Kış yardımı çağrısı, korumadaki açıkları ortaya koyuyor
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği'ne (BMMYK) göre Afganistan, Ukrayna, Suriye ve Lübnan'da en az dokuz milyon kişinin 2026–2027 kışını atlatabilmek için ek yardıma ihtiyacı var. Fon yetersizliği, yardımları şimdiden sınırlıyor. Yalnızca Lübnan'da BMMYK, yaklaşık 300 bin kişinin kış desteğine ihtiyaç duyacağını öngörüyor ancak kaynaklarının sadece yarısına ulaşmaya yeteceğini belirtiyor.
İçindekiler
- Kış yardımı çağrısı, korumadaki açıkları ortaya koyuyor
- Kış yardımı ihtiyacının neredeyse yarısı Afganistan'da
- Aileler ısınma, gıda ve sağlık hizmetleri arasında seçim yapmak zorunda
- Ukrayna'da dondurucu soğuk ve hasarlı hizmet altyapısı
- Ukrayna için ayrı bir kış finansman planı var
- Suriye'ye dönenlerin barınma ve ısınma yakıtına ihtiyacı var
- Lübnan'da 150 bin kişiyi etkileyen yardım açığı
- Daha geniş bütçe açığı müdahaleyi kısıtlıyor
- Kış yardımı çağrılarının gelişimi
- Öne Çıkanlar
Kurum, bireylerden ve özel sektör bağışçılarından en az 50 milyon dolar toplamayı hedefleyen yıllık kış bağışı kampanyasını 30 Ekim Cuma günü başlattı. Hedef, önceki kampanyada toplanan 47 milyon dolardan 3 milyon dolar daha yüksek; bu da yaklaşık yüzde 6,4'lük bir artış anlamına geliyor.
Dört ülkedeki aileler artan gıda ve enerji fiyatlarıyla, yemek pişirme ve ısınma için yakıt bulmakta yaşanan sıkıntılarla ve dondurucu soğuğa karşı yeterli koruma sağlamayan evlerle mücadele ediyor. Nakit yardımı, sağlık hizmetleri, eğitim ve insanların geçimlerini sağlamalarına yardımcı olan programlarda daha önce yapılan kesintiler, birçok hanenin başa çıkma imkânlarını azalttı.
BMMYK Dış İlişkiler Direktörü Dominique Hyde, kurumun ve destek verdiği kişilerin üzerindeki baskıyı şöyle anlattı:
Kuzey Yarımküre'de kış yaklaşırken kaynaklar kıt, maliyetler ise hızla artıyor.
Her ülke farklı tehlikelerle karşı karşıya. Rusya'nın saldırıları Ukrayna'nın elektrik ve ısıtma sistemlerini tehdit ediyor. Afganistan ve Suriye'ye çok sayıda insanın geri dönmesi, yeniden yuva kurabilmeleri için desteğe ihtiyaç doğuruyor. Lübnan'da kurumun ulaşmayı beklediği kişi sayısı, mevcut kapasitesinin dışında kış yardımına ihtiyaç duyan yaklaşık 150 bin kişi bırakıyor.
Kampanya, bu ihtiyaçları bağış çağrısında bir araya getirirken finansman sorununun boyutu kış malzemelerinin çok ötesine uzanıyor. BMMYK, genel bütçesindeki kesintilerin müdahale kapasitesini kısıtladığını, ailelerden hangilerinin destek alacağı ve ne kadar yardım edileceği konusunda zor seçimlere yol açtığını belirtiyor.
Kış yardımı ihtiyacının neredeyse yarısı Afganistan'da
İnsani yardım kuruluşlarının barınma gereksinimlerine ilişkin 2026 değerlendirmesine göre, dört ülkedeki toplam kış yardımı ihtiyacının yaklaşık 4,2 milyon kişilik kısmı Afganistan'da. Bu sayı, dört ülkede belirlenen dokuz milyon kişinin yaklaşık yüzde 47'sine karşılık geliyor.
Afganistan'da değerlendirilen kişilerin yaklaşık üçte biri yeterince sıcak tutan giysileri olmadığını söyledi. Hasarlı bir evde ya da geçici barınakta yaşayan bir aile için giysi, battaniye, onarım ve ısınma yakıtı birbiriyle bağlantılı ihtiyaçlar: Birini satın almak, diğerine yetecek parayı bırakmayabilir.
BMMYK, Ocak 2025 ile Temmuz 2026 arasında yaklaşık dört milyon Afgan'ın Pakistan ve İran'dan geri döndüğünü, bunların çoğunun hayatlarını yeniden kurmak için sınırlı kaynaklara sahip olduğunu belirtiyor. Yaklaşık aynı dönüş sayısı için Ocak 2026 bitiş tarihi de veriliyor; bu nedenle toplamın kapsadığı kesin dönem net değil.
Geri dönenlerin günlük ihtiyaçlarını karşılayabilmenin yanı sıra yaşayacak bir yere de ihtiyacı var. Fon yetersizliği nakit desteğini, barınak onarım paketlerini, battaniyeleri ve ısıtma ekipmanlarını sınırlayarak ailelerin hava sıcaklıkları düşmeden hazırlık yapmasını zorlaştırdı.
Aileler ısınma, gıda ve sağlık hizmetleri arasında seçim yapmak zorunda
Hyde, Afganistan'daki ailelerin ısınma, gıda ve sağlık hizmetleri arasında seçim yapmak zorunda kaldığını söyledi. Önceki kış bazı aileler kömür ya da odun alamadıkları için karton, kâğıt ve plastik atık yaktı.
BMMYK, önceki kış zatürre ve diğer solunum yolu hastalıklarına yakalanan çocukların özellikle savunmasız kaldığını belirtti. Zatürre, nefes almayı zorlaştırabilen bir akciğer enfeksiyonudur. Atık yakılmasından çıkan duman, iyi havalandırılmayan alanlarda ısınmaya çalışanların yükünü daha da artırıyor.
Afganistan'ın kış yardımı ihtiyacı, çok daha büyük bir insani krizin parçası. Birleşmiş Milletler verilerine göre 2026'da insani yardıma ihtiyaç duyanların sayısı 21,9 milyon. Yardım kuruluşları bu toplamın yaklaşık beşte dördünü oluşturan en savunmasız 17,5 milyon kişiye öncelik verdi.
4,2 milyonluk sayı barınma ihtiyacını, 21,9 milyonluk sayı ise daha geniş insani yardım ihtiyacını ifade ediyor. Birçok ailenin aynı anda gıda ve tıbbi bakımdan yağmur ve karı dışarıda tutacak bir çatıya kadar çeşitli yardımlara ihtiyacı var.
Ukrayna'da dondurucu soğuk ve hasarlı hizmet altyapısı
Rusya'nın Şubat 2022'de tam kapsamlı işgalini başlatmasından bu yana Ukrayna beşinci kışına giriyor. Sıcaklıklar eksi 20°C'ye, yani eksi 4°F'ye kadar düşebilir. Füze ve insansız hava aracı saldırıları ise zaten hasar görmüş enerji sistemini daha da zorluyor.
BMMYK, 27 Ekim'de enerji altyapısına yönelik saldırıların yoğunlaşmasının uzun süreli elektrik kesintilerine yol açabileceği, elektrik, ısınma ve suya güvenilir erişimi aksatabileceği uyarısında bulundu. Isıtma ve su hizmetlerinin elektriğe bağlı olduğu yerlerde bir enerji sistemindeki hasar, hanelerin temel ihtiyaçlarından birkaçını aynı anda etkileyebilir.
Kurum, saldırıların gece gündüz sürdüğünü, sivil ve insani yardım tesislerine zarar verdiğini ve daha fazla insanı evlerinden ayrılmaya zorladığını belirtti. Çatışmalardan kaçmak için yer değiştiren ailelerin ardından konaklama yeri bulmak ve kışa hazırlamak için yardıma ihtiyacı olabilir.
BMMYK, Ukrayna içinde 3,7 milyon kişinin yerinden edildiğini, 5,9 milyondan fazla Ukraynalı mültecinin ise çoğunluğu Avrupa'da olmak üzere yurt dışında bulunduğunu tahmin ediyor. Ülke içinde yerinden edilenler evlerinden kaçmış ancak ülkelerinin sınırları içinde kalmış kişilerdir; mülteciler ise uluslararası bir sınırı aşmıştır.
BMMYK'ye göre 2025 sonuna kadar Ukrayna'da yaklaşık üç milyon konut hasar görmüş ya da yıkılmıştı. 2026'da ülke içinde tahminen 10,8 milyon kişinin insani yardıma ve korunmaya ihtiyacı var. Bunların arasında savaştan dolayı evleri ya da yerel hizmetleri etkilenen çok sayıda kişi bulunuyor.
Ukrayna için ayrı bir kış finansman planı var
Birleşmiş Milletler kuruluşları ve insani yardım ortakları, 2,1 milyon savunmasız kişiye yardım etmek amacıyla 358,4 milyon dolar talep ettikleri ayrı bir 2026–2027 Ukrayna Kış Müdahale Planı'nı temmuz ayında başlattı. Plan, cephe hattına yakın topluluklara, çatışmalar nedeniyle yerinden edilenlere ve ısınma, elektrik ve su kesintilerine özellikle açık hanelere öncelik veriyor.
BM ayrıca acil ihtiyaçları karşılamak üzere Ukrayna İnsani Yardım Fonu aracılığıyla 50 milyon dolarlık kaynak tahsis edildiğini duyurdu. Bu kaynak Ukrayna müdahalesi için ayrıldı; yeni 50 milyon dolarlık kış kampanyası ise dört ülkeyi kapsayan bir bağış hedefi.
BM'nin Ukrayna'daki insani yardım koordinatörü Matthias Schmale, Ukrayna planının başlatılması sırasında somut desteğe duyulan ihtiyacı şöyle açıkladı:
Tek başına dayanıklılık bir evi ısıtamaz, elektriği yeniden sağlayamaz ya da devam eden savaşın yol açtığı hasarı onaramaz.
BMMYK'nin kış yardımları arasında acil nakit ödemeleri, barınakların onarımı, yalıtım malzemeleri ve ısınma desteği bulunuyor. Nakit yardımı ailelerin en acil giderlerini karşılamasına, onarım ve yalıtım ise evlerdeki sıcaklığın korunmasına yardımcı oluyor.
Suriye'ye dönenlerin barınma ve ısınma yakıtına ihtiyacı var
BMMYK'ye göre Beşşar Esad'ın devrilmesinin ardından milyonlarca mülteci Suriye'ye döndü. Acil kış ihtiyaçları arasında barınma, giysi ve ısınma yağı bulunuyor.
BMMYK, temel ihtiyaçlar için daha fazla kaynak sağlanmaması halinde geri dönenlerin giderek daha güvencesiz koşullarla karşılaşacağı uyarısında bulundu. Evine dönen bir ailenin hâlâ yaşanabilir bir çatı bulmak, sıcak giysiler almak ve en soğuk ayları geçirecek kadar yakıt için ödeme yapmak üzere desteğe ihtiyacı olabilir.
Suriye'nin ihtiyaçları, Afganistan'daki ihtiyaçlarla önemli bir ortak özelliğe sahip: Bir ülkeye dönüş, birçok ailenin sınırlı kaynağa sahip olduğu bir dönemde acil masraflar doğuruyor. Kış yardımı, insanlar hayatlarını yeniden kurmaya çalışırken bu masrafları karşılamaya yardımcı olabilir.
Lübnan'da 150 bin kişiyi etkileyen yardım açığı
Lübnan'da yaklaşık 300 bin kişinin kış yardımına ihtiyaç duyacağı tahmin ediliyor. Ancak BMMYK, finansman kısıtları nedeniyle bu kişilerin yalnızca yarısına ulaşabileceğini belirtiyor. Böylece yaklaşık 150 bin kişi, kurumun mevcut kaynaklarıyla karşılayabildiği yardımın dışında kalıyor.
Lübnan'a ilişkin veriler, sınırlı finansmanın sonuçlarını özellikle somut biçimde ortaya koyuyor. Yardıma ihtiyaç duyması beklenen her iki kişiden yalnızca birine BMMYK şu anda destek verebilecek durumda. Dört ülkedeki savunmasız haneler pahalı gıda ve enerjiyle, ısınma yakıtı sıkıntısıyla mücadele ederken kampanya daha fazla bağış toplamayı hedefliyor.
Kurum, yeni kampanyadan elde edilecek gelirin dört ülke arasında nasıl paylaştırılacağını veya bu parayla sonunda kaç kişiye ulaşılacağını açıklamadı. Ek kış yardımına ihtiyaç duyanların tahmini sayısı dokuz milyon; ulaştırılacak yardım ise finansmana ve her yerde karşılanacak ihtiyaçlara bağlı olacak.
Daha geniş bütçe açığı müdahaleyi kısıtlıyor
BMMYK, 2026 programları için 8,5 milyar dolar talep etti ancak 9 Ekim itibarıyla yalnızca 3 milyar dolara ulaşabildi. Bu, talep edilen miktarın yaklaşık yüzde 35'ine karşılık geliyor ve o tarihte 5,5 milyar dolarlık açık bulunuyordu.
Kurum, bütçe kesintilerinin ardından çalışan sayısını azalttı. Nakit yardımı, sağlık hizmetleri, eğitim ve geçim desteğine getirilen kısıtlamalar da kış başlamadan aileleri etkiliyor; yakıt ve sıcak giysiler acil giderlere dönüştüğünde başvurabilecekleri kaynakları azaltıyor.
BMMYK'ye göre dünya genelinde 2025 sonunda 117,8 milyon kişi evlerinden edilmişti. Bu sayı 2024'teki rekor düzey olan 123,2 milyonla karşılaştırıldığında 5,4 milyon, yani yaklaşık yüzde 4,4 daha düşük. Ancak hâlâ koruma ve desteğe ihtiyaç duyanların sayısı çok yüksek.
Kış kampanyası, daha geniş müdahale kapsamında belirli acil ihtiyaçları hedefliyor. 50 milyon dolarlık hedef, geçen yıl toplanan miktardan yüksek olsa da ailelerin karşı karşıya olduğu maliyetler de artıyor. Toplanacak ek kaynakların hem mevcut açıkları hem de pahalılaşan temel ihtiyaçları karşılaması gerekecek.
Kış yardımı çağrılarının gelişimi
Ekim ayında başlatılan kampanya, özellikle Ukrayna'da enerji altyapısındaki hasarın dondurucu havalarda ihtiyaç duyulan hizmetleri tehdit etmesi nedeniyle aylar süren planlama ve uyarıların ardından geldi.
- Temmuz 2026: BM kuruluşları ve ortakları, 2,1 milyon kişiye yardım etmeyi hedefleyen 358,4 milyon dolarlık Ukrayna kış müdahale planını başlattı.
- 9 Ekim 2026: BMMYK'nin yıl içindeki programları için talep ettiği 8,5 milyar dolara karşılık 3 milyar doları mevcuttu.
- 27 Ekim 2026: BMMYK, Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik saldırıların elektrik, ısınma ve suyu etkileyen uzun süreli kesintilere yol açabileceği uyarısında bulundu.
- 30 Ekim 2026: BMMYK, Afganistan, Ukrayna, Suriye ve Lübnan'daki kış yardımları için en az 50 milyon dolar toplamayı hedefleyen kampanyasını başlattı.
Kışa hazırlanan hanelerin acil ihtiyaçları somut: Soğuğu dışarıda tutan bir barınak, yeterli giysi ve battaniye, ayrıca ısınmak için yakıt ya da elektrik. Bağış kampanyası, dondurucu koşullar sıkıntıları daha da ağırlaştırmadan bu temel ihtiyaçlara erişimi artırmayı amaçlıyor.
Öne Çıkanlar
- BMMYK, dört ülkede dokuz milyon kişinin ek kış yardımına ihtiyaç duyması üzerine en az 50 milyon dolar toplamayı hedefliyor.
- Afganistan'da 4,2 milyon kişinin barınma ihtiyacı bulunuyor; yaklaşık üçte birinin yeterince sıcak tutan giysisi yok.
- Ukrayna'da sıcaklıklar eksi 20°C'ye kadar düşebilir; saldırılar elektrik, ısınma ve su hizmetlerini tehdit ediyor.
- Suriye'ye dönenlerin barınmaya, giysiye ve ısınma yakıtına ihtiyacı var.
- BMMYK, Lübnan'da kış yardımı alması beklenen 300 bin kişinin yalnızca yarısına şu anda destek sağlayabiliyor.
- 9 Ekim itibarıyla BMMYK'nin yıllık 8,5 milyar dolarlık yardım çağrısına karşılık yalnızca 3 milyar doları mevcuttu.






