Beş platform Federal Mahkeme'de dava edilebilir
Avustralya, 16 yaşından küçük çocukların hesap açmasını engelleyemedikleri iddiasıyla Facebook, Instagram, TikTok, Snapchat ve YouTube'a karşı hukuki süreç başlatmaya hazırlanıyor. Olası para cezaları 109,2 milyon Avustralya dolarına ulaşıyor. İletişim Bakanı Anika Wells, 19 Ekim 2026'da Sydney'de yaptığı açıklamada beş platformun tamamına karşı dava açılmasını beklediğini söyledi.
İçindekiler
- Beş platform Federal Mahkeme'de dava edilebilir
- Şirketlerin yasa uyarınca yapması gerekenler
- Soruşturma hesap sayılarının ötesine geçiyor
- İki araştırma, farklı ölçümlerle hesap sayılarının azaldığını gösteriyor
- Yaş kontrollerinin eksikliği hesapları açık bıraktı
- Daha geniş yetkiler ve daha yüksek ceza üst sınırı
- Kısıtlamalar ve soruşturma nasıl ilerledi?
- Aileler daha az baskı yaşadıklarını, bazı bağların zayıfladığını bildiriyor
- Yaş kontrolleri gizlilik kaygılarını öne çıkarıyor
- Öne Çıkanlar
Planlanan hukuki süreç, eSafety Komiseri Julie Inman Grant'in aylar süren soruşturmalarının ardından geliyor. Temmuz ayında yayımlanan bir değerlendirme, kısıtlamalar başlamadan önce sosyal medya hesabı bulunan çocukların çoğunun uygulamadan üç ay sonra hesaplarını kullanmayı sürdürdüğünü veya yeni hesaplar açabildiğini ortaya koydu. Bunun başlıca nedeni, etkili yaş kontrollerinin bulunmamasıydı.
Kısıtlamalar 10 Aralık 2025'te yürürlüğe girdi. Platformların, 16 yaşından küçük Avustralyalıların hesap sahibi olmasını önlemek için makul adımlar atması gerekiyor. Çocuklara, ebeveynlere ve bakım verenlere herhangi bir ceza uygulanmıyor. Sorumluluk, hizmetleri işleten şirketlere ait.
Wells, Inman Grant'in Federal Mahkeme'de kullanılmak üzere kanıt toplamak için genişletilmiş soruşturma yetkilerinden yararlandığını söyledi. Bu yetkiler düzenleyici kuruma şirketlerden belge talep etme ve mevcut ya da eski çalışanlardan soruları yanıtlamalarını isteme imkânı veriyor.
Komiserin çalışmaları hakkında konuşan Wells, hazırlıkları şöyle anlattı:
Artık bu beş şirketi Federal Mahkeme'ye götürmek için ihtiyaç duyduğu kanıtları toplayabilmesini sağlayan daha geniş yetkilere sahip," dedi Wells. "Şimdi de davasını hazırlamak için bu yetkileri kullanıyor.
Başvurunun ne zaman yapılacağı açıklanmadı. Facebook ve Instagram'ın sahibi Meta ile eSafety'den hemen bir açıklama gelmedi. Snap, TikTok ve sahibi ByteDance ile YouTube'un ana şirketi Google da yorum taleplerine hemen yanıt vermedi.
Şirketlerin yasa uyarınca yapması gerekenler
Yasal yükümlülük, Kasım 2024'te kabul edilen 2021 tarihli Çevrimiçi Güvenlik Yasası değişikliklerinden kaynaklanıyor. Hükümetin asgari yaş rehberi, platformların 16 yaşından küçük çocukların hesap sahibi olmasını önlemek için makul adımlar atması gerektiğini belirtiyor.
Bir dava için eSafety'nin şirketin kullandığı sistemleri, elindeki önlemleri, bunların etkililiğini ve maliyetlerini, ayrıca diğer sonuçlarını incelemesi gerekiyor. Basitçe ifade etmek gerekirse temel soru, şirketin yaş sınırlamasını uygulamak için uygun korumaları oluşturup işletip işletmediği.
Hükümetin tanımı; sosyal etkileşim, kullanıcılar arasında bağlantı ve içerik paylaşma olanağı etrafında şekillenen hizmetleri kapsıyor. Hesaba bağlı öneriler, sonsuz kaydırma, görünür beğeni sayıları ve kaybolan hikâyeler gibi özellikler de dikkate alınıyor.
29 Temmuz 2025'te çıkarılan kurallar; mesajlaşma, çevrimiçi oyun, profesyonel ağ kurma, eğitim ve sağlık desteği hizmetleri gibi belirli kategorileri kapsam dışında bırakıyor. Çocuklar bu hizmetleri kullanmayı sürdürebiliyor. eSafety, hesap kısıtlamaları başlamadan önce 16 Eylül 2025'te sektöre yönelik düzenleyici rehberini yayımladı.
Soruşturma hesap sayılarının ötesine geçiyor
eSafety'nin mart ayı uyum güncellemesi, beş soruşturmanın odağında Facebook, Instagram, Snapchat, TikTok ve YouTube'un bulunduğunu açıkladı. Düzenleyici kurum, 10 platforma hukuken bağlayıcı 23 bilgi talebi göndermişti.
Daha geniş kapsamdaki platformlar arasında Kick, Reddit, Threads, Twitch ve X de yer aldı. Mart başına kadar 310 binden fazla ek hesabın platformlara erişimi engellenmişti. Bunlar hesap sayılarıydı; bir çocuk birden fazla hizmette hesap sahibi olabiliyor.
Soruşturmacılar şirket sistemlerinin nasıl tasarlanıp uygulamaya konduğunu inceliyor, hizmetleri test ediyor ve daha önce elde edilen bilgileri doğruluyordu. eSafety ayrıca araştırma yürüttüğünü ve platformlarla, yaş kontrolü teknolojisi sağlayıcılarıyla görüşmeler yaptığını bildirdi.
Mart ayındaki güncellemede, 2026 ortasına kadar en azından bazı yaptırım adımları hakkında karar verilmesi hedefi yer aldı. eSafety, temmuz ayında sektörde bazı iyileşmeler görülmesine rağmen soruşturmaların sürdüğünü ve beş platformun tamamıyla ilgili endişelerin devam ettiğini söyledi.
İki araştırma, farklı ölçümlerle hesap sayılarının azaldığını gösteriyor
eSafety'nin mart ayı uyum güncellemesi, 19 Ocak-2 Şubat 2026 tarihleri arasında 8-15 yaşlarındaki çocukların 898 ebeveyni ve bakım vereniyle yapılan ankete dayanıyordu. Katılımcılar, hesap sahipliğinin kısıtlamalar öncesinde yüzde 49,7'den sonrasında yüzde 31,3'e gerilediğini bildirdi. Bu, 18,4 yüzde puanlık düşüşe karşılık geliyor.
31 Temmuz'da yayımlanan ayrı bir değerlendirmede ise mart ayında toplanan veriler kullanıldı. Bu araştırma, 16 yaşından küçük çocukların hesap sahipliğinin yüzde 52,4'ten yüzde 42,1'e düştüğünü, yani 10,3 yüzde puanlık gerileme yaşandığını ortaya koydu. Anketler farklı grupları ve veri toplama dönemlerini kapsadığından, sonuçları ilk aylardaki farklı kesitleri yansıtıyor.
Temmuz ayındaki değerlendirme duyurusu, hesap sahibi olsun ya da olmasın sosyal medya kullanımını da izledi. Bu oran uygulama öncesinde yüzde 85,9 iken üç ay sonra yüzde 81,5'e indi; düşüş 4,4 yüzde puan oldu.
Kullanımdaki daha sınırlı düşüş aileler açısından önem taşıyor. Hesap sahibi olmakla içeriğe erişmek farklı şeyler; yasa, yükümlülüğü reşit olmayanların hesap açmasını önlemeye bağlıyor. Değerlendirme verileri, ilk üç ayda sosyal medyanın çocukların yaşamında geniş yer tutmayı sürdürdüğünü gösteriyor.
Yaş kontrollerinin eksikliği hesapları açık bıraktı
Önceki ankete katılan ebeveynler, uygulamada önemli bir boşluk olduğunu anlattı. Çocuklarının hesabını kullanmayı sürdürdüğünü belirtenlerin yüzde 66,8'i, platformun çocuktan henüz yaşını doğrulamasını istemediğini söyledi. Hesap sahipliğinin sürmesinde en sık belirtilen neden buydu.
Çocuğunun 10 Aralık'tan önce belirli bir hizmette hesabı olduğunu söyleyen ebeveynlere göre bu hesabın hâlâ kullanılıyor olma oranı Facebook'ta yüzde 63,6, Instagram'da yüzde 69,1, Snapchat'te yüzde 69,4 ve TikTok'ta yüzde 69,3'tü. YouTube'da bu oran yüzde 48,5 olarak kaydedildi.
Bu yüzdeler, söz konusu platformlarda daha önce hesabı bulunan çocukları kapsıyor. YouTube dışındaki dört hizmette hesapların yaklaşık üçte ikisi veya daha fazlası kullanılmaya devam etti; YouTube'da ise oran yaklaşık yarıdaydı.
eSafety, ilk üç ayda asgari yaş bildirim formu üzerinden 760'tan fazla başvuru da aldı. Tekrarlanan şikâyetler arasında çocukların hesaplarını koruması ya da yeniden edinmesi ve platformların yaşı küçük kullanıcılarla ilgili bildirim aldıktan sonra çok az işlem yapıyor görünmesi vardı.
Daha geniş yetkiler ve daha yüksek ceza üst sınırı
Wells'e göre hükümet, kısıtlamalar yürürlüğe girdiğinden bu yana azami cezayı iki katına çıkararak 109,2 milyon Avustralya dolarına yükseltti. Mevcut hükümet rehberinde bu tutar yer alırken eSafety'nin mart ayı güncellemesinde daha önceki üst sınır olan 49,5 milyon Avustralya doları belirtilmişti. Rakamlar, yaptırım rejiminin farklı aşamalarında yayımlanan rehberleri yansıtıyor.
Düzenleyici kurumun kullanabileceği çeşitli yaptırım yolları var. Mart ayındaki güncellemede kamuoyuna bildirimler, bağlayıcı taahhütler, ihlal bildirimleri, mahkeme tedbir kararları ve hukuki para cezası başvuruları sıralandı. Bağlayıcı taahhüt, şirketin verdiği ve mahkeme yoluyla uygulanabilen bir sözdür; tedbir kararı ise bir eylemin yapılmasını veya yapılmamasını gerektiren mahkeme emridir.
Wells, genişletilmiş yetkilerin Inman Grant'in hukuki süreç için gereken kanıtları hazırlamasına yardımcı olduğunu söyledi. eSafety bağımsız bir düzenleyici kurum ve iletişim bakanı aracılığıyla parlamentoya karşı sorumlu.
Wells, 15 Ekim'de Ulusal Basın Kulübü'nde yaptığı konuşmada hükümetin şirketlerden hesap soracağını söyledi:
Teknoloji şirketlerinden hesap sormaktan geri adım atmayacağız.
Kısıtlamalar ve soruşturma nasıl ilerledi?
Planlanan hukuki süreç, uygulamanın başlamasının üzerinden geçen yaklaşık bir yılın ve kanıt toplamanın çeşitli aşamalarının ardından geliyor. Süreç, temmuz ayında yayımlanan bulguların çocukların mart ayındaki deneyimlerini neden anlattığını da açıklıyor.
- Kasım 2024: Parlamento, sosyal medya için asgari yaş yükümlülüğünü getirmek üzere 2021 tarihli Çevrimiçi Güvenlik Yasası'nı değiştirdi.
- 29 Temmuz 2025: İletişim bakanı, kapsam dışı bırakılan hizmet kategorilerini belirleyen kuralları çıkardı.
- 16 Eylül 2025: eSafety, uyum için atılması gereken makul adımlara ilişkin düzenleyici rehberini yayımladı.
- 10 Aralık 2025: Hesap kısıtlamaları yürürlüğe girdi.
- Mart 2026: eSafety, beş soruşturmayı ve 2026 ortasına kadar bazı yaptırım kararları alma hedefini açıkladığı ilk uyum güncellemesini yayımladı.
- 31 Temmuz 2026: eSafety, uygulamadan üç ay sonra toplanan verilere dayanan ilk değerlendirme bulgularını yayımladı ve soruşturmaların sürdüğünü bildirdi.
- 15 ve 19 Ekim 2026: Wells, şirketlere uyum konusunda kamuoyu önünde baskı yaptı ve beş platformun tamamına karşı hukuki süreç beklediğini söyledi.
eSafety, temmuz ayındaki duyurusunda ikinci uyum güncellemesinin önümüzdeki haftalarda yayımlanacağını bildirdi. Daha kapsamlı değerlendirme programının bulguları 2026, 2027 ve 2028 boyunca kamuya açık raporlar ve akademik yayınlarla paylaşılacak.
Aileler daha az baskı yaşadıklarını, bazı bağların zayıfladığını bildiriyor
Temmuz ayındaki değerlendirmeye göre sosyal medyası olmadığı için bir şeyleri kaçırdığını düşünen çocukların oranı yüzde 43,3'ten yüzde 36,3'e indi. Ebeveynler de daha az baskı bildirdi ve sosyal medya kullanımının çocuklarının arkadaşları arasında yaygın olduğunu düşünme olasılıkları azaldı.
Üçüncü ay itibarıyla çocukların ve ebeveynlerin çoğu kısıtlamaların kendilerini henüz etkilemediğini söyledi. Daha küçük gruplar farklı deneyimler aktardı: Bazı çocuklar iletişim kurmanın zorlaştığını veya arkadaşlarına daha az bağlı hissettiklerini belirtirken, bazıları ilişkilerinin iyileştiğini, çevrimiçi ortamda daha güvende olduklarını ve sosyal medya kullanma baskısının azaldığını söyledi.
Bazı gruplarda, özellikle kız çocuklarında ve 10-12 yaş arasındakilerde, ebeveynlerin çocuklarının sosyal medya kullanımından haberdar olma düzeyi geriledi. Aileler açısından bu bulgu, çocukların çevrimiçi ortamda gerçekte ne yaptığı ve hangi hesapları hâlâ kullandığı hakkında konuşmayı özellikle önemli kılıyor.
Değerlendirme, iki yıl boyunca 4 binden fazla çocuk ve aileyi takip ediyor. eSafety, çocukların deneyimlerini ve sosyal medya kullanımıyla iyi olma hâli arasındaki ilişkiyi incelemek üzere Stanford Üniversitesi Sosyal Medya Laboratuvarı ve bağımsız Akademik Danışma Grubu ile çalışıyor.
Yaş kontrolleri gizlilik kaygılarını öne çıkarıyor
Hükümetin teknoloji çalışmasında yaş doğrulamanın çeşitli yolları incelendi. Bunlar; kanıtlarla yaş doğrulama, yaş tahmini, başka bilgilerden yaş çıkarımı ve tekrarlanan kontrolleri kapsıyor. Bu yöntemler daha geniş anlamda, bir kişinin yaş koşulunu karşılayıp karşılamadığını değerlendiren süreçleri ifade eden yaş güvencesi başlığı altında toplanıyor.
Yaş Kontrolü Sertifikasyon Programı, Avustralya'nın 6,5 milyon Avustralya dolarlık Yaş Güvencesi Denemesi kapsamında teknoloji denemesini hükümetten bağımsız olarak yürüttü. Elde edilen bulgular, eSafety'nin platformlara yönelik makul adımlar rehberine katkıda bulundu.
Hükümetin yaptırdığı tüketici araştırması, yetişkinlerin yaklaşık 10'da 9'unun yaş güvencesini desteklediğini ortaya koydu. Yaş kontrolü yapan bir internet sitesini kullanacak çocukların yüzde 73'ü de sitelerin bu kontrolleri neden yaptığını anladığını belirtti.
Araştırma, özellikle veri ihlali yaşamış kişiler arasında dijital platformların kişisel bilgileri güvenli biçimde işleyeceğine duyulan güvenin düşük olduğunu da gösterdi. Dolayısıyla yaş kontrolü uygulayan şirketlerin iki somut sorumluluğu var: hesap kısıtlamasını uygulamak ve kontroller sırasında toplanan bilgileri güvenli biçimde işlemek.
Şimdi odağın merkezinde Inman Grant'in topladığı kanıtlar ve Wells'in beklediği mahkeme süreci var. Daha uzun soluklu değerlendirme, hesaplarda, erişimde ve ailelerin deneyimlerinde görülen değişimlerin ilk ayların ötesinde sürüp sürmediğini izleyecek.
Öne Çıkanlar
- Wells, Avustralya'nın asgari yaş kurallarını ihlal ettikleri iddiasıyla Facebook, Instagram, TikTok, Snapchat ve YouTube'a karşı hukuki süreç başlatılmasını bekliyor.
- Kısıtlamalar 10 Aralık 2025'te yürürlüğe girdi. Yasal yükümlülük platformlara ait; çocuklara, ebeveynlere ve bakım verenlere ceza uygulanmıyor.
- Azami ceza 109,2 milyon Avustralya dolarına yükseldi ve eSafety'nin kanıt toplama yetkileri genişletildi.
- Temmuz ayındaki değerlendirme, ilk üç ayda 16 yaşından küçüklerin hesap sahipliğinin yüzde 52,4'ten yüzde 42,1'e gerilediğini, ancak mevcut kullanıcıların çoğunun hesaplarını koruduğunu veya yeniden açtığını ortaya koydu.
- Yaş kontrollerinin eksikliği temel kaygılardan biri oldu. eSafety, uyumu değerlendirmek için şirketlerin sistem ve süreçlerini inceliyor.
- Mahkemeye başvuru tarihi açıklanmadı. Değerlendirmenin yeni bulgularının 2026, 2027 ve 2028 boyunca yayımlanması planlanıyor.






