Ekim ayında yıl içindeki ölümlerin beşte ikisinden fazlası yaşandı
Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün (DGHS) verilerine göre Bangladeş’te Ekim 2026’da dang humması nedeniyle 174 kişi hayatını kaybetti. Böylece ekim yılın en ölümcül ayı olurken 31 Ekim itibarıyla ülke genelindeki can kaybı 419’a yükseldi. Yılın bitmesine iki ay kala, 2025’in tamamında kaydedilen 413 ölüm sayısı şimdiden aşıldı.
İçindekiler
- Ekim ayında yıl içindeki ölümlerin beşte ikisinden fazlası yaşandı
- Can kaybı nasıl arttı?
- Hastane başvuruları yedi idari bölgede görüldü
- Önceki yılların verileri ne gösteriyor?
- Hastalar neden hastaneye kritik durumda ulaşıyor?
- Bir değerlendirme, hastaneye yatış öncesindeki gecikmelere işaret ediyor
- Tekrarlayan enfeksiyonlar riski artırıyor
- Kasımda neden ancak sınırlı bir rahatlama bekleniyor?
- Aileler ve sağlık hizmetleri şimdi ne yapabilir?
- Öne Çıkanlar
31 Ekim saat 08.00’de sona eren 24 saatlik dönemde hastanelere 1.633 dang humması hastası daha yatırıldı. Bu sürede bir hasta hayatını kaybetti. Ülke genelinde 6.236 hasta hastanede tedavi görmeye devam etti. Bu sayı, doktorların birçok kişinin tehlikeli komplikasyonlarla hastaneye geldiği uyarısında bulunduğu bir dönemde tedavi talebinin sürdüğünü gösteriyor.
Ekimdeki 174 ölüm, eylülde kaydedilen 148 ölümden 26 fazla; artış yaklaşık yüzde 18. Bu iki ayda toplam 322 kişi hayatını kaybetti; bu, yıl içindeki toplam can kaybının yaklaşık yüzde 77’si. Tek başına ekim ayının payı ise yaklaşık yüzde 42 oldu.
Veriler, acil müdahale gerektiren iki sorunu bir arada ortaya koyuyor: Sivrisinekler enfeksiyonu yaymayı sürdürürken teşhis ve tedavideki gecikmeler bazı hastaların hastaneye ulaşmadan önce kritik duruma gelmesine yol açıyor. Dang humması nedeniyle hayatını kaybeden 119 kişinin incelendiği bir değerlendirmede, ölümlerin üçte birinden fazlasının hastaneye yatıştan sonraki 24 saat içinde gerçekleştiği görüldü.
Jahangirnagar Üniversitesi’nde entomolog olan Kabirul Bashar, bulaşmanın kasım boyunca sürmesini, belirgin bir iyileşmenin ise daha çok aralıkta görülmesini bekliyor. Hava kurulaşmaya başlasa da aileler için sivrisineklerden korunmak ve vakit kaybetmeden tıbbi yardım almak hâlâ acil önem taşıyor.
Can kaybı nasıl arttı?
DGHS’nin aylık verileri, yılın ilk yarısının ardından ölümlerde keskin bir hızlanma olduğunu gösteriyor. Ocak ve şubat aylarında ikişer kişi hayatını kaybetti. Mart ve nisanda ölüm kaydedilmezken mayısta bir, haziranda 13 ölüm oldu.
Temmuzda can kaybı 36’ya, ağustosta 43’e yükseldi; eylülde ise 148’e fırladı. Ekim ayı sonunda toplam 174’e ulaşarak yükselişini sürdürdü. Aylık verilerin toplamı, ülke genelindeki 419 can kaybına karşılık geliyor.
- Ocak-haziran 2026: Dang humması nedeniyle 18 ölüm kaydedildi.
- Temmuz ve ağustos: 79 kişi daha hayatını kaybetti.
- Eylül: 148 ölüm kaydedildi; bu sayı önceki sekiz ayın toplamından fazlaydı.
- 30 Ekim: Ekim ayında 173 ölüm dâhil, toplam can kaybı 418’e ulaştı.
- 31 Ekim: Bir kişinin daha hayatını kaybetmesiyle yıllık can kaybı 419’a, aylık can kaybı 174’e yükseldi.
Eylül ve ekim aylarındaki toplam ölüm sayısı, ocak-ağustos dönemindeki 97 ölümün üç katından fazlaydı. Ölümlerin yılın son bölümünde yoğunlaşması, doktorların ve sivrisinek uzmanlarının kasımda da önlemlerin gevşetilmemesi uyarısında bulunmasının nedenini açıklıyor.
Hastane başvuruları yedi idari bölgede görüldü
Günlük son bilançoda, yeni hastane başvurularının en yüksek olduğu bölge Dhaka oldu; burada 1.633 yeni hastanın 604’ü hastaneye yatırıldı. Chattogram 281 başvuruyla ikinci sırada yer alırken Barishal’de 234, Khulna’da 228 başvuru kaydedildi.
Rajshahi’de 149, Mymensingh’te 70, Rangpur’da 67 hasta hastaneye yatırıldı. Bildirim döneminde Sylhet’te yeni başvuru olmadı.
Günlük toplamın yaklaşık yüzde 37’si Dhaka’da kaydedildi. Diğer bölgelerdeki başvuruların toplamı 1.029’a, yani yaklaşık yüzde 63’e ulaştı. Dolayısıyla dang humması tedavisine yönelik talep başkent bölgesinin çok ötesine yayıldı; Bangladeş’in büyük bölümündeki hastaneler hasta kabul etti.
31 Ekim itibarıyla ülke genelinde dang humması nedeniyle hastaneye yatırılanların sayısı 135.000’e ulaştı. Bu hastaların 128.345’i taburcu edilirken 6.236’sı tedavi görmeye devam etti, 419’u ise hayatını kaybetti. Bu üç sayı, hastaneye yatırılanların toplamını oluşturuyor.
Hastane başvuruları, sağlık kuruluşlarına ulaşan hasta yükünü gösteriyor. Ateşi olmasına rağmen evde kalan ya da henüz teşhis konmamış kişilerin de özellikle durumları kötüleşmeye başladığında tıbbi danışmanlık alabilmesi gerekiyor.
Önceki yılların verileri ne gösteriyor?
Bangladeş’te ekim ayı sonuna kadar kaydedilen 419 ölüm, 2026’daki can kaybını 2025’in tamamında görülen 413’ün üzerine çıkardı. Ülkede 2025’te 102.861 dang humması vakası kaydedilmişti. 2026’da şimdiye kadar hastaneye yatırılan hasta sayısı ise 135.000 olarak bildirildi; aradaki sayısal fark 32.139.
DGHS’nin paylaştığı yıllık can kaybı verilerine göre 2026, Bangladeş’te 2000’de kaydedilen ilk dang humması salgınından bu yana ölümlerin en yüksek olduğu üçüncü yıl oldu. Daha yüksek can kayıpları 2023’te 1.705, 2024’te ise 575 olarak kaydedilmişti.
2023’teki salgında 321.179 hasta hastaneye yatırılmıştı; bu sayı, bu yıl ekim sonuna kadar kaydedilen başvuruların iki katından fazlaydı. 2024’te yetkililer 101.214 hasta ve 575 ölüm bildirmişti. Daha önceki yıllık can kayıpları 2022’de 281, 2019’da 179 olarak kayda geçmişti.
Bangladeş’in 2023’teki deneyimi, salgının ülke geneline geniş ölçüde yayıldığını da göstermişti. Dhaka dışındaki hasta sayısı Dhaka’dakinin iki katından fazlayken ölümlerin yüzde 58’i başkentin iki belediye şirketi bölgesinde kaydedilmişti. Bu yılın günlük başvuru verileri de Dhaka bölgesi dışındaki tedavi talebinin yüksek olduğunu gösteriyor.
Hastalar neden hastaneye kritik durumda ulaşıyor?
Dhaka’daki Shaheed Suhrawardy Tıp Fakültesi ve Hastanesi Müdürü Mirza Golam Sarwar, tedavi altındaki dang humması hastalarının sayısının 279 olduğunu, bunlardan 67’sinin tek bir günde hastaneye yatırıldığını bildirdi. Hastaların bazen ölçülemeyecek kadar düşük tansiyonla ve düşen oksijen düzeyleriyle geldiğini söyledi.
Aynı hastanede doçent olan HM Nazmul Ahsan, hastaların sağlık hizmetine ulaştıklarındaki durumunu şöyle anlattı:
"Şok tablosunda, tansiyonları ölçülemeyen ve oksijen satürasyonları düşen çok sayıda hastanın geldiğini görüyoruz," dedi.
Şok, kan dolaşımının organlara yeterli oksijen taşıyamayacak kadar zayıfladığı acil bir tıbbi durumdur. Ağır dang humması vakalarında küçük kan damarlarından sıvı sızabilir ve vücutta dolaşan sıvı miktarı azalabilir. Acil tedavi uygulanmazsa organlar zarar görebilir.
Ahsan, nakil, acil değerlendirme ve hastaneye yatışta yaşanan gecikmelerin kalıcı organ hasarı riskini artırabileceğini söyledi. Miyokardit olarak bilinen kalp kası iltihabı dâhil olmak üzere karaciğer, böbrek, akciğer ve kalp komplikasyonları gözlemlediğini belirtti.
Hastanedeki doktorlar, ağır komplikasyonların önceki yıllara göre daha sık görüldüğünü ifade etti. Bu eğilimin nedenlerinin anlaşılması için daha fazla araştırma yapılması gerekiyor.
Bir değerlendirme, hastaneye yatış öncesindeki gecikmelere işaret ediyor
Epidemiyoloji, Hastalık Kontrolü ve Araştırma Enstitüsü, direktörü Quazi Ahmed Zaki’nin başkanlık ettiği bir değerlendirmede dang humması nedeniyle hayatını kaybeden 119 kişiyi inceledi. Hastaların üçte birinden fazlası hastaneye yatıştan sonraki 24 saat içinde öldü; birçoğunun teşhis alması en az üç gün gecikti.
Değerlendirmede ölümlerin başlıca nedeni, yüzde 62,5’lik oranla dang humması şok sendromu olarak belirlendi. Bulgular, ölümleri azaltma çabalarının odağına erken teşhisi ve tedaviye hızla erişimi yerleştiriyor.
Zaki, hastanelerdeki ölüm inceleme komitelerinin vakaları tek tek değerlendirdiğini ve bulgularını DGHS’nin Hastalık Kontrol Birimi’ne ilettiğini söyledi. Komiteler tedavinin niteliğini, teşhis gecikmelerini, hastanın yatış öncesindeki durumunu ve hasta için uygun olmayan ilaçların kullanılıp kullanılmadığını inceliyor.
Halk sağlığı uzmanı Mushtuq Hussain, hastalar kritik duruma geldikten sonra büyük hastanelere başvurmak yerine yaşadıkları yerlere yakın noktalarda daha fazla sağlık hizmeti sunulması çağrısında bulundu. Hastaları ücretsiz dang humması testinden geçirmek için mevcut birinci basamak sağlık kuruluşlarının kullanılmasını ve risk grubundakilerin hastaneye yönlendirilmesini önerdi.
Mushtuq, düşük gelirli kişilerin karşılaştığı pratik bir engele de dikkat çekti: Bazıları işlerini bırakacak maddi güce sahip olmadığı için ateşli olmasına rağmen çalışmayı sürdürüyor. Daha erken test, yerinde takip ve zamanında sevk, bu hastaların komplikasyonlar gelişmeden sağlık hizmeti alma şansını artırabilir.
Tekrarlayan enfeksiyonlar riski artırıyor
İç hastalıkları uzmanı ABM Abdullah, tekrarlayan dang humması enfeksiyonlarını, teşhis ve tedavideki gecikmelerle birlikte ağır hastalık ve ölümlerin başlıca nedenleri arasında gösterdi. Ateş ve vücut ağrısı olan kişilere, durumları kötüleşene kadar beklemek yerine tıbbi danışmanlık almalarını ve test yaptırmalarını önerdi.
Dang hummasının serotip adı verilen dört ana virüs türü bulunuyor ve sağlık uzmanları bu dört türün de Bangladeş’te dolaşımda olduğunu söyledi. Bir türe yakalanıp iyileşen kişi daha sonra başka bir türe yakalanabilir. Sonraki enfeksiyonlarda ağır hastalık riski daha yüksek olabilir.
Ahsan, ağır vakalara dang humması virüsünün 3. türünün, yani DENV-3’ün katkıda bulunabileceğini öne sürdü. Virüs türü içindeki farklılıkların da hastalığın ağırlığını etkileyebileceğine dikkat çekti.
Dhaka’da yaşayan 33 yaşındaki Faisal Ferdous için tekrarlayan enfeksiyonlar artık ailesini de kaygılandırıyor. 2017 ve 2024’te dang hummasına yakalanan Ferdous, Ekim 2026’nın başında yeniden hastalandı. Eşiyle birlikte hastanede tedavi görmesi gerekti. Yaşadıklarını anlattığında evinde iyileşme sürecindeydi.
Ekim ayındaki açıklamalar sırasında Bangladeş’te dang humması aşısı henüz uygulamaya konmamıştı. Yetkililer aşılamayı uzun vadeli bir önlem olarak değerlendiriyordu ancak uygulamaya geçiş için bir tarih açıklanmamıştı.
Kasımda neden ancak sınırlı bir rahatlama bekleniyor?
Jahangirnagar Üniversitesi’nde sivrisinek uzmanı olan Bashar, dang humması bulaşmasının kasım boyunca devam etmesini bekliyor. Ölümlerin ekimdeki hızla artmayabileceğini ancak bulaşmada kısa vadede yaşanacak herhangi bir düşüşün sınırlı kalabileceğini söyledi.
Önceki yağışların ardından geride kalan sivrisinek üreme alanları, riskin sürmesini kısmen açıklıyor. Evlerin çevresinde ve başka kaplarda biriken su, yağışlar durduktan sonra da kalabilir; genç sivrisinekler burada gelişerek yetişkin hâle gelir. Bu nedenle birkaç kurak gün geçmesi, üreme alanlarının boşaltılması gereğini ortadan kaldırmıyor.
Bashar, üreme döneminin uzamasını kısmen iklim değişikliğiyle bağlantılı yağış ve nem değişikliklerine bağladı. Bu koşullar, dang hummasını bulaştıran Aedes sivrisineklerinin daha uzun süre etkin kalmasına imkân veriyor.
Bashar’ın aralıkta daha belirgin bir iyileşme beklentisi, bulaşma koşullarına ilişkin bir öngörü. Kasım boyunca enfeksiyonlar devam edeceğinden hastaneler ve toplumlar baskı altında kalmayı sürdürecek. Bu nedenle sivrisinek mücadelesinin şiddetli yağışların ardından başlatılan kısa süreli bir kampanya olarak kalmaması gerekiyor.
Aileler ve sağlık hizmetleri şimdi ne yapabilir?
DGHS, bölge sakinlerine evlerinin çevresindeki birikmiş suları boşaltmalarını, gündüz uyurken cibinlik kullanmalarını ve ateş çıktığında vakit kaybetmeden hastaneye başvurmalarını önerdi. Aedes sivrisinekleri gündüz saatlerinde etkin olduğundan, gündüz dinlenirken korunmak da dang hummasını önlemenin bir parçası.
Bashar, özellikle su biriken yerlerde hem kapalı alanlarda hem de dışarıda sivrisineklere karşı mücadelenin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Abdullah da insanları sivrisineklerin ürediği alanları ortadan kaldırmaya ve belirtiler görülür görülmez sağlık hizmetine başvurmaya çağırdı.
Sağlık hizmetleri açısından ölüm incelemeleri ve hastanelerin aktardıkları aynı pratik ihtiyaçlara işaret ediyor: Erişilebilir test, hastanın kritik duruma gelmesinden önce takip edilmesi ve gerektiğinde hızla hastaneye ulaştırılması. Mushtuq’un önerdiği sistem, yerel klinikleri, ara basamak sağlık hizmetlerini ve uzman hastaneleri birbirine bağlayacak; yoğun bakım yalnızca ihtiyacı olan hastalara ayrılacak.
Hastaneler, 1.200’den fazla kişinin ölümüne yol açtığı bildirilen eş zamanlı kızamık salgınının baskısıyla da karşı karşıyaydı. Dang humması başvuruları personel, yatak ve tedavi talebini artırırken yalnızca dang humması nedeniyle hastanede tedavi görenlerin sayısı 31 Ekim’de 6.236’ydı.
Acil öncelikler açık: Evlerin çevresinde üreyen sivrisineklerin sayısını azaltmak, ateşin başlamasıyla tıbbi değerlendirme arasındaki süreyi kısaltmak ve ağır hastaları hızla tedaviye ulaştırmak.
Öne Çıkanlar
- Bangladeş’te Ekim 2026’da dang humması nedeniyle 174 kişi hayatını kaybetti; 31 Ekim itibarıyla yıllık can kaybı 419’a ulaştı.
- Eylül ve ekim aylarında toplam 322 ölüm kaydedildi; bu, yıl içindeki toplam can kaybının yaklaşık yüzde 77’si.
- Son 24 saatte hastanelere 1.633 hasta yatırılırken ülke genelinde 6.236 hasta tedavi görmeye devam etti.
- 119 ölümün incelendiği değerlendirmede, ölümlerin üçte birinden fazlasının hastaneye yatıştan sonraki 24 saat içinde gerçekleştiği görüldü.
- Doktorlar ağır vakalarda bakım gecikmelerini ve tekrarlayan enfeksiyonları başlıca kaygılar arasında gösterdi.
- Bulaşmanın kasım boyunca sürmesi, daha belirgin bir iyileşmenin ise aralıkta görülmesi bekleniyor.
- Sağlık yetkilileri, bölge sakinlerine birikmiş suları boşaltmalarını, sivrisineklerden korunmalarını ve ateş durumunda vakit kaybetmeden sağlık hizmeti almalarını önerdi.






