Ekimdeki rekor sıcaklıklar daha ılık bir kışın habercisi
Ulusal Hidro-Meteoroloji Tahmin Merkezi'ne göre Vietnam'da Ekim 2026'da ortalama sıcaklık 26,3°C olarak kaydedildi. Bu, 1961'de başlayan gözlem kayıtlarındaki en yüksek ekim ayı değeri oldu. Sıcaklık uzun dönem ortalamasının 1,74°C üzerine çıkarken, olağan dışı yüksek sıcaklıklar özellikle kuzeyde yoğunlaştı.
İçindekiler
- Ekimdeki rekor sıcaklıklar daha ılık bir kışın habercisi
- Sıcaklık rekorlarının çoğu Vietnam'ın kuzeyinde kırıldı
- Rekor öncesinde ekimde ender görülen bir sıcak hava dalgası yaşandı
- El Niño tahmini kış için ne anlama geliyor?
- Kasım yağışları bölgelere göre büyük farklılık gösterecek
- Yağışların ocak ayına doğru azalması bekleniyor
- Tropikal sistemler azalacak, yerel tehlikeler sürebilecek
- Su planlaması eyaletlerden nehir havzalarının tamamına yayılıyor
- Mekong Deltası'ndaki kapaklar tuzluluk düzeyine göre işletilmeli
- Öne Çıkanlar
Sıcaklık artışı yalnızca birkaç bölgeyle sınırlı kalmadı. Vietnam'daki 98 meteoroloji istasyonunda aylık ortalama sıcaklıklar tarihî rekorları yakaladı veya aştı; bu istasyonların 87'si ülkenin kuzeyindeydi. Ayın sıcaklığının bir başka göstergesi de 61 istasyonda günlük en yüksek sıcaklıkların ilgili döneme ait önceki rekorlara eşit olması veya bu rekorları aşmasıydı.
Tahmin merkezi, sıcak havanın devam etmesini bekliyor. Merkez, çok kuvvetli El Niño koşullarının Kasım 2026-Ocak 2027 döneminde sürmesi olasılığını yüzde 96 olarak hesaplıyor. Tahminlerde ayrıca soğuk hava dalgalarının zayıflaması, şiddetli soğuk günlerin azalması ve bazı bölgelerde yağışların düşmesi öngörülüyor.
Su kaynaklarının durumu temel kaygılardan biri hâline geliyor. Orta Yaylalar, Güney Orta Bölgesi ve güneyde kuraklık ve su kıtlığı riski bulunurken, kuzey bölgeler de bundan etkilenebilir. Tarım ve Çevre Bakanlığı, sulama, kırsal içme suyu ve 2026-2027 kurak mevsimine yönelik hazırlıkları kapsayan önerilerini Başbakan'a sundu.
Sıcaklık rekorlarının çoğu Vietnam'ın kuzeyinde kırıldı
Ekim ayı ortalama sıcaklıkları Vietnam'ın büyük bölümünde uzun dönem ortalamasının 1-2°C üzerinde seyretti. Kuzey Vietnam'da artış 2-3°C'ye ulaşırken, güneyin bazı bölgelerinde sıcaklıklar normalden 0,5-1°C daha yüksekti.
Aylık ortalama sıcaklık rekorlarını yakalayan veya aşan 98 istasyonun yaklaşık yüzde 89'u kuzeydeydi: 98 istasyonun 87'si. Bu yoğunlaşma, ülkenin büyük bölümünde ortalamanın üzerindeki sıcaklıklar görülse de olağan dışı sıcaklığın kuzeyi ne ölçüde etkilediğini ortaya koyuyor.
Aylık ortalama, ay boyunca ölçülen sıcaklıkları yansıtırken günlük en yüksek değer belirli bir gündeki en sıcak ölçümü gösterir. Dolayısıyla istasyon verileri hem uzun süreli sıcak havayı hem de olağan dışı sıcaklığın görüldüğü tekil dönemleri ortaya koyuyor.
Ulusal veriler, tarihsel referansla basit bir karşılaştırma yapmaya da imkân veriyor: Ekim ayındaki 26,3°C'den 1,74°C'lik fark çıkarıldığında referans dönemin ekim ayı ortalaması yaklaşık 24,56°C oluyor. Açıklamada, uzun dönem ortalamasının hesaplanmasında hangi yılların kullanıldığı belirtilmedi.
Rekor öncesinde ekimde ender görülen bir sıcak hava dalgası yaşandı
Kuzey Vietnam'da 28 Eylül-2 Ekim arasında geniş bir alanı etkileyen sıcak hava dalgası görüldü. En yüksek sıcaklıklar genellikle 35-37°C'ye ulaştı, bazı yerlerde 37°C'yi aştı. Bu, bölgede 1991'den bu yana ekim ayında görülen ilk yaygın sıcak hava dalgasıydı.
Ekim ayında soğuk hava etkisi, sıcaklıkların uzun süre düşmesini sağlayacak kadar güçlü olmadı. Bu nedenle olağan dışı sıcak ayda hem başta yoğun bir sıcak hava dalgası görüldü hem de sonrasında sıcaklığın yüksek seyretmesine elverişli koşullar devam etti.
Süreç şimdi eylül sonundan 2027 başına yönelik tahminlere uzanıyor:
- 28 Eylül-2 Ekim 2026: Kuzey Vietnam'ı geniş ölçekte etkileyen sıcak hava dalgasında sıcaklıklar genellikle 35-37°C'ye ulaştı.
- Ekim 2026: Ülke genelinde ortalama sıcaklık 26,3°C'ye ulaşarak 1961'de başlayan kayıtlardaki en yüksek ekim ayı değerini gördü.
- 2 Kasım 2026: Tarım ve Çevre Bakanlığına bağlı Meteoroloji ve Hidroloji Dairesi, ekim ayı sıcaklık verilerini açıkladı.
- Kasım 2026-Ocak 2027: Tahminciler, çok kuvvetli El Niño koşullarının görülme olasılığını yüzde 96 olarak değerlendirirken sıcaklıkların ortalamanın üzerinde seyretmesini bekliyor.
El Niño tahmini kış için ne anlama geliyor?
El Niño, tropikal Pasifik Okyanusu'nun orta ve doğu kesimlerindeki yüzey sularının olağan dışı ısınmasını içeren bir iklim olayıdır. Okyanus sıcaklığındaki değişimler atmosfer dolaşımını etkileyerek Pasifik'ten uzaktaki bölgelerde yağış ve sıcaklık koşullarını değiştirebilir.
Tahmin merkezinin çok kuvvetli El Niño koşulları için verdiği yüzde 96 olasılık, bir önceki aylık tahmine göre 3 puan daha yüksek. Merkez, kalan yüzde 4'lük olasılığı ise kuvvetli koşullara ayırıyor.
Kasım ayında ülke genelinde ortalama sıcaklığın uzun dönem ortalamasının 1-2°C üzerinde olması bekleniyor. Aralık ve ocak aylarında çoğu bölgede sıcaklıkların normalden 0,5-1,5°C daha yüksek seyredeceği, Orta Yaylalar ve güneyde ise farkın 1-2°C'ye ulaşacağı tahmin ediliyor.
Soğuk havanın ortalamadan daha zayıf olması bekleniyor. Kuzey ve Kuzey Orta Sahil bölgelerinde şiddetli ve zarara yol açan soğuk hava dönemleri normalden daha geç başlayabilir; soğuk gün sayısının da daha az olacağı tahmin ediliyor.
Kısa süreli ama yoğun soğuk hava dalgaları sıcaklıkları yine de keskin biçimde düşürebilir. Sakinler, çiftçiler ve hayvan yetiştiricileri için genel görünüm daha ılık bir kışa işaret etse de şiddetli soğuğa karşı önlem alınması gereken kısa dönemler yaşanabilir.
Kasım yağışları bölgelere göre büyük farklılık gösterecek
Kuzey Vietnam'da kasım ayında yağışların uzun dönem ortalamasından yüzde 15-30 fazla olması bekleniyor. Beklenen yağış miktarı 50-100 milimetre; bazı yerlerde bu miktar daha yüksek olabilir. Bir milimetre yağış, bir metrekarelik alana yayılan bir litre suya karşılık geliyor.
Thanh Hoa'dan Ha Tinh'e kadar olan bölgede 40-80 milimetre yağış bekleniyor; bu, kasım ayı için olağan seviyelere yakın. Güneydeki yağışların da 80-150 milimetreyle ortalama civarında olacağı tahmin ediliyor.
Orta Vietnam'ın bazı kesimlerinde yağışlar normalden yüzde 20-40 daha az olabilir. Buna karşın Quang Tri'den Hue'ye ve Güney Orta Sahil boyunca beklenen toplam yağış miktarı 200-400 milimetreyle yüksek seviyede kalacak. Orta Yaylalar'da ise 30-50 milimetre yağış öngörülüyor.
Dolayısıyla Orta Vietnam'da ay sonunda yağış açığı oluşurken şiddetli yağışlar görülebilir. Kısa süreli birkaç sağanak büyük miktarda su bırakabilir; ancak aylık toplam yine de yağışlı mevsimde normalde alınan miktarın altında kalabilir.
Özellikle Ha Tinh'den Hue'ye ve Güney Orta Sahil boyunca kasım ve aralık aylarında orta şiddette ve yoğun yağış ihtimali sürüyor. Bu nedenle topluluklar bir yandan yakın dönemdeki yağış tehlikelerine karşı önlem alırken su yönetiminden sorumlu kurumlar da ilerleyen dönemde kuraklaşacak koşullara hazırlanıyor.
Yağışların ocak ayına doğru azalması bekleniyor
Aralık tahminlerine göre kuzeyde yağış miktarı 30-60 milimetre olacak; bu, ortalamanın yaklaşık 10-20 milimetre üzerinde. Thanh Hoa'dan Ha Tinh'e kadar olan bölgede de olağan seviyelere yakın, 30-60 milimetre yağış bekleniyor.
Daha güneyde, Quang Tri-Hue hattında aralık yağışlarının ortalamanın 20-40 milimetre altında kalacağı tahmin ediliyor. Güney Orta Sahil'de ise açığın 50-100 milimetreye ulaşması bekleniyor. Her iki bölgede de toplam yağış miktarının 150-300 milimetre olacağı öngörülüyor.
Orta Yaylalar'da aralık ayında yalnızca 10-20 milimetre, güneyde ise 20-40 milimetre yağış bekleniyor. Her iki bölgede de yağışların normalin 10-20 milimetre altında kalacağı tahmin ediliyor.
Ocak ayında yağışlar daha da azalacak. Kuzey Vietnam'da 30-60 milimetre, Thanh Hoa'dan Ha Tinh'e kadar olan bölgede ise 20-40 milimetre yağış bekleniyor; iki bölgede de miktarların ortalama civarında olacağı tahmin ediliyor. Quang Tri-Hue hattı ile Güney Orta Sahil'de 50-100 milimetre yağış öngörülüyor.
Ocak ayında Orta Yaylalar ve güneyde çok az yağış bekleniyor. Kuzey ile Thanh Hoa-Ha Tinh hattı dışındaki bölgelerde yağış miktarı ortalamanın 10-30 milimetre altında kalabilir. Orta Vietnam'da geniş alana yayılan yoğun yağışların ise hafiflemesi bekleniyor.
Tropikal sistemler azalacak, yerel tehlikeler sürebilecek
Kasım-ocak döneminde Doğu Denizi'nde, Güney Çin Denizi olarak da bilinen bölgede, fırtına ve tropikal alçak basınç sistemlerinin sayısının ortalamanın altında kalması bekleniyor. Vietnam'da karaya ulaşan sistemlerin sayısının da normalden az olacağı tahmin ediliyor.
Bu üç aylık dönem için tarihsel ortalama, deniz üzerinde 2,8 sistem ve karaya ulaşan 1,1 sistem. Ondalık olarak verilen bu değerler, uzun yıllara ait ortalamaları ifade ediyor: Bazı mevsimlerde sistem sayısı daha yüksek, bazılarında ise daha düşük oluyor.
Tahminlerde ülke genelinde gök gürültülü fırtına, hortum, yıldırım, dolu ve kuvvetli rüzgâr ihtimali de yer alıyor. Orta bölgelerde yoğun yağış ve kuzeyde kısa süreli şiddetli soğuk olasılığıyla birlikte bu tehlikeler, mevsim boyunca yerel hava durumu uyarılarını önemli kılıyor.
Su planlaması eyaletlerden nehir havzalarının tamamına yayılıyor
Vietnam Ulusal Büyük Barajlar ve Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Komitesi Başkanı Nguyen Quoc Dung, su kaynaklarının nehir havzalarının tamamı ölçeğinde yönetilmesini öneriyor. Nehir havzası, nehir ve derelerin ortak bir çıkış noktasına aktığı alanı ifade ediyor; bu alan, membadaki barajları mansaptaki çiftliklere, yerleşimlere ve sulama şebekelerine bağlıyor.
Dung, aynı su kaynağını paylaşan bölgelerin ayrı ayrı idari birimler olarak planlanmasının su yönetimini zayıflatabileceğini söylüyor. Barajlardan su bırakılması, sulama amacıyla su çekilmesi ve hanelerin ihtiyaçları birlikte değerlendirilmek zorunda; çünkü membada alınan bir karar, mansaptaki kullanıcılara ulaşan su miktarını değiştiriyor.
Dung, erken tahminlerin suyun alınması, depolanması ve dağıtımına yönelik somut planlara dönüştürülmesini öneriyor. Barajlardaki su seviyesi düşmeden veya kanallar kurumadan önce işletmecilerin mevcut kaynakları, talebi ve depolama kapasitesini hesaplaması gerekiyor.
Tarım ve Çevre Bakanlığı, 2026-2031 yatırım planı kapsamında sulama altyapısının ve kırsal içme suyu sistemlerinin inşasına, yenilenmesine ve onarımına öncelik verilmesini önerdi. Öneriler arasında hanelerin su toplamasına, depolamasına ve güvenli biçimde arıtmasına destek verilmesi de bulunuyor.
Bakanlık, yaklaşan kurak mevsim için su kaynaklarının düzenli olarak envanterinin çıkarılmasını, baraj işletme ve dağıtım planlarının uyarlanmasını, kanalların ve su alma yapılarının taranmasını, geçici pompa istasyonları kurulmasını ve daha az su kullanan sulama yöntemlerine geçilmesini istiyor. Yatırım önerileri Başbakan'a sunuldu; onay tarihi ve toplam finansman miktarı açıklanmadı.
Mekong Deltası'ndaki kapaklar tuzluluk düzeyine göre işletilmeli
Dung, Mekong Deltası'nda tuzluluğun kontrol edilmesini ve koşullara uyum sağlanmasını, sulama kapaklarının ölçülen tuz düzeylerine göre işletilmesini öneriyor. Tuzlu su girişi, tuzlu suyun tatlı su kaynakları için kullanılan nehir ve kanallara ilerlemesiyle oluşuyor; bu nedenle suyun ne zaman alındığı özellikle önem taşıyor.
Kapaklar gerektiğinde tatlı suyu tutup tuzlu suyu engelleyebilir, tuzluluk uygun olduğunda ise su almak için açılabilir. Dung, kapakların duruma göre işletilmesini, zamanın büyük bölümünde doğal akışın korunmasını tavsiye ediyor.
Cai Lon-Cai Be, Ninh Quoi, Xuan Hoa ve Vung Liem tuzluluk kontrol projeleri, tatlı suyu tutmak ve üretimi korumak için tahminlerden ve kapakların işletilmesinden yararlanılmasına örnek oluşturuyor. Bu projelerin başarısı mevcut su miktarına ve bağlantılı sistem genelinde eş güdüme bağlı.
Akışı olmayan nehirlerde geçici bentler kurmak da bazı yerlerde tatlı suyu koruyabilir. Dung, bu tür önlemlerin yerel arazi yapısına, akışa, su kalitesine ve talebe uygun olması gerektiğini söylüyor. İzleme de başka bir araç sunuyor: Bac Hung Hai'de su seviyesi ve kalitesi ölçümleri, kameralar ve modernleştirilmiş kapak sistemleri kullanılıyor. Benzer uygulamalar, Dau Tieng Barajı'ndan Ho Chi Minh Kenti'ne su taşıyan East Cu Chi'de de başlatılıyor.
Su seviyesinin düşmesi işletme maliyetlerini de artırıyor. Su artık bir savaktan yer çekimiyle akamadığında işletmeciler geçici pompalar veya birden fazla pompalama aşaması kullanmak zorunda kalabilir; bu da elektrik ve yakıt faturalarını yükseltir. Dung, acil pompalama ile kuraklık ve tuzlulukla mücadele için mali destek verilmesini öneriyor.
Öne Çıkanlar
- Vietnam'da Ekim 2026 ortalama sıcaklığı 26,3°C'ye ulaştı; bu, 1961'de kayıtların başlamasından bu yana ekim ayındaki en yüksek değer.
- 98 istasyonda aylık ortalama sıcaklıklar rekorları yakaladı veya aştı; bu istasyonların 87'si kuzey Vietnam'daydı.
- Tahminciler, Kasım 2026-Ocak 2027 döneminde çok kuvvetli El Niño koşullarının görülme olasılığını yüzde 96 olarak değerlendiriyor.
- Daha ılık bir kış ve daha az şiddetli soğuk gün bekleniyor; ancak kısa süreli yoğun soğuk hava dalgaları ihtimali sürüyor.
- Yağışlar azalmadan önce Orta Vietnam'da yoğun yağış görülebilir; ocak ayında Orta Yaylalar ve güneyde çok az yağış bekleniyor.
- Su hazırlıkları arasında barajların eş güdümlü işletilmesi, tuzluluk kontrolünün koşullara göre yapılması, kanalların bakımı ve acil pompalama yer alıyor.






