Ormana dönüş için 10 dakikalık yolculuk
Vietnam'ın Son Tra Yarımadası'ndaki Linh Ung Pagodası yakınlarında iki köpeğin saldırısına uğrayan yabani bir maymun, ormana bırakılmadan önce yaklaşık 10 dakika süren yolculuk boyunca bir motosiklet sürücüsüne sıkıca tutundu. 3 Kasım'da yaşanan kurtarma olayı, Da Nang'ın Son Tra semtinde yaşayan Chau Ngoc Duy'nin 6 Kasım'da bir video paylaşmasının ardından geniş yankı uyandırdı.
İçindekiler
- Ormana dönüş için 10 dakikalık yolculuk
- Linh Ung Pagodası yakınlarında ne oldu?
- Beslemenin maymunları insanlara çektiği beş yer
- Bir atıştırmalık maymunların alışkanlıklarını neden değiştirir?
- Devriyeler yoğun saatleri ve hafta sonlarını hedef alıyor
- Yollara çıkan maymun sayısında bildirilen yüzde 70'lik düşüş
- Tur şirketleri ve çöp toplama çalışmaları da çözümün parçası
- Yetkililer yaptırımlar için kuralların netleşmesini istiyor
- Öne Çıkanlar
Duy, maymunun az miktarda kanamaya yol açan hafif bir ısırık yarası olduğunu söyledi. Yarımadadaki bir tesiste çalışmaya giderken, yerel halkın bitki yetiştirmek için kullandığı arazinin yakınında köpeklerin hayvana saldırdığını gördü.
20 saniyeyi biraz aşan görüntülerde maymunun Duy'nin arkasında oturduğu, vücuduna sıkıca tutunduğu ve neredeyse hiç hareket etmediği görülüyor. Görüntüler milyonlarca etkileşim aldı ve yabani bir hayvanın bir insanla yolculuk ederken neden bu kadar rahat göründüğüne dair yorumlara yol açtı.
Duy'nin açıklaması daha doğrudandı: Maymun bir saldırıdan henüz kurtulmuştu ve korkmuştu. Onu ormana geri götürme kararı, Son Tra'da süregelen bir soruna da dikkat çekti: Yabani maymunları besleyen insanlar, hayvanları yollara, araçlara ve ziyaretçilerin yoğun olduğu alanlara çekiyor.
Linh Ung Pagodası yakınlarında ne oldu?
Duy, maymunun zor durumda olduğunu görünce motosikletini durdurup köpekleri uzaklaştırdığını söyledi. Hayvan daha sonra ona ve motosikletine sığındı. Maymunu yakında bırakırsa köpeklerin yeniden saldırmasından endişelenen Duy, onu çalıştığı yerin çevresindeki ormanlık alana götürdü.
Videoyu paylaşan motosiklet sürücüsü Chau Ngoc Duy, maymunu neden götürdüğünü şöyle anlattı. Sözlerinin Vietnamcadan çevirisi şöyle:
Maymunun yeri orman, bu yüzden onu alıp motosiklete bindirdim ve serbest bırakmak için ormana geri götürdüm.
Duy, çok sayıda maymunun yaşadığı işyerinin çevresinde onlarla düzenli olarak karşılaşıyor. Buna rağmen bu hayvanın ona tutunmasına ve yolculuk boyunca aynı konumda kalmasına şaşırdı. Davranışını, köpekler tarafından kovalanıp ısırıldıktan sonra yaşadığı korkuya bağladı.
Olaylar iki tarihte yaşandı:
- 3 Kasım: Duy, Linh Ung Pagodası yakınlarındaki saldırıyla karşılaştı, köpekleri uzaklaştırdı ve maymunu motosikletle ormanlık bir alana götürerek serbest bıraktı.
- 6 Kasım: Duy kısa videoyu sosyal medyada paylaştı ve olay geniş yankı uyandırdı.
Maymunun durumuna ilişkin veteriner değerlendirmesi ya da sonradan yapılmış bir açıklama bulunmuyor. Duy, yaranın hafif olduğunu ve hayvanı yolculuğun ardından serbest bıraktığını söyledi.
Beslemenin maymunları insanlara çektiği beş yer
Son Tra yönetim yetkilileri, yarımadanın turizm güzergâhları boyunca ziyaretçiler ile yabani maymunların sık sık karşı karşıya geldiğini daha önce tespit etmişti. Da Nang'ın turizm portalında 24 Ağustos 2024'te yayımlanan resmî besleme uyarısında, insanların maymunlara düzenli olarak yiyecek verdiği yaklaşık beş nokta sıralandı.
Bu noktalar Le Van Luong Caddesi'ndeki mantar çiftliği çevresi, Mieu Doi tapınağı, Linh Ung Pagodası'ndan önce yolun altındaki yokuş, pagoda arazisi ve InterContinental tesisinin önündeki peyzajlı alandı. Bu noktalar, ziyaretçilerin kullandığı güzergâh üzerindeki çeşitli duraklarda hayvanların beslendiğini gösteriyor.
Son Tra Yarımadası ve Da Nang Turizm Plajları Yönetim Kurulu, maymunların yiyecek bulmak için sık sık pagoda arazisine ve Le Van Luong ile Hoang Sa kavşağı arasındaki yollara, ayrıca tesise giden güzergâha indiğini söyledi. Ziyaretçiler meyve, şekerleme ve ambalajlı atıştırmalıklar getiriyor; çoğu zaman hayvanlarla oynamak ya da fotoğraf çekmek için yanlarına yaklaşıyordu.
Dolayısıyla Linh Ung Pagodası hem kurtarma olayında hem de yetkililerin beslemeyi azaltma çalışmalarında öne çıkıyor. Köpeklerin saldırısı, yetkililerin maymunlar ile ziyaretçiler arasındaki karşılaşmaları sınırlamaya çalıştığı bir yerin yakınında yaşandı.
Bir atıştırmalık maymunların alışkanlıklarını neden değiştirir?
Yönetim kurulu, maymunları düzenli olarak beslemenin yiyecek arama biçimlerini değiştirdiği konusunda uyarıyor. İnsanlardan tekrar tekrar yiyecek alan bir hayvanın aynı yol kenarına, araca ya da ziyaretçi alanına dönmesi için bir nedeni oluşuyor.
Zamanla maymunlar insanların verdiği yiyeceklere alışabiliyor ve ormanda yiyecek bulmak için daha az çaba harcıyor. Yetkililer, şekerleme ve ambalajlı ürünler gibi uygun olmayan yiyeceklerin sağlıklarına zarar verebileceği konusunda da uyarıyor. Uyarı yalnızca işlenmiş atıştırmalıkları değil, meyveyi de kapsıyor: Yabani hayvanları beslemeyi tamamen bırakın.
Bu karşılaşmalar insanlar için de risk oluşturuyor. Yiyecek almaya alışan maymunlar yakına gelebilir, yiyeceği kapabilir ya da kendilerine yiyecek verilmediğinde saldırganlaşabilir. Yönetim kurulunun belirttiği tehlikeler arasında ısırıklar ve diğer saldırılar da bulunuyor.
Duy'nin anlatımına göre videodaki maymun, köpeklerin saldırısının ardından ona yaklaştı. Yönetimin daha geniş kapsamlı kaygısı ise hayvanları her gün insanlara yaklaştıran tekrar eden besleme davranışı. Her iki durumda da yabani hayvanlar insan faaliyetleriyle yakın temasa giriyor, ancak bu karşılaşmaların doğrudan nedenleri farklı.
Devriyeler yoğun saatleri ve hafta sonlarını hedef alıyor
Son Tra Yarımadası ve Da Nang Turizm Plajları Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Phan Minh Hai, personelin Son Tra semti yetkilileriyle birlikte yollarda devriye gezdiğini ve ziyaretçilere maymunları beslememeleri gerektiğini hatırlattığını söyledi. Ziyaretçilerin yoğun olduğu dönemlerde denetimler artırılıyor.
Devriye saatleri sabah 7.30-10.30 ve öğleden sonra 15.00-17.00 arasında; hafta sonları da ek çalışmalar yapılıyor. Yönetim kurulu ayrıca, Vietnamca adı Son Tra Maymunlarını Koruma Ekibi anlamına gelen bir gönüllü grubu kurarak beslemenin yapıldığı noktalarda personele destek sağlıyor.
On bir bilgilendirme panosunda maymunları ve diğer yaban hayvanlarını beslemenin zararları anlatılıyor. Diğer önlemler arasında yasak uyarı levhaları, yol kenarındaki pankartlar, hoparlörlerden yapılan duyurular ve sahil boyunca düzenlenen etkinliklerde fotoğrafların sergilenmesi yer alıyor. Böylece uyarılar, personelin ziyaretçilerle doğrudan konuşabildiği noktaların ötesine taşınıyor.
Hai, çalışmaların sonuçlarının farklılık gösterdiğini söyledi. Tabelalara rağmen bazı ziyaretçiler fotoğraf, video ve etkileşim için maymunları kendilerine yaklaştırmaya devam ediyor. Popüler noktalardaki kalabalıklar, personelin her olayı önlemesini zorlaştırıyor.
Yollara çıkan maymun sayısında bildirilen yüzde 70'lik düşüş
Son Tra semti Kamu Hizmetleri Merkezi Müdür Yardımcısı Nguyen Qua, halkı daha sık uyarmaları ve besleme noktalarında müdahaleyi artırmaları sonrasında yollara çıkan maymun sayısının yaklaşık yüzde 70 azaldığını söyledi.
Merkez, sabah ve öğleden sonra devriyelerini sürdürüyor; beslemeyi tespit edip durdurmak için diğer yerel kurumlarla koordinasyon sağlıyor. Qua, yarımada yönetim kurulu ve semt polisiyle iş birliğinin devam edeceğini söyledi.
Aynı yöntemle hesaplandığı varsayılırsa, yüzde 70'lik düşüş daha önce yollarda görülen her 100 maymun için yaklaşık 30 karşılaşmanın sürmesi anlamına gelir. Qua başlangıçtaki sayıyı, gözlem dönemini ya da sayım yöntemini açıklamadı. Bu nedenle söz konusu oran, değişime ilişkin merkezin bildirdiği bir değerlendirme olarak ele alınmalı.
Hai'nin ilerlemenin eşit düzeyde olmadığına ilişkin açıklaması, bu değerlendirmeye yararlı bir ayrıntı ekliyor: Yollara inen maymunların sayısı azalmış olsa da belirli noktalarda ve yoğun dönemlerde besleme sürüyor olabilir. Personel, ihlallerin tekrarlandığı yerlere odaklanmayı sürdürüyor.
Tur şirketleri ve çöp toplama çalışmaları da çözümün parçası
Yönetim kurulu; seyahat şirketlerinden, turizm derneklerinden, rehberlerden ve ulaşım sağlayıcılarından ziyaretçilere yaban hayvanlarını beslememelerini söylemelerini istedi. Okullardan ve yerel yönetimlerden de öğrencilerin ve bölge sakinlerinin ziyaretleri sırasında beslemeyi önlemeye yardımcı olmaları talep ediliyor.
Bu uyarı, gezi başlamadan önce önem taşıyor. Özellikle maymunlara vermek için meyve ya da atıştırmalık taşıyan ziyaretçiler, yakın temas kurmayı daha yola çıkmadan bekliyor olabilir. Rehberler, sürücüler ve organizatörler, gruplar pagodaya ulaşmadan ya da orman yollarında durmadan önce kısıtlamaları bildirebilir.
Temizlik çalışmaları da başka bir yiyecek kaynağını ortadan kaldırmayı hedefliyor. Yönetim kurulu; toplum gruplarına, kulüplere, gönüllülere, bölge sakinlerine ve turistlere yollardan ve duraklama noktalarından çöpleri toplamaları çağrısı yaptı. Düzenli olarak yürütülen Son Tra'yı Temizle programı da bu çabanın bir parçası.
Geride bırakılan yiyecekler, ziyaretçiler ayrıldıktan sonra da maymunları çekmeye devam edebilir. Bu yiyecekleri kaldırmak, insanlardan hayvanlara yiyecek vermeyi bırakmalarını istemekle aynı pratik amaca hizmet ediyor: Maymunların insan faaliyetlerinin çevresinde toplanma nedenlerini azaltmak.
Yetkililer yaptırımlar için kuralların netleşmesini istiyor
Ağustos 2024 tarihli uyarıda, yönetim kurulunun maymunları besleyenlere yaptırım uygulanmasını ilgili kurumlardan talep ettiği belirtilmişti. Hai, o tarihten bu yana harekete geçmenin hukuki dayanağını gözden geçirme ve çalışmalara katılan kurumların görev ve yetkilerini netleştirme planlarından söz etti.
Önerilen çalışmalar arasında tekrar tekrar besleme riskinin yüksek olduğu yerler için yönetim planları hazırlanması, izleme amacıyla teknolojiden daha fazla yararlanılması ve düzenli bilgilendirme kampanyaları düzenlenmesi de bulunuyor. Açıklanan önlemler; ihlallerle ilgili kurallar üzerinde çalışmanın yanı sıra önleme, uyarı ve koordinasyona odaklanıyor.
Yönetim kurulunun ziyaretçilere yönelik talimatı açık: Meyve ve ambalajlı atıştırmalıklar da dahil olmak üzere yabani hayvanlara yiyecek vermeyin. İlgili kurumların önündeki görev ise kimin müdahale edebileceğine, hangi adımları atabileceğine ve farklı ekiplerin nasıl birlikte çalışacağına karar vermeyi kapsıyor.
Duy'nin karşılaşması maymunun ormana dönmesiyle sona erdi. Son Tra yollarında sürdürülen çalışmalar, yarımadayı ziyaretçilere açık tutarken yabani hayvanları ziyaretçi alanlarına çeken tekrarlanan yakın temasları azaltmayı amaçlıyor.
Öne Çıkanlar
- Chau Ngoc Duy, 3 Kasım'da Linh Ung Pagodası yakınlarında iki köpeğin saldırısından bir maymunu kurtardığını ve yaklaşık 10 dakikalık motosiklet yolculuğunun ardından hayvanı serbest bıraktığını söyledi.
- Duy'ye göre maymunun az miktarda kanamaya yol açan hafif bir ısırık yarası vardı.
- 6 Kasım'da paylaşılan videoda hayvanın Duy'nin arkasında oturduğu ve vücuduna sıkıca tutunduğu görülüyordu.
- Resmî bir uyarıda, Son Tra'nın turizm güzergâhı boyunca düzenli olarak besleme yapılan yaklaşık beş nokta belirlendi.
- Yetkililer beslemeyi engellemek ve yiyecek atıklarını temizlemek için devriyelerden, gönüllülerden, 11 bilgilendirme panosundan ve temizlik çalışmalarından yararlanıyor.
- Son Tra semtinden bir yetkili, müdahalenin artırılmasının ardından yollara çıkan maymun sayısının yaklaşık yüzde 70 azaldığını bildirdi; ancak ayrıntılı sayım verileri ya da ölçüm dönemi açıklanmadı.
- Yönetim kurulu, tüm ziyaretçilere yaban hayvanlarını beslemeyi bırakmaları çağrısında bulunurken yaptırımların daha açık kurallara bağlanmasını sağlamaya çalışıyor.






