Yedi yargıç, beş milyon hesabı etkileyen kısıtlamalara itirazı dinliyor
Avustralya Yüksek Mahkemesi, Reddit ve Digital Freedom Project'in 16 yaşından küçük çocukların hesap sahibi olmasını engellemenin onları siyasi tartışmaların dışında bıraktığını savunduğu davada, ülkenin sosyal medya yaş kısıtlamalarına yönelik itirazı 3 Kasım 2026 Salı günü dinlemeye başladı. Davayı iki gün boyunca mahkemenin yedi yargıcının tamamı dinleyecek.
İçindekiler
- Yedi yargıç, beş milyon hesabı etkileyen kısıtlamalara itirazı dinliyor
- Yasanın platformlardan talep ettikleri
- Siyasi iletişim neden hukuki ölçüt?
- Reddit hem politikaya hem de kapsamda yer almasına itiraz ediyor
- Bir genç yalnızca izlemek değil, katılmak istiyor
- Hükümet, tehlikenin platform tasarımından kaynaklandığını söylüyor
- Hesapların kaldırılması ve kullanıma devam edilmesi farklı tablolara işaret ediyor
- Yaptırım süreci ayrı bir mahkeme mücadelesine dönüşüyor
- Dava Yüksek Mahkeme'ye nasıl geldi?
- Öne Çıkanlar
Kısıtlamaların 10 Aralık 2025'te başlamasından bu yana 10 platformda beş milyondan fazla hesap engellendi, askıya alındı veya devre dışı bırakıldı. Anlaşmazlık, hükümetin temel politika tercihini mahkemenin önüne taşıyor: Çocukları platformların zararlı özelliklerinden korumak, çevrimiçi paylaşım yapma, yorum yazma ve örgütlenme olanaklarını kısıtlamayı haklı çıkarıyor mu?
Tüm eyalet ve bölgelerin desteklediği federal hükümet, kısıtlamaların kullanıcıları platformda tutmak üzere tasarlanan hizmetlerle bağlantılı risklere karşı çocukları koruduğunu söylüyor. Davacılar ise hesaplara getirilen geniş kapsamlı kısıtlamanın aşırıya kaçtığını ve gençlerin kamusal tartışmaları izleyebilseler de bunlara katılmalarını engellediğini savunuyor.
Reddit'in avukatı Perry Herzfeld SC, hesap sahibi olmaları engellenen çocukların modern iletişimin başlıca kanallarından birine katılımının kısıtlandığını mahkemeye söyledi.
Gençlerin artık yapabileceklerine çok ciddi bir kısıtlama getiriliyor.
Duruşmada, Reddit ile Yeni Güney Gallerli Liberteryen milletvekili John Ruddick'in öncülük ettiği bir grup olan Digital Freedom Project'in ayrı itirazları birlikte ele alınıyor. Reddit ayrıca, hizmetinin mevzuattaki yaş kısıtlamasına tabi sosyal medya platformu tanımının dışında kaldığına ilişkin bir karar verilmesini istiyor.
Yasanın platformlardan talep ettikleri
eSafety Komiserliği'nin sosyal medya yaş kısıtlamalarına ilişkin rehberinde, platformların 16 yaşından küçük Avustralyalıların hesap oluşturmasını veya hesaplarını sürdürmesini önlemek için makul adımlar atması gerektiği belirtiliyor. Yükümlülük şirketlere ait. Çocuklara, ebeveynlere ve bakım verenlere ceza uygulanmıyor.
eSafety'nin kamuoyuna açıkladığı 10 hizmet Facebook, Instagram, Threads, Snapchat, TikTok, YouTube, X, Reddit, Kick ve Twitch. Düzenleyici, politikayı internet kullanımının yasaklanması olarak değil, hesaplara erişimin 16 yaşına kadar ertelenmesi olarak tanımlıyor.
Hesaplar, insanların katılımını sağladıkları için anlaşmazlığın merkezinde yer alıyor. Örneğin bir genç, oturum açmadan herkese açık Reddit tartışmalarını okuyabilir; ancak paylaşım yayımlayamaz, başka birinin görüşüne yorum yazamaz veya bir katkıyı olumlu oylayamaz.
Çevrimiçi oyun ve bağımsız mesajlaşma hizmetleri, kısıtlamaların dışında kalan kategoriler arasında. WhatsApp, Discord ve Roblox'un yanı sıra YouTube Kids ve Google Classroom gibi eğitim hizmetleri de kapsam dışında. Kısıtlamaya tabi bir sosyal medya hesabı üzerinden erişilen mesajlaşma özellikleri ise kapsamda olabilir.
Siyasi iletişim neden hukuki ölçüt?
Reddit ve Digital Freedom Project, Avustralya Anayasası'nda zımnen tanınan siyasi iletişim özgürlüğüne dayanıyor. Temsili yönetim sisteminin işlemesi için gereken siyasi bilgi ve fikir alışverişini koruyan bu özgürlük, Anayasa'nın kurduğu temsili yönetim sisteminden kaynaklanan ve hükümetin yetkilerine sınır getiren anayasal bir ilkedir.
Mahkemenin, yasanın getirdiği yükü ve bunun çocukları koruma amacıyla haklı gösterilip gösterilemeyeceğini değerlendirmesi gerekiyor. Basitçe, anlaşmazlık hükümetin zararı azaltmak için makul bir yol seçip seçmediği ya da siyasi tartışmalara daha fazla alan bırakırken amacına ulaşıp ulaşamayacağı üzerine.
Federal hükümet, anayasal korumanın seçmenleri, yani oy kullanma hakkı olan kişileri ilgilendiren iletişimle ilgili olduğunu savunuyor; kısıtlamanın dolaylı ve sınırlı olduğunu, ayrıca haklı gerekçelere dayandığını belirtiyor. Reddit ise henüz oy kullanamayan çocukların kamusal tartışmalara erişiminin özellikle değerli olduğunu öne sürüyor.
Reddit'in mahkemeye sunduğu görüşlerde, kullanıcıların siyasi figürlere doğrudan soru yöneltebildiği Ask Me Anything oturumlarına dikkat çekiliyor. Şirket, özel mesajların, aile içi konuşmaların ve haber okumanın sosyal medyada sunulan kitleye erişimin ve katılım olanağının yerini tutamayacağını söylüyor.
Yargıç Jacqueline Gleeson, siyasete katılan tanınmış gençlerin örneklerine verilen önemi sorguladı. Salı günkü duruşmada, 16 yaşından küçüklerin "çok büyük çoğunluğunun zamanın çok büyük bölümünde" siyasetle ilgilenmediğini belirtti. Herzfeld, diğer kanalların çok daha küçük bir kitle sunduğunu savundu.
Reddit hem politikaya hem de kapsamda yer almasına itiraz ediyor
Reddit'in davası birbiriyle bağlantılı iki amaç taşıyor: Kısıtlamaların anayasaya uygunluğuna itiraz etmek ve hizmetinin kapsama alınması kararına karşı çıkmak. Şirketin avukatları, Reddit'in paylaşım yapan kişinin kimliğinden ziyade metne ve konuya odaklandığını belirtiyor ve platformun tasarımının kapsamdaki diğer hizmetlerden farklı olduğunu savunuyor.
Herzfeld, yasama sürecini de eleştirdi. Yasa tasarısının 2024'te bir hafta içinde kabul edildiğini ve görüş bildirmek için yalnızca 24 saat tanındığını mahkemeye söyledi. Ayrıca 2021'deki bir parlamento soruşturmasının yasak tavsiye etmediğini ve eSafety Komiserliği'nin o dönemde yaşa dayalı dışlamayı "kaba kuvvet yaklaşımı" olarak nitelendirdiğini hatırlattı.
İletişim Bakanı, platform kurallarını 25 Mart 2026'da değiştirdi. Güncel ölçütler arasında sosyal etkileşim, kullanıcılar arasındaki bağlantılar, içerik paylaşma olanağı ve bir öneri özelliğinin ya da oturum açıldığında kullanılabilen bir özelliğin bulunması yer alıyor. Öneri sistemleri kullanıcılara içerik seçiyor; sonsuz kaydırma gibi özellikler ise gezinmeye devam etmelerini teşvik edebiliyor.
eSafety, mart ayındaki değişikliklerin ardından daha önce belirlediği platformları yeniden değerlendirdi ve değerlendirmesinin değişmediğini açıkladı. Reddit, mevzuatın çocukları tüm bir hizmetteki hesaplardan dışlamak yerine zararlı özellikleri doğrudan hedef alması gerektiğini savunuyor.
Şirket, yasaya itiraz ederken kurallara uyacağını söylüyor. Reddit'in iletişimden sorumlu başkanı Adam Collins bu tutumu şöyle ifade etti:
Bu yasaya mahkemede itiraz ederken kurallara uymayı sürdürecek ve gençlerin güvenliğini daha etkili biçimde sağlayacak önlemleri savunacağız.
Bir genç yalnızca izlemek değil, katılmak istiyor
Şu an 16 yaşında olan Noah Jones, kısıtlamalar başlamadan önce Digital Freedom Project'in itiraz sürecinin başlatılmasına yardım ettikten sonra mahkeme duruşmalarına katıldı. Jones ve Macy Neyland, davanın başarısız olması hâlinde yargılama masraflarından şahsen sorumlu tutulabileceklerine ilişkin kaygılar nedeniyle davacı olarak gösterilmiş, ancak daha sonra dosyadan çıkarılmıştı.
Jones, mahkeme dışında yaptığı açıklamada, gençlerin tartışmaları görebildikleri ancak onlara katılamadıkları zaman "kendi dünyalarında seyirciye" dönüşme riskiyle karşı karşıya kaldıklarını söyledi.
Onları dışarıda bırakmamalılar.
Annesi Renee Jones, gençlerin çevrimiçi ortamda karşılaştığı tehlikelerden endişe ettiğini, ancak yasanın hedefi ıskaladığına inandığını söyledi. Oğlunun riskleri fark etmeyi ve güvenli biçimde iletişim kurmayı öğrenmesini istiyordu.
Oğlumun, dayanıklı, çevrimiçi ortamda sorumluluk sahibi, tehlikeleri fark edebilen ve bu içeriklerden bazılarını değerlendirebilen genç bir Avustralyalı olarak yetişmesini istiyorum.
John Ruddick daha geniş bir siyasi tutum benimseyerek açık bir anayasal ifade özgürlüğü güvencesi talep etti. Mahkemedeki dava ise siyasi iletişime ilişkin mevcut anayasal korumayı ve yürürlükteki mevzuatın geçerliliğini konu alıyor.
Hükümet, tehlikenin platform tasarımından kaynaklandığını söylüyor
Federal hükümetin savunması, sosyal medya özellikleriyle bağlantılı risklere ve bu özelliklerin arkasındaki ticari teşviklere odaklanıyor. Hükümetin avukatları, reklamlarla finanse edilen platformların etkileşimi ve kullanıcı bağlılığını en üst düzeye çıkarmak için teşviklere sahip olduğunu, bunun da çocukları esenliklerine zarar verebilecek baskılara ve içeriklere maruz bıraktığını savunuyor.
Hükümet ruh sağlığı, uyku bozuklukları ve yeme bozukluklarıyla ilgili risklere dikkat çekiyor. Kuralların hedefli olduğunu, istişareler sonucunda hazırlandığını ve hizmetler değiştikçe güncellenebileceğini belirtiyor.
İletişim Bakanı Anika Wells salı günü yaptığı açıklamada, hükümetin çocukları zarardan koruma politikasını, kendisinin sürekli bir ideolojik saldırı olarak nitelendirdiği girişimlere karşı savunduğunu söyledi. Güney Avustralya da federal hükümeti desteklemek ve kendi argümanlarını sunmak için davaya resmen müdahil oldu.
Politikanın geliştirilmesine öncülük eden Güney Avustralya Başbakanı Peter Malinauskas, çocukların ne göreceğine ve bunu ne zaman göreceğine algoritmaların karar verdiğini savunuyor. Güney Avustralya, ülke çapındaki yaklaşım şekillenmeden önce örnek bir yasa taslağı hazırlaması için eski Yüksek Mahkeme Başkanı Robert French AC'yi görevlendirmişti.
Malinauskas, eyaletin kısıtlamaları savunma gerekçesini şöyle açıkladı:
Burada amaç, çocukların esenliğini dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinden bazılarının ticari çıkarlarının önüne koymak.
Danimarka, Fransa, Birleşik Krallık, Almanya ve Yunanistan benzer önlemleri duyurdu veya değerlendirmeye aldı. Avustralya'daki dava, bu hükümetlere ülke çapında bir yaş kısıtlamasının anayasal sınırlar çerçevesinde nasıl sınanacağını gösterecek; ancak bu ülkelerin hukuk sistemleri birbirinden farklı.
Hesapların kaldırılması ve kullanıma devam edilmesi farklı tablolara işaret ediyor
eSafety, 16 yaşından küçük çocuklara ait 4,7 milyon hesaba erişimin platformlarca Aralık 2025'in ortasına kadar kaldırıldığını bildirdi. Daha sonraki veriler, kaldırılan ve devre dışı bırakılan hesap sayısının beş milyonu aştığını gösterdi. Facebook, Instagram ve Threads'in sahibi Meta, ilk günlerde yaklaşık yarım milyon hesabı kapattığını açıkladı.
Bu toplamlar hesapları sayarken düzenleyicinin araştırmaları çocukların kullanımını da izliyor. Bir çocuğun birden fazla hizmette hesabı olabileceğinden, hesap toplamı hem platformlardaki tekrar eden işlemleri hem de bireysel kullanıcıları kapsıyor.
Temmuzda yayımlanan bir eSafety değerlendirmesine göre, kısıtlamalar başladıktan üç ay sonra 10-15 yaşlarındaki çocukların yaklaşık 10'da 4'ü sosyal medyada aktif olmaya devam ediyordu. Öncesinde bu oran yüzde 52'ydi. 10'da 4 yaklaşık yüzde 40 kabul edilirse, bu yaklaşık 12 yüzde puanlık, önceki düzeye kıyasla da yaklaşık yüzde 23'lük bir düşüş demek.
Davacılar, çocukların yaş kontrollerini aşabildiğini ve zararlı içeriklerin hesap olmadan da erişilebilir durumda kaldığını savunuyor. Bazı çocuklar kimlik belgeleri, kredi kartı bilgileri veya özçekimlerle yapılan kontrolleri aşmanın yollarını bulduklarını anlattı.
Yaş güvencesi, bir kişinin yaş şartını karşılayıp karşılamadığını kontrol etmek veya tahmin etmek anlamına geliyor. eSafety'nin hükümetin teknoloji denemesine ilişkin açıklamasına göre bu yöntemler, uygun biçimde ve çoğu zaman bir arada kullanıldığında mahremiyeti koruyabiliyor, güvenilir ve etkili olabiliyor. Uygulamadaki anlaşmazlık, şirketlerin bu yöntemleri nasıl kullandığı ve yöntemlerin ne kadar işe yaradığıyla ilgili.
Yaptırım süreci ayrı bir mahkeme mücadelesine dönüşüyor
Anayasal duruşma, hükümetin Facebook, Instagram, Snapchat, TikTok ve YouTube'un 16 yaşından küçüklerin hesap sahibi olmasını önlemede başarısız olduğu iddiaları üzerine işlem başlatmaya hazırlandığı sırada yapılıyor. Bu soruşturmalar şirketlerin mevzuata uyumuyla ilgili; Yüksek Mahkeme'deki dava ise yasanın geçerliliğini ve kapsamını ele alıyor.
Wells, aylar süren soruşturmanın ardından 19 Ekim'de beş platformun tamamına karşı dava açılmasını beklediğini söyledi. Hazırlıklar, şirket belgelerinin alınması ve kişilerin soruları yanıtlamasının istenmesi için genişletilmiş yetkilerin kullanıldığı planlanan platform yaptırımı sürecinin ardından geldi.
eSafety'nin güncel rehberinde şirketler için azami hukuki para cezası 300 bin ceza birimi, yani 109,2 milyon Avustralya doları olarak belirtiliyor. Duruşmaya ilişkin haberlerde 99 milyon Avustralya doları aktarılmıştı; düzenleyicinin yayımladığı rakam güncel tutar. Ceza birimi, yasal para cezalarını hesaplamak için kullanılan standart bir parasal miktar.
Parlamento, bilgi toplama yetkisini yaş güvencesi sağlayıcıları ve uygulama mağazası işletmecileri dâhil ilgili üçüncü taraflara genişleten daha güçlü yaptırım yetkilerini 10 Eylül 2026'da kabul etti. Değişikliklerle ayrıca kişileri sorgulamaya katılmaya ve mevzuata uyumla ilgili soruları yanıtlamaya zorlama yetkisi getirildi.
Mart ayındaki uyum güncellemesi, adı belirlenen 10 platforma gönderilen zorunlu bilgi taleplerine dayanıyordu. Yüksek Mahkeme'deki duruşma başladığında kısıtlamalar kapsamında hiçbir şirkete ceza verilmemişti ve planlanan yaptırım davaları için henüz başvuru tarihi açıklanmamıştı.
Dava Yüksek Mahkeme'ye nasıl geldi?
Anlaşmazlık, yaklaşık iki yıllık yasama, uygulama ve yaptırım çalışmalarının ardından ortaya çıktı. Önemli tarihler, hukuki itirazın düzenleyici sistemdeki değişikliklerle birlikte nasıl geliştiğini gösteriyor:
- Kasım ve Aralık 2024: Parlamento, asgari yaş yasasını kabul etti; ardından yasa kraliyet onayı aldı.
- 2025'in sonları: Digital Freedom Project, kısıtlamalar başlamadan önce anayasaya uygunluğa ilişkin itirazını mahkemeye taşıdı. Reddit de aralık ayında kendi itirazını başlattı.
- 10 Aralık 2025: Platformlar, 16 yaşından küçük Avustralyalıların hesap oluşturmasını veya hesaplarını sürdürmesini önlemek için makul adımlar atmakla yükümlü oldu.
- 25 Mart 2026: İletişim Bakanı, kapsamdaki platformları tanımlayan kuralları değiştirdi.
- 10 Eylül 2026: Parlamento, yaptırım yetkilerini güçlendiren ve cezaları artıran değişiklikleri kabul etti.
- 3 ve 4 Kasım 2026: Yüksek Mahkeme, birleştirilen itirazları dinlemek üzere iki gün ayırdı.
Free Speech Union, teknoloji sektörü grubu NetChoice ve Electronic Frontier Foundation, mahkemeye görüş sunan taraflar olarak davaya katılmak için izin istedi. Bu rol, dışarıdan bir kuruluşun yargıçlara yardımcı olabilecek argümanlar sunmasına olanak tanıyor.
Monash Üniversitesi anayasa hukuku profesörü Luke Beck, federal hükümetin davasının güçlü olduğunu ve duruşmanın hükümetin çevrimiçi alanları düzenleme yetkisinin sınırlarını netleştirmeye yardımcı olacağını söyledi. Hükümetin davayı kaybetmesi hâlinde yaş kısıtlamalarının terk edilmesi yerine mevzuatta değişiklik yapılabileceğini de belirtti.
Hükümet, platformların daha güvenli sistemler için proaktif sorumluluk üstlenmesini gerektirecek dijital özen yükümlülüğü tasarısı üzerinde çalışıyor. Reddit'in avukatları bu yaklaşımı, platform tasarımını hedef alan bir alternatif olarak gösteriyor. Ayrıca asgari yaş yasası, bakana 10 Aralık 2025'ten itibaren iki yıl içinde bağımsız bir inceleme başlatma yükümlülüğü getiriyor; bu sürenin sonu Aralık 2027'ye denk geliyor.
Öne Çıkanlar
- Yüksek Mahkeme'nin yedi yargıcının tamamı, Reddit ile Digital Freedom Project'in itirazlarını iki gün boyunca dinliyor.
- Davacılar, 16 yaşından küçüklerin hesap sahibi olmasını engellemenin siyasi iletişim özgürlüğüne haksız bir yük getirdiğini savunuyor.
- Tüm eyalet ve bölgelerin desteklediği federal hükümet, kısıtlamaların çocukları platformların zararlı özelliklerinden koruduğunu söylüyor.
- 10 platformda beş milyondan fazla hesap engellendi, askıya alındı veya devre dışı bırakıldı.
- eSafety araştırmasına göre, 10-15 yaşlarındaki çocukların yaklaşık yüzde 40'ı sosyal medyayı kullanmaya devam etti; bu oran daha önce yüzde 52'ydi.
- Mevcut resmî rehbere göre şirketler 109,2 milyon Avustralya dolarına kadar cezayla karşı karşıya. Çocuklara ve ailelerine ceza uygulanmıyor.
- Hükümet, yasayı Yüksek Mahkeme'de savunurken beş platforma karşı ayrı yaptırım davaları açmaya hazırlanıyor.






