Summit’in faaliyetleri durdurması mevcut gaz kıtlığını derinleştirecek
Summit LNG Terminali, Cox’s Bazar’daki Maheshkhali’de acil bakım nedeniyle 4 Kasım 2026 saat 08.00’den 7 Kasım saat 16.00’ya kadar yeniden gazlaştırma faaliyetlerini durdurduğunda Bangladeş’in gaz arzının yaklaşık yüzde 13 düşmesi bekleniyor. Petrobangla, çalışmalar sırasında ülke genelindeki tüketicilerin düşük gaz basıncıyla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.
İçindekiler
- Summit’in faaliyetleri durdurması mevcut gaz kıtlığını derinleştirecek
- Terminal gaz arzını ne zaman durduracak?
- Terminaldeki duruş ulusal şebekeyi neden etkiliyor?
- Azalma neden hem yüzde 35 hem de yüzde 13?
- Talep arzı şimdiden büyük farkla aşıyor
- Haneleri, fabrikaları ve elektrik üreticilerini ne bekliyor?
- Kapasite ile fiili arz farklı şeyler anlatıyor
- Öne çıkanlar
Faaliyetlerin durdurulması ulusal şebekeden günde 320 milyon fit küp gazı eksiltecek. Devlet enerji şirketinin 1 Kasım’da yaptığı açıklamaya göre, LNG olarak bilinen ithal sıvılaştırılmış doğal gazdan sağlanan arz günde 920 milyon fit küpten 600 milyona düşecek.
Toplam gaz arzının günde yaklaşık 2 milyar 550 milyon fit küpten 2 milyar 230 milyon fit küpe gerilemesi bekleniyor. Bangladeş’in günlük talebi yaklaşık 3 milyar 800 milyon fit küp. Bu da ülkenin tüketicilerin ihtiyacından çok daha az gazla faaliyet gösterdiği anlamına geliyor.
Birçok bölgede sanayi kuruluşları ve haneler zaten düşük basınçla karşı karşıya. Geçici azalma arzı daha da kısıtlayacak; bunun fabrikalar, konutlar ve elektrik üretimi üzerinde etkileri olabilir. Petrobangla, yaşanacak aksaklık nedeniyle tüketicilerden özür diledi.
Terminal gaz arzını ne zaman durduracak?
Petrobangla’nın takvimi, çarşamba sabahından cumartesi öğleden sonrasına kadar dört takvim gününün bir bölümünü kapsıyor. Kesintinin tam süresi 80 saat, yani üç gün sekiz saat. Bakım döneminin hem üç gün hem de dört gün olarak tanımlanmasının nedeni bu.
Açıklanan takvim şöyle:
- Aralık 2025: Summit’in terminalinde benzer bakım çalışmaları yapıldı.
- 1 Kasım 2026: Petrobangla acil bakım çalışmalarını duyurdu ve basıncın düşebileceği uyarısında bulundu.
- 4 Kasım, saat 08.00: Summit’in terminalinde yeniden gazlaştırmanın durdurulması planlanıyor.
- 7 Kasım, saat 16.00: Açıklanan kesintinin sona ermesi planlanıyor.
Duyuruda çalışmanın acil bakım olduğu belirtiliyor ancak hangi ekipmanın söz konusu olduğu ya da müdahale gerektiren sorunun ne olduğu açıklanmıyor. Tüketicilere, basınç düşüşünden en fazla hangi mahallelerin veya sanayi bölgelerinin etkileneceğini gösteren bir takvim yerine ülke genelini kapsayan bir uyarı yapıldı.
Terminaldeki duruş ulusal şebekeyi neden etkiliyor?
Summit’in tesisi, gemilerle taşınabilmesi için sıvı hale gelene kadar soğutulan doğal gaz olan ithal LNG’yi işliyor. Bu yakıtın Bangladeş’in gaz boru hatlarına verilebilmesi için terminalde yeniden gaza dönüştürülmesi gerekiyor. Bu işleme yeniden gazlaştırma deniyor.
Maheshkhali’de, kısaca FSRU olarak bilinen iki yüzer depolama ve yeniden gazlaştırma ünitesi bulunuyor. Bu tesislerde LNG depolanıyor ve ulusal şebekeye iletilmek üzere gaza dönüştürülüyor. Terminallerden birini Summit Group, diğerini ise ABD merkezli Excelerate Energy işletiyor.
Bu terminallerden gelen gaz, yerli sahalarda üretilen gaza ekleniyor. Her iki kaynak da tüketicilere hizmet veren şebekeye gaz sağladığından, kıyıdaki tek bir tesisteki azalma Cox’s Bazar’dan çok daha uzak bölgelerde basıncı etkileyebiliyor.
Summit’in faaliyetlerine ara vermesi sırasında Petrobangla, şebekeye LNG sevkiyatının günde 600 milyon fit küpe düşmesini bekliyor. Bu rakam, Excelerate Energy terminalinin açıklanan günlük kapasitesine eşit. Dolayısıyla bakım, ithal LNG’yi boru hattı gazına dönüştüren iki güzergâhtan birini geçici olarak devre dışı bırakıyor.
Azalma neden hem yüzde 35 hem de yüzde 13?
İthal LNG, Bangladeş’in toplam gaz arzının yalnızca bir bölümünü oluşturduğu için faaliyetlerin durdurulması iki farklı oranda azalmaya yol açıyor. Günde 320 milyon fit küplük kayıp, mevcut 920 milyon fit küplük LNG katkısının yaklaşık yüzde 35’ine karşılık geliyor.
Aynı kayıp, günde 2 milyar 550 milyon fit küp olan daha yüksek ulusal arz miktarına oranlandığında yaklaşık yüzde 12,5 ediyor; bu oran yuvarlandığında yüzde 13 oluyor. Yerli üretim ulusal arzın geri kalanını karşılamayı sürdürdüğünden, sistem genelindeki düşüşün oranı daha sınırlı kalıyor.
Rakamlar arz bileşiminin geçici olarak nasıl değişeceğini de gösteriyor. Günde 2 milyar 550 milyon fit küpün 920 milyonu hesaba katıldığında, ithal LNG mevcut ulusal toplamın yaklaşık yüzde 36’sını oluşturuyor. Bakım sırasında 2 milyar 230 milyon fit küpün 600 milyonu hesaba katıldığında bu pay yaklaşık yüzde 27’ye düşecek.
Tüketiciler açısından asıl mesele, şebekeye giren gaz miktarının azalması. Mevcut arz tüketimi karşılayamadığında basınç düşebiliyor ve ekipmanlarla cihazların normal çalışması zorlaşabiliyor.
Talep arzı şimdiden büyük farkla aşıyor
Bangladeş’in günlük 3 milyar 800 milyon fit küp olduğu tahmin edilen talebi, açıklanan 2 milyar 550 milyon fit küplük ana arz miktarını 1 milyar 250 milyon fit küp aşıyor. Dolayısıyla bakım öncesinde mevcut gaz, tahmini talebin yaklaşık yüzde 67’sini karşılıyor.
Arzın günde 2 milyar 230 milyon fit küpe düşmesiyle açık 1 milyar 570 milyon fit küpe çıkacak. Bu durumda mevcut arz talebin yaklaşık yüzde 59’unu karşılayacak. Bakım, zaten önemli boyutlardaki açığı günde 320 milyon fit küp daha artıracak.
Petrobangla’ya atfedilen başka bir rakam setinde mevcut ulusal arz günde 2 milyar 520 milyon fit küp olarak veriliyor; bunun 1 milyar 600 milyonu yerli sahalardan, 920 milyonu ise LNG’den sağlanıyor. Bu başlangıç miktarı esas alındığında aynı azalma arzı günde 2 milyar 200 milyon fit küpe indirecek. Her iki rakam seti de ülkenin bakım dönemine talebin çok altında bir arzla gireceğini gösteriyor.
Mevcut açığın boyutu önemli; çünkü birçok bölgedeki fabrikalar ve haneler zaten düşük basınçla karşı karşıya. Kasım ayındaki kesinti, arzın tüketimi rahatça karşıladığı bir dönemde değil, bu tüketicilerin hizmet kısıtları yaşadığı sırada başlayacak.
Haneleri, fabrikaları ve elektrik üreticilerini ne bekliyor?
Petrobangla’nın uyarısı Bangladeş genelindeki tüketicileri kapsıyor; ancak etkinin boyutu gaz şebekesindeki yerel koşullara bağlı olacak. Ulusal arzda yaşanacak düşüş, her bağlantı noktasında aynı basınç kaybına yol açmayacak.
Haneler cihazlarını kullanırken gaz akışının zayıflamasıyla karşılaşabilir. Isınma veya üretim süreçlerinde gaza bağımlı fabrikalar, basıncın daha da düşmesi halinde normal faaliyetlerini sürdürmekte daha fazla zorlanabilir. Santrallerin yakıt olarak gaza bağlı olduğu yerlerde gaz kıtlığı elektrik üretimini de etkileyebilir.
Asıl kaygı, farklı tüketici gruplarının aynı anda daha kısıtlı bir arzdan yararlanacak olması. Konutlardaki ve sanayideki talebin yanı sıra elektrik üretimi için gereken yakıt da şebeke üzerindeki genel baskının bir parçası.
Petrobangla’nın duyurusu, tüketici bağlantılarının ülke genelinde kapatılacağını değil, basıncın düşebileceğini bildiriyor. Bakım dönemi için sektörel bir dağıtım planı veya ilçelere göre bir takvim açıklanmadı; haneler ve işletmelerin elinde yalnızca genel uyarı ile terminalin planlanan faaliyet durdurma süresi bulunuyor.
Kapasite ile fiili arz farklı şeyler anlatıyor
Summit’in terminalinin günde 500 milyon fit küp gaz sağlayabildiği, Excelerate Energy’nin tesisinin ise 600 milyon fit küp kapasiteye sahip olduğu belirtiliyor. Bu rakamlar toplamda günde 1 milyar 100 milyon fit küplük kapasiteye karşılık geliyor. Petrobangla’ya atfedilen başka bir kapasite rakamında ise iki terminalin toplam kapasitesi 1 milyar 50 milyon fit küp olarak veriliyor.
Her iki hesaba göre de mevcut LNG arzı günde 920 milyon fit küp. Kapasite, tesislerin sağlayabileceği potansiyel miktarı; fiili arz ise belirli bir anda sağladıkları miktarı ifade ediyor. Kasım ayındaki bakım için Petrobangla’nın operasyonel tahmini, günlük 320 milyon fit küplük azalma.
Dolayısıyla beklenen kayıp, Summit’in günlük 500 milyon fit küp olarak açıklanan kapasitesinden daha düşük. Bakım hesabında, terminalin azami kapasitesi mevcut arzdan çıkarılmıyor; 920 milyondan 600 milyon fit küpe düşmesi öngörülen sevkiyat miktarı esas alınıyor.
İki terminalin toplam kapasitesine ilişkin yüksek rakam bile tesislerin ulusal talep karşısındaki sınırlarını ortaya koyuyor. Günde 1 milyar 100 milyon fit küplük azami kapasite, ülkenin 3 milyar 800 milyon fit küp olarak tahmin edilen ihtiyacının yaklaşık yüzde 29’una denk geliyor. Arz tablosunda yerli üretim önemli bir paya sahip olmayı sürdürüyor.
Yeniden gazlaştırma faaliyetlerinin durdurulmasının 7 Kasım saat 16.00’da sona ermesi planlanıyor. Petrobangla, geçen yıl aralık ayında da benzer çalışmalar yapıldığını hatırlatarak bu kesintinin LNG sevkiyatlarını etkileyen yakın tarihli bakım çalışmalarının devamı olduğunu belirtti. Tüketiciler açısından en acil gelişme, zaten kısıtlı olan gaz arzının geçici olarak daha da daralacak olması.
Öne çıkanlar
- Summit LNG Terminali’nde yeniden gazlaştırmanın 4 Kasım 2026 saat 08.00’den 7 Kasım saat 16.00’ya kadar durdurulması planlanıyor.
- 80 saatlik bakım süresi, dört takvim gününün bir bölümünü kapsıyor.
- Ulusal şebekeye LNG arzının günde 920 milyon fit küpten 600 milyon fit küpe düşmesi, yani yaklaşık yüzde 35 azalması bekleniyor.
- Toplam ulusal gaz arzının günde yaklaşık 2 milyar 550 milyon fit küpten 2 milyar 230 milyon fit küpe, yaklaşık yüzde 13 düşmesi bekleniyor.
- Günlük talep yaklaşık 3 milyar 800 milyon fit küp; bakım sırasında açık daha da büyüyecek.
- Petrobangla, bazı sanayi kuruluşları ve hanelerin arzın zayıflığıyla zaten karşı karşıya olduğu Bangladeş genelinde basıncın düşebileceği uyarısında bulundu.






