Büyüyen bir sorunun ortasındaki küçük etiket
Oyuncular Janhvi Kapoor, Keerthy Suresh ve Sunainaa, yapay zekâ deepfake’lerinde görüntülerinin izinsiz kullanılmasına tepki gösterdi. İtiraza konu olan görsel ve videoların ardından yasal işlem başlatabilecekleri uyarısında bulundular. Yaşadıkları, sosyal medya platformları açısından pratik bir soruyu gündeme getirdi: İzleyiciler, ekrandaki kişinin dijital olarak oluşturulduğunu ne kadar kolay anlayabiliyor?
İçindekiler
Görsel efekt uzmanı ve Pearl Academy İletişim, Film ve Oyun Bölümü Dekanı CB Arun Kumar, yapay zekâyla oluşturulan içeriklerde açık ve belirgin etiketleri zorunlu kılan yasalar çıkarılması çağrısında bulunuyor. Mevcut uyarıların kolayca gözden kaçabildiğini ve böylece üretilmiş içeriklerin gerçek bir fotoğraf, kayıt ya da haber olayı gibi görünebildiğini savunuyor.
Instagram’ın “AI Info” etiketi eleştirilerinin odağında. Kumar, uyarının hesap kullanıcı adıyla paylaşılan görsel veya video arasında küçük puntolarla yer aldığını söylüyor. Endişesi görünürlükle ilgili: İzleyici fark etmeden kaydırıp geçtiğinde, açıklamanın pratikte pek faydası olmuyor.
Arun Kumar, neden daha sıkı etiketleme kuralları istediğini şöyle açıkladı:
İnternette hızla yayılan bazı afet videolarında olduğu gibi, yapay zekâ içeriklerinin artık kendini haber gibi göstermesini engellemek için açık ve belirgin etiketleri zorunlu kılan daha sıkı yasalara ihtiyacımız var. Asıl sorun, izleyicilerin neyin gerçek neyin sahte olduğunu artık ayırt edememesi.
Önerisi birbiriyle bağlantılı iki soruna odaklanıyor. Oyuncular, kimliklerinin itiraza konu olan içeriklerde kullanılmasıyla kişisel zarara uğruyor. İzleyiciler ise üretilmiş bir sahneyi gerçekten yaşanmış bir olay sanma riskiyle karşı karşıya. Görünür bir etiket, izleyiciye görselle karşılaştığı anda, ona inanıp inanmamaya ya da paylaşmaya karar vermeden önce bilgi verir.
Oyuncuların başına ne geldi?
Kapoor, Suresh ve Sunainaa, görüntülerinin itiraza konu olan deepfake fotoğraf veya videolarda yer almasının ardından şaşkınlıklarını dile getiren ya da tepki gösteren oyuncular arasında. Tepkiler arasında, görüntüleri izinsiz kullananlar hakkında yasal işlem başlatılabileceği uyarıları da var.
Deepfake, bir kişiyi yapmadığı ya da söylemediği bir şeyi yapmış veya söylemiş gibi göstermek için yapay zekâyla oluşturulan ya da değiştirilen görsel, video veya ses kaydıdır. Bir oyuncunun tanınabilir yüz hatları, o kişi üretim sürecine hiç katılmamış olsa bile, sahteciliğin inandırıcı görünmesine yol açabilir.
İlk sorun, kişinin kimliği üzerindeki kontrolünü kaybetmesidir. Bir oyuncu hangi rolleri kabul edeceğine, hangi fotoğrafları yayımlayacağına ve hangi ürünlerin tanıtımını yapacağına kendisi karar verebilir. Üretilmiş bir görsel ise aynı oyuncuyu hiç onaylamadığı bir sahneye yerleştirebilir; izleyiciler de ilk anda görüntünün gerçek olduğunu sanabilir.
Arun Kumar’ın talebi daha güçlü bir yasal zorunluluk getirilmesi yönünde; yeni bir kuralın yürürlüğe girdiğini duyurmuyor. Açıklamalarında belirli bir yasa tasarısından, uygulama takviminden ya da önerilen cezadan söz etmedi.
Sahte görseller yapay zekâdan önce de vardı
Arun Kumar, bugünkü kaygıyı, eğlence sektöründe görsellerin manipüle edilmesinin daha uzun geçmişi içinde ele alıyor. Günümüzün yapay zekâ araçlarından önce de insanlar, sahte sahneler oluşturmak için dublörlerden, Photoshop’tan ve kopyalama ile biçim değiştirme gibi görsel efekt tekniklerinden yararlanabiliyordu.
Kopyalama, bir görselin ya da sekansın içindeki öğeleri çoğaltır. Biçim değiştirme ise bir görseli diğerine dönüştürür; buna bir yüzü ya da görünüşünü değiştirmek de dahildir. İzleyicilerin kurgulanmış sahneler beklediği film yapımında her iki teknik de meşru amaçlarla kullanılabilir. Sorun, manipüle edilmiş içeriğin bir kişinin davranışlarının gerçek kaydıymış gibi sunulmasıyla ortaya çıkar.
Arun Kumar’a göre yapay zekâ, bu tür içerikler üretmek için insanlara yeni bir yol sundu. Buna, ilgi ve yayılımdan hızla kazanç sağlamaya çalışanlar da dahil. Kumar, teknolojinin kullanım biçimlerine göre değerlendirilmesi gerektiğini, itiraza konu olan içerikten sorumlu kişilerin ise mevcut yasal yollara göre işlem görmesi gerektiğini savunuyor.
Arun Kumar, mevcut yasaların içeriğin kaldırılmasını talep etmek için zaten yollar sunduğunu söyledi:
Bu tür itiraza konu olan içeriklerin kaldırılmasını sağlamak için zaten pek çok yasal yol var.
İçeriğin kaldırılması ve etiketlenmesi, aynı sürecin farklı aşamalarına karşılık geliyor. İçeriğin kaldırılması, itiraz edildikten sonra görselin erişilebilir kalmasını engellemeyi amaçlıyor. Belirgin bir etiket ise görsel hâlâ ekrandayken insanların onu değerlendirmesine yardımcı oluyor. Kumar’ın yaklaşımı iki görevi de öne çıkarıyor: Zararlı içeriğe müdahale etmek ve yapay olarak üretildiğini fark etmeyi kolaylaştırmak.
Etiketin boyutu neden önemli?
Instagram’daki küçük yapay zekâ uyarısı, açıklamanın var olmasıyla gerçekten işe yaraması arasındaki farkı gösteriyor. Arun Kumar, platformların bu bilgiyi sıradan izleyicilerin görselin etrafında aramadan fark edebileceği kadar belirgin biçimde göstermesini istiyor.
Afet görüntüsü olduğu izlenimi veren sahte bir video, bunun neden ünlü kültürünün ötesinde de önemli olduğunu gösteriyor. Gerçek bir acil duruma ait görüntü izlediğini düşünen birinin, sahnenin üretilip üretilmediğini anlaması gerekir. Aksi hâlde görsel, tasvir edildiği biçimde hiç yaşanmamış bir olay hakkındaki düşüncelerini etkileyebilir.
Oyuncular için aynı mesele daha kişisel. Sahte görselin tanınmasını ve ilgi çekmesini sağlayan unsur yüzleridir. Etiketi fark etmeyen bir izleyici, görselin nasıl üretildiğine dair bilgi edinmeden önce sahneyi oyuncuyla ilişkilendirebilir.
Dolayısıyla Arun Kumar’ın talebi, bilginin yalnızca var olmasıyla değil, nasıl sunulduğuyla da ilgili. Bir platform bir gönderinin yanına uyarı koyabilir; ancak uyarının boyutu ve konumu, izleyiciye ulaşıp ulaşmadığını yine de belirler. Tercih ettiği ölçüt açık: İçeriğin yapay olarak üretildiği kolayca fark edilmelidir.
Sanatçılar için rıza ayrı bir mesele
Arun Kumar ayrıca yapay zekâyı tümden reddetmekle bir sanatçının eserinin izinsiz kullanılmasına karşı çıkmak arasında ayrım yapıyor. İlki bütün bir teknoloji hakkında hüküm vermek anlamına geliyor. İkincisi ise belirli bir içeriğin nasıl elde edildiği ve kullanıldığıyla ilgili.
Eğitim, bir yapay zekâ sisteminin örneklerden kalıplar öğrenmesi sürecidir. Bu örnekler görseller, metinler, sesler veya videolar olabilir. Eğitim sürecine itiraz eden sanatçılar, yaratıcı eserlerinin rızaları olmadan bu sürecin parçası hâline getirilmesi durumunda ne olduğunu sorguluyor.
Bu mesele, görünür bir deepfake’ten daha geniş bir alanı kapsıyor. Bir oyuncu sahte bir görüntüsünün oluşturulmasına itiraz ederken bir çizer veya başka bir yaratıcı, yeni görseller üreten sistemi geliştirmek için eserinin kullanılmasına karşı çıkabilir. Etkilenen kişiler ve itiraz ettikleri eylemler farklı olabilir.
Arun Kumar, yapay zekâyı toptan kınamanın bu ayrımları göz ardı ettiğini savunuyor. Yaklaşımı, izin konusundaki itirazları ciddiye alırken meşru yaratıcı kullanımlara da alan bırakıyor. Okurların sorabileceği somut sorular şunlar: Kimin kimliği kullanılıyor, kimin eseri kullanıldı ve hangi izin verildi?
Dijital sanatçıların kazançları baskı altında
Arun Kumar’a göre medya, iş dünyası, film, televizyon, mimarlık ve moda alanlarında çalışan grafik sanatçıları, yapay zekânın yaygınlaşmasının başka bir sonucuyla da karşı karşıya: Şirketler bazı görsel içerik türlerini daha hızlı üretebilirken geçimlerini sağlamaları zorlaşıyor.
Arun Kumar, yapay zekâ çıktıları alternatif hâline geldikçe büyük bir özenle ve emekle yapılan işlerin ticari değerinin düştüğünü söylüyor. Bir görseli nasıl üreteceğine karar veren müşteriler, sanatçının beceri ve değerlendirme yetisinin yanı sıra hızı ve maliyeti de hesaba katabilir.
Bu baskı, insanların ürettiği işlerin nasıl algılandığını da etkileyebilir. Arun Kumar, özenle hazırlanan görsellerin düşük kaliteli yapay zekâ çıktılarıyla karşılaştırılabileceği uyarısında bulunuyor. Sanatçılar açısından bu, izleyicilerin ve müşterilerin giderek her iki tür içerikle de karşılaştığı bir piyasada işlerinin değerini anlatmaları gerektiği anlamına geliyor.
Arun Kumar, istihdam üzerindeki baskıyı ve sanatçılara tavsiyesini şöyle dile getirdi:
Gerçek şu ki yapay zekâ devrimi, işleri daha hızlı yapabildiği için onların işlerini ellerinden alıyor. Yapay zekâyı iş akışlarında başka bir araç olarak kullanabilen gerçek sanatçılar ayakta kalacak ve gelişecek.
İş akışı, yaratıcı bir projeyi ilk fikirden tamamlanmış görsele ya da filme taşıyan adımlar dizisidir. Kumar’ın tavsiyesi, bu süreçte yapay zekânın nerede kullanılabileceğini öğrenirken insan kararlarını ve el emeğini işe katmayı sürdürmek.
Kumar’ın öngörüsü, değişime uyum sağlayan sanatçılar konusunda iyimser; ancak yapay zekânın hızlandırabildiği işlerden gelir elde edenlerin yaşadığı anlık zorluğu da kabul ediyor. Sahte görüntülerden korunmak isteyen oyuncularla daha ucuz seçeneklerin baskısıyla karşı karşıya kalan sanatçılar, aynı teknolojik değişimin farklı etkilerini yaşıyor.
Özet
- Janhvi Kapoor, Keerthy Suresh ve Sunainaa, görüntülerinin deepfake’lerde izinsiz kullanılmasına tepki gösteren oyuncular arasında.
- Pearl Academy Dekanı ve görsel efekt uzmanı CB Arun Kumar, yapay zekâ içeriklerinde açık ve belirgin etiketleri zorunlu kılan yasalar çıkarılmasını istiyor.
- Kumar, Instagram’ın “AI Info” etiketi de dahil küçük uyarıların izleyiciler tarafından kolayca gözden kaçırılabileceğini savunuyor.
- Yapay zekânın zararlı kullanımlarına karşı harekete geçilmesini destekliyor ve sanatçıların eserlerinin rıza olmadan kullanılmasına ilişkin kaygıları gündeme getiriyor.
- Dijital sanatçıların kazançlarının baskı altında olduğunu söylüyor ve yaratıcı süreçlerine yapay zekâyı dahil etmeyi öğrenmelerini öneriyor.






