Sıkıyönetim Krizinin Ardından Lee Jae-myung Güney Kore’deki Erken Seçimi Kazandı

8 dakikalık okuma
Sıkıyönetim Krizinin Ardından Lee Jae-myung Güney Kore’deki Erken Seçimi Kazandı

Altı Aylık Siyasi Çalkantıyı Sona Erdirmek İçin Sandık

Ulusal Seçim Komisyonu'na göre, oyların yüzde 99'undan fazlası sayıldığında Lee Jae-myung, Güney Kore'deki erken cumhurbaşkanlığı seçimini kazanarak Kim Moon-soo'nun yüzde 41,3'lük oyuna karşılık yüzde 49,3 oy aldı. Sonuç, muhalefetteki Demokrat Parti liderini, eski Cumhurbaşkanı Yoon Suk Yeol'un sıkıyönetim ilan etme girişiminin başarısızlığa uğramasıyla sarsılan ülkenin yönetimine taşıyor.

İçindekiler
  1. Altı Aylık Siyasi Çalkantıyı Sona Erdirmek İçin Sandık
  2. Sıkıyönetim Girişimi Seçime Nasıl Yol Açtı?
  3. Seçim Neden Yoon Hakkında Bir Hükme Dönüştü?
  4. Seçmenler Öfkelerini Katılıma Dönüştürdü
  5. Yoğun Güvenlik Önlemleri Altında Yürütülen Kampanya
  6. Lee Cumhurbaşkanlığı Yetkilerinde Neleri Değiştirmek İstiyor?
  7. Hukuki Davalar Lee'nin Cumhurbaşkanlığını Gündeminde Olacak
  8. Ekonomik Toparlanma ve Zorlu Diplomasi
  9. Kriz Sonrasında Güveni Yeniden Tesis Etmek
  10. Öne Çıkanlar

Seçim, Yoon'un ilanının kitlesel protestoları, parlamentonun direnişini ve sonunda cumhurbaşkanlığının sona ermesine yol açan krizi tetiklemesinden tam altı ay sonra yapıldı. Güney Kore'de seçmen yeterliliğine sahip 44,39 milyon kişinin yaklaşık yüzde 80'i oy kullandı. Bu, 1997'den bu yana en yüksek katılım oranı oldu.

Halkın Gücü Partisi'nin (PPP) adayı ve eski çalışma bakanı Kim, yenilgiyi kabul etti. Lee, parlamentonun önünde destekçilerine hitap ederek halkı bir araya getirme ve ekonomiyi canlandırma sözü verdi; zaferini aylar süren çalkantıyı geride bırakma fırsatı olarak sundu.

Lee, ülkenin toparlanma gücünün halkında yattığını söyledi:

Büyük yeteneklere sahip halkımızın ortak gücüyle bu geçici zorluğun üstesinden gelebiliriz.

Asya'nın dördüncü büyük ekonomisi için sonuç, peş peşe geçici liderlerin ardından kalıcı bir cumhurbaşkanının göreve gelmesi ihtimalini doğuruyor. Lee, demokratik düzeni yeniden tesis etme yetkisiyle göreve başlıyor; ancak önünde derin siyasi bölünmeler, çözüme kavuşmamış hukuki davalar ve zorlu ekonomik ve diplomatik müzakereler de var.

Sıkıyönetim Girişimi Seçime Nasıl Yol Açtı?

Yoon, siyasi muhalefeti bastırmak amacıyla aralık ayında sıkıyönetim ilan etti. Bu hamle Güney Kore'yi sarstı ve ülkenin geçmişteki askeri diktatörlüklerini hatırlattı. Sıkıyönetim, olağanüstü yetkileri ordunun eline veriyor; bu nedenle kullanılması, sivil demokratik yönetimi korumaya çalışanlar için doğrudan kaygı konusu oluyor.

Protestocular sokaklara dökülürken Lee'nin öncülük ettiği milletvekilleri Yoon'un kararını engellemek için harekete geçti. Parlamentonun direnişi ve halkın tepkisi, iktidarı ele geçirme girişimini durdurdu. Yoon birkaç gün içinde azledildi ve ardından Anayasa Mahkemesi tarafından görevden alındı.

Reklam

Güney Kore daha sonra kalıcı bir cumhurbaşkanı olmadan, art arda geçici liderler döneminden geçti. Belirsizlik siyasi kutuplaşmayı derinleştirdi; erken seçim, hem yeni hükümete hem de ülkenin krize vereceği yanıta ilişkin bir karara dönüştü.

Lee'nin zaferine giden başlıca adımlar şöyleydi:

  • Aralık: Yoon sıkıyönetim ilan etti; bu karar kitlesel protestolara ve parlamentonun direnişine yol açtı.
  • İlandan birkaç gün sonra: Milletvekillerinin kararı engellemesinin ardından Yoon azledildi.
  • Azlin ardından: Anayasa Mahkemesi Yoon'u görevden aldı ve Güney Kore peş peşe geçici liderler döneminden geçti.
  • Sıkıyönetim girişiminden altı ay sonra: Seçmenler, erken cumhurbaşkanlığı seçiminde Lee'yi seçti.

Seçim Neden Yoon Hakkında Bir Hükme Dönüştü?

Lee'nin kampanyası, halkın sıkıyönetime duyduğu öfkeden güç aldı. Pek çok seçmen için seçim, Yoon'un eylemlerine ve PPP'nin bunlardan yeterince uzaklaşıp uzaklaşmadığına ilişkin bir referanduma dönüştü.

PPP, Yoon'un eylemlerini savunmuş olan Kim'i aday gösterdi. Bu tercih, partiyi iktidarı ele geçirme girişimine ortak gören seçmenleri uzaklaştırdı. Lee ise kendisini demokratik yönetimin savunucusu olarak tanıttı ve başka bir cumhurbaşkanının olağanüstü yetkileri kötüye kullanmasını önleyecek değişiklikler vadetti.

Lee, bir seçim mitinginde seçmenlere sıkıyönetim girişimiyle bağlantılı kişilerin yeniden iktidara gelmesini engellemeleri çağrısında bulundu:

İsyancı güçlerin geri dönmesini engellemeliyiz,

Siyasi danışman Park Sung-min, sonucu Lee'nin politikalarına verilen bir destekten çok, krize duyulan öfkenin ifadesi olarak niteledi:

Seçim, öfkeyi ifade etmenin bir aracına dönüştü... [ve] sıkıyönetim önlemlerine ortak olan ya da bu önlemlerden doğrudan sorumlu olan iktidar partisine açık bir tepkiydi,

Lee'nin zaferi aynı zamanda kişisel bir geri dönüş anlamına geldi. 2022 cumhurbaşkanlığı seçiminde Yoon'a az farkla yenilmişti. Bu kez Ulusal Seçim Komisyonu'nun açıkladığı yüzde 49,3 ve yüzde 41,3'lük sonuçlara göre Kim'in sekiz puan önünde yer aldı.

Reklam

Seçmenler Öfkelerini Katılıma Dönüştürdü

Seçmen yeterliliğine sahip her beş kişiden yaklaşık dördü oy kullandı. Böylece bu seçim, Güney Kore'de 1997'den bu yana katılımın en yüksek olduğu cumhurbaşkanlığı seçimi oldu. Katılım, pek çok vatandaşın siyasi çalkantıyı sona erdirmeye verdiği önemi yansıtıyordu.

İlk kez oy kullananlar ve daha önce siyasetten uzak duran kişiler de kampanyaya katıldı. Rakip partilerin bazı seçmenleri de istikrarı yeniden tesis etmeye en uygun adayın Lee olduğunu düşündükleri için ona destek verdi.

İlk siyasi etkinliğine katılan 59 yaşındaki seçmen Park Suh-jung, sıkıyönetimin Lee hakkındaki düşüncelerini nasıl değiştirdiğini şöyle anlattı:

Eskiden Lee'yi sevmezdim ama sıkıyönetimden sonra artık ona güveniyor ve bel bağlıyorum,

Park'ın anlattıkları, seçimin temel özelliklerinden birini ortaya koydu: Lee, daha önce kendisini desteklememiş olsalar bile önceliği demokratik yönetimi korumak olan kişilerden destek aldı. Şimdiki zorluğu, bu desteği cumhurbaşkanlığına duyulan güvene dönüştürmek.

Yoğun Güvenlik Önlemleri Altında Yürütülen Kampanya

Lee, kurşun geçirmez bir yelek giyerek ve yoğun güvenlik önlemleri altında kampanya yürüttü. Ciddi tehditler almış ve bir suikast girişiminden sağ kurtulmuştu; bu nedenle kişisel güvenliği seçim sürecinin gözle görülür bir parçası hâline geldi.

Mitinglerinde koruyucu cam kullanılırken güvenlik görevlileri çatılardan gözetleme yaptı. Bu önlemler, Güney Korelilerin yeni cumhurbaşkanlarını seçtiği gergin ortamı yansıtıyordu.

Siyasi bölünmeler kampanyanın da ötesine uzanıyordu. Görevden alınan cumhurbaşkanının destekçileri, reform talep edenlere karşı çıkmayı sürdürdü. Lee, seçmenlerin krize ilişkin birbirinden keskin biçimde farklı sonuçlara vardığı bir ülkeyi yönetmek zorunda.

Bu nedenle birlik vaadi somut bir görev anlamına geliyor: Eski cumhurbaşkanı, seçim ve bundan sonra ne yapılması gerektiği konularında farklı düşünen insanlar arasında hükümete duyulan güveni yeniden tesis etmek.

Reklam

Lee Cumhurbaşkanlığı Yetkilerinde Neleri Değiştirmek İstiyor?

Lee, cumhurbaşkanının sıkıyönetim ilan etmesini zorlaştıracak anayasa reformları vadetti. Önerisi, Yoon'un girişiminin gözler önüne serdiği yetki yoğunlaşmasını ele almayı ve demokratik kurumlara duyulan güveni yeniden tesis etmeyi amaçlıyor.

Her iki büyük aday da cumhurbaşkanının yetkilerini sınırlayacak anayasa değişiklikleri çağrısında bulundu. Bu geniş hedefte uzlaşmaları, partiler krizdeki sorumluluk konusunda derin biçimde karşı karşıya olsa da cumhurbaşkanlığı yetkilerine ilişkin kaygının siyasi ayrımları aştığını gösterdi.

Lee, görev süresi dört yıl olan ve iki dönem görev yapma imkânı tanıyan bir cumhurbaşkanlığı sistemi önerdi. Ayrıca yürütme yetkisini merkezden dağıtarak, yetkilerin büyük bölümünün cumhurbaşkanında toplanması yerine daha geniş biçimde paylaşılmasını istiyor.

Anayasa değişikliği, bir ülkenin yönetildiği temel kuralları değiştirir. Bu nedenle Lee'nin önerileri Yoon'a verilecek acil yanıtın ötesine geçiyor: Gelecekteki cumhurbaşkanlarının yetkilerini kullanma biçimini onlarca yıl boyunca yeniden şekillendirebilir. Önerilen değişiklikler henüz kesinleşmiş değil.

Hukuki Davalar Lee'nin Cumhurbaşkanlığını Gündeminde Olacak

Lee, seçim zaferine rağmen tartışmalı bir isim olmayı sürdürüyor. Seçim yasasını ihlal ettiği iddiasıyla Yüksek Mahkeme'de görülen dava da dahil olmak üzere devam eden hukuki süreçlerle karşı karşıya. Bu durum, siyasi yetkisiyle birlikte belirsizlik de yaratıyor.

Güney Kore cumhurbaşkanları, isyan ve vatana ihanet suçları dışında, görevde oldukları sürece genel olarak kovuşturmaya karşı dokunulmazlığa sahip. Bu koruma, görevdeki bir cumhurbaşkanının hangi koşullarda kovuşturulabileceğini sınırlandırırken Lee'nin çözüme kavuşmamış davaları da çevresindeki siyasi tartışmaların parçası olmayı sürdürüyor.

Hukuki belirsizlik, güveni yeniden tesis etme zorluğunu artırıyor. Muhalifleri Lee'nin güvenilirliğini sorgulamayı sürdürürken, destekçileri de vaat ettiği reformları hayata geçirmesini bekliyor. Lee'nin yönetimini etkili biçimde işletebileceğini göstermesi gerekecek.

Ekonomik Toparlanma ve Zorlu Diplomasi

Lee, politika platformunu merkeze yaklaştırdı; ekonomik reformu ve pragmatik diplomasiyi öncelik olarak sundu. Ekonomiyi canlandırma vaadi, Güney Kore'nin aylar süren siyasi aksaklığın ardından istikrar aradığı bir dönemde geliyor.

Güney Kore ile ABD arasındaki ittifakı güçlendirme, Japonya ile diyaloğu sürdürme ve Kuzey Kore ile görüşme arayışında olma sözü verdi. Bu taahhütler bir arada, yerleşik güvenlik ilişkilerini iletişimi açık tutma çabalarıyla birleştiren bir yaklaşımı ortaya koyuyor.

Reklam

Washington'la ilişkiler kısa sürede baskı yaratacak. ABD Başkanı Donald Trump yeni gümrük vergileri için baskı yapıyor ve Güney Kore'den ABD askerlerine ev sahipliği yapmanın maliyetine daha fazla katkıda bulunmasını talep ediyor. Böylece ticaret ve güvenlik maliyetleri yeni cumhurbaşkanının gündemine geliyor.

Gümrük vergileri, ithal mallar üzerinden alınan vergilerdir. Bu vergilere ilişkin müzakereler, malların ABD pazarına hangi koşullarda gireceğiyle; askerlerin maliyetine ilişkin görüşmeler ise Güney Kore'nin Amerikan kuvvetlerine ev sahipliği yapmak için sağlayacağı mali katkıyla ilgilidir. Lee'nin ittifakı güçlendirmeye çalışırken her iki konuyu da yönetmesi gerekecek.

İç ve dış politika öncelikleri, yönetimin dikkatini paylaşacak. Anayasa reformu, ekonomik toparlanma, komşu ülkelerle ilişkiler ve ABD ile müzakereler; yeni yönetimin hükümete duyulan güveni de onarması gereken bir dönemde gündeme geliyor.

Kriz Sonrasında Güveni Yeniden Tesis Etmek

Lee'nin seçilmesi, olağanüstü bir belirsizlik döneminin ardından Güney Kore'ye yeni bir cumhurbaşkanı kazandırıyor. Aynı zamanda, Yoon'a karşı direnişin önde gelen isimlerinden biri hâline gelen siyasetçiye uzlaşmayı sağlama sorumluluğu yüklüyor.

Pek çok seçmen, çalkantının sona ermesini istedikleri için Lee'ye oy verdi. Beklentilerini karşılamak; istikrarlı yönetim, ekonomik koşullar ve cumhurbaşkanlığı yetkilerinin yeniden kötüye kullanılmasına karşı koruma alanlarında gözle görülür ilerleme gerektirecek.

Adı açıklanmayan bir seçmen, seçime katılmak ile demokrasiyi korumak arasındaki bağı şöyle ifade etti:

[Demokrasimizi] kurtaracak ve eskisinden daha ileriye taşıyacak güce sahip olmamızı umuyorum. Oyum, bu gücün bir parçası.

Önümüzdeki aylar, Lee'nin kutuplaşmış bir ülkeyi yönetirken vaatlerini yerine getirip getiremeyeceğini gösterecek. Zaferi, Güney Kore'yi kimin yöneteceği sorusunu yanıtladı; güveni yeniden tesis etmek için seçim kampanyasının ötesine geçen kararlar almak gerekecek.

Öne Çıkanlar

  • Lee Jae-myung, oyların yüzde 99'undan fazlası sayıldığında Kim Moon-soo'nun yüzde 41,3'lük oyuna karşılık yüzde 49,3 oy aldı.
  • Erken seçim, Yoon Suk Yeol'un başarısız sıkıyönetim girişiminden tam altı ay sonra yapıldı.
  • Seçmen yeterliliğine sahip 44,39 milyon kişinin yaklaşık yüzde 80'i oy kullandı; bu, 1997'den bu yana en yüksek katılım oldu.
  • Lee, sıkıyönetim yetkilerine daha sıkı sınırlar, cumhurbaşkanlığı dönemlerinde değişiklik ve yürütme yetkisinin daha geniş dağıtılmasını vadetti.
  • Siyasi bölünmeler, devam eden hukuki davalar ve ekonomiyi canlandırma baskısıyla karşı karşıya.
  • Diplomasi gündeminde ABD ile ittifak, Japonya ile ilişkilerin sürdürülmesi, Kuzey Kore ile diyalog ve gümrük vergileri ile askerlerin maliyetine ilişkin müzakereler yer alıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir