım harcamalarının daha iyi uygulanması ve hizmet ihracatındaki artışla orta vadede yaklaşık yüzde 5 büyüme bekliyor. Onarımların gecikmesi hem yeniden inşa faaliyetlerini hem de üretim kapasitesinin geri dönüşünü erteler.
İşçi dövizleri, dış finansmana olağanüstü büyüklükte bir tampon sağlıyor
Yurt dışında çalışan Nepallilerin ülkelerine gönderdiği para, ülke maliyesinin en güçlü dayanaklarından biri olmayı sürdürüyor. İşçi dövizleri, 2025/26 mali yılında GSYH’nin yüzde 35,8’ine ulaştı; ithalatın ve dış yükümlülüklerin ödenmesine yardımcı olan döviz kaynağı sağladı.
Fitch, rezervlerin 2026/27 ve 2027/28 mali yıllarının her birinde cari dış ödemelerin 16,4 aylık karşılığına denk olacağını öngörüyor. BB not kategorisindeki ülkelerin öngörülen medyanı 5,2 ay. Buna göre Nepal’in karşılaması, bu kıyas ölçütünün yaklaşık 3,2 katı.
Yeminli mali müşavir Anallraj Bhattarai, rezervlerin mal ve hizmet ithalatının 20 ila 22 aylık karşılığına denk olduğunu belirtiyor. İthalatı karşılama süresi ile cari dış ödemeleri karşılama süresi farklı ödeme kalemlerini kapsadığından, rakamlar karşılaştırılırken ilgili ölçütün dikkate alınması gerekiyor.
Nepal’in 2027/28 mali yılında GSYH’nin yüzde 38,5’ine denk bir net dış alacaklı konumunda olması bekleniyor. BB benzeri ülkelerde ise GSYH’nin yüzde 14,6’sına denk net borçlu konum öngörülüyor. Basitçe ifade etmek gerekirse, Nepal’in dış finansal varlıklarının dış yükümlülüklerini aşması beklenirken benzer ülkeler için bunun tersi geçerli.
Fitch, bu konumu Nepal rupisinin Hindistan rupisine sabitlenmesini destekleyen bir unsur olarak görüyor. Sabit kur, döviz kurunu başka bir para birimine karşı sabit tutar. Bu nedenle ithalat talebi veya yurt dışına yapılan ödemeler arttığında yeterli döviz kaynağı özellikle önem kazanır.
Yeniden inşa daha fazla döviz gerektirecek
Nepal’in cari işlemler fazlasının, 2025/26 mali yılında GSYH’nin yüzde 14’ü düzeyindeyken sonraki iki mali yılda ortalama yüzde 5,6’ya gerilemesi bekleniyor. Cari işlemler hesabı mal ve hizmet ticaretini, gelir akışlarını ve işçi dövizleri gibi transferleri kayda alır.
Yeniden inşa, ithal malzeme ve ekipman gerektiriyor. Hidroelektrik yatırımları da ithalat talebi yaratırken hasar gören santraller elektrik ihracatını geçici olarak azaltabilir. Turizmdeki aksama, bir başka döviz geliri kaynağını düşürüyor.
Dolayısıyla tahmin, işçi dövizlerinin güçlü kalmasını yeniden inşa ve yatırım harcamalarının artmasıyla birlikte ele alıyor. Nepal’in cari işlemler hesabından aldığı tutarın ödediğinden fazla olması bekleniyor, ancak fazlanın GSYH içindeki payı önceki düzeyinin yarısından az olacak.
Fitch, İran’ı içeren uzun süreli bir çatışmanın enerji ve gübre ithalatı ile turist gelişleri için risk oluşturduğunu da belirtiyor. Nepal açısından bu akışlardaki aksama, ziyaretçilerden elde edilen geliri zayıflatırken toparlanma maliyetlerini artırabilir.
Yeniden inşa ve gelirlerdeki düşüş borcu artırıyor
Federal hükümet borcunun 2025/26 mali yılında GSYH’nin yüzde 45,2’sinden 2027/28 mali yılında yüzde 48,2’sine çıkması öngörülüyor. Bu, 3 yüzde puanlık artışa işaret ediyor. Bununla birlikte öngörülen düzey, BB benzeri ülkelerin yüzde 52,7’lik medyanının 4,5 yüzde puan altında kalıyor.
Fitch, federal bütçe açıklarının 2026/27 ve 2027/28 mali yıllarında ortalama olarak GSYH’nin yüzde 4,1’i düzeyinde gerçekleşmesini bekliyor. Bütçe açığı, hükümetin gelirlerinden fazla harcama yapması ve aradaki farkı borçlanma veya başka finansman yollarıyla karşılaması anlamına gelir.
Selin yol açtığı aksama ve vergi indirimleri gelirleri azaltırken, yardım ve yeniden inşa harcamaları giderleri artırıyor. Kamu dış borcu GSYH’nin yaklaşık yüzde 24’ü düzeyinde ve büyük ölçüde imtiyazlı koşullarda. Bu da borçlanma maliyetlerinin yönetilebilir kalmasına yardımcı oluyor.
Bhattarai, kamu borcunun GSYH’nin yaklaşık yüzde 43 ila 44’ü düzeyinde olduğunu tahmin ediyor. Fitch’in 2025/26 mali yılı için federal hükümet tahmini ise yüzde 45,2. Ayrıca olası yeniden inşa ve bağlantılı mali yükümlülükleri yaklaşık 700 milyar Nepal rupisi veya daha fazla olarak hesaplıyor; nihai yeniden inşa maliyeti henüz belirlenmiş değil.
Nepal’in IMF programını Haziran 2026’da tamamlaması, Fitch’in değerlendirmesine göre mali güvenilirliği destekliyor. Sıradaki sınav, hükümetin gerekli yeniden inşa çalışmalarını yürütürken bütçe açıklarının kalıcı biçimde büyümesini önleyip önleyemeyeceği.
Sorunlu krediler bankaları baskı altına alıyor
Fitch’in değerlendirmesinde aktardığı verilere göre, sorunlu kredilerin brüt krediler içindeki payı Eylül 2026 ortası itibarıyla yüzde 5,7’ye ulaştı. Bunlar, borçluların ödemelerinde ciddi biçimde geride kaldığı veya geri ödemenin şüpheli hâle geldiği krediler.
İzleme listesindeki kredilerin oranı, Nisan 2026 ortasında sona eren yılda yüzde 11,1 düzeyindeydi. İzleme listesi statüsü, daha yakından takip edilmesi gereken geri ödeme zayıflığı işaretlerini gösterir. Rakamlar farklı kategorilere ve tarihlere dayandığından borçlular üzerindeki baskıya ilişkin ayrı görünümler sunuyor.
IMF destekli bir incelemede Nepal’in en büyük 10 ticari bankasından kredileri yeniden sınıflandırması ve olası zararlar için ek karşılık ayırması istendi. Yeniden sınıflandırma, bir kredinin geri ödeme riskini daha doğru yansıtan kategoriye taşınmasıdır. Karşılıklar ise bankaların beklenen zararları karşılamak üzere ayırdığı tutarlardır.
Zayıf ekonomik faaliyet ve uzun süredir devam eden emlak piyasasındaki durgunluk, kredi kalitesinin bozulmasına katkıda bulundu. Bhattarai, mali yılın ilk çeyreğinde ortalama sorunlu kredilerin yaklaşık yüzde 5 ila 6 düzeyinde olduğunu tahmin ediyor; düşük faiz oranları ve yüksek likiditenin iş dünyasındaki toparlanmayı desteklediğine dikkat çekiyor.
Yeniden inşa çalışmalarına girişen işletmeler açısından bankaların kredi verme isteği, finansal sistemdeki para miktarı kadar önemli. Daha yüksek karşılıklar banka kârlarını baskılayıp kredi kuruluşlarını daha temkinli hâle getirebilir; bu da şirketlerin onarım ve işletme sermayesi için finansmana ihtiyaç duyduğu bir döneme denk geliyor.
Rezervlerin ötesinde yönetişim de belirleyici
Nepal, Dünya Bankası’nın Dünya Çapında Yönetişim Göstergeleri’nde 31’inci yüzdelik dilimde yer alıyor. Fitch bunu kısıtlayıcı bir unsur olarak nitelendiriyor. Yüzdelik dilim, bir ülkenin hükümet performansını 100 üzerinden puanlamak yerine diğer ülkelere kıyasla konumunu gösterir.
Notlandırma metodolojisi, güçlü rezervlerin neden not artışına yol açmadığını açıklamaya yardımcı oluyor. Fitch’in Ülke Notu Modeli, nitel değerlendirmelerden önce 18 gösterge kullanıyor. Yapısal özellikler başlığının ağırlığı yüzde 53,7; kamu maliyesinin yüzde 19,1; dış finansmanın yüzde 17,3; makroekonomik performans ve politikaların ise yüzde 9,8.
Yönetişim göstergeleri tek başına model ağırlığının yüzde 22,1’ini oluşturuyor. Bu nedenle kurumsal kalite, gelir düzeyi ve ekonominin büyüklüğü; borç ve döviz kaynaklarıyla birlikte değerlendirmede önemli bir etkiye sahip.
Değerlendirmede 27 Nisan 2026’da güncellenen ülke notu kriterleri ve Temmuz 2023 tarihli ülke tavanı kriterleri uygulanıyor. Fitch ayrıca fiziksel iklim hasarına ve düşük karbonlu ekonomiye geçişle bağlantılı değişikliklere maruz kalmayı incelemek için İklim Kırılganlığı Sinyali’ni kullanıyor. 2035 yılı için 50 veya üzerindeki bir sinyal, nitel değerlendirmelere yansıyabilecek ek analizleri gerektiriyor.
Bhattarai; çevresel, sosyal ve yönetişim performansındaki zayıflıkları, Nepal’in Mali Eylem Görev Gücü’nün gri listesinde bulunmasını ve uluslararası insan kaçakçılığı izleme listesinde yer almasını not artışının önündeki engeller olarak sıralıyor. Gri liste meselesinin çözümü için son tarih olarak Şubat 2027’yi gösteriyor. FATF süreci, kara para aklama ve terörün finansmanıyla mücadele önlemlerindeki eksikliklerle ilgili.
Parlamentodaki çoğunluk reform fırsatı yaratıyor
Rastriya Swatantra Partisi’nin Mart 2026 seçimlerinin ardından çoğunluğu elde etmesi, hükümete politikaları daha öngörülebilir kılma ve reformları ilerletme fırsatı veriyor. Bununla birlikte Fitch, güvenilir değişikliklerin hayata geçirilememesi veya kararnamelere aşırı ölçüde başvurulmasının siyasi istikrarsızlığı yeniden tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor.
Kararnameler, önlemlerin olağan parlamenter yasama sürecinin dışında yürürlüğe girmesini sağlar. Fitch’in kaygısı, özellikle kurumsal kapasitenin ve hukukun üstünlüğünün zaten zayıf olduğu bir ortamda, politikanın içeriğinin yanı sıra nasıl yürürlüğe konduğunu da kapsıyor.
Hükümet, iş yapmayı kolaylaştırmayı amaçlayan 59 yasada değişiklik hazırlıyor. Bunların pratik etkisi kabul edilmelerine ve uygulanmalarına bağlı olacak. Yetkililer bu sırada acil sel yardımı ve yeniden inşa çalışmalarını da yönetmek zorunda.
Fitch, notun seyrine ilişkin iki genel olasılığa dikkat çekiyor. Yüksek bütçe açıklarının kalıcı hâle gelmesi, borcun keskin biçimde artması veya yönetişim ve büyümeye zarar veren yeni bir istikrarsızlık not indirimine yol açabilir. Yönetişimin iyileşmesi ve yatırımı, büyümeyi ve kişi başına düşen geliri artıran ekonomik reformlar, borç yükünün inandırıcı biçimde düşürülmesiyle birlikte not artışını destekleyebilir.
Nepal’in değişmeyen notu, ülkeyi kayda değer bir finansal tamponla ve zorlu bir toparlanma gündemiyle baş başa bırakıyor. Elektrik ve ulaşımın yeniden sağlanması, bankacılık zararlarının doğru biçimde kayda geçirilmesi ve kalıcı yasal reformların uygulanması, bu tamponun ekonomik faaliyeti ne ölçüde güçlendireceğini belirleyecek somut görevler.
Öne Çıkanlar
- Fitch, 12 Kasım 2026’da Nepal’in BB- notunu Durağan Görünüm ile teyit etti. Bu not ilk kez 2024’te verilmişti.
- Yeniden inşanın ilerlemesiyle büyümenin 2026/27 mali yılında yüzde 3,4’e gerilemesi, ardından 2027/28 mali yılında yüzde 5,2’ye yükselmesi bekleniyor.
- Döviz rezervlerinin dış ödemelerin 16,4 aylık karşılığını kapsaması öngörülüyor; BB benzeri ülkelerde bu süre 5,2 ay.
- Federal hükümet borcunun 2027/28 mali yılında GSYH’nin yüzde 48,2’sine ulaşması bekleniyor; bu oran öngörülen benzer ülke medyanının altında kalıyor.
- Sorunlu banka kredileri, zayıf yönetişim ve afetlere açıklık başlıca riskler olmayı sürdürüyor.
- Gelecekte not artışı için borç yükünün inandırıcı biçimde azaltılmasının yanı sıra kurumların, yatırımların ve büyümenin güçlenmesi gerekecek.






